UPDATE17052014/221 Saudi-Arabië schort de handel met Nederland op

Ik begin dit blog met de campagnes voor de verkiezing van een nieuw Europees Parlement aanstaande donderdag (in de andere 27 EU-landen op zondag 25 mei 2014). In de EU-landen zijn er 375 miljoen stemgerechtigden (D66 schrijft in haar verkiezingsprogramma 500 miljoen) , die 750 parlementariërs kiezen en een voorzitter. Nederland is een klein land dat 26 zetels krijgt, een belang van slechts 3,4%. Er staan grote belangen op het spel met name over de richting die Europa moet inslaan. De beste indruk van de de grote partijen maakt Paul Tang met zijn aanzet voor een meer sociaal Europa. Zijn plannen zetten in ieder geval een stap voorwaarts. Rutte is een ander geval: hij is helder over waarvoor hij staat, alleen het is voor mij een te egoïstisch gedachtegoed: wij zijn er niet voor Europa, maar Europa is er voor ons. Als Nederland vrijer, veiliger en welvarender wordt van Europa, moeten wij het omarmen, wij moeten aan Europa kunnen 'verdienen'. Brussel moet werken voor ons belang en niet andersom. Dan zegt hij dat 'er mensen zijn die vinden dat je veel verhevener over Europa moet spreken, als het 'Project van de Vrede'. Maar eerlijk gezegd maak ik, Rutte dus, mij veel grotere zorgen over hoe Europa steeds meer de projectie van onze onvrede lijkt te worden.' Hij verklapt ons een geheim (dan is het natuurlijk geen geheim meer): 'de verkiezingen van 22 mei gaan niet over Europa. Ze gaan niet over Brussel. Nee, ze gaan gewoon over Nederland. Deze verkiezingen gaan over wat we willen bereiken met de Europese samenwerking. ' Er zijn ook partijen, zoals D66 en GroenLinks, die juist de luiken veel verder willen opengooien voor Brussel. En het liefst ons tafelzilver erachteraan, zegt de premier. Nederland kent traditioneel een lage rente op zijn staatsleningen. Een beloning voor prudent financieel beleid. [dat wil echter niet zeggen dat die rente zo laag blijft, het renteniveau werkt net als de natuur: soms is het warm en soms is het koud, soms stormt het, soms is het windstil]. Maar er zijn partijen die eurobonds willen. Ik vraag u, zegt Rutte: zou u een pinpas willen delen met de rest van Europa? En vindt u dat Brussel de motor moet zijn achter de homo-emancipatie? Ik zal niet op hem stemmen, maar hij is wel duidelijk: geen federaal Europa, geen EU-belastingen, geen Eurobonds. Voor partijen als D66 en GroenLinks is Europa blijkbaar zo'n doel op zich dat ze zelfs bereid zijn het risico te nemen dat conservatieve linkse en rechtse meerderheden in Europa kernwaarden van Nederland ter discussie kunnen stellen. De vraag is of de partijen die alles of niks willen eerlijk durven te zijn tijdens deze verkiezingen. Dan zeggen ze 'uit Europa' in plaats van 'minder Europa'. Dat wat hen betreft die blauwe enveloppe van de belastingdienst voortaan uit Brussel komt. Dat ze een Europees leger willen. De PVV en de SP zijn anti-Europa partijen, alhoewel Wilders deze week stelde dat dat niet betekent dat we komende maand uit de Muntunie en de EU zullen stappen. Ik denk dat beide partijen bedoelen te zeggen dat ze, zodra de panelen gaan schuiven, daarvan gebruik zullen maken en uit zullen willen stappen zonder dat dat al teveel geld kost. In hun voordeel werkt de uitspraak van Dijssel dat Nederland uit de crisis is. Als realist zou ik willen zeggen dat – misschien – het ergste van de crisis voorbij is. Maar dat het allemaal nog wel pril is en nog alle kanten opkan. Allerlei partijen vertalen die uitspraak van Dijssel in hun voordeel. De een zegt de huizenverkoop gaat aantrekken, de huizenprijzen gaan licht stijgen, de groei van de wereldhandel verbetert maar blijft achter bij eerder uitgesproken verwachtingen, de economische groei in China vertraagt, de gedevalueerde valutakoersen van opkomende landen veroorzaakt dalende winstcijfers voor het exporterende bedrijfsleven, de werkeloosheid zou wat terug kunnen lopen, het consumentenvertrouwen verbetert maand op maand, maar scoort nog wel onder de streep. Over de gevolgen van de uitgevoerde en nog uit te voeren bezuinigingen voor de samenleving zwijgt Dijssel. Over de grote bezorgdheid bij huurders over de stijgende huurlasten, hoor ik geen enkele politicus. De aangeslagen samenleving behoudt haar twijfels. Wat doet deze neoliberale regering voor de werkgelegenheid, een betere verdeling van de lasten en een duurzamer economie? Arbeid wordt, in vergelijking met kapitaal/spaargeld en consumptie, nog te zwaar belast en daar moet verandering in komen in het nieuwe belastingstelsel. De problematiek rond 'werken naar vermogen', de almaar stijgende zorgkosten, de instroom van buitenlandse werknemers, de 'Marokkanen', het flex-werken, de pensioenfondsen, de asielprocedures, de werkeloosheid, er wordt niets tot nauwelijks iets aan gedaan. Tegen Dijssel zou ik willen zeggen 'laat je niet misleiden door een periode van lichte rust op financieel/economisch terrein', er is nog heel veel werk aan de winkel voordat er echt sprake zal zijn van 'het einde van de crisis'. Ik begrijp Merkel en Hollande niet, net zomin als de 28 ministers van Buitenlandse Zaken van de EU, over de plaagstootjes waarmee ze Poetin bestoken. Waar zijn ze mee bezig? Als Poetin de gaskraan dichtdraait liggen grote delen van de Europese industrie plat, Europa is afhankelijk van Russisch gas en vooral Duitsland. Waarom maken we ons zo druk over Oekraïne? Met mensenrechten kun je de bevolking niet te eten geven. Afgelopen weekend werd Conchita het imago van Europa. Je moet je afvragen hoe de rest van de wereld daar tegenaan kijkt. Wat zijn de consequenties voor de Europese export?

Marktonderzoeker IHS heeft berekend dat bedrijven in Nederland met die uit België en Duitsland het hardst worden geraakt door het escalerende conflict in de Oekraïne. Door sancties kan dit Rusland $115 miljard kosten, waarbij de Nederlandse exporteurs direct financieel de dupe worden. Behalve de directe schade voor Rusland van 3% van zijn bbp, zou het ook een recessie voor de Europese economie in gang kunnen zetten, waarmee het bbp van de eurozone met 0,15% kan teruglopen, op €13 biljoen totaal-bbp. Het gaat dan wel om €195.000.000.000. Daarbij ondervinden exportlanden in machine, instrumentenbouw en chemische producten zoals Nederland, België en Duitsland de meeste schade. ''Hoewel Rusland een zeer hoge economische prijs kan gaan betalen voor zijn annexatie van de Krim en het conflict in Oekraïne, zullen negatieve gevolgen voor de wereld en specifiek Europa moeilijk te voorkomen zijn'', aldus hoofdeconoom Nariman Behravesh van IHS. Saudi-Arabië schort de handelsbetrekkingen met Nederland op. De beslissing zou zijn genomen op basis van een rapport van de Saudische ambassadeur in Nederland. Die zou naar huis hebben geschreven dat PVV-leider Geert Wilders zich vijandig opstelt jegens de islam en Saudi-Arabië. Een anonieme bron meldt dat Nederlandse bedrijven niet meer mogen meedoen aan toekomstige projecten in Saudi-Arabië. Ook komen er beperkingen op de verstrekking van visa aan Nederlanders.

De nieuwe flexwet is gemaakt om de positie van de flexwerker te verbeteren, maar de kans is groot dat het tegengestelde het geval zal zijn. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft onderzoek gedaan naar ouderen, scholing van werknemers, arbeidsgehandicapten en aan de flexibilisering in de arbeidsmarkt. In de periode 1995-2011 verdubbelde het aantal bedrijven dat gebruik maakte van flexkrachten. In 2001 werkte 13% van de werknemers op een tijdelijk arbeidscontract, in 2013 is dat gestegen naar 20%. De afspraken die daarover zijn gemaakt in het sociaal overleg en het Sociaal Akkoord werken worden niet tot nauwelijks overgenomen door het bedrijfsleven. Ondernemers gaan in hun eigen bedrijf niet voor de collectieve afspraken maar zoeken naar de meest werkbare oplossingen voor het laten verrichten van arbeid. Ze willen snel kunnen schakelen als er tijdelijk minder mensen nodig zijn. De nieuwe Wet Werk en Zekerheid, die nog door de Eerste Kamer moet, gaat ervan uit dat flexibele arbeid moeten worden beperkt. De ingangsdatum is 1 juli 2014 en voor de ketenaansprakelijkheid een jaar later. Nu is het nog zo dat een werkgever na drie jaarcontracten de werknemer een vast contract moet aanbieden dan wel afscheid van de persoon moet nemen. Na drie maanden kan hij dan weer een nieuw flexcontract aanbieden. Het is de bedoeling dat straks die termijn van drie jaar naar twee wordt teruggebracht en de overbruggingsperiode van 3 naar 6 maanden gaat. De vraag is of de nieuwe propositie wel gunstig uitvalt voor de flexwerker, in een periode van ruim aanbod. Het paradigma is 'vast' is tot je pensionering en 'flex' is tot volgend jaar. De zekerheid van het vaste contract komt de komende jaren verder onder druk te staan. Ook al omdat de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) niet meer van deze tijd is, stelt Hans Kamps, voorzitter van de brancheorganisatie voor uitzendbureaus ABU en tot voorkort kroonlid van de SER. De arbeidsmarkt is aan het veranderen: de hoogopgeleiden regelen hun eigen zaakjes wel en voor de laagopgeleiden willen werkgevers geen cao meer afsluiten. Het is voor bedrijven veel goedkoper en daardoor ook aantrekkelijker om mensen in te huren op basis van nuluren-contracten, oproepcontracten of zelfstandigen. Er zijn in Nederland al 730.000 ZZP'ers, veelal werken deze flexwerkers 50 tot 60 uur per week, zijn ze onverzekerd, bouwen ze geen pensioen op en werken ze onder het minimumloon. Of er onder deze omstandigheden nog wel cao-contracten oude stijl worden afgesloten in de komende 10 jaar moet worden betwijfeld. De arbeidsmarkt is zodanig in beweging dat oude structuren het loodje zullen gaan leggen. Kamps zegt daarover: in de huidige markt verandert de vraag naar personeel steeds sneller, zowel in aantal als in kennis en vaardigheden. Het vaste contract is op sterven na dood. [die laatste uitspraak is van mij]. In een redactioneel commentaar in Trouw wordt getwijfeld over de geloofwaardigheid van de stellingen van Hans Kamp. Het stuk getuigt van weinig inzicht in de huidige stand van zaken op de arbeidsmarkt. Er is vraag naar hooggeschoold technisch personeel en een aanbod van veel laaggeschoolden. De vakbonden hebben veel te lang 'de kat uit de boom gekeken' en weten niet waar hun toekomst ligt. Het ledenaantal bij de vakbonden loopt terug en bestaat vrijwel uitsluitend uit de baby-boom generatie. De bonden hebben verzaakt om tijdig voor de belangen op te komen van de nieuwe generatie. Daardoor is de aanwas van jongeren klein, zij worden niet aangetrokken door de afwachtende houding van bonden met betrekking van de verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt. De jeugdwerkeloosheid vraagt om aanpak en daadkracht. De Wet Werk en Zekerheid heeft tot doel het arbeidsrecht aan te passen aan veranderende arbeidsverhoudingen in de samenleving: zo worden vaste arbeidscontracten minder vast en het ontslagrecht wordt versoepeld. Dat zijn geen zaken waar starters enthousiast over worden. De (hoofd)redacteur stelt daarover dat het een goede aanpak is van de problematiek. Ja, dat onderschrijf ik als het gaat over de belangen van de werkgevers, maar de startersgeneratie vraag ik me af wat daar 'zo goed' voor is. Of met de afspraken in het Sociaal Akkoord over van-werk-naar-werk en om- en bijscholingen meer mensen aan het werk komen onder de huidige omstandigheden betwijfel ik. Ik stuur zeker niet aan op een arbeids(vecht)markt, maar de realiteit gebiedt mij wel te zeggen dat de laatste jaren steeds meer tegenwerking bij werkgevers ontstaat over het sluiten van cao's.

Een tegenvaller …… Na de stevige groei in het vierde kwartaal van vorig jaar, komt de Nederlandse economie in de eerste 3 maanden van dit jaar naar verwachting tot stilstand, dat schreef ik afgelopen woensdag, op grond van de onderstaande overwegingen. Geraadpleegde economen voorzien dat de economie noch groei, noch krimp laat zien. Een kleine krimp wordt echter niet geheel uitgesloten. De teruggang komt vooral door een daling van de autoverkopen en een lager gasverbruik als gevolg van het zachte winterweer. In het laatste kwartaal van 2013 groeide de economie met 0,9% ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Maar dat werd vooral veroorzaakt doordat op de valreep op grote schaal auto's werden gekocht, om nog te kunnen profiteren van fiscale voordelen. Dat gaf toen een flinke impuls aan de economie, maar dat voordeel valt nu helemaal weg. Het vierde kwartaal was eigenlijk te mooi om waar te zijn en het geeft een vertekend beeld van de werkelijkheid. Het CPB voorspelde vorige maand dat de groei in het eerste kwartaal wel eens negatief zou kunnen zijn. Het drama was veel ernstiger dan werd voorzien. Het CBS kwam donderdag met de mededeling dat de economie in het eerste kwartaal flink is gedaald. Forser dan eerder werd aangenomen: 1,4% op kwartaalbasis. De reden van de krimp is toe te schrijven aan het lagere gasverbruik door de milde winter. 'Het onderliggende herstel van de economie houdt echter wel aan', zegt het CBS. Het is onduidelijk hoe groot het eenmalige effect van de lagere gasverkopen is. Dat broze herstel, dat wij eerder zagen werkt nog altijd niet door op de arbeidsmarkt, zo stelt het CBS. Dijssel onderstreept dat er nog altijd sprake is van herstel van onze economie, Rutte zegt dat het herstel doorzet en Kamp stelt dat het herstel van de economie niet vanzelf komt. [Daar passen twee kritische kanttekeningen bij. De milde weer deed zich niet alleen in Nederland voor, ook in Duitsland en België, waar de economische groei wel pluste. Het feit dat er fors minder gas is geproduceerd en een kwart minder is geëxporteerd kan niet de enige reden zijn van de zwaar tegenvallende krimp. Daar komt bij dat de consumptie met 2% daalde. De opmerking van Dijssel dat het begrotingstekort dit jaar gaat meevallen en onder de norm van 3% komt, moet ‘off the record’ worden geplaatst. Op 1 september krijgen alle 28 EU-landen een geschenk van de aftredende Europese Commissie, waar geen enkele tegenprestatie voor behoeft te worden geleverd, door een herziening van het rekenmodel voor het bbp door te voeren, waardoor de emu-kengetallen voor het begrotingstekort en de staatsschuld gaan dalen. Voor Nederland houdt dat in dat er geen nieuwe bezuinigingen hoeven te worden begroot. Elders op dit blog staat de toelichting. Dus dat Dijssel zich op de borst klopt, past hem niet en het heeft al helemaal niets te maken over het economische herstel, dat hij ziet aankomen. Laten we het erop houden dat de economische activiteiten in Europa zijn stilgevallen en dat Nederland bergafwaarts gaat. De vraag die resteert is ‘in hoeverre deze tegenvallende ontwikkeling het gevolg kan zijn van de ingezette bezuinigingen?’] Op de arbeidsmarkt is nog nauwelijks sprake van herstel: het aantal banen van werknemers daalde in het eerste kwartaal met 32 duizend ten opzichte van een kwartaal eerder.' Wel loopt de werkloosheid minder snel op. Maar dat komt niet doordat er meer banen bijkomen. Het effect wordt vooral veroorzaakt door jongeren die zich terugtrekken van de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld door verder te gaan met studeren. In april kwamen er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 3000 werklozen bij. Daarmee kwam de totale werkloosheid vorige maand uit op 687.000 mensen ofwel 8,7% van de beroepsbevolking.

Onlangs zei minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën nog dat de crisis voorbij zou zijn. Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS is daar voorzichtiger in: 'Ik zou het zelf niet zo zeggen.' [Ik heb daar al eerder op gereageerd dat één zwaluw nog geen zomer maakt.] Bij de RABO zijn ze verrast door het slechte cijfer. De vraag is hoe groot de éénmalige effecten zijn. Het hangt sterk van het volgende kwartaal af hoe de verwachting er voor dit jaar uit zal zien. Het CPB verwacht dat de Nederlandse economie dit jaar met 0,75% groeit. Volgend jaar zou de groei op 1,25% moeten uitkomen. Daarmee is een voorzichtig herstel ingezet na een langdurige recessie. Blijven we in het 2e kwartaal in een krimp zitten dan raken we opnieuw in een toestand van recessie. De laatste keer dat we zo'n slecht cijfer hadden was in het 2e kwartaal van 2009. Nederland is door de onverwacht zwakke groeicijfers in één klap weer het slechtste jongetje van de Europese klas geworden. Dat blijkt uit een overzicht van Eurostat dat de cijfers van de EU-landen bij elkaar heeft gebracht. De economie in de eurozone groeide met 0,2%, op kwartaalbasis, in de 28EU was de groei 0,3%. Uit de cijfers blijkt dat alleen Estland in de eerste drie maanden met een krimp van 1,2% in de buurt komt van de forse teruggang in Nederland. Opvallend is dat eurolanden als Bulgarije, Oostenrijk, Spanje, Belgie, Slowakije, Litouwen, en Letland gelijk aan dan wel boven het gemiddelde van de eurozone scoren. Duitsland en Groot-Brittannië groeiden zelfs 0,8%. Bij de ING wordt het groeicijfer over het eerste kwartaal een 'grote teleurstelling' genoemd. De eurozone heeft volgens ING blijkbaar nog steeds niet de groeidynamiek om duurzaam herstel te kunnen bereiken. Daarbij komt nog dat de cijfers over het vertrouwen in de economie die tot dusver in het tweede kwartaal naar buiten zijn gekomen ook weinig indruk hebben gemaakt, onder meer door geopolitieke spanningen en het afvlakken van de Chinese economische groei. Daardoor denkt ING niet dat de economie van de eurozone in het tweede kwartaal harder zal groeien dan in de eerste 3 maanden. Volgens ING wordt met het jongste groeicijfer de druk op de Europese Centrale Bank verder opgevoerd. ABN Amro presenteerde deze week ook haar kwartaalcijfers. De afboekingen op kredieten stegen van €259 naar €361 mln. Het netto resultaat daalde met 25% naar €311 mln. Dat betekent dat de afschrijvingen voor slechte kredieten dit kwartaal hoger zijn dan het netto resultaat. Toch spreekt de Bank van 'een mooi kwartaal' omdat het resultaat exclusief bijzondere posten steeg van €290 naar €378. De Bank meldt een leverage ratio van 12,9% en is daar zeer tevreden over. De aangekondigde beursgang is, in afwachting van de resultaten in de komende kwartalen en waarschijnlijk ook de uitslag van de stresstest, verschoven naar 'later'. Als streefdatum wordt genoemd midden volgend jaar. Kabinetsleden die van oordeel zijn dat Nederland uit de crisis is, zijn volgens de Bank, te optimistisch. De Bank spreekt van een 'broos herstel' in een periode dat we uit de crisis aan het klimmen zijn. Voor de gehele EU werd in april een inflatie gemeten van 0,8%, tegen 0,6% een maand eerder. Volgens Eurostat ging in Oostenrijk en Roemenië de inflatie het sterkst omhoog met 1,6%, gevolgd door Finland (plus 1,3%) en Duitsland (plus 1,1%). In Griekenland gingen de consumentenprijzen juist het sterkst omlaag met een daling van 1,6%, gevolgd door Bulgarije (min 1,3%) en Cyprus (min 0,4%). Nederland kwam uit op jaarbasis op +0,6%.

Ik heb al een aantal keren gewezen op een wijzing van de berekening van het bbp door een project dat is uitgewerkt door Eurostat. Daarmee snoert Brussel eurosceptici op 1 september de mond. Dan laten de 'ongekozen bureaucraten' de Nederlandse economie met 3 tot 4% groeien. In één dag. Als bonus duikt het tekort op de overheidsbegroting onder de Europese 3 procentseis en knapt ook de staatsschuld flink op. En het kabinet hoeft er niets voor te doen. Gewoon een kadootje van de vertrekkende Europese Commissie. Kwestie van een andere definitie voor het bruto binnenlands product, het bedrag in miljarden euro's dat, huiselijk gezegd, de omvang van de economie aangeeft. Het statistische orgaan van de EU, Eurostat, gaat het bbp voor alle 28 EU-lidstaten anders berekenen. De hele economie van de Europese Unie groeit daardoor 2,4%, met één pennenstreek. Als reden wordt opgegeven dat de huidige definitie, van wat Eurostat het Gross Domestic Product noemt, twintig jaar oud is en aan vervanging toe. Veruit de belangrijkste aanpassing is dat Eurostat geld dat gaat naar onderzoek en ontwikkeling anders waardeert. De Brusselse rekenmeesters zien dat voortaan niet meer als een uitgave, maar als een investering. Dat gooit het Europese bbp met bijna 2% omhoog. Het kopen van wapens ziet Eurostat overigens voortaan ook als investering: plus 0,1% bbp. In september dit jaar groeit de Nederlandse economie op papier, voor Brussel, met tussen de circa €18 en €24 mrd. Het tekort en de schuld blijft in euro's gelijk. Maar in procenten dalen ze. Voor dit jaar maakt dat niet veel uit, want Rehn was al akkoord met een tekort dat groter is dan het toegestane maximum van 3%. Het zou 3,3 zijn, maar wordt 3,2%. Het verwachte tekort van 2015 was penibel, net op of boven de 3,0%. Door de boekhoudtruc per 1 september 2014 wordt het tekort volgend jaar 2,9%. De maximale staatsschuld moet eigenlijk 60% van het bbp zijn. Weinig eurolanden halen dat. Tot de crisis van 2008 zat Nederland er ruim onder, maar dit en volgend jaar stond een percentage van bijna 77 te boek. Door de nieuwe definitie van de omvang van de Nederlandse economie daalt die schuld naar 74%. Wat het kabinet vanaf 2015 wel te doen staat is die daling vast te houden. Dus minder lenen en meer schuld aflossen. Dat moet lukken. Per slot krijgt de economie en daarmee het zelfvertrouwen in september een stevige boost. (Bron: VK) [Of deze rekentruc tot een beter consumentenvertrouwen leidt, is voor mij nog een open vraag.]

Nederland en het kabinet dreigen voor tientallen miljarden het schip in te gaan wanneer de rente weer gaat stijgen. [Dat is geen nieuws, die stelling verkondig ik al maanden.] In plaats van de staatsschuld af te lossen lijkt Den Haag echter verslaafd aan de lage rente. Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat de Nederlandse rentelasten, tijdens de crisisjaren, tot een historisch laag niveau zijn gestegen, maar tegelijk piekt de staatsschuld naar ongekende hoogten. Sinds de crisis is deze met liefst €200 mrd gestegen tot nu €450 mrd. Terwijl veel Nederlandse huizenbezitters aflossen op hun hypotheek, laat het kabinet de staatsschuld elke dag verder oplopen. Ieder uur komt er €2 mln bij. VNO NCW-voorman Wientjes roept het kabinet op snel een kleine €100 mrd af te lossen. ,,We moeten met de schuldnorm snel terug onder de 60% bbp". Verwacht wordt dat wanneer de economie de komende jaren gaat aantrekken ook de rente zal gaan stijgen. Indien ook de rente weer naar het niveau van voor de crisis stijgt zullen de rentelasten van de Staat zomaar kunnen verdubbelen van de huidige €10 naar €20 mrd per jaar. Daardoor loopt ons land grote risico's. Zeker nu de groei de komende jaren laag lijkt te blijven. ,,Als we weer groei genereren groeien we vanzelf uit de schulden. Maar als die groei niet komt en de rente stijgt, is Leiden in last”, aldus de Tilburgs econoom Harald Benink in DFT. Geld voor leuke plannen of belastingverlaging is er daarom niet. Om de schuld echt te verkleinen moet het begrotingstekort verder worden teruggebracht en zelfs een overschot worden gecreëerd. „Het is waar dat het nog een paar jaar kan duren voordat de rente gaat stijgen, maar het is duidelijk dat we toch naar een begrotingsevenwicht toe moeten en wel zo snel mogelijk”, zegt hoogleraar Lex Hoogduin.

In Europa wordt op regels gebroed die het Nederlandse pensioenstelsel mogelijk enorm beïnvloeden, zelfs ernstige schade kunnen toebrengen. Het is een zorgelijke ontwikkeling. De regels die in de maak zijn bevatten een voorstel dat Brussel de pensioenen van alle Europeanen, dus ook van de Nederlanders, gaat controleren. Pensioenen zijn in Nederland op dit moment nog de grootste spaarpot van de burgers. De Nederlandse pensioenfondsen bezitten gezamenlijk >€1000 mrd aan opgebouwde pensioenreserves. Dit geld is door de Nederlandse burgers, met geldelijke steun van de werkgevers, bij elkaar gespaard voor hun oude dag. Brusselse controle betekent dat de Nederlandse miljarden onder Europese wetgeving gaan vallen. Of beter gezegd, Brussel gaat bepalen wat er met uw en mijn pensioengeld gaat gebeuren. Europa ziet pensioenfondsen als een verzekeraar. Voor Nederland zijn de pensioenfondsen een onderdeel van de sociale zekerheid. Deze sociale zekerheid is in de Nederlandse wet vastgelegd. De wetgeving omtrent de verzekeraars is van een geheel andere orde. Europa wil daarom dat de buffers van de pensioenfondsen met tientallen miljarden uitgebreid gaan worden. Dit betekent voor de Nederlandse burger een flinke premiestijging en een lagere pensioenuitkering. Door de Europese regelgeving zou ons pensioen minder waard worden. Het is wat kort door de bocht door te stellen dat Brussel een vinger in de pap wil hebben over de belegging van dat vermogen. Het CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vreest voor de gevolgen. "De grootste spaarpot van Nederland moet door Nederland gecontroleerd worden en niet door Brussel." Nederland doet er momenteel alles aan om Europese regels voor pensioenfondsen te voorkomen. Dat bleek tijdens een informatiebijeenkomst in de Tweede Kamer, waarbij Kamerleden werden bijgepraat over de stand van zaken in de onderhandelingen die het ministerie van Sociale Zaken voert in Europa. "Bijna de helft van het totale Europese pensioenvermogen, behoort toe aan een paar miljoen Nederlanders. We moeten voorkomen dat de grootste spaarpot van Nederland onder Brusselse invloed gaat vallen. "De kwestie is dan ook niet zozeer of de Europese regels wel of niet zinnig zijn, maar of ze uit Brussel moeten komen, of uit Nederland." "Deze nieuwe Europese regels gaan alleen gelden voor landen die pensioenfondsen hebben, namelijk Nederland, Duitsland, Engeland en Ierland. Zo lijkt het erop dat Europa juist die landen regels oplegt, die hun zaken relatief goed op orde hebben." "Andere landen zonder noemenswaardige pensioenfondsen hebben dan nergens last van. Je zou zelfs een vlucht uit pensioenfondsen kunnen krijgen, en daar zit niemand op te wachten." "Een aantal Europese voorstellen zijn leuk bedacht, maar werken gewoon niet omdat de pensioenstelsels van de verschillende Europese landen enorm verschillen. Het toezicht zal ook heel complex zijn. "Maar de Tweede Kamer is eigenlijk vooral tegen twee van de twintig plannen die nu worden overwogen in Brussel." "Veel andere voorstellen zijn wel zinnig: zoals de tracking service, een soort Europees pensioenregister. Dan kunnen mensen die tijdelijk in een ander land gewerkt hebben, gemakkelijker hun pensioen uit dat land aanvragen." "Dat hoort ook echt bij de taak van de EU, waarin je vrijelijk in een ander land mag werken." Ik waarschuw al jaren voor een greep in de kas van de pensioenfondsen door Europa. Ik verwacht niet dat de ingrepen zover zullen gaan dat ons pensioengeld rechtstreeks wordt gebruikt om zwakke banken te gaan redden. Ik verwacht eerder dat Brussel regels gaat geven dat een deel van het pensioenvermogen verplicht moet worden belegd in bepaalde Europese (noodhulp)fondsen, om op die manier goedkoop geld aan te trekken. Het risico is wel dat als dat geld niet/nooit terugkomt de pensioenuitkeringen moeten worden gekort. Dat risico lopen we nu ook want als beleggingen in aandelen en/of derivaten sterk in waarde dalen, daalt de dekkingsgraad ook.

Günter Hannich waarschuwt deze week nog weer eens indringend voor valkuilen die in beeld komen over: of de Russen de gaskraan dicht gaan draaien en welk beleid wordt gevoerd met als doel het volk een gevoel van veiligheid te geven: wohin man schaut und hört: Beinahe überall, wo Politiker und offizielle Medien auftreten, wird die Euro- und die Wirtschaftskrise für beendet erklärt … Die Krisenländer im Süden Europas können sich angeblich wieder selbst finanzieren … Der Stresstest für die Banken wird angeblich einen Schlussstrich unter die Euro-Krise setzen und das Vertrauen in die Banken wieder herstellen … Der Wirtschaftsaufschwung soll jetzt angeblich von Dauer sein … Angeblich. Ich bin skeptisch. Schlimmer sogar: Ich denke, dass es hier möglicherweise sogar um gezielte Falschinformation handeln könnte: Die Bürger, die Sparer sollen sich sicher fühlen, während die tatsächlichen Zahlen und Fakten klar in Richtung Abgrund weisen. Möchten hier die Mächtigen im Hintergrund noch Zeit gewinnen, um die eigenen Pfründe vor dem nächsten Crash oder dem Platzen der nächsten Blase noch in Sicherheit zu bringen? Denn dass etwas Hässliches auf uns zukommen wird – das steht jetzt fest. Sehen Sie sich nur diese Zahlen an:

  • Auf unfassbare 100 Billionen Dollar (in Euro sind das rund 72 Billionen) ist die Summe der globalen Schulden angewachsen, so die aktuellen Zahlen der Bank für Internationalen Zahlungsausgleich (BIZ Rund 44 der 100 Billionen Dollar sind staatliche Schulden – das sind 80% mehr, als vor Beginn der Finanzkrise!

  • An anderen Orten werden vollkommen neue, verrückte Schulden-Rekorde aufgestellt: Gerade erreicht uns die Schreckensnachricht, dass Japan mit seinen Schulden erstmals die Grenze von 1 Billiarde Yen überschritten hat. 1 Billiarde: das sind 1.000 Billionen. Umgerechnet in Euro: circa 7,2 Billionen. Das entspricht 57.000 €uro Schulden für jeden Japaner – Babys und Senioren eingerechnet. Zum Vergleich: Deutschland hat nach offiziellen Zahlen „nur“ 2,1 Billionen Euro Schulden – 26.000 € pro Kopf.

Und gleichzeitig spielen die Banken wieder russisch-Roulette mit gefährlichen Finanzderivaten – als hätte es die Lehman-Brothers-Pleite nie gegeben: Nach den aktuell vorliegenden Zahlen horten die Banken wieder gefährlich viele dieser als explosiv geltenden Papiere: Laut Geschäftsbericht schlummern in den Büchern der Deutschen Bank Derivate im Werte von 54 Billionen Euro. Bei der Commerzbank sollen es nach den zuletzt vorliegenden Zahlen Derivate im Gegenwert von rund 7 Billionen Euro sein. Ich weißt nicht, wie es Ihnen bei solchen Zahlen geht. Mir wird dabei schwindelig. Um es ganz klar zu sagen: Die Zahlen heute sind in vielen Punkten dramatischer als vor Ausbruch der großen Schulden- und Euro-Krise 2008. Bisher beschränken sich die Sanktionen des Westens gegen Russland nur auf ein Aussetzen der Visaerleichterungen und Einreisebeschränkungen für 48 Russen und Ukrainer in die EU und die USA – sind also recht harmlos und damit auch wirkungslos. Doch jetzt droht der nächste Schritt mit handfesten wirtschaftlichen Sanktionen, die der russischen Wirtschaft schaden werden. Im Gespräch sind dabei Importstopps und auch das Einfrieren russischer Gelder bei Banken im Westen. Und das wird Russland nicht unbeantwortet lassen. Ich sehe klar die Gefahr von Lieferstopps bei den Gaslieferungen. Dass Russland seine „Gaswaffe“ nutzt, um Staaten unter Druck zu setzen, ist keineswegs neu. Zuletzt reduzierte das Land im Jahr 2009 seine Gaslieferungen an den Westen. Das brachte damals einige Länder, die sehr abhängig von russischem Erdgas waren und kaum Speicherkapazität hatten, in arge Bedrängnis. Doch der aktuell zu befürchtende Gasboykott geht möglicherweise noch viel weiter. Schon im Jahr 2000 schrieb ich in meinem Buch „Börsenkrach und Weltwirtschaftskrise – Der Weg in den Dritten Weltkrieg“: „Das ist umso brisanter, als sich in Russland schon seit einiger Zeit eine Neuorientierung des Staates hin zu mehr Konfrontation abzeichnet. So bauen sich beispielsweise große Spannungen zum Nachbarland und NATO-Mitglied Türkei auf, welches schon früher mit einem Angriff auf Russland drohte.

Kort Nieuws

De wereld telt 1,2 miljard mensen die dagelijks niet meer, en vaak zelfs veel minder, dan $1,25 te besteden hebben. 870 miljoen mensen bijten op een houtje en krijgen geen enkele steun van de overheid.

Door de plotseling opnieuw fors ingezakte economische groei staat de welvaart van de Nederlander nu per saldo liefst acht jaar stil. Met een bruto nationaal product van €135 mrd over het eerste kwartaal van 2014 heeft onze economie weliswaar dezelfde omvang als begin 2007, maar de afgelopen jaren is ook de Nederlandse bevolking langzaam met zo’n 50.000 inwoners per jaar doorgegroeid. Wanneer gekeken wordt naar het inkomen per hoofd van de bevolking dan lag dit in het eerste kwartaal van 2014 met bijna €16,8 mln iets boven de €8000 per Nederlander. Evenveel als de €131 mrd die we, gecorrigeerd voor inflatie, in het eerste kwartaal van 2006 met 16,3 miljoen Nederlanders verdienden.

De winkelverkopen in de VS nemen in april slechts toe met een schamele 0,1% op maandbasis. Exclusief auto's bleven de verkopen onveranderd.

Nieuwsuur bracht deze week een reportage over 'working poor' in Chicago. 20% van de Amerikanen zijn losse werkkrachten die een uitzendbaan hebben. Drie miljoen Amerikanen die werken op het minimumloon, nooit loonsverhoging krijgen, geen promotie maken en geen vaste baan in het vooruitzicht hebben. Het zijn losse arbeiders waarvoor geen pensioenrechten worden opgebouwd en die al blij zijn als ze de gewerkte uren ook krijgen uitbetaald. Een soort slaven in deze tijd. Mensen die zich iedere morgen om 4 uur moeten melden bij het uitzendbureau en dan maar (uren) moeten afwachten of en waar ze met een busje naartoe gebracht worden. En dat in het rijkste land van de wereld, waar de familie Walton, eigenaars van de supermarktketen Walmart, €80 mrd bezitten. Is dat de richting die Europa ook inslaat?

De RABO verwacht dat de huizenprijzen dit jaar met gemiddeld tot max 1% zullen toenemen. Volgend jaar zou de stijging iets kunnen oplopen. De RABO is zeer gebaat bij een aantrekkende woningmarkt, aangezien zij marktleider zijn op hypotheekverlening. De makelaars rekenen op een verder optrekkende huizenprijzen.

Frankrijk kan zijn overheidsfinanciën alleen op orde krijgen als politici de komende jaren de verleiding om bezuinigingsplannen af te zwakken weerstaan. Dat stelt het Internationaal Monetair Fonds. De Franse regering heeft volgens het fonds de juiste plannen ontworpen om haar tekort de komende jaren verder terug te dringen. Met de beoogde bezuinigingen van €50 mrd in de komende 3 jaar staat het land echter voor een historische opgave, die door de verwachte zwakke economische groei moeilijk uitvoerbaar zal zijn. Het IMF vreest dat de druk op politici om hun plannen af te zwakken de komende jaren zal toenemen en zou daarom het liefst zien dat de voorgestelde maatregelen vooraf wettelijk worden vastgelegd. [Het IMF mag dat van mij wel denken, maar daar de Franse politiek op aanspreken, gaat mij te ver. Althans voor zolang de Fransen geen beroep doen op steun vanuit het IMF. Een andere zaak is dat er vraagtekens gezet kunnen worden bij de aangekondigde bezuinigingen. Is €50 mrd wel voldoende om de Franse economie uit het slop te halen en om de Franse staatsschuld weer op orde te brengen. Welke bijwerkingen kunnen zo een enorme bezuinigingsoperatie in de Franse samenleving teweegbrengen? Hoe ver weg ligt de afgrond die inwoners in armoede stort?]

Woningstichting SOR in Rotterdam wil de Staat aansprakelijk gaan stellen voor de miljoenen, schatting tussen de €25 en €50 mln, voor de verliezen op 21 verzorgingshuizen, die moeten gaan sluiten. In Nederland gaat het om 400 verzorgingshuizen met 50.000 kamers. In juni 1999 is er tussen de corporaties het het Rijk een overeenkomst gesloten waarin is geregeld dat corporaties bij de overheid kunnen aankloppen voor de schade die ze lopen als de overheid de regels voor verzorgingshuizen worden veranderd. Dat is het geval nu dit kabinet heeft besloten honderden verzorgings- en verpleeghuizen te gaan sluiten. Waar het hier om gaat is wie de kapitaalvernietiging betaalt, schade die is ontstaan door het bezuinigingsbeleid van de kabinetten Rutte i en II. We praten hier over, schat ik in, circa €½ mrd voor de woningcorporaties. Daarbij kan nog worden opgeteld het wegvloeien van de opgebouwde know-how in de thuiszorg. Ik schat de maatschappelijke schade van de bezuinigingen in op vele miljarden euro's. Is er één politicus in den Haag die daar ooit bij heeft stilgestaan? Er zal toch wel ooit iemand wakker worden in den Haag.

Het consumentenvertrouwen in de VS is in mei fors gedaald op maandbasis: van 84.1 naar 81.8. Volgens de onderzoekers van de Universiteit van Michigan maken Amerikanen zich meer zorgen over de stijgende brandstofkosten en de hogere prijzen van levensmiddelen. Daardoor zijn ze minder zeker geworden over hun financiële situatie.

Ik heb al meer dan een jaar geleden aan de bel getrokken over het provisieverbod van de AFM zoals dat op 1 januari 2013 van kracht is geworden. Het is een opgelegde regeling die de burger alleen maar meer geld kost. Het gaat over de financiële dienstverleners, zowel voor hypotheek- als assurantieadviseurs, die de burger fors laten betalen voor gevraagde en niet gevraagde adviezen. Die de rekening mogen sturen als ze een non-prestatie leveren. Het begrip 'no cure, no pay, zou veel meer op zijn plaats zijn. Een adviseur neemt een aanvraag voor een hypotheek in behandeling, maar krijgt nergens een offerte, dan wel onder slechte voorwaarden, omdat de man een zzp'er is en zijn vriendin op een tijdelijk contract werkt. Er is geen deal, maar de starter betaalt wel een paar duizend euro voor de uren dat eraan gewerkt is. Assurantie-adviseurs zadelen klanten op met een service-contract voor het onderhoud dat door de adviseur op lopende polissen wordt gedaan. Of dat daadwerkelijk ook plaatsvindt, is niet duidelijk en of er rendement is voor de consument is niet inzichtelijk omdat de AFM daaraan geen eisen stelt. Zo'n abonnement kost gemiddeld €18,40 per maand, met uitschieters van €5 tot €125 per maand. Er zijn ook dienstverleners die kosten in rekening brengen voor: dossier aanleg €5, een bezoek op kantoor (met een kopje koffie) €125 en voor een telefoontje €30. De AFM treedt vooralsnog niet actief op tegen het dubbel laten betalen van een klant, hetgeen dus kennelijk gebeurt, maar kijken wel naar de serviceabonnementen. Wat we daarvan ook mogen verwachten!! Zo is het bekend dat een financiële dienstverlener kosten in rekening brengt voor het zenden van een digitale nieuwsbrief aan klanten die te weinig inkomsten opleveren. Ik vind het ook buiten het redelijke dat klanten die een hypotheek aanvragen bij hun eigen bank, kosten moeten betalen voor het advies van de hypotheekadviseur, die de eigen producten van de bank verkoopt. Erger nog er zijn banken die kosten in rekening brengen bij het niet tot stand komen van een hypotheek, ook als b.v. de aanvrager een zzp'er is of geen vaste betrekking heeft. Daarbij komt dat er geen duidelijke richtlijnen zijn voor de tarieven van de financiële adviseurs. Volgens de AFM moeten de in rekening gebrachte kosten redelijk zijn. Wat is redelijk? De Consumentenbond heeft daar een onderzoekje naar gedaan en komt uit op een gemiddelde uurprijs van minimaal €170. Er zijn uitschieters van €115 tot €220. Voor een financieel plan wordt tussen de €1200 en €3900 gerekend. Voor een hypotheekadvies is de gemiddelde uurprijs €123, met uitschieters van €50 tot 195 incl BTW. Gemiddeld wordt er 21 uur aan een hypotheekadvies gewerkt, dat kost dus ca €2500. Daarbij kunnen nog aanvullende kosten in rekening worden gebracht zoals 5% kantoorkosten en gemaakte reiskosten. In geen verhouding staan de kosten die een bank in rekening brengt bij het uitkeren van een lijfrentekapitaal van slechts €6000. De klant moet daarvoor €750 betalen [de naam van de bank is mij bekend]. Buitenproportioneel. Het is een diepzwart dossier met een negatieve uitstraling naar de starters die hun eerste huis willen kopen.

Slotstand indices 16 mei 2014/week 20: AEX 399,56; BEL 20 3.098,15; CAC 40 4.456,28; DAX 30 9.629,10; FTSE 100 6.855,81; SMI 8683,62; RTS (Rusland) 1262,01; DJIA 16491,31; Nasdaq 100 3587,199; Nikkei 14096,59; Hang Sen 22718,07; All Ords 5.458,90; €/$ 1,3695; goud $1292,70 dat is €30.318,94 per kg, 3 maands Euribor 0,318%, 10 jarig Staat 1,644%. 

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.