UPDATE16082014/233 Kies voor NL-producten in de winkel (en op de markt)

Ook aan het einde van deze week was er sprake van enige onrust op de financiële markten. Wall Street raakte vrijdagmiddag om 5 voor 5 zelfs even in paniek door een bericht dat er schermutselingen plaats hadden gevonden in Oost-Oekraïne in de buurt van het Russische konvooi met hulpgoederen. Ja, inderdaad meldde de Oekraïense regering dat er 'schade was toegebracht aan Russisch militair materiaal. De Russen ontkennen dat. We moeten bij alle berichten uit die regio in acht nemen dat beide partijen ook een propaganda-oorlog voeren. Beide partijen willen successen melden aan de buitenwacht. Op dit moment is er nog geen sprake van een brandhaard, maar wat niet is kan nog wel ontstaan. Ik verwacht dat Poetin zal besluiten om het konvooi met voedsel en medicijnen voor de Russische bevolking in Oost-Oekraïne door Russische militairen zal laten beschermen. En hoe Kiev waarop gaat reageren? Maandag vindt in Berlijn een gesprek plaats van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Oekraïne, Rusland, Duitsland en Frankrijk met als doel te zoeken naar een compromis dat voor alle partijen acceptabel is. Het is te hopen dat de politici eerst de knopen van hun colbert tellen voor ze aan tafel schuiven. Een wereldoorlog zie ik nog niet in beeld, maar militaire schermutselingen, we zullen zien.

Bij het afsluiten van blog 232 heb ik gewezen op een sterke koersval van het aandeel BAM met 17% in het laatste uur van die beursweek. Als reden werd opgegeven transacties van baissiers. Maandagmorgen vroeg stelde BAM beleggers gerust met de mededeling dat BAM in het eerste halfjaar quitte zou hebben gesteld. Een maand geleden had BAM nog een winstwaarschuwing afgegeven vanwege tegenvallende resultaten bij twee infraprojecten in Duitsland en Engeland, waardoor in het 2e kwartaal €75 mln aan verliezen moeten worden genomen. Dit jaar gaat nog een nieuw kostenreductieprogramma van start dat €100 mln moet gaan besparen. BAM meldde dat de toestand 'stabiel en ongewijzigd' is. Daarop steeg de koers van het aandeel 25%, die winst zwakte daarna wel iets af.

In mijn vorige blog heb vragen gesteld over de persoon van de 83-jarige federale Amerikaanse rechter Griesa, inzake zijn uitspraken in het Argentinië-dossier. Er waren 2 aspecten die om meer informatie vroegen. Op de eerste plaats kon ik nergens in de media meer de naam vinden van de rechter die deze 3 uitspraken, in het nadeel van Argentinië, heeft gedaan. In alle persberichten werd gesproken over 'de rechter' en toen ben ik gaan zoeken naar wie die 'rechter' dan wel was. Veel heb ik niet gevonden, veel vragen bleven onbeantwoord. Op de tweede plaats vroeg ik mij af waarom 'de rechter' zijn uitspraak heeft gedaan waarin hij Argentinië verbood nog langer in de media te stellen dat zij de ´good guy´ zijn. Dat Argentinië de vervallen renteverplichtingen kan betalen aan 93% van de schuldeisers die een schuldregeling zijn aangegaan, maar dat die betaling wordt geblokkeerd door de uitspraak van ´de rechter´, blijft voorpagina nieuws. De paginagrote advertentie in de belangrijkste dagbladen waarin Argentinië, niet letterlijk, zegt dat ze aan haar huidige financiële verplichtingen kan voldoen, maar dat 'de rechter' dat heeft geblokkeerd. Ik heb mij afgevraagd welke rechter daarop reageert? Een rechter die een sterk beargumenteerde uitspraak heeft gedaan, reageert daar niet op. Maar een rechter met knikkende knietjes, die de halve wereld over zich heen krijgt en met zijn uitspraken aan de fundamenten van het mondiale financiële stelsel 'morrelt' (=ondermijnt, verzwakt), gaat in de tegenaanval omdat hij van het imago van de 'bad guy' af wil. Daar komt nog bij dat Argentinië de zaak bij het ICJ in den Haag heeft neergelegd zal de 83-jarige federale rechter niet in dank hebben afgenomen. Dit wordt nog een probleemdossier voor de Amerikanen, want niet meewerken aan een onafhankelijk onderzoek van het Internationaal Gerechtshof, een instituut van de VN, in den Haag kan ook pijnlijk worden.

Ik ga me nu op glad ijs begeven. De lopende onderzoeken naar het in Oost-Oekraïne neergestorte toestel van Malaysia Airlines is ter plekke gestopt. De experts van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) die onderzoek doen naar de ramp met vlucht MH17 zijn teruggekeerd in Nederland en werken in den Haag verder. In een briefing in de Tweede Kamer stelde de politie en het leger dat de repatriëringsmissie zo snel als mogelijk is terug naar het rampgebied, zo mogelijk nog voor de winter, om verder te zoeken naar de toedracht en om de schuldvraag te achterhalen. Dat betekent dus dat er daar nog geen duidelijkheid over bestaat. Overigens doen twee complottheorieën de ronde. Het eerste is dat 'deskundigen' stellen dat in de cockpit van het neergestorte toestel gaten zitten van 30 mm kogels, die vanuit een (boord)kanon kunnen zijn afgeschoten. Daaraan kan worden gekoppeld de twee Oekraïense gevechtsvliegtuigen die vlucht MH17 zouden hebben begeleid. In deze optie zijn zowel de separatisten als Rusland geen schuldige partij meer. Wel de Oekraïense regering. Een andere benadering komt van het hoofd van de geheime dienst van de Oekraïne, Valentyn Nalyvaitsjenko, die meent dat de separatisten plannen hadden om Aeroflot vlucht AFL2074, op weg van Moskou naar Larnaca op Cyprus, neer te halen. Dat meldt het Britse medium DailyMail. Na het neerhalen van de Aeroflot Airbus A320 zou Rusland een excuus hebben gehad om Oekraïne binnen te vallen. Uiteindelijk werd niet de Aeroflot-Airbus neergeschoten, maar de Boeing 777-200 van Malaysia Airlines. Belangrijk was, in deze voorstelling van zaken, dat het toestel zou neerstorten op Oekraïne zodat de schuld naar dat land zou wijzen. Los van het verkeerde toestel ging een en ander mis toen de separatisten vanuit het verkeerde, niet Westelijk gelegen Pervomayske opereerden. Zo stortte het toestel in een verkeerd gebied neer. Deze visie van de Oekraïense geheime dienst leg ik terzijde. Ongeloofwaardig, een geheime dienst komt met dit soort informatie nooit naar buiten! Er is nog heel veel onduidelijk, maar uit het uitlezen van de twee zwarte dozen zou kunnen worden gesteld dat er in de cockpit geen enkele paniek is uitgebroken net voor de 'klap'. Verder zouden er aan het toestel geen technische mankementen zijn vastgesteld. Wie is er verantwoordelijk voor deze vliegtuigramp?

Russische importbeperkingen zorgen voor hoofdpijn. Laat ik op voorhand zeggen dat de Westerse regeringsleiders en Ministers van Buitenlandse Zaken, wel erg van zichzelf waren overtuigd dat zij Poetin de duimschroeven maar eens stevig moesten aandraaien. Er was wel rekening gehouden met enig tegengas van Russische zijde, maar tot welke economische en financiële gevolgen dat zou kunnen leiden is, in eerste instantie, zwaar onderschat. Een van de eerste geruststellende uitspraken was dat er een crisispotje in Brussel is van €400 mln om de schade van de uitgebroken handelsoorlog tussen Oost en West voor de ondernemers en boeren te dekken. Met dat geld doe je niet veel in de 28 EU-landen. Maar de Nederlandse boerenorganisaties weten wel van wanten. Wie de chaos veroorzaakt moet ook betalen [politici hebben de problemen veroorzaakt en dus moeten zij ook de lasten dragen]. Zij willen een compensatieregeling voor boeren die door de sancties minder inkomen verdienen. De vraag is echter of deze schade een gevolg is van marktwerking of is hier sprake van een bijzondere onvoorziene ontwikkeling? Staatssecretaris Sharon Dijksma is daarvoor naar Brussel geweest. RTLZ: Nederlandse bedrijven lopen voor €1,5 mrd schade op door de Russische boycot van vlees, zuivel en groente- en fruit zegt Hans de Boer, voorzitter van VNO-NCW. Andersom lijken de Russen zich niet zo druk te maken om de gevolgen. Zij halen hun paprika’s, biefstuk en zuivel inmiddels uit andere landen, zoals Brazilië en China. Ruud Huirne, directeur food- en agri van Rabobank, zegt dat hij denkt dat de schatting van de schade van €1,5 mrd realistisch is. ”Het hangt ervan af wat je meerekent, als ook de producten die in Rusland worden verwerkt en die indirect naar Rusland gaan, kan €1,5 mrd een goede schatting zijn”. Volgens hem vindt de Russische bevolking de maatregelen nodig. De Russen hebben ook met allerlei landen contracten gesloten om het aandeel van Europa over te nemen. ”Dat is ze razendsnel gelukt”. Hij vindt het nog te vroeg om te zeggen of de oproep van Europa aan landen als Brazilië om niet in het gat te springen niet werkt. ”De tijd moet het leren. De echte handel en leveringen moeten nog op gang komen, maar ik vermoed dat niet veel landen gevoelig zijn voor de oproep”. De EU vindt het niet kunnen [en waarom vinden zij dat dan wel] dat derden-landen profiteren van de huidige situatie en goederen aan de Russen gaan leveren die voor Europa gesanctioneerd zijn. Met het importverbod reageerde Moskou op de Europese sancties tegen Rusland wegens de Russische inmenging in het buurland Oekraïne. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek raakt de Russische boycot van agrarische producten in directe zin slechts 0,1% van de Nederlandse goederenexport. Wel gaat het voornamelijk om uitvoer van eigen makelij waar in Nederland relatief veel aan wordt verdiend, zegt het CBS. De goederen waarvoor het importverbod geldt, hadden in 2013 een waarde van €527 mln. Van dit bedrag heeft de helft (€257 mln) betrekking op zuivelproducten. De berichten over de schade die de Russische boycot aan kan richten zijn de meningen verdeeld. Het CBS spreekt geruststellende woorden maar anderen wijzen erop dat de boycot wel degelijk aanzienlijke schade in bepaalde segmenten van de export kan aanrichten aangezien ook de schade bij de 27 andere EU-lidstaten moet worden meegerekend. Ik bedoel daarmee te zeggen dat niet alleen de exporttelers die naar Rusland exporteren worden getroffen maar ook kan de export naar Duitsland getroffen kan worden omdat ook de Poolse tomatentelers worden getroffen en die zullen gaan proberen hun export naar Duitsland te verhogen (misschien wel voor lagere prijzen). Volgens het CBS worden Litouwen, Polen, Nederland, Duitsland en Spanje in euro’s het meest geraakt door de maatregelen. Wordt gekeken naar de omvang van de eigen export, dan wordt Litouwen met afstand het hardst getroffen. De boycot treft in directe zin ongeveer 3,5% van de uitvoer van dat land. Ineens heet het dat de ‘economie kraakt in haar voegen als gevolg van geopolitieke spanningen’. Centraal staat niet meer het neergehaalde passagierstoestel van Malaysian Airlines, maar de humanitaire toestand in Oost-Oekraïne. Een verdere escalatie tussen Poetin en Porosjenko moet niet worden uitgesloten, waarbij Oekraïne gesteund gaat worden door de NAVO en de VS. DNB heeft al eerder gewaarschuwd dat in een scenario van sancties en tegensancties tussen de VS/EU en Rusland een negatieve economische spiraal in werking kan zetten. Dramatische gevolgen? Nou ja, op dit moment nog niet, maar we weten niet hoe dit proces uit de hand kan gaan lopen. DNB voorziet een krimp van 0,5% voor dit jaar, een werkeloosheidscijfer dat niet daalt en een consumentengedrag dat de komende 2c jaar niet zal aantrekken. De verwachting dat Rusland de gas en olieprijzen gaat verhogen, kan ook een negatief effect veroorzaken. Verder leg ik de vraag op tafel hoe het emu-saldo en de EMU-schuld hierop gaan reageren in de 18 landen van de Muntunie. Onzeker zijn ook de gevolgen voor het bedrijfsleven, in het proces dat zich nog moet gaan ontvouwen. We moeten er rekening mee houden dat de opgeroepen geopolitieke spanningen beleggers en investeerders (en in tweede fase ook de consumenten) een afwachtende houding laten innemen, waardoor de obligatie- en aandelenkoersen kunnen gaan dalen. Vaste lezers van dit blog weten hoe ik denk over de gevolgen van een stijgende intrest. Je moet je afvragen of het nu wel zo verstandig is geweest van de EU om een vuist te maken tegen Poetin op een moment dat enig licht herstel van de economie in Europa in beeld kwam. In het eerste kwartaal was dat nog maar 0,2% en in het eerste halfjaar 0,1%. Op een moment dat Italië weer in een krimp zit, de Duitse groei weer terugloopt en uit Frankrijk zeker geen al te positieve impulsen komen. Nederland, met zijn open economie, is extra gevoelig voor een stagnerende handel. Daar komt bij dat onze diplomaten in Brussel wel erg naïef zijn. De EU wil voorkomen dat andere landen, die niet worden getroffen door de Russische sancties, onder meer landbouwproducten aan Rusland gaan leveren nu Moskou onder meer groente en fruit uit Europa weigert. De EU beschouwt de Russische boycot als politiek gemotiveerde vergeldingsmaatregel waarvoor elke wettige basis ontbreekt. De unie bekijkt of zij kan klagen bij de Wereldhandelsorganisatie [daar ligt Poetin echt niet wakker van], maar zal de voor- en nadelen hiervan zorgvuldig afwegen. Want het gaat er niet om de crisis te verergeren, maar de spanningen juist te verminderen, aldus een diplomaat. Als dat de werkelijke reden is dan is de oplossing simpel: schaf de sancties weer af en steek de Russen de hand weer toe. Heeft onze diplomatie gefaald, hoe erg is ons imago in de wereld geschaad?

De detailhandel heeft het zwaar gehad in juni. Doordat klanten minder kochten en de prijzen daalden, kromp de omzet met 1,9%, meldt het CBS. Vooral winkels in voedings- en genotsmiddelen profiteerden er van dat Pinksteren dit jaar in juni viel, in plaats van mei zoals het vorig jaar. Hun omzet groeide met 1%. Non-foodwinkels hadden het een stuk zwaarder. Na vijf maanden groei kromp de omzet in juni met 5%. Klanten gaven in kledingwinkels, winkels in woninginrichting, consumentenelektronica en huishoudelijke artikelen tussen de 4% en 7% minder uit dan vorig jaar. De omzet van doe-het-zelfwinkels bleef ongeveer gelijk, drogisterijen haalden een plusje. Alle winkels hadden te lijden onder wat het CBS een 'ongunstige samenstelling van de koopdagen' noemt: een (drukke) zaterdag minder dan vorig jaar en juist een (rustige) maandag meer. Op kwartaalbasis groeide de omzet nog wel met bijna 1%, berekende het CBS. Het is volgens de statistici voor het eerst in twee jaar dat de detailhandel op kwartaalbasis groeide.

DFT: De Nederlandse economie is in het tweede kwartaal met 0,5% gegroeid. De groei is vooral te danken aan de export, rapporteert het CBS. Bij deze gepubliceerde cijfers wil ik nog wel enkele kanttekeningen plaatsen. Met deze groei is de economie nog altijd niet volledig hersteld van de klap van de crisis. Het totale bruto binnenlands product is 2,6% kleiner dan in het eerste kwartaal van 2008. Er is dus nog de nodige groei nodig voordat het verlies van de crisisjaren volledig is goedgemaakt. De investeringen namen toe, maar minder dan in de eerste drie maanden van dit jaar. Toen was de toename van de investeringen nog 5,1% ten opzichte van het jaar ervoor. In het laatste kwartaal was de toename van de investeringen nog maar 1,1%. Volgens het CBS krompen vooral de investeringen in infrastructuur en verzwakte de consumptie van huishoudens. Het aantal openstaande vacatures is in het tweede kwartaal iets toegenomen, er waren er 4000 meer dan een kwartaal eerder. Hiermee nam het aantal vacatures voor het vierde achtereenvolgende kwartaal toe. In totaal stonden er eind juni 108.000 vacatures open. Een stijging van het aantal vacatures leidt echter niet onmiddellijk tot een daling van de werkloosheid. Voor sommige vacatures kan het namelijk lastig zijn op korte termijn een geschikte kandidaat te vinden. Ook kan het werven en selecteren van een nieuwe werknemer de nodige doorlooptijd hebben. Rabo-econoom Tim Legierse stelt dat het herstel in het tweede kwartaal grotendeels bestaat uit een correctie van de gasproductie die door de milde winter in het eerste kwartaal tegenviel. ‘Onderliggend is dit herstel dus minder sterk’, zegt hij. Hij wijst erop dat de gemiddelde kwartaalgroei in de afgelopen vier kwartalen slechts 0,2% was. ‘Dat is niet erg uitbundig maar wel groei. Maar de groei is nog niet sterk genoeg om ook een einde te maken aan de krimp van de werkgelegenheid.’ Door de sancties van Rusland is er nu veel onzekerheid over de verdere ontwikkeling van de economie. ‘Wij verwachten een verdere groei in de tweede helft van het jaar’, zegt Legierse. ‘Natuurlijk hangt de onzekerheid door de Russische sancties boven die verwachtingen. Het directe effect op de economie als geheel is waarschijnlijk zeer beperkt, maar het is lastig om in te schatten in welke mate de onzekerheid door de situatie in Oekraïne en in het Midden-Oosten het vertrouwen van consumenten en bedrijven zal ondermijnen.’ Nu blijkt dat het CBS de rekenmodellen voor de bepaling van de economische groei heeft veranderd. Daardoor heeft het CBS de groei van de economie in het eerste kwartaal bijgesteld. De eerste schatting was een krimp van 1,4%, de tweede schatting was al gecorrigeerd naar 0,6% en nu is die krimp teruggebracht naar 0,4%. Het CBS paste een nieuwe meetmethode toe, waarin aardgas minder zwaar telde, en een beter beeld ontstond van de prestaties van de zakelijke dienstverlening en horeca . Het betekent wel dat de cijfers over 2014 niet kunnen worden getoetst aan die van 2013. Per 1 september a.s. veranderen ook de berekeningsmethodiek voor de EMU-schuld en het emu-saldo voor de 28 EU-lidstaten waardoor de gepresenteerde resultaten er een stuk beter bij komen te staan. Zo zal ons begrotingstekort onder de 3% komen en zal de staatsschuld tot onder de 70% bbp dalen, zonder dat er feitelijk een verbetering optreedt.

De Europese economie als geheel blijft kwakkelen. De economische groei in de eurozone is in het tweede kwartaal gestagneerd ten opzichte van het voorgaande kwartaal, en de inflatie is in juli op jaarbasis gedaald naar 0,4%, een historisch dieptepunt. Dat meldt het EU-statistiekbureau Eurostat. Daarmee presteerden de euro-economieën iets slechter dan ingeschat. De economie van de eurolanden was vorig kwartaal 0,7% groter dan een jaar eerder. In het eerste kwartaal bedroeg de groei nog 0,9% op jaarbasis. Volgens econoom Peter Vanden Houte van ING roepen de matige cijfers vragen op over de kracht van het herstel van de Europese economie. Normaal gesproken zou de groei de komende maanden weer moeten aantrekken, maar volgens de econoom zetten alle politieke spanningen die verwachting op losse schroeven. Het wordt volgens hem steeds aannemelijker dat de groei dit jaar niet hoger zal uitkomen dan 1%. Nederland is met een economische groei van ½% nog een van de betere jongetjes van de klas. Spanje groeide met 0,6%. De Duitse economie ging met 0,2% achteruit in vergelijking met het voorgaande kwartaal, toen nog sprake was van een groei met een herziene 0,7%; de eerste teruggang voor de grootste economie van Europa sinds 2012. De economische zwakte in het afgelopen kwartaal hangt onder meer samen met de milde winter, waardoor de productie werd vervroegd naar voorgaande maanden. Dit geldt vooral voor de bouwsector. Verder heeft Duitsland te kampen met een zwakkere vraag naar zijn producten in andere eurolanden en opkomende markten. Inmiddels is de onzekerheid voor de Duitse economie alleen maar verder toegenomen door de aanhoudende crisis rond Oekraïne en de handelsoorlog tussen Europa en Rusland. Rusland is een belangrijke exportmarkt voor Duitse producten en Duitsland is de grootste Europese handelspartner van Rusland. De Duitse centrale bank rekent nog voor heel dit jaar op een groei van 1,9%. Voor 2015 wordt een plus van 2% voorzien. Voor ING-econoom Carsten Brzeski komt het Duitse cijfer niet helemaal als een verrassing. ‘Deels is dit een technische correctie. Door de milde winter deed de bouw het in het eerste kwartaal heel goed. Veel bouwopdrachten zijn toen al afgewerkt in plaats van in april en mei. Structureel zit de bouw niet in de problemen.’ Zorgelijker is de ontwikkeling van de Duitse export. ‘Dit heeft volgens mij niets te maken met de spanning rond Rusland. Het komt vooral door het oude vertrouwde liedje, de eurocrisis’, zegt Brzeski. ‘Er is domweg een gebrek aan vraag uit Italië en Frankrijk.’ Daar maakt de ING-econoom zich wel zorgen over. ‘Duitsland is nog altijd niet in staat zonder export te groeien. Dit is geen voorbode van een lange recessie of zoiets. Maar wil Duitsland terug naar de tijden van het Wirtschaftswunder, dan zullen de binnenlandse bestedingen en private investeringen moeten worden gestimuleerd. Anders houden deze problemen in Duitsland aan.’

Fitch: Het uitblijven van groei in de eurozone in het afgelopen kwartaal onderstreept de uitdagingen waar het economische blok voor staat nu de acute fase van de schuldencrisis zo goed als achter de rug is. „Gematigde groei is een van verscheidene risico's die ons in zijn algemeenheid terughoudend maken ten aanzien van de vooruitzichten voor de eurozone op de middellange termijn”, aldus Fitch. „Dit ondanks enige verbeteringen in de kredietwaardigheid en een stabilisering in de beoordelingen van de staatsfinanciën.” Volgens de kredietbeoordelaar suggereren de zwakke groei en de lage inflatie dat het afbouwen van schulden een moeilijke opgave zal blijven. Waarvan akte.

Donderdag werd ook bekend dat de economie van Frankrijk is gestagneerd in het tweede kwartaal ten opzichte van de voorgaande periode. Daarmee vertoonde de tweede economie van de eurozone voor het tweede achtereenvolgende kwartaal geen groei of krimp. Het cijfer voor de inflatie, met 0,4% op jaarbasis, zit nu op het laagste niveau sinds oktober 2009. In juni kwam de inflatie in het eurogebied uit op 0,5%, in juli vorig jaar bedroeg de geldontwaarding in de eurozone nog 1,6%. De inflatie in Nederland kwam in juli uit op 0,3% op jaarbasis. Volgens Eurostat werd de inflatie vooral gedrukt door de lagere prijzen van voedsel, fruit en telecomdiensten. De inflatie in de eurozone ligt nu al geruime tijd veel lager dan het gewenste niveau.

Frankrijk is een probleemland geworden en de oplossing ligt niet voor de hand. Van economische groei is al twee kwartalen geen sprake en dat betekent dat het emu-saldo verder wegloopt van de opgelegde 3%. Het probleem zijn de stagnerende consumenten bestedingen. Verder daalt het netto besteedbaar inkomen en neemt de koopkracht af. Net als elders in Europa dalen de marges van afgezette goederen hetgeen loonmatiging tot gevolg heeft. Nog meer bezuinigen is geen optie, belastingverhoging is politiek gezien niet te realiseren met als gevolg een zware druk op de economische activiteit. President Francois Hollande zit klem en kan, zonder de helpende hand van buitenaf, niet verder. De regering regeert door het laten oplopen van de EMU-schuld. Voor de gehele eurozone en de EU is deze situatie in de tweede grootste economie, een dissonant. Berlijn en Brussel snappen niet dat hier moet worden ingegrepen. De vraag is dan wel door wie? Merkel wil niet, Brussel (de EC, die aftredend is) heeft de macht daar niet voor en of Draghi (ECB) de geldpersen gaat aanzetten om Italië en Frankrijk terwille te zijn (een goedkopere euro, die de exportmogelijkheden vergroot) is maar de vraag. In feite behoort het begrotingsbeleid niet tot de competentie van de centrale bank. Maar in het verleden heeft hij door gebrek aan daadkracht bij de Europese regeringsleiders de helpende hand al eens geboden. In zoverre heeft de Franse regering wel een punt als zij stellen dat er, in Europa, een dreiging is voor een deflatoire spiraal, die kan uitlopen op een lagere productie (die situatie is al reëel) en dalende lonen, een ontwikkeling die naar een recessie kan leiden. Met als gevolg: een dalend netto besteedbaar inkomen, een dalende koopkracht, verlies van het consumentenvertrouwen en dalende bestedingen. Een oplossing, ik zeg niet de oplossing, kan zijn een hogere inflatie, maar zeg ik er gelijk bij, die kan de rente doen aantrekken, met weer heel andere gevolgen voor de staatshuishouding. Nee, de oplossing ligt niet voor de hand. De gehanteerde modellen zijn niet meer toepasbaar op deze complexe situatie. Het lijkt erop dat Draghi een hoofdrol speelt, maar dan wel aan de zijlijn. De enige tools die hij nog kan bespelen zijn nog een renteverlaging en monetaire verruiming toepassen door de inkoop van obligaties. Op het oog lijkt dat misschien heel slim, maar kan ook leiden naar een hogere kapitaalmarktrente. Draghi is volstrekt afhankelijk van de financiële markten en van de uitslag van de stresstests van de 130 grootste banken in de eurozone. Er zijn politici die een lage rente bejubelen, maar het is ook een teken van onmacht de groei van de economie structureel te ondersteunen. Onvermogen dus. Ik heb deze vraag al eerder gesteld: wat is de waarde van een valuta, die nauwelijks tot geen rente geeft? Er zit zo verschrikkelijk veel geld in de markten dat beleggers soms wel geld willen toebetalen als de Staat der Nederlanden kortlopend geld van ze wil lenen. Ik heb geen referenties kunnen vinden in de geschiedenis waaraan de huidige situatie kan worden getoetst. Maar ik geloof niet in een goede afloop. De euro is futloos. Europa verkeert in een fase die ik zou willen vergelijken met 'de processie van Echternach'. Het liberale opinieblad Le Point schreef onlangs: “De Fransen zijn verarmd, zuchten onder de schulden en zijn verdeeld. Ons land verkeert in een prerevolutionaire situatie van alles mogelijk lijkt.” De stagnatie van de economische groei in de EU en in de eurozone stelt stelt ons voor een dilemma, schrijft Trouw. De groei in de eurozone is in het 2e kwartaal 0,0%, de 28EU 0,2%, Frankrijk 0,0%, Nederland is een buitenbeentje met 0,5%, Spanje zelfs 0,6%, onze oosterburen, de Grieken en de Italianen zitten in een krimp van 0,2%. Deze ontwikkeling vraagt om aanpassing van het Europese beleid. We lopen grote kans in eigen vlees te gaan snijden. Het moge zo zijn dat Frankrijk en Italië in de klem zitten en geen speelruimte meer hebben voor nieuw beleid, maar in feite geldt dat voor de hele eurozone. De Duitsers deden het goed maar hebben zich uit de markt geprijsd waardoor de export in het afgelopen kwartaal is teruggevallen. De Bundesbank kan wel zeggen dat Frankrijk zijn eigen problemen moet oplossen (hetzelfde geldt voor Italië), Nederland zal zich tot het uiterste verzetten tegen versoepeling van het financieel/economische beleid, maar wij zien over het hoofd dat het hier niet meer gaat over een nationaal probleem maar over een Europees. Dat willen de rijkere eurolanden en Brussel niet inzien. Alles draait om een visie op de toekomst. Hoe gaan de fundamenten van Europa eruit zien. Hoe ziet het routeplan en het plan van aanpak eruit? Hans de Boer zei bij zijn aantreden als de nieuwe baas bij VNO-NCW 'we missen een stip aan de horizon'. Het licht in de tunnel dat ons inzicht geeft in de nieuwe Europese samenleving, dat wordt gedragen door de banken, het bedrijfsleven, de boeren en de burgers. Er moet draagvlak komen op de nieuwe fundamenten voor Europa. In politiek, financieel/economisch, sociaal en maatschappelijk terrein. Het bouwen van dit toekomstbeeld vraagt om wijsheid, gezag en vertrouwen. Wij verblijven nog altijd in een situatie met complexe problemen (die de politici zelf hebben afgeroepen), waaruit wij onszelf moeten bevrijden. Doorgaan met het huidige beleid is totaal zinloos en drijft ons steeds verder weg van het keerpunt. Maar de grote vraag is wie de knuppel in het hoenderhok gooit en wanneer! Alle krachten moeten gebundeld worden, zodat met een grote schoonmaak alle overtollige ballast kan worden opgeruimd dan wel vernietigd. Het gaat niet alleen om financieel/economische, monetaire, politieke en sociaal/maatschappelijke zaken maar ook om een nieuwe structuur aan de staatsinrichting te kunnen geven aan het Europa van de Nieuwe Tijd. Ik zie al heel veel nieuwe initiatieven van de nieuwe generatie op het terrein van techniek, energie en communicatie. Daar word ik heel blij van. Maar die generatie moet nog even in de wachtkamer totdat er schoon schip is gemaakt: er een schoon speelveld kan worden opgeleverd, waarop een duurzame samenleving gebouwd kan worden met eigentijdse spelregels.

Weer een nieuwe zaak over rentederivaten, dit keer gaat het over de ABN Amro. DFT meldt dat de rechtbank in Amsterdam Dé Bank een gevoelige tik op de vingers heeft gegeven in een zaak over een renteswap. De bank had z’n dossier over de informatievoorziening aan een klant kennelijk niet op orde, zo blijkt uit een tussenvonnis dat in handen is van DFT. De rechtbank acht het daarom ’voorshands’ bewezen dat de bank zijn klant ’onvoldoende heeft geïnformeerd’, behoudens door de bank te leveren tegenbewijs. De tussenuitspraak van 6 augustus is gedaan in een zaak van een voormalige vloerenhandelaar, die bij Dé Bank aanklopte voor een kredietfaciliteit van €3 mln. De man had zijn vloerenhandel verkocht, maar had nog inkomsten uit onroerend goed. De lening was nodig voor de bouw van een kantorenpand voor een van zijn vennootschappen en achttien loodsen, alsmede de aflossing van een krediet bij ING. De kredietovereenkomst met ABN Amro bestond, zo blijkt uit het tussenvonnis, uit vier delen: een rekening courant krediet en drie euriborleningen. Op aandringen van de bank, zo stelt de ondernemer, wordt daarbij een afzonderlijke renteswap afgesloten. De bedoeling hiervan is om daarmee de variabele euriborrente om te zetten in een vaste rente, zodat de maandlasten van de lening voorspelbaar zijn en het risico van een te hoog oplopend euribortarief wordt beperkt. Wat de ondernemer echter onvoldoende duidelijk wordt gemaakt door de bank, is dat de waarde van zijn rentederivaat door een dalend euribor(rente)tarief ook negatief kan worden (de rente daalt) en dat hij dan de waardedaling van het derivaat aan de bank zou moeten betalen in het geval de lening tussentijds wordt beëindigd. Dit zou de ondernemer juist geld kunnen gaan kosten, terwijl hem was voorgehouden dat de swap geen extra kosten met zich mee zou brengen. De bank betwistte de verwijten van de ondernemer, maar kon dat volgens de rechtbank onvoldoende onderbouwen met bewijsmateriaal. Zo kon de bank geen aantekeningen of gespreksverslagen leveren om te onderbouwen dat de beweerde goede voorlichting over de swap daadwerkelijk is gegeven. Een Powerpoint presentatie van de bank waarin de risico’s uiteen gezet zouden zijn, noemt de rechtbank ’tegenstrijdig’ op het punt van de extra kosten. Ook bevat deze presentatie „veel minder uitgebreide en duidelijke informatie over de specifieke risico’s verbonden aan een renteswap” dan in Powerpoint Slides die in andere voor deze rechtbank gevoerde procedures over renteswaps door ABN Amro waren getoond en overhandigd. De rechtbank acht het daarom „voorshands bewezen dat ABN Amro haar cliënt voorafgaand aan het sluiten van de renteswapovereenkomst onvoldoende heeft geïnformeerd over de mogelijke gevolgen en de specifieke risico’s verbonden aan het afsluiten van die overeenkomst, behoudens door de bank te leveren tegenbewijs.” De bank krijgt tot 3 september de tijd om aan te geven hoe ze dat wil gaan doen. Een mogelijk probleem voor de bank is dat een van de betrokken swapadviseurs inmiddels niet meer bij ABN Amro werkt. Advocaat Hendrik-Jan Bos van de ondernemer eist namens zijn cliënt ontbinding van het contract. Mocht de rechter daar niet in meegaan, dan wil Bos vergoeding van de schade, die hij raamt op zo’n €250.000. De banken liggen sinds ongeveer een jaar onder vuur wegens het verkopen van de complexe renteswaps aan mkb-ondernemingen. Een flink aantal van hen zit (mede) als gevolg daarvan nu in de financiële problemen. Afgelopen mei publiceerde de AFM cijfers over de omvang van dit 'derivatenprobleem' onder mkb'ers. Daaruit bleek dat 17.000 rentederivaten uitstaan bij niet-professionele mkb-ondernemingen voor een onderliggend bedrag aan financiering van circa €26 mrd. De huidige waarde van deze uitstaande derivaten was in april 2014 €2,7 mrd negatief, 90% is afgesloten door drie banken. Een goed geïnformeerde bron meldt dat het om Rabobank, ABN Amro en Deutsche Bank gaat. Volgens mij heeft die goed geïnformeerde bron het bij het juiste eind.

De Duitse vermogensadviseur Günter Hannich doet ook nu weer harde uitspraken over opvallende financieel/economische ontwikkelingen in de wereld. Denn jetzt steht Deutschland vor dem wahrscheinlich größten Domino-Crash aller Zeiten.Dubai ist in den letzten Wochen zweimal kollabiert! Das hat jetzt dramatische Folgen. Denn der erste Domino-Stein ist gefallen. Jetzt folgen Griechenland, Portugal, Spanien und schlussendlich auch Deutschland! Der große Crash steht jetzt unmittelbar bevor! Jeden Monat könnte der große Domino-Effekt beginnen und die gesamte Wirtschaft mit sich in den Keller reißen! Ich hatte schon länger damit gerechnet. Italien versinkt seit Jahren in einem Meer von Schulden: Mit 2,1 Billionen steht das Mittelmeerland aktuell in der Kreide. €2.100.000.000.000, ein wahrhaft beängstigende Zahl. Damit erreichen die Schulden 130% des italienischen Bruttoinlandsprodukts (BIP). Wenn Sie diese Zahl richtig einordnen wollen: Innerhalb der EU ist nur in Griechenland die Schuldenlast im Vergleich zum BIP noch größer.

Ook vandaag de dag dreigt opnieuw een bankencrisis, schrijft Günter Hannich in deel 1: de geschiedenis. Auch heute steht einmal mehr die Weltwirtschaftskrise im Mittelpunkt. Nach den Auslösern für die bis dahin größte Krise der Weltwirtschaft möchte ich Ihnen heute die Ausbreitung der Weltwirtschaftskrise in Deutschland näher erläutern. Und wenn Sie sich fragen: Hat denn die Weltwirtschaftskrise von 1929 heute tatsächlich noch eine Relevanz? Dem möchte ich mit einem Zitat des bedeutenden Historikers Golo Mann antworten: „Wer die Vergangenheit nicht kennt, wird die Zukunft nicht in den Griff bekommen.“ Doch dieses wichtige Stück deutsche Vergangenheit spielt in der historischen Wahrnehmung unseres Landes nur eine untergeordnete Rolle. Daher ist es auch so wichtige, die klar vorhandenen Parallelen zwischen der Entwicklung in den 1930er Jahren und der Gegenwart immer wieder genau aufzuzeigen. Weltwirtschaftskrise: Vom Börsencrash zur Bankenkrise : Also geht heute der Blick zurück zunächst ins Jahr 1930. In diesem Jahr nach dem Börsencrash in den USA erreichte die ausländische Verschuldung Deutschlands mit 22 Milliarden Mark einen ersten Höhepunkt. Sie müssen sich vorstellen: Von diesem großen Schuldenberg waren die Hälfte sogar kurzfristige Schulden. Und in der Krise wurden die Kredite zunehmend zurückgezogen und deutsches Währungsgeld floss in die Vereinigten Staaten. Dann kam es im Mai 1931 zu einem folgenschweren Ereignis: Exakt am 11. Mai 1931 brach die Österreichische Kreditanstalt zusammen und dies verursachte eine weltweite Angst um Kapitalanlagen in Deutschland. Als direkte Folge setzte eine massive Kapitalflucht ein und das Ergebnis war verheerend: Innerhalb nur weniger Wochen büßte die deutsche Reichsbank Gold und Devisen in Höhe von 2 Milliarden Reichsmark ein. Und es kam noch schlimmer: Ab Juli 1931 zog sich das Geldkapital massiv vom Markt zurück. Das lag vor allem daran, weil ausländische und deutsche Kunden ihr Geld von den Bankkonten abhoben. Ein besonders drastisches Beispiel lieferte da die Darmstädter- und Nationalbank. Das Kapital der Bank setzte sich aus 2,18 Milliarden Reichsmark Auslands und 0,12 Milliarden Reichsmark Inlandsverschuldungen zusammen. Am 13. Juli 1931 stellte die Bank deshalb die Zahlungen ein. Gleichzeitig übernahm die Regierung die Garantie für die Bank und ordnete für alle Kreditinstitute Bankfeiertage an. Immer mehr Banken mussten daraufhin gestützt werden. Die Gefahr einer flächendeckenden Ausbreitung einer Bankenkrise sehe ich auch heute. Lesen Sie mehr dazu in einer weiteren Ausgabe.

De inflatie in Duitsland is vorige maand gezakt tot 0,8%. In juni steeg het gemiddelde prijspeil in Europa's grootste economie nog met 1%. In Frankrijk bedroeg de inflatie vorige maand 0,6%. In Spanje zakte het gemiddelde prijspeil met 0,4% op jaarbasis. Beide cijfers, het Franse en het Spaanse, zijn gebaseerd op de geharmoniseerde Europese meetmethode. Volgens die methode bedroeg de inflatie in Duitsland in juli 0,6%.

Het vertrouwen van Duitse beleggers en analisten in de Duitse economie is in augustus fors gedaald als gevolg van de crisis in Oekraïne. De ZEW-index daalt fors. De vertrouwensindex, die de verwachtingen voor de komende 6 maanden weergeeft en door de financiële markten scherp in de gaten gehouden wordt, kwam uit op 44,3. In juli stond de index nog op 61,8. De index daalt al sinds in december vorig jaar de hoogste stand in 7 jaar werd bereikt. Het cijfer over augustus is veel slechter dan verwacht. De verwachtingsindex, komt in augustus uit op 8,6, van 27,1 in juli. Een positief cijfer geeft aan dat meer financieel analisten optimistisch zijn over de economische vooruitzichten dan pessimistisch. Het ZEW raadpleegt voor de index analisten en institutionele beleggers, die worden gevraagd naar hun verwachtingen op de middellange termijn voor de economie en de financiële markten. Het instituut vraagt ook de mening over de huidige economische situatie. Op dit vlak verslechterde het sentiment in augustus tot 44,3, van 61,8 een maand ervoor. Voor de Nederlandse economie is dit geen opsteker.

De economische groei van opkomende markten verzwakt in vergelijking met die van de ontwikkelde economieën. Dat stelt kredietbeoordelaar Moody's in een rapport over de wereldwijde economische vooruitzichten. De recente verhogingen van de rente door centrale banken als reactie op de hoge inflatie trekken volgens Moody's een wissel op de economische vooruitzichten van opkomende economieën. Daarbij is de verwachting dat de export naar China, de belangrijkste afzetmarkt voor veel landen, stagneert en voorlopig ook niet zal aantrekken. China kampt namelijk ook met een afzwakkende groei van de economie. In tegenstelling tot de opkomende markten, hebben de ontwikkelde economieën de komende tijd wel de wind enigszins mee. Bedrijven durven, volgens Moody's, weer meer te investeren. Met name in de Verenigde Staten en in het Verenigd Koninkrijk trekt de economie sneller aan. De kredietbeoordelaar voorziet voor de VS een plus van 2% voor dit jaar en verwacht in 2015 een economische groei van 3%. Met betrekking tot het Verenigd Koninkrijk spreekt Moody's van een robuuste groei, die in contrast staat met de verwachte groei van slechts 1% voor de eurozone in 2014 en een plus van 1,5% een jaar later. Het herstel in de eurozone blijft broos, onder meer door de aanhoudende afbouw van schulden. De matige groei vergroot volgens het ratingbureau het gevaar van een blijvend lage inflatie in het eurogebied. Alle denktanks gaan ervan uit dat de VS nu echt uit de crisis gaat komen, althans een aantal parameters en aannames wijzen daarop. Ik neem echter nog een afwachtende houding aan. Soms vallen gepubliceerde data tegen, zoals de detailhandelsverkopen afgelopen maand. Ze bleven ongewijzigd ten opzichte van een maand eerder. Er was gerekend op een toename van 0,2%. Er was minder belangstelling voor nieuwe auto's´s en meer Amerikanen hielden de hand op de knip vanwege de zeer geringe loonstijgingen in de VS. Exclusief auto's gingen de winkelverkopen met 0,1% omhoog, de verwachtingen waren veel hoger gesteld. De Amerikaanse consumentenbestedingen zijn goed voor bijna 70% van de Amerikaanse economie. De bedrijvigheid in de industrie in de regio rond New York is in augustus veel minder sterk gegroeid dan een maand eerder. De zogeheten Empire State-index ging deze maand van 25,6 naar 14,7. Daarop was niet gerekend. Een positieve stand van de index duidt op groei van de industriële activiteit in New York, het noorden van New Jersey en het zuiden van Connecticut.

De industriële productie in de eurozone is in juni met 0,3% afgenomen op maandbasis. Dat laat het Europese statistiekbureau Eurostat weten. De daling komt onverwacht. Economen voorspelden in doorsnee dat de productie met 0,4% zou stijgen. Over mei meldde het statistiekbureau op maandbasis nog een plus van 1,1% in de eurozone. Volgens Eurostat komt de daling onder meer voort uit een vermindering van de productie van niet-duurzame consumptiegoederen. Ook de energieproductie verminderde. De grootste daling in de eurozone vond plaats in Ierland, waar de productie met 16,5% afnam. Nederland en Litouwen volgden met minnen van 3%. In vergelijking met juni vorig jaar bleef de productie in de eurozone stabiel. In de gehele Europese Unie was in juni sprake van een krimp van 0,1% op maandbasis, terwijl de productie op jaarbasis met 0,7% toenam. ,,De tegenvallende cijfers vergroten de druk op de Europese Centrale Bank (ECB) om maatregelen te nemen". ,,Grote beslissingen zullen echter niet eerder dan in 2015 worden genomen."

De Japanse economie is in het tweede kwartaal gekrompen in het sterkste tempo van de afgelopen 3 jaar. De hogere btw die in april werd ingevoerd zette een stevige rem op de consumptie en de investeringen, blijkt uit een eerste schatting van het Japanse statistiekbureau. De Japanse economie kromp vorig kwartaal met 6,8% op jaarbasis. Dat is de sterkste krimp sinds het voorjaar van 2011, toen Japan kampte met de gevolgen van de verwoestende aardbeving en tsunami die het land in maart dat jaar troffen. De sterke krimp van het afgelopen kwartaal kwam niet onverwacht. In het eerste kwartaal van dit jaar werd nog een groei van ruim 6% gerealiseerd. Door de hogere btw namen de uitgaven van consumenten met bijna een vijfde af op jaarbasis. De investeringen van bedrijven slonken met bijna 10%. Mede door de verhoging van de btw stijgt de inflatie in Japan veel sterker dan de lonen, waardoor de koopkracht afneemt. De hogere inflatie past evenwel in het beleid van de Japanse regering. Die probeert met agressieve stimuleringsmaatregelen een einde te maken aan de aanhoudende prijsdalingen, die afgelopen jaren een rem zetten op 's werelds op twee na grootste economie. Het ruime stimuleringsbeleid moet de economische groei aanjagen, maar zorgt ook voor een verdere groei van de toch al hoge Japanse staatsschuld. Om de overheidsfinanciën te verbeteren gaat de btw naar verwachting in de komende maanden verder omhoog, als de economische groei niet teveel aan kracht inboet. En dat zit er wel in. Japan zit namelijk in een situatie die omschreven kan worden als 'de gordiaanse knoop': een onontwarbare knoop. [De knoop verbond het juk met de disselboom van een eeuwenoude strijdwagen. Het orakel had over deze knoop gezegd: “wie deze knoop losmaakt, zal meester over geheel Azië worden.” De knoop en de strijdwagen werden bewaard in de tempel van Zeus in de stad Gordium, hoofdstad van Frygië.] Dat betekent dat er bovennatuurlijke prestatie worden geleverd om uit deze 'put' weer overeind te kunnen komen. Matthijs Bouman geeft op deze ontwikkeling commentaar: ''De verhoging van de btw in Japan zorgt voor een tijdelijk effect, maar per saldo is de Japanse economie dit jaar niet gegroeid'', aldus de analist. ''Het sterke herstel dat de Japanse premier Abe had beloofd is dus nog niet te zien. Je kunt de economie niet kunstmatig opvijzelen. Het Keynesiaanse verhaal is maar een deel, het gaat ook om structurele hervormingen van de economie. Dat is ook één van de drie speerpunten van Abe's plannen, maar de plannen zijn nog niet uitgevoerd''. De Japanse centrale bank gaat mogelijk zijn verwachting voor de economische groei verder neerwaarts bijstellen, na een zeer sterke krimp van de op twee na grootste economie van de wereld in het afgelopen kwartaal. De centrale bank hanteert op dit moment nog een groeiprognose van 1% voor het boekjaar dat loopt tot eind maart. Er wordt rekening mee gehouden dat de groei zal uitkomen op 0,4%. In het afgelopen kwartaal kromp de Japanse economie met 6,8% op jaarbasis, de sterkste neergang in 3 jaar. Dat kwam vooral door een Japanse btw-verhoging in april, waardoor de consumptie en de bedrijfsinvesteringen fors afnamen.

FD: De leegstand van agrarisch vastgoed kan in de komende vijftien jaar oplopen tot ruim dertig miljoen vierkante meter, waarvan de helft moet worden gesloopt. Probleem is wie voor die sloop gaat betalen? De leegstand zou een blinde vlek zijn voor de vastgoedmarkt, die zich vooral zorgen maakt over de grote leegstand van kantoren en winkels. Het aantal land- en tuinbouwbedrijven is sinds het begin van de 21ste eeuw met 31% afgenomen, en die trend zet door met zo'n 3% per jaar. Tussen 16.000 en 24.000 boeren zullen tussen nu en 2030 stoppen met hun bedrijf, meldt het FD op basis van onderzoek van het Wageningse kennisinstuut Alterra. Boeren die wel doorgaan, hebben vanwege strengere milieuregelgeving nieuwe stallen nodig, waardoor er nog meer oude stallen leeg komen te staan. Sloop blijft vaak uit, want dat is duur, zeker als er asbest in het dak verwerkt zit. Ongeveer de helft van de leegkomende agrarische gebouwen is geschikt voor herbestemming voor toerisme, recreatie en zorgboerderijen. Gebrek aan eenduidig lokaal beleid schrikt investeerders echter af, zegt Rabobank-directeur Ruud Huirne. De RABO is de grootste financier van de land- en tuinbouwbedrijven en van de veeboeren. Heeft de RABO voldoende buffers om hun financiële belangen in deze sector te kunnen afdekken? Ben benieuwd wat de stresstest van de ECB daarover gaat zeggen.

Het is onrustig in een aantal landen in de wereld. Neem Erdogan die in Turkije in één stemmingsronde wordt gekozen tot president, onder de aankondiging dat hij de taken en de invloed van de president, op een ondemocratische wijze gaat versterken. In Irak wil premier Maliki niet opstappen ondanks dat de VS dat van hem verlangen. IS (eerder genaamd ISIS) wordt in Noord Irak bestookt door Amerikaanse gevechtstoestellen. IS voert aldaar een genocide uit, waar al zeker 500 christenen, die zich niet wilden bekeren tot de islam, werden gedood (waaronder ook mensen levend begraven werden). Dan Syrië, waar geen voortgang wordt geboekt. Israël versus Hamas. Daar heeft de 'mensenrechtenraad' van de VN wel besloten dat een commissie moet gaan beoordelen in hoeverre bij de oorlogshandelingen in Gaza oorlogsmisdaden zijn gepleegd. En dan het ebola-virus in West-Afrika, waaraan al 1000 mensen zijn overleden. En dan de controverse tussen Rusland, Oost-Oekraïne, Oekraïne, de NAVO, de EU en de VS. En dan ook nog de onzekerheid over het neergestorte Boeiing 777 van vlucht MH17 en dan de uitgebroken handelsoorlog tussen Rusland en de EU. En dan de verwachting dat eerlang de rente in de VS omhoog gaat en het beleid van de ECB daarop. Ik blijf ervoor waarschuwen dat als, door welke oorzaak dan ook, de rente op de euro omhoog gaat dat kan leiden tot catastrofale ontwikkelingen, die mogelijk onbeheersbaar worden. En dan tot slot: mijn prognose dat een prille verbetering van de economie in de eurozone in de kiem gaat worden gesmoord. Ik ben geen waarzegger en ook geen doemdenker, maar ik ben wel een realist die allerlei situaties ziet die voor onze economie verstorend kunnen gaan werken. Met alle gevolgen voor onze samenleving vandien.

Dijssel zegt dat Griekenland opnieuw aan de voorwaarden voldoet voor verdere Europese steun. In Brussel wordt die conclusie bevestigd. De weg is nu vrij voor de volgende uitbetaling van €1 mrd, daartoe heeft de Eurogroep besloten. Er lag begin april nog zeker €10 mrd op de plank voor Griekenland. De eurolanden besloten toen €6,3 mrd direct uit te keren en de rest op te knippen in kleinere delen, mits Athene een aantal hervormingen, onder meer verkopen van overheidsbedrijven, zou doorvoeren. In juli bleek dat Athene zich hier aan heeft gehouden waarop een schijf van €1 mrd werd uitbetaald. Een volgende 'meting' was toen voor augustus gepland.

De oproep van de Europese Commissie aan andere landen om niet in het gat te springen dat is ontstaan door de Russische boycot nu Rusland westers fruit, groenten, zuivel, vlees en vis weert, is niet aangekomen. China schiet president Poetin te hulp en gaat fruit naar Rusland sturen. Chinese concurrenten happen nu al razendsnel toe. De Harbin Ren He Group gaat op zeer korte termijn een logistiek centrum bouwen op de grens met het oostelijke deel van Rusland, om gemakkelijk en snel zaken te kunnen doen. ,,Van daaruit gaan we direct groente en fruit naar Rusland exporteren", stelt de Chinese politicus Zhang Chunjiao. De groothandelsmarkt, Baorong Dongning geheten, wordt in totaal 100.000 vierkante meter groot en kost ruim €7 mln. Meer ondernemingen hebben al interesse getoond om vanaf de grens zaken te doen met Rusland nu ook zuivel, vlees en vis uit de Europese Unie, Amerika, Canada en Australië in de ban zijn gedaan. Volgens Russische media is er vanuit Zuid-Amerika eveneens veel interesse Rusland van voedsel te voorzien. Er zijn gesprekken geweest met onder andere multinationals in Brazilië, Argentinië, Ecuador en Chili. Argentijnse vleesproducenten zouden meteen hebben aangegeven graag zaken te willen doen. Wie kaatst kan de bal verwachten! Wat gaat Europa nu doen als blijkt dat de oproep van de Europese Commissie zijn doel is voorbijgeschoten. Worden we door de derdenlanden nu wakker geschud dat economie, handel en inkomen hoger scoren dan onze Westerse mensenrechten, die wij hen opdringen?

Prof Dr René Tissen, hoogleraar aan de Business Studies aan de Nyenrode Business University, schreef op 6 mei jl een column, die nog altijd heel actueel is, onder de titel “Van een slechte economie naar een echte economie”, Enkele citaten: Ondanks aanhoudende officiële berichten dat het met de Nederlandse economie weer beter gaat merken de meeste burgers juist het tegenovergestelde. Het gaat de verkeerde kant op, in ieder geval vanuit het perspectief van gewone burgers die nog dagelijks geconfronteerd worden met een (schreeuwend) gebrek aan werk, met (enorme) inkomensdruk, met gestaag afnemend bezit en met opdrogende reserves. Maar over welke economie hebben we het nu eigenlijk? In toenemende mate is sprake van een tweedeling tussen de officiële economie en de burgereconomie. De economie van de instituties (banken, bedrijven en bureaucraten) is voorlopig met veel geld gered. De economie van het individu (wonen, werken en winkelen) zit vanwege geldgebrek nog steeds aan de grond en zakt zelfs steeds verder weg. Er moet dringend hervormd worden ten gunste -en dus niet ten laste- van burgers. Het is echter een misverstand om te denken dat burgers alleen met gratis of goedkoop geld gered kunnen worden, vergelijkbaar met de redding van banken, bedrijven en zelfs complete lidstaten. Een tijdelijke geldinjectie kan helpen om de consumptie weer op gang te brengen, maar er moet meer gebeuren om mensen de controle terug te geven over hun eigen leven en werken. De economie moet weer in handen van mensen komen. Lees verder op http://www.rtlnieuws.nl/economie/home/column/rene-tissen/van-een-slechte-economie-naar-een-echte-economie voor 'Realiseer de economie van het individu' , 'mensen zijn de markt' en 'de macht van de grote aantallen'.

Slotstand indices 15 aug 2014/week 32: AEX 395,35; BEL 20 3.106,45; CAC 40 4.174,36; DAX 30 9092,60; FTSE 100 6.689,08; SMI 8366,73; RTS (Rusland) 1232,34; DJIA 16.662,91; Nasdaq 100 3987,511; Nikkei 15318,34; Hang Sen 24939,38; All Ords 5559,60; €/$ 1,3399; goud $1304,50, dat is €31.275,14 per kg, 3 maands Euribor 0,197%, 10 jarig Staat 1,189% . 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.