UPDATE17062017/381 En Marche van Macron een snelle stijger in Frankrijk

De Nederlandse banken zijn bang voor omvangrijke capaciteitsproblemen als ze binnenkort honderdduizenden klanten met een aflossingsvrije hypotheek actief moeten gaan benaderen. Die klanten zouden volgens toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) mogelijk in de problemen komen aan het einde van de looptijd van hun hypotheek. De banken vrezen dat ze zoveel mankracht moeten gaan inzetten om deze klanten in actie te krijgen, dat hun hypotheekapparaat vastloopt. Er zijn ongeveer 1,1 miljoen huishoudens met een grotendeels aflossingsvrije hypotheek, dat is bijna €360 mrd. 27% van de hypotheekhouders lost niet af en 52% lost voor een deel af. Voor zover de rentebetalingen fiscaal nog aftrekbaar zijn, vervallen deze in veel gevallen in 2031. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) zint op nieuwe methoden om samen met de banken consumenten met een nu nog aflossingsvrije hypotheek aan te zetten tot het aflossen van hun schuld. Eerdere initiatieven van banken hebben onvoldoende succes gehad. De actie volgt op eerdere waarschuwingen van de Europese Commissie, De Nederlandsche Bank (DNB) en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Volgens DNB zit zo’n 55% van de Nederlandse hypotheekschuld van huishoudens in aflossingsvrije hypotheken. Er zijn zorgen over de grote hoeveelheid aflossingsvrije hypotheken die over tien jaar gaan aflopen. DNB zei eerder dat tienduizenden consumenten zich mogelijk onvoldoende hebben voorbereid op het moment dat hun hypotheek afloopt. De AFM deelt die vrees. Daarbij komt dat sommige mensen ‘aflossingsvrij’ al te letterlijk hebben genomen en niet beseffen dat ze aan het einde van de looptijd het hele bedrag moeten aflossen of herfinancieren. En dat laatste zal in veel gevallen probleemvol worden. Banken, de hypotheeknemers, hebben, als onderdeel van de aanpak, de hypotheekgevers, de klanten van de bank, in kaart gebracht die een risicovolle aflossingsvrije hypotheek hebben. En dus weten ze welke klus ze te klaren hebben. Eind vorig jaar merkte DNB vijftigplussers al aan als een risicogroep. 6% van de leners is boven de 50 jaar oud en heeft een grotendeels aflossingsvrije hypotheek ter waarde van tenminste 80% van de koopsom. Voor woningbezitters in deze categorie dreigt een financieringsprobleem als hun hypotheken aflopen, veelal tussen 2025 en 2035. Zo is er veel onzekerheid over de rente, herfinancieringsvoorwaarden en de huizenprijzen tegen die tijd. Voor de goede orde ‘wat is een aflossingsvrije hypotheek’? Waren de nadelen en risico’s bij het afsluiten van dit type hypotheek bekend? Het antwoord is ja, ik heb daar 25 jaar geleden al voor gewaarschuwd. Maar er waren ook voordelen mee te behalen. Zo kon de stijging van de waarde van het onderliggende vastgoed fiscaal vrij worden gerealiseerd. Was de lage maandlast aantrekkelijk omdat de rente van aflossingsvrije hypotheken afgesloten voor 1 januari 2013 aftrekbaar was en nog steeds is voor de Inkomstenbelasting. Nadelig is dat er geen vermogensopbouw plaatsvindt en er dus sprake kan zijn van een restschuld aan het einde van de overeengekomen einddatum. Ondertussen is de maximale aflossingsvrije hypotheek teruggebracht naar maximaal 50% van de marktwaarde van de woning.

Bij de opening van de handel deze week op Wall Street deden beleggers aandelen van het Amerikaanse concern Apple opnieuw van de hand. Na de stevige achteruitgang van afgelopen vrijdag werd het aandeel Apple rond vier uur nog eens bijna 4% minder waard. De aanhoudende verkoopdruk werd in de hand gewerkt na een analistenrapport waaruit zou blijken dat de rek er uit is voor het aandeel van de de smartphonefabrikant. Op 7 juni noteerde Apple $155,68 en opende het fonds op 12 juni op $143,50. In 3 beursdagen tijd een daling van bijna 8%. De door technologiefondsen gedomineerde Nasdaq moest bij de start 1,5% prijsgeven. Apple sloot de week af op $142,27.

DFT: Tsjechië blokkeerde deze week een voorstel om het btw-tarief op elektronische publicaties gelijk te trekken met die van papier. Het is een wraakactie voor een Frans veto op een ander btw-plan. Het zouden twee hamerstukken zijn over btw-kwesties, het werd een knetterende EU-rel. Minister Dijsselbloem van financiën schoot hard uit zijn slof tegen zijn collega’s uit Frankrijk en Tsjechië, tijdens een ministersvergadering in Luxemburg waarvan iedereen verwachtte dat die zonder wanklank zou verlopen. De Tsjech en de Fransman toverden een daverende verrassing uit de hoge hoed. Ze spraken hun veto uit over twee verschillende btw-voorstellen die de ander graag aangenomen zag worden. Tsjechië vraagt al heel lang om een proefproject voor de aanpak van btw-fraude, Frankrijk behoort tot de vele landen die het btw-tarief op elektronische publicaties (zoals e-books) gelijk willen trekken met die op boeken en kranten van papier. Voor die laatste maatregel zet Nederland zich al jaren in. Het zou betekenen dat de btw voor digitale publicaties in Nederland omlaag gaat van 21 naar 6%. Door de veto’s lagen beide compromissen, waaraan jaren is gesleuteld, opeens in de prullenbak. Dijsselbloem kon het niet langer aanzien. “Ik ben een geduldig man, maar mijn geduld raakt op”, zei de demissionaire PvdA-minister tijdens de openbare sessie die op internet was te volgen. “Mijn beste Tsjechische collega, u zit te lachen, maar ik vind het niet om te lachen. Ik ben echt geïrriteerd. Ik wil mijn tijd niet verspillen als collega’s simpelweg onredelijk zijn. Ik vind dat de manier waarop we hierover praten, en goede voorstellen tegenhouden die in de EU zeer toegejuicht zouden worden, ik vind dat verbijsterend. Laten we stoppen met dossiers blokkeren en tijd verspillen.” Dijssels woede richtte zich ook op Frankrijk, waarmee de problemen eigenlijk begonnen. Hoewel de Fransen in een eerder stadium hadden toegezegd in te stemmen met een Tsjechisch proefproject met een zogeheten verleggingsmechanisme voor btw-afdrachten, wierp Parijs nu ‘principiële bezwaren’ op. Met een verleggingsmechanisme wordt de btw-plicht zoveel mogelijk naar het einde van de productieketen verschoven, naar de eindgebruiker. Daardoor is de beruchte carrouselfraude door internationale tussenhandelaren (in dit geval beroepscriminelen) niet meer mogelijk. Volgens Dijsselbloem vrezen de Fransen dat het Tsjechische experiment de overgang naar een heel nieuw btw-systeem in de EU in de weg staat. “Dat zou kunnen, maar dat weten we nog helemaal niet”, zei de minister na afloop van de frustrerende bijeenkomst. “We kunnen juist de ervaring van dat proefproject gebruiken bij het ontwerpen van zo’n nieuw btw-systeem. En dan gaat zo’n Tsjech dat andere dossier blokkeren omdat ze nog geen groen licht hebben op hun eigen dossier”, verzuchtte Dijsselbloem. De Luxemburgse minister Pierre Gramegna had nog opgeroepen de vergadering te schorsen om de ruzie te sussen, maar volgens de Maltese voorzitter Edward Scicluna was die poging tot mislukken gedoemd. “We zijn allemaal in beeld”, zei Gramegna. “Als mensen dit zien, denken ze: in Europa praten ze alleen maar, ze doen niks.” Dijsselbloem schoot zijn Tsjechische ambtgenoot nog even aan. “Ik zei tegen hem: dit spelletje kunnen we allemaal spelen. Als je volgende keer die blokkade niet afhaalt van btw op elektronische publicaties, steunt Nederland jullie proef ook niet meer. Dan gaan we gewoon mee met de Fransen. Al het werk dat ik in die btw-gelijkschakeling voor e-publicaties heb zitten toen Nederland EU-voorzitter was, begin vorig jaar, is allemaal voor niets geweest.” Ook al is deze laatste uitspraak terecht, het neemt niet weg waarom de Fransen het voorstel van Tsjechië om een expiriment te doen om de BTW-fraude in beeld te krijgen een veto geven. Welke Franse belangen spelen hier een rol? Je mag toch niet verwachten dat Macron zijn verkiezingsuitgaven heeft kunnen financieren met crimineel geld afkomstig van donateurs met een crimineel BTW-verleden? In ieder geval is het dat de discussie publiekelijk werd gevoerd.

De goudmarkt kan in de toekomst verstoord worden door nanotechnologie. Door atomen te herprogrammeren kan er met andere metalen een materiaal ontwikkeld worden die exact dezelfde eigenschappen heeft als goud. Aaike van Vugt van VSParticle presenteerde op het DFT-event Get Into The Future zijn visie op de toekomst van materialen. Het is geen alchemie maar chemie, verzekerde Van Vugt zijn toehoorders. Hij beweerde niet om bijvoorbeeld ijzeratomen om te kunnen zetten in goudatomen. Zijn bedrijf zou andere metalen de eigenschappen van goud kunnen geven. De vraag is wat dat met de goudprijs zou doen. Die prijs is nu gebaseerd op wat wij als goud beschouwen en de schaarste van het edelmetaal. Als Van Vugt dezelfde eigenschappen aan een ander materiaal kan geven en heel veel van dit materiaal kan maken, dan kan het bijna niet anders dan dat de goudprijs sterk zou dalen. Elk metaal is dan goud waard. De technologie achter dit proces is complex maar het principe is eenvoudig. Met een apparaat is VSParticle in staat om bijvoorbeeld het ijzer van een theelepel terug te brengen tot de losse atomen. Met deze losse ijzeratomen kan dan opnieuw een theelepel gemaakt worden. Dit keer alleen met een koperkleur of een smeltpunt van 25 in plaats van 1200 graden. Goud en vloeibare theelepels maken is niet het doel van Van Vugt. Wat hij wel wil bereiken, is dat we niet meer denken in bestaande materialen en vaste vormen. Een autosloop is niet meer een verzameling roestende autokarkassen maar een enorme bron van allerlei metaalatomen die omgezet kunnen worden in andere materialen en toepassingen. Het zijn wazige uitspraken die werden gedaan. Zegt van Vugt nu dat zijn bedrijf een ijzeren theelepel kan veranderen in een koperkleurige of wordt het in de toekomst mogelijk van ijzeratomen goudatomen te maken, door de genen te wijzigen?

Het verloop van de informatieopdracht voor de vorming van een nieuw kabinet vraagt om een nadere beschouwing. Het vastlopen van de besprekingen van het motorblok (VVD, CDA, D66) met Groen-Links en het weigeren van de SP mee te praten zijn voor mij verklaarbaar. Ik neem aan dat ‘het volk’ wel snapt wat hier aan de hand is. De kern van de problematiek ligt bij het streven naar een derde kabinet Rutte. Of dat er komt is maar zeer de vraag. Als Herman Tjeenk Willink ertoe zou overgaan een profielschets te maken waaraan de nieuwe premier moet voldoen met een functiebeschrijving gezien in het licht van Nederland en van Europa, dan valt Mark Rutte af. Ik heb hem al eerder neergezet als een klusser, die onderhoud pleegt. Hij mist te bekwaamheden die nodig zijn om dit land, in relatie tot Europa, naar een nieuwe generatie te brengen. Hem ontbreekt het aan leiderschap. Het volk maakt de fout om aan te nemen dat een goede debater, goed van de tongriem gesneden en adrem in zijn interrupties, ook een goede leider is met een visie op de toekomst. Die relatie bestaat niet. Die kwaliteiten mist ook Buma. Hij doet mij steeds weer denken aan de AntiRevolutionaire partijleider, Dr Hendrik Colijn, meerdere keren minister-president in de 30er jaren van de vorige eeuw. Hij was de politicus die op 11 maart 1936 het Nederlandse volk geruststelde met de woorden ‘Ik verzoek den luisteraars dan ook om, wanneer zij straks hun legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen, als zij dat ook andere nachten doen.’ Hij sprak deze woorden naar aanleiding van de herbezetting op 7 maart 1936 van het Rijnland, dat lag in het westen van het belangrijke industriële Ruhrgebied, een oorlogsdaad die in strijd was het Verdrag van Locarno, een Duits-vijandig Frans-Russisch Pact van 2 mei 1935 (mijn geboortedag). De bezetting werd aangemoedigd door de ongesanctioneerde acties van Italië en Japan in respectievelijk Abessinië (tegenwoordig Ethiopië) en China: door het nazi-regime onder leiding van Adolf Hitler. Colijn, een man met veel gezag die vooral de verkregen belangen in Nederland en in de koloniën (Nederlands Oost-Indië en West-Indië) verdedigde. In het piekjaar 1935, tijdens de kabinetten Colijn II en Colijn III, zat 19,4% van de beroepsbevolking zonder werk, dat waren ongeveer 650 duizend arbeidsjaren. Oorzaak van deze werkloosheidsexplosie was de krimp van de economie met 7% tussen 1929 en 1934. De uitvoer viel 28% terug en de bedrijfsinvesteringen daalden met 25%. Dat was 80 jaar geleden. De ARP is inmiddels opgegaan in het CDA, maar de geest van de Anti-Revolutionairen is nog altijd actueel en vindt in Buma een uitvoerder daarvan. Laat ik het zo zeggen: Buma is een politicus die zijn beleid toetst aan het verleden en niet of nauwelijks aan de toekomst. Waarop wil ik duiden? Over de mogelijkheden die de informateur nog tot zijn beschikking heeft. Hij verkent nu nog de mogelijkheden van een meerheidskabinet. Die zijn dit weekend twijfelachtig geworden door een publicatie in het Parool dat na het wegvallen van GL aan de onderhandelingstafel en de SP bevestigde niet met de VVD te willen regeren er nog slechts de PvdA en de CU resteren. De leiders van deze beide partijen hebben echter laten weten dat ze ‘de deur hebben dichtgetrokken’. De vraag ligt dan op tafel, is er in het Parlement voldoende draagvlak voor de vorming van een parlementaire minderheidsregering op basis van een regeerakkoord? Een andere optie is de kiezers opnieuw naar de stembus sturen. Dan wel de route nemen naar een ‘zakenkabinet’. Een extra-parlementaire regering, die (vrijwel) geheel uit niet-politieke personen kan bestaan, zoals uit ondernemers, wetenschappers, beleidsmakers en ambtenaren. Het kabinet Van Lynden van Sandenburg (1879-1883) wordt wel als zakenkabinet beschouwd. In 1926 werd in de moeizaam verlopen formatie enige tijd overwogen om een zakenkabinet te vormen, dat uit ambtenaren zou gaan bestaan. Uiteindelijk kwam er een kabinet waarin naast apolitieke figuren ook enkele politici zaten. Ikzelf heb wel eens naar buiten gebracht dat ook een Kabinet van Nationale Eenheid, een combinatie van een Zakenkabinet en een Nationaal kabinet, zou kunnen worden overwogen. Een kabinet waarin bewindslieden van een groot aantal van de in het parlement vertegenwoordigde partijen zitten, ruim meer dan de benodigde meerderheid, wordt een nationaal kabinet genoemd. Kabinetten met alle parlementaire partijen, de traditionele betekenis van nationaal kabinet, zijn zeer zeldzaam. Dit soort kabinetten heeft Nederland nog niet gekend. En dan kan de Koning ook nog in beeld komen met een Koninklijk kabinet, zonder dat de fracties in de Tweede Kamer er aan te pas komen. De Londense oorlogskabinetten Gerbrandy waren koninklijke kabinetten, omdat de Tweede Kamer niet meer functioneerde. Ook het eerste naoorlogse kabinet Schemerhorn-Drees is als zodanig aan te merken. Het weinig succesvolle kabinet-Colijn V, dat in 1939 zijn regeringsverklaring niet overleefde, is ook als een koninklijk kabinet te beschouwen. Colijn had meer de Koningin gehoorzaamd, die hem als minister-president wilde behouden, dan, kijkend naar de politieke verhoudingen van 1939, als politicus gehandeld. Het ‘koninklijke’ vijfde kabinet-Colijn bestond voor een belangrijk deel uit niet-politieke figuren. Tot slot over dit onderwerp de vraag hoe verantwoordelijk de drie partijen van het motorblok hebben gehandeld door de besprekingen met GL te laten mislukken op een relatief klein onderwerp. Tjeenk Willink benoemt, onder meer, als grote complexe vraagstukken die door een volgende regering ter hand moeten worden genomen: ‘klimaat, milieu, duurzaamheid’, investeringen in de (Europese) fundamenten voor een volgende generatie, de positie van nationale kabinetten en parlementen in relatie tot de Europese Unie/Muntunie versie 2.0, het bepalen van de sociale scheidslijnen (onder meer op de arbeidsmarkt), de gezondheid van het bankwezen en de fiscale en financieel/monetaire problematiek van onder meer de belastingparadijzen en de ECB/DNB, internationale problemen, waaronder de migratie vanuit het Midden Oosten en Afrika, oorlogen in het Midden Oosten, de globalisering en de Brexit. En dan nog het zorgdossier en het onderwijs. Daarover moet een regeerakkoord worden gebouwd en na 94 dagen is er nog geen helder zicht op de formatie.

Verkiezingen in Frankrijk hebben afgelopen weekend een (on)verwacht groot succes opgeleverd voor de nog piepjonge politieke partij En Marche!! (LREM) van president Emmanuel Macron. Met een betrekkelijk klein resultaat is een optimaal resultaat bereikt als gevolg van het Franse presidentiële stelsel dat in 1958 werd ingesteld door de Vijfde Republiek, geleid door generaal Charles de Gaulle. Front National mag blij zijn als ze een paar van de 577 zetels scoren. Met een opkomst van slechts 49,5% van de stemgerechtenden behaalde LREM in de eerste ronde met 32,3% een verwachte score na de tweede ronde van misschien wel 455 zetels in de Assemblée Nationale. Dat is 78% van de 577 zetels bij 16% van de stemgerechtigden. Het hele politieke speelveld in Frankrijk is, door een enorme aardverschuiving, in één klap veranderd. Les Republicains zijn gehalveerd, de Parti Socialist is op sterven na dood en het Front National staat buitenspel. Het resultaat is een duidelijke keuze voor vernieuwing en een verschuiving van de oude politiek naar één nieuwe speler:de 39-jarige Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (1977). De vraag is wat deze Franse president gaat doen met de macht en het vertrouwen die het volk hem heeft gegeven. Hoe de gekozen parlementariërs het in het parlement gaan doen is niet helder. Veel hebben weinig tot geen politieke ervaring op landsniveau. Toch moeten zij de stem van het volk gaan vertolken. Macron wil de Frans/Duitse as doen herleven en Merkel heeft daar wel oren naar. Macron en Merkel zouden voor het einde van dit jaar al duidelijkheid willen verschaffen over de toekomst van de EU-lidstaten. Hoe dat gaat lopen is maar de vraag want Duitsland en Frankrijk hebben geen gelijkwaardige financieel/economische positie. De een is rijk, de andere is arm. Maar beiden zijn ze ambitieus om de sturing van de EU op zich te nemen. Frans Timmermans kan op de Nederlandse TV wel zeggen dat Rutte nu snel het voortouw moet nemen een machtsgreep te voorkomen, maar heel slim vind ik dat niet. De EU van de 27 lidstaten heeft geen toekomst. Ik verwacht een hervorming waarbij landen samenwerking gaan zoeken met derden. Ik denk dan aan de drie Baltische staten die dan in de EU nog maar met één stem spreken, ook de drie Benelux-landen en het Iberisch schiereiland met Italië kunnen één politieke stem krijgen. Ik denk aan het terugbrengen van 27 lidstaten naar 9. De fundamenten van de Europese samenwerking van velerlei terreinen moeten worden herbouwd. Dat betekent ook dat er afscheid genomen moet worden van een aantal regeringsleiders en EU-commissarissen. Een nieuwe ploeg leiders zal het voortouw moeten nemen. Op zich zou dat een positieve ontwikkeling moeten opleveren. Wat Nederland betreft zullen enkele politieke voortrekkers vrezen om aan de profielschets te voldoen. Voor mij zijn de gevolgen van het monetaire beleid van Draghi, vooralsnog, onbeheersbaar.

Slotstand indices dd 16 juni 2017; week 25: AEX 520,67; BEL 20 3908,43; CAC-40 5263,31; DAX 30 12.752,73; FTSE 100 7463,54; SMI 8963,29; RTS (Rusland) 994,38; DJIA 21384,28; NY-Nasdaq 100 5681,479; Nikkei 225 19943,26; Hang Seng 25.603,74; All Ords 5808,00; SSEC 3,123.166; €/$ 1,1187; goud $1253,40; dat is €35.961,70 per kilo; 3 maands Euribor -0,329% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,483%; 10 jaar VS 2,149%. 10 jaar Duitse Staat 0,276%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,159, elders €1,128. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.