UPDATE16082011

Deutschland über alles. Dit is de kop van de cover van het gratis dagblad De Pers, waarmee wordt geduid dat Europa zo moet worden ingericht als Duitsland. Mogelijk maakt dit onderwerp deel uit van de besprekingen tussen Merkel en Sarkozy. Wordt vervolgd.

De beurs is verkouden, meer niet. Het lijkt misschien op een verkoudheidje, maar het is dat allerminst. Het tegendeel is veel meer het geval. Ik begrijp ook wel dat het voor werkenden in de effectenbranche, die ook nog eens hun inkomen gekoppeld zien aan provisie-inkomsten en omzetten, het van het allergrootste belang is dat de handel goedgemutst blijft en dat met optimisme naar de toekomst wordt gekeken. Niks doemscenario's ook al lijken die heel realistisch te zijn. De kracht van de markt ligt in de enorme hoeveelheden bad money die over de wereld zwermen en in staat zijn het marktsentiment te beïnvloeden. Van ouds was de definitie dat er zoveel geld moest worden geschapen als nodig om de binnenlandse handel en de im- en export te kunnen bedienen. Dat was good money. Inmiddels is door de Amerikanen zoveel geld aangemaakt dat het overtollige geld vele malen groter is dan het noodzakelijke geld. Ik beschik niet over exacte cijfers (als die er al zijn) en of het om de factor 2, 20, 200 of 2000 gaat, ik heb wel een idee maar ik laat het bij: 'veel meer'. Door de enorme hoeveelheden bad money kunnen markten gemanipuleerd worden. Om hiermee winsten te kunnen genereren is prachtig voor een select gezelschap spelers, maar hoe gaan we daarmee om in de toekomst.

Het maakt kennelijk helemaal niet uit voor de markt hoe het vertrouwen onder Amerikaanse huizenbouwers zich in augustus heeft ontwikkeld. De NAHB-index, die het sentiment onder bouwers ten aanzien van verkoopperspectieven meet, kwam uit op 15. In juli bedroeg de index ook 15. Pas als de index boven de 50 punten komt zien meer huizenbouwers 'goede' verkopen dan 'zwakke' verkopen. De laatste keer dat de index het niveau van 50 bereikte was 64 maanden geleden: in april 2006.

De kans dat de Amerikaanse economie opnieuw in een recessie belandt, wordt geschat op 30 procent. Dat blijkt uit een peiling onder 39 topeconomen. Daarmee ligt de kans op een nieuwe recessie in de Verenigde Staten twee keer zo hoog als bij een vergelijkbare peiling in april. Volgens het onderzoek, dat ieder kwartaal wordt uitgevoerd, kunnen verdere economische schokken zoals aanhoudende onrust op de aandelenmarkten of een verdere escalatie van de Europese schuldencrisis de Amerikaanse economie over de rand duwen. Zelfs als de VS een nieuwe recessie vermijden, zal de economische groei aanzienlijk afzwakken, aldus de economen. Zij rekenen nu voor 2012 op een groei van 2,5 procent, terwijl eerder op 3,1 procent werd gerekend. De werkloosheid neemt naar verwachting af tot 8,8 procent in de komende 12 maanden van 9,1 procent nu. Eerder werd uitgegaan van een daling van de werkeloosheid tot 8,2 procent.

Het tempo van de Amerikaanse huizenbouw is in juli gedaald ten opzichte van juni. Het aantal in aanbouw genomen huizen steeg op jaarbasis tot 604.000. In juni bleek het bouwtempo minder groot dan eerst was aangenomen. Het eerder gemelde cijfer van 629.000 werd herzien tot 613.000 op jaarbasis, een toename van 10,8 procent ten opzichte van mei. Het aantal bouwvergunningen dat in de maand juli werd afgegeven kwam uit op 597.000 op jaarbasis. Dat kwam overeen met een daling van 3,2 procent ten opzichte van de voorgaande maand.

Nederlandse provincies hebben financiële belangen in de zwakke eurolanden. In Portugese obligaties zit het meeste geld: 55,2 miljoen euro. Daarna volgen Italiaanse (32,8 miljoen), Spaanse (28,6 miljoen) en Ierse (21,5 miljoen). De provincie Overijssel heeft het grootste bedrag in die landen belegd: 85 miljoen euro. Limburg volgt met 50 miljoen. Utrecht en Friesland hebben relatief kleine beleggingen. Volgens het onderzoek hebben de provincies geen geld meer in Griekenland.

De euro-obligaties zouden ervoor zorgen dat de eurolanden gezamenlijk de markt opgaan voor een deel van het kapitaal dat ze nodig hebben. Voorstanders van de maatregel denken dat de uitgifte van euro-obligaties ervoor kunnen zorgen dat grote reddingsoperaties voor landen met financiële problemen dan achterwege kunnen blijven. De uitgifte van gezamenlijke obligaties zou wel betekenen dat de landen die nu onder grote druk staan op de financiële markten over een deel van hun schulden minder rente hoeven te betalen. En voor landen die er goed voor staan, zoals Duitsland en Nederland, gaat de gemiddelde rente omhoog. Duitsland is niet van plan om mee te werken aan het uitgeven van gezamenlijke eurobonds, zegt de Duitse minister van Financiën Schäuble. Merkel en Sarkozy voelen er ook niets voor.

„Nederland deint mee op de golven van de internationale economie”. Als de wereldhandel hapert, dan merken wij dat in Rotterdam.

De groei van de Europese economieën is in het tweede kwartaal van dit jaar sterk afgezwakt. Op kwartaalbasis groeide zowel de economie van de eurozone als de 27 EU-landen met slechts 0,2 procent. In het eerste kwartaal van 2011 kwam de groei nog uit op 0,8 procent. In Nederland kwam de groei uit op een minieme 0,1 procent. Op jaarbasis bedroeg de economische groei van de eurozone 1,7 procent. Dit was echter fors minder dan de 2,5 procent groei die in het eerste kwartaal nog werd bereikt. De afzwakkende groei in de eurozone werd vooral veroorzaakt door verslechterde prestaties in Duitsland en Frankrijk. In Duitsland daalde de groei het hardst. Terwijl in het eerste kwartaal nog een groei werd geboekt van 1,3 procent, moesten de Duitsers nu genoegen nemen met een magere 0,1 procent. In Frankrijk daalde de groei met 0,9 procentpunt zelfs naar nul. Finland heeft nog geen last van groeivertraging. Integendeel, het land noteerde een stijging van 0,8 procentpunt ten opzichte van het eerste kwartaal. Finland boekte met een groei van 1,2 procent van alle eurolanden, op Estland na, het beste resultaat. In Italië en Oostenrijk nam de groei licht toe. De Spaanse economie is in het tweede kwartaal van dit jaar met 0,2 procent gegroeid in vergelijking met de eerste 3 maanden van 2011. Op jaarbasis groeide de economie met 0,7 procent. Dit was iets lager dan het voorgaande kwartaal, toen een groei van 0,8 procent werd genoteerd. De cijfers kwamen overeen met de verwachtingen van economen. Het is de positieve invloed die het toerisme heeft op de Spaanse economie, in het vierde kwartaal neemt de groei weer af. In het 3e kwartaal zullen de cijfers ook meevallen, maar dat is nauwelijks van invloed op Spaanse problematiek. In de 27 EU-landen noteerde Letland met 2,2 procent een opmerkelijke groei, die 1,7 procentpunt hoger lag dan in het eerste kwartaal. De groei van de Britse economie daalde licht naar 0,2 procent. De groei van de Duitse economie heeft in het tweede kwartaal sterk aan tempo verloren onder druk van de Europese schuldencrisis en de afzwakkende Amerikaanse economie. De groei kwam uit op slechts 0,1 procent ten opzichte van de voorgaande 3 maanden. In het eerste kwartaal groeide de grootste economie van Europa nog met een herziene 1,3 procent van een eerder gemelde expansie van 1,5 procent. Op jaarbasis groeide de Duitse economie in het tweede kwartaal met 2,8 procent. In het eerste kwartaal van 2011 kwam de groei nog uit op 5 procent op jaarbasis. Het is de zwakste economische groei sinds het begin van 2009, toen de financiële crisis een hoogtepunt bereikte. ,,De dynamiek in de Duitse economie is significant afgekoeld sinds de robuuste start van het jaar''. De Duitse economie had in het afgelopen kwartaal vooral last van de zwakke consumentenuitgaven en bouwbestedingen. De bedrijfsinvesteringen in Duitsland boden enige steun aan de economische ontwikkeling.

De economische groei is in het tweede kwartaal in Nederland sterk afgezwakt. In vergelijking met het eerste kwartaal groeide de Nederlandse economie met slechts 0,1 procent. Dit blijkt uit de eerste raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Vergeleken met het tweede kwartaal een jaar eerder groeide de Nederlandse economie nog met 1,5 procent. De investeringen namen wel flink toe met 4,2 procent op jaarbasis. Vooral in transportmiddelen en machines is meer geïnvesteerd. De export groeide met 2,9 procent vergeleken met een jaar eerder, maar dit was aanzienlijk lager dan in het eerste kwartaal. De consumentenbestedingen stagneerden op hetzelfde niveau als een jaar eerder. Consumenten gaven meer uit aan duurzame goederen en diensten, maar minder aan woninginrichting door de malaise op de woningmarkt en aan voedings- en genotsmiddelen. Het gasverbruik daalde sterk door het relatief zachte weer. Donderdag worden de cijfers over het consumentenvertrouwen in augustus gepubliceerd. Deze cijfers zullen ,,eerder negatief dan positief zijn''. De stagnatie in de consumentenbestedingen heeft ook invloed op bepaalde bedrijfstakken, zoals de handel, horeca en transport. ,,We zien bijvoorbeeld dat de detailhandel geen groei laat zien, nu consumenten de hand op de knip houden''.

Het CBS maakte eerder al duidelijk dat er sprake is van een vertraging in de economische groei. Het grootste gevaar voor de Nederlandse economie zit in de Griekse schuldencrisis. ,,Het gevaar is dat die problemen overslaan van de financiële sector naar de reële economie. Als de Grieken er niet in slagen hun inkomsten en uitgaven in evenwicht te krijgen, vallen ze in een zwart gat en vallen er zware economische klappen.''

"Te laat, te weinig en reactief in plaats van proactief.'' zegt Van Lanschot-CEO Floris Deckers. Hij is niet mals in zijn analyse over de euro-crisis. Hij ergert zich aan het gebrek aan leiderschap in de grote Europese landen, ook in Nederland. “Ik heb daar soms het gevoel van plaatsvervangende schaamte over." Volgens de ceo moeten de euroleiders "het enge eigenbelang opzij zetten'' en hun oor minder naar het populistische geluid onder de kiezers laten hangen. Deckers vindt dat we nu eenmaal gekozen hebben voor de euro, dat we nu eenmaal gekozen hebben om zwakkere Zuid-Europese landen, als Griekenland en Portugal, erbij te laten, dan moeten we nu in zijn visie ook de consequenties manmoedig dragen. Hij verwacht geen tweede recessie. Volgens de topman krijgt de economie een flinke knauw, maar zal de gevreesde dubbele dip uitblijven.

De groei van de internationale handel valt de komende maanden waarschijnlijk terug omdat opkomende economieën de handrem aantrekken. Om oververhitting te voorkomen neemt bijvoorbeeld China maatregelen die de uitbundige economische groei en bijbehorende inflatie moeten indammen. Daarnaast raken de stimuleringsmaatregelen in de Verenigde Staten uitgewerkt. Economen voorzien nog geen nieuwe recessie, maar de onrust over de Europese schuldencrisis, die de financiële markten afgelopen weken in een houdgreep nam, brengt die wel dichterbij. Het probleem is dat er door de hoge staatsschulden en tekorten geen ruimte meer is om de economie met extra investeringen aan de praat te krijgen. „De tijd van stimuleren is echt geweest”, benadrukt minister van Financiën Jan Kees de Jager. De verslechterende economie kwam de afgelopen weken tot uiting in cijfers over de Europese industrie. Die produceerde in juni bijna 1 procent minder dan een maand eerder. Orders voor Duitse consumentengoederen namen zowel vanuit het buitenland als uit het eigen land af. Daarnaast daalde het vertrouwen onder Duitse ondernemers tot het laagste niveau in 9 maanden tijd. „Het is geen florissant plaatje. Dat is duidelijk te zien op de beurzen, waar gevreesd wordt voor een nieuwe recessie. De belangrijkste taak voor politici is om die te voorkomen.”

Italië en Spanje hoeven geen beroep te doen op het Europese steunfonds EFSF. Wel moeten ze rigoureus bezuinigen om te voorkomen dat ze dit in de toekomst misschien wel moeten doen. Dit zegt eurocommissaris Olli Rehn van Economische en Monetaire Zaken. Het is niet de verdienste van Olli Rehn dat deze landen geen hulp uit het stabiliteitsmechanisme (EFSF) nodig zullen hebben. “Ze nemen de juiste maatregelen om hun huishoudboekje op orde te brengen en voeren hervormingen door zodat hun economieën weer kunnen groeien. Zo kan het vertrouwen van de markten hersteld worden'', aldus Rehn. Maar daar is niet iedereen het over eens. De Italiaanse bezuinigingsplannen raken de onderste lagen van de samenleving te hard, zegt de CGIL, de grootste vakbond van Italië. Er komt een algemene staking aan tegen de onrechtvaardige bezuinigingen van de regering Berlusconi. Wat ik al eerder heb proberen duidelijk te maken wordt nu ook gezegd over de voorliggende bezuinigingen in Italië. Ze schieten hun doel voorbij en gaan een bedreiging vormen voor de economische groei. De opgelegde sanering is voor een belangrijk deel afgedwongen door de Europese Centrale Bank en Duitsland en Nederland. Het is de taal die Jan Kees de Jager spreekt. De bezuinigingen moeten vooral komen uit de opbrengst van hervormingen, niet van een hogere BTW of het korten op sociale uitkeringen (tenzij het gaat om frauderen). Dit wordt een paniekspel, dat wordt veroorzaakt door incompetente politici, die niet in staat zijn de complexe schuldenproblematiek op te lossen. De ECB heeft vorige week voor 22 mrd aan rommelobligaties gekocht, waarmee het totaal >€100 mrd is geworden. Het beleid van de ECB kan ik niet volgen. Wel dat door rommelleningen van de zwakke broederlanden aan te kopen de rentetarieven dalen voor die landen, maar wat gaat er met die beleggingsportefeuille met staatsobligaties met een junkstatus gebeuren als de aannames van de ECB niet uitkomen. Gaat de ECB dan failliet of worden de burgers van de rijkere eurolanden zoals Duitsland en Nederlanden dan opgezadeld met die verliezen. In dat geval wordt er dus Russisch Roulette gespeeld. Rehn heeft nog meer uitspraken gedaan waarover verschillend wordt gedacht. Zo wijdt hij de recente ,,marktturbulentie'' aan de vatbaarheid van de financiële markten voor ,,kuddegedrag en massapaniek''. Die 'massapaniek' kan ook toegeschreven worden aan het falende, uitzichtloze beleid van de Europese politiek. Niemand is het met hem eens dat 'de economische toestand van de eurozone solide' is. Verre van dat zelfs. De Europese schuldenproblematiek is een mondiaal onderwerp geworden. Alleen Brussel doet er niets aan om het vertrouwen terug te winnen. ,,De betreffende landen moeten wel rigoureus bezuinigen.'' Nee, dat moeten die landen zeker niet doen. Ze gooien daarmee de koopkracht aan diggels en een lagere koopkracht veroorzaakt een lager draaiende economische motor. Ja, noodzakelijke hervormingen die geld opleveren, daar kan ik mee leven, want dat moet de koopkracht doen toenemen, met de opbrengst waarmee schulden kunnen worden terugbetaald. Ook noemde Rehn de aankoop van Italiaanse en Spaanse staatsobligaties door de Europese Centrale Bank (ECB) ,,noodzakelijk voor de stabilisering''. Hij wimpelde de suggestie dat de ECB hierdoor als een soort 'bad bank' fungeert af door te stellen dat de betreffende landen hun schulden volledig zullen aflossen. En Rehn gelooft dat? De ECB moet staatspapier inkopen van eurolanden die het moeilijk hebben en 'dat is noodzakelijk voor de stabilisering'? Het moet echt nog niet gekker worden.

Het zou verstandig zijn als de EU en de ECB de 12 jaar monetaire unie, een financiële crisis en het ontbreken van een heldere visie op de toekomst, gaan evalueren. Het schip van staat ligt stil maar rondom stormt het. Dat vraagt om beraad, dat vraagt om een vaarplan, een perspectief, visie. Het is er geen van alle. Er wordt in de wandelgangen wel gesproken over 'de Europese minister van Financiën', maar -nog altijd in de wandelgangen- hoort men dat de rijkere landen als Duitsland en Nederland daar zwaar op tegen zijn. Niks van 'meer Brussel'. Er moeten strengere maatregelen komen over het financieel en economisch beleid in alle 17 eurolanden, om te voorkomen dat landen te onvoorzichtig omgaan met afspraken over de staatsschuld en begrotingstekorten. Bij alles wat er tot dusverre naar buiten is gekomen (en dat lezen de financiële markten ook): er zit geen visie achter. Ze lopen in Brussel achter de markt aan. Het wordt de hoogste tijd dat onze politici zich de gevolgen van dit beleid realiseren. Ik heb in het verleden al eens eerder deze vergelijking gebruikt: Europa zit in een trein die naar de verkeerde richting rijdt, in een veel te laag tempo en met de verkeerde mensen op de locomotief. Alleen een harde confrontatie met de werkelijkheid kan ze tot inkeer brengen, hoop ik.

AEX sloot maandag in de plus op 293,7 +0,62% en vandaag op 291,51 -0,75%. De dollar was maandag sterker op 1,4457, dinsdag 1,4399. De positieve stemming op de beurzen donderdag, vrijdag en maandag was toe te schrijven aan daghandelaren en koopjesjagers. Serieuze beleggers hebben gewacht op de economische cijfers van het 2e kwartaal en de uitkomst van het overleg tussen Merkel en Sarkozy. De tegenvallende groeicijfers deden vandaag het sentiment op de beurzen geen goed. Op Wallstreet liepen de verliezen op nadat de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy de belangrijkste punten uit hun overleg hadden samengevat. Ze streven naar een economische regering voor de eurozone, maar zien voorlopig niets in de invoering van euro-obligaties om de schuldencrisis te beteugelen. Voor investeerders kwam het gebrek aan concrete maatregelen om de onrust over de crisis weg te nemen bovenop de teleurstelling over de Europese economische groeicijfers die eerder op de dag werden gepubliceerd. Vooral de zwakke groei van Duitsland wakkerde de vrees voor een nieuwe terugval van de wereldeconomie aan.

De commissie Financiën van de 2e Kamer sprak vandaag met de premier en de minister van Financiën over het 2e Griekse noodplan. Laat ik beginnen met de beantwoording door de beide bewindslieden: het was onbegrijpelijke taal die ze bezigden en daarbij waren de genoemde cijfers abacadabra. De oppositie sprak na afloop over een schimmig verhaal en over een rookgordijn aan cijfers. Vooral de premier sprak wartaal en goochelde met cijferreeksen. Dat hij op 21 juli na het topberaad op een persconferentie getallen noemde, waarvan ik aanneem dat die niet klopten, Rutte probeerde de commissieleden te overtuigen van het tegendeel, waarvoor de Nederlandse belastingbetaler risicodrager is, konden niet overtuigen. Duidelijk werd wel dat het kabinet getracht heeft een incomplete voorstelling van zaken te geven. Rutte en de Jager moeten morgen voor 10 uur een nieuwe cijferpresentatie aan de Kamer sturen, die begrijpelijk is voor de parlementariërs. De Kamer komt morgenmiddag om 1 uur in plenaire zitting bijeen om daarover te debatteren.

Duitsland en Frankrijk streven naar een centraal geleid economisch beleid binnen de eurozone. Een speciaal bestuur voor de eurozone. Ik zie weinig nieuws in de aankondiging die Angela Merkel en Nicolas Sarkozy vanmiddag deden in Parijs. Iedereen blijft op zijn post met dit verschil dat ze nu bijeenkomen als de 17 Regeringsleiders van de eurolanden en als het Duits/Franse voorstel wordt aangenomen vormt diezelfde politieke elite het bestuur van de Europese economische regering voor de eurozone. Dezelfde onbekwame regeringsleiders op hun plek laten zitten zonder dat er soevereiniteit aan Brussel wordt overgedragen brengt geen nieuw elan in stelling. Ik verwacht niet dat de financiële markten daar erg enthousiast van zullen worden. ,,Ons eerste voorstel is om een echte economische regering te vormen voor de eurozone'', stelde Sarkozy. ,,Die zal bestaan uit regeringsleiders en zal twee keer per jaar bijeenkomen, of vaker als dat nodig is.'' De euroregering zou een vaste voorzitter moeten krijgen, die voor 2,5 jaar wordt benoemd. De huidige EU-president Herman Van Rompuy is volgens Merkel en Sarkozy momenteel de beste kandidaat voor die functie. Merkel gaf verder aan dat eurolanden hun begrotingsbeleid voortaan moeten aanpassen als dat vanuit Brussel wordt geëist. De Europese Commissie moet volgens haar grotere bevoegdheden krijgen om landen die zich niet aan de regels houden te straffen. De beide regeringsleiders willen daarnaast dat alle eurolanden de maximale omvang van hun overheidstekort in hun grondwet vastleggen. Merkel en Sarkozy onderstreepten hun toewijding aan de redding van de eurozone. ,,Daarvoor is een grotere wisselwerking tussen het financieel en economisch beleid in de eurozone nodig'', stelde Merkel. Euro-obligaties zijn volgens Merkel en Sarkozy voorlopig geen optie. ,,We denken daar hetzelfde over'', zei Sarkozy. ,,Euro-obligaties komen aan het einde van het Europese integratieproces, niet aan het begin.'' De vergroting van het noodfonds voor eurolanden is volgens de Franse president evenmin aan de orde. Volgens hem zit er nog genoeg geld in het fonds en zal er bij elke vergroting kritiek blijven dat het vangnet te klein is. ,,Als we het verdrievoudigen vraagt iemand op de volgende persconferentie waarom we het fonds niet verviervoudigen. Er zit een omvangrijk bedrag in het fonds, daar gaan we serieus mee om.'' Duitsland en Frankrijk willen wel de eigen regels voor vennootschapsbelasting harmoniseren. Volgens Sarkozy moet dat ertoe leiden dat de regels en tarieven vanaf 2013 gelijk zijn in Duitsland en in Frankrijk. De beide landen gaan op het niveau van ministers samenwerken. Franse ministers gaan naar Berlijn en Duitse komen naar Parijs. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , , . Bookmark de permalink.