UPDATE16032013/162 Run op banktegoeden bij Cypriotische banken

Het FD meldde vanmorgen dat de EU-leiders veel woorden nodig hebben gehad om hun antwoord op de huidige crisis te formuleren. Ze waren er allemaal even stil van, de leiders van de eurolanden, toen ECB-president Mario Draghi een grafiek liet zien waarin heel het probleem van Europa in één beeld was samengevat. ‘Het maakte grote indruk’, zei minister-president Mark Rutte. ‘De loonkosten zijn enorm gestegen terwijl de arbeidsproductiviteit maar zeer beperkt is toegenomen. Als dat gat zo groot wordt, heeft dat onvermijdelijk impact op de economie. Als daar nog een crisis overheen komt, heeft dat gevolgen voor de werkgelegenheid.’ Draghi’s spoedcursus ‘De economie van de eurozone’ nam de hele twee uur in beslag die de Eurotop donderdagnacht duurde. Het college van de voormalige hoogleraar mondde uit in een simpele conclusie. Als je je werkloosheidsprobleem wilt oplossen, moet je je arbeidskosten verlagen of je productiviteit verhogen. Meer smaken zijn er niet. Maar dat was niet waar de leiders van de eurolanden na afloop van hun tweedaagse voorjaarstop mee naar buiten kwamen. Nergens in de tien pagina’s met conclusies van de Europese Raad wordt een woord gewijd aan te hoge arbeidskosten of te lage productiviteit, laat staan aan de remedies: lagere loonkosten en hogere investeringen. De conclusies staan daarentegen bol van de vooruitgang die wordt geboekt met de gezondmaking van de overheidsfinanciën en van het ‘jongerenwerkgelegenheidsinitiatief’. Er wordt zelfs niet vergeten dat ‘iedereen een billijk deel van de belastingen’ moet betalen. Natuurlijk wordt er gerefereerd aan de centrale rol die de interne markt ‘blijft spelen bij het stimuleren van groei en banencreatie’. Premier Rutte ziet daar nog steeds veel ‘laaghangend fruit’, al slaagt minister Kamp van Economische Zaken, die zelden in Brussel wordt gesignaleerd, er maar niet in om dat met zijn collega’s te plukken. Ook verlaging van de regeldruk scoort, als altijd, goed bij de regeringsleiders. De opsomming van telkens weer dezelfde plannen, groeiinitatieven en goede voornemens vormen vooral een rookgordijn voor het gegeven dat Europa als collectief met lege handen staat als het gaat om het aanpakken van de crisis. Europa schrijft begrotingskaders binnen de economische en monetaire unie voor, biedt een onvoltooide interne markt en geeft af een toe een grote mond. Maar uiteindelijk moeten de lidstaten het zelf doen, erkent een deelnemer aan de Europese Top. Was de Top daarmee besluiteloos of machteloos? Nee, zegt een Europese functionaris. ‘Als je doorgaat op dezelfde weg en er geen discussie is over alternatieven, is dat ook een besluit’. De confrontatie tussen de rekkelijken en de preciezen, tussen de voorstanders van meer flexibiliteit bij de toepassing van de begrotingsregels en de strenge handhavers, bleef uit. Maar uiteindelijk wisten zowel Angela Merkel als François Hollande dat de eurozone als geheel de verliezer zou zijn als ze hierover publiekelijk de degens zouden kruisen. De Italiaanse waarnemend premier Mario Monti legde deemoedig de vinger op de zere plek. Wat de zuidelijke eurolanden opbreekt en ook hemzelf trof als kandidaat- premier in de verkiezingen van vorige maand, is de vertraging die er zit tussen het moment dat het beleid wordt aangepast, hervormingen worden doorgevoerd en begrotingen gesaneerd, en het moment dat daar ook de resultaten van zichtbaar worden. De aanpassingen zijn drastisch, maar de resultaten komen slechts mondjesmaat. Geen enkel euroland kan volgend jaar al de vlag uitsteken, na ruim vijf jaar financiële crisis, ploeteren en afzien. En zelfs dan, zo maakt de presentatie van Draghi duidelijk, blijven er in de eurozone grote verschillen en dus problemen. De ECB-president wil dan ook dat de werking van nationale product- en arbeidsmarkten onderdeel wordt van de eisen die aan deelname aan de euro worden gesteld. Verder houdt hij vast aan dwingende hervormingscontracten voor landen met ‘dringende concurrentieproblemen’ en verlangt hij ‘volledige implementatie van de interne markt wetgeving’. ‘Concurrentievermogen, vertrouwen en krediet’ zijn volgens Draghi de sleutelbegrippen voor de oplossing van de crisis. Maar bij alle drie overheersen de grijstinten nog.

De Eurogroep en de EU-top hebben een reddingsplan voor de 2 grootste Cypriotische banken, in zwaar weer, goedgekeurd, ter grootte van €10 mrd, onder strenge voorwaarden. Private partijen moeten gaan meebetalen aan de redding van de banken. Cyprus heeft vandaag met onmiddellijke ingang een heffing gelegd op alle banktegoeden om in aanmerking te komen voor een noodpakket uit het Europese noodfonds ESM. Banken hadden de voorwaarde al voorzien en hadden hun systemen voor internetbankieren tijdelijk al stilgelegd. Ook hebben de weinige bankfilialen die open waren, hun deuren gesloten en is er een beperking aan het bedrag dat spaarders kunnen opnemen. De rekeninghouders maken zich zorgen over een bepaling in het akkoord, dat klanten die hun spaargeld hebben staan bij Cypriotische banken aan de redding moeten meebetalen. Spaarders met spaargeld: <€100.000 moeten een heffing betalen van 6,75% eenmalig, en spaarders met een spaarsaldo >€100.000 krijgen een heffing van 9,9% voor hun kiezen. De heffingen moeten Cyprus €5,8 mrd opleveren. Het land dreigde te bezwijken onder problemen in zijn relatief grote financiële sector, onder meer door de verwevenheid met de problematische Griekse bankensector. Cyprus is inmiddels een trending topic op twitter. Twitteraars vragen zich af of dit besluit een precedent schept. "Mogen vanaf vandaag alle overheden in de eurozone naar believe graaien in het spaargeld van hun onderdanen", vraagt men zich af. De Cypriotische minister van Financiën, Michalis Sarris, sprak van een zeer moeilijke beslissing. ‘Maar afgezet tegen de reële mogelijkheid van een bankroet en vergeleken met een aantal alternatieven die nog schadelijker zouden zijn geweest, was dit een verantwoord besluit.’ Volgens de voorzitter van de eurogroep, Jeroen Dijsselbloem, gaat het om een ‘eerlijke verdeling van de lasten’, die gerechtvaardigd is in het licht van de abnormale omvang van de Cypriotische bankensector. Die is vijf keer zo groot als het bbp van het eiland – als Griekse dochters worden meegeteld – zelfs zeven keer zo groot. Ik heb zo mijn twijfels over de besluiten van de Eurogroep en de regeringsleiders over dit dossier. Bij de twee banken in problemen kan ik me voorstellen dat aandeelhouders en bezitters van risicodragende leningen worden aangesproken op hun mede-verantwoordelijkheid voor het overeind houden van de banken. Maar om spaarders van alle banken, dus ook de gezonde, een verplichte bijdrage op te leggen om banken overeind te houden, die het vertrouwen niet is gegeven, gaat mij te ver. In Nederlandse begrippen: spaarders die bij de ABN/Amro en ING hun spaargeld hebben staan, moeten meebetalen omdat SNS op omvallen zou staan. Ik verwacht dat daar het laatste woord niet over gesproken is. Het zou mij niet verbazen als uiteindelijk het Europese Hof over het handelen van de Eurogroep het laatste woord heeft. Het is ook de vraag hoe de credit-agency's hierop gaan reageren. Het vertrouwen in het financiële systeem wordt hier zwaar op de proef gesteld. De Eurogroep zou een soortgelijke maatregel daarom niet overwegen in het vooralsnog theoretische geval dat Italië of Spanje een beroep zou doen op Europese steun, ook al weigerde Dijsselbloem om dat ook expliciet uit te sluiten. Het gaat om een politiek akkoord, dat nog moet worden goedgekeurd door onder meer het Nederlandse en het Duitse parlement. Volgens directeur Klaus Regling zou het ESM de definitieve overeenkomst in de tweede helft van april kunnen goedkeuren. Verder is Cyprus een verhoging van de vennootschapsbelasting van 10 naar 12,5% en privatisering van staatseigendommen opgelegd. De Cypriotische autoriteiten hebben alle banktegoeden tot het niveau van de verschuldigde heffing bevroren. Ze verwachten dat al het geld voor dinsdag, als de banken weer open gaan, in de schatkist is gestroomd. Kennelijk was het tijdstip van de eurogroepvergadering met zorg gekozen, want maandag is een zogenaamde Bank Holiday op het eilland. Rekeninghouders worden schadeloos gesteld met aandelen in de bank. De ECB heeft zich lang tegen een ‘bail-in’ van particuliere beleggers verzet, uit vrees dat het een kapitaalvlucht uit andere zwakke eurolanden naar het noorden van de eurozone zou kunnen veroorzaken. Maar ECB-directeur Jörg Asmussen noemde heffing in deze vorm zaterdag een ‘passend, op maat gemaakt instrument.’ ‘Om de externe financieringsbehoefte te dekken, verbreedt Cyprus de fiscale basis eenmalig met een heffing die zowel ingezetenen als niet-ingezetenen treft. Cyprus heeft een twijfelachtige reputatie als toevluchtsoord voor Russisch kapitaal. Aan een andere harde voorwaarde van de noordelijke landen, een onafhankelijk onderzoek naar de toepassing van anti-witwaswetgeving door de Cypriotische banken, is nog niet voldaan. De eurogroep stelt slechts vast dat de randvoorwaarden nu zijn vervuld en dat de audit elk moment kan beginnen. Als zich problemen blijken voor te doen, moeten die ‘in het kader van de programmaconditionaliteit worden gecorrigeerd.’ (wat programmaconditionaliteit ook moge betekenen). Premier Mark Rutte zei voor zijn vertrek uit de Belgische hoofdstad over het steunprogramma dat ‘we dit met grote terughoudendheid en irritatie doen.’ Vooral de aanwezigheid van Russisch geld, ook crimineel en/of afkomstig van witwaspraktijken) geeft hem een vieze smaak in de mond. Aan de andere kant is het risico om het land te laten vallen te groot. ‘Hoe graag we dat ook zouden willen doen vanwege het Russische geld en de witwaspraktijken, we kunnen het niet omdat Cyprus te zeer vervlochten is met de rest van de eurozone. Voor de noordelijke landen gold ook de betrokkenheid van het IMF bij het reddingsplan als absolute voorwaarde voor hun goedkeuring. IMF-directeur Christine Lagarde en ECB-president Mario Draghi hebben persoonlijk mee onderhandeld. Lagarde zal voorstellen dat het Fonds participeert in de redding, maar kon nog niet aangeven in welke mate. Dit weekend is op meerdere plaatsen crisisoverleg over het besluit van vrijdagavond genomen door de 17 ministers van Financiën van de eurolanden, over de dwingende voorwaarden waaronder Cyprus €10 mrd hulp uit het ESM wordt gegeven. Laat ik dat dwangakkoord de Dijsselbloem-doctrine noemen. Dat de voorgestelde deal in Cyprus, maar ook daarbuiten, paniek veroorzaakt onder bewindslieden, politici, bankbestuurders en beleggers en spaarders is verklaarbaar. Rutte zei het al na afloop van de EU-top: het bankwezen op Cyprus is te zeer vervlochten met de rest van de eurozone. In gewoon Nederlands betekent dat dat de financiële belangen van Noord- en West Europese banken zo groot is, dat wij (de regeringsleiders van de eurolanden) om onze banken te redden wel geld moesten schuiven. Ik kan mijn ogen niet geloven als ik dit neerschrijf. Hoe groot is de ellende geweest bij de banken na de crisis van 2008? Hoeveel geld moest er naar onze banken en naar de problematische Zuid-Europese landen om onze banken van de ondergang te redden. Hoe roekeloos waren er leningen verstrekt aan landen met een groot risicoprofiel? En nu 5 jaar verder blijkt dat de banken nog altijd niets hebben geleerd en gewoon verder zijn gegaan op de ingeslagen weg. En wat doet de Eurogroep onder leiding van Dijsselbloem: die laat de spaarders meebetalen, die helemaal geen partij zijn, in de noodhulp voor 2 zwakke Cypriotische banken. Dat betekent dat burgers heel snel hun vertrouwen in het financiële systeem zullen verliezen. Ook al omdat Dijsselbloem niet expliciet uitsluit dat de aanpak ook niet elders zal worden toegepast. Hij spreekt wel sussende woorden, maar een harde uitspraak doet hij niet. De problemen in Cyprus konden ontstaan door het bankwezen maar ook doordat de regeringsleiders en de EC, in al hun wijsheid, de Cyprioten nooit onderhanden hebben voor het witwassen van crimineel geld, en Russisch geld dat daar werd belegd. Een situatie waar het bankwezen vijf maal groter is dan het bbp geeft altijd, op enig moment, problemen. Dus als de EU wat meer dwingend daarnaar had gekeken en veel eerder had ingegrepen dan was deze situatie niet ontstaan. Op het noodlijdende eiland zijn spaarders de stuipen op het lijf gejaagd hetgeen tot paniek en woede leidt, maar ook is er grote verdeeldheid in de Europese politiek over de besluiten van de Eurogroep en het fiat van de regeringsleiders. Vannacht heeft op Cyprus crisisberaad plaatsgevonden: morgen vergadert het parlement voor het voorliggende voorstel. Het publiek is de straat opgegaan om te protesteren. De reddingsboei van Europa leidde zaterdag, zoals verwacht, al direct tot een bankrun. Lange rijen mensen sloten aan bij de pinautomaten op het eiland om zoveel mogelijk geld van hun rekening te halen. Maar de banken hadden een maximum opnamelimiet ingesteld. Maandag is op het eiland bovendien een "bank holiday" waardoor de banken gesloten zijn. Europarlementslid Sharon Bowles, tevens voorzitter van de Commissie voor Economische en Monetaire Zaken, zegt 'ontzet' te zijn door de reddingsactie. Kleine beleggers worden beroofd van de bescherming die hun spaargeld genoot volgens EU-regels. Als een bank dit had gedaan zou hij terecht staan wegens misleiding", zei ze in een reactie. Volgens Bowles is de les dat ,,de regels worden omzeild als de Eurozone, de ECB en het IMF dat nodig vinden." Zij wijst erop dat de geharmoniseerde regels over een Europees depositogarantiestelsel voor 100.000 per spaarder juist bedoeld was om te voorkomen dat mensen met hun geld van de ene naar de andere lidstaat zou vluchten ,,Dat is nu opgeblazen. Wat wordt er nog meer opgeblazen?" De Dijsselbloem-doctrine is een groot gevaar voor het vertrouwen in de betrouwbaarheid van het financiële systeem.

De oppositiepartijen D66, CU en GL willen in ruil voor steun aan bezuinigingsplannen niet alleen over geld praten met het kabinet. Ze zijn ook van plan om andere zaken, zoals schrappen van de strafbaarstelling van illegaliteit, op tafel te leggen. Het kabinet moet voor bezuinigingsvoorstellen op zoek naar steun bij de oppositie omdat coalitiepartners VVD en PvdA geen meerderheid hebben in de Eerste Kamer. De twee partijen hebben afgesproken om illegaal verblijf in Nederland strafbaar te stellen. D66, GroenLinks en de ChristenUnie zijn daar al langer op tegen. Inmiddels heeft Samsom al gereageerd. Wij handhaven ons standpunt over het strafbaar stellen van illegalen. Voor de sociaal-democraten is dit onderwerp onbespreekbaar. Mijn uitgangspunt is dat dit land zo snel mogelijk van dit kabinet af moet. Ze regeren nog steeds met beleidsmaatregelen die het land kapot gaan bezuinigen. Daar moet een einde aan gemaakt worden. Elke dag dat dit kabinet doorregeert is een verloren dag. Natuurlijk moet het voorstel voor strafbaarstelling van illegaliteit worden ingetrokken, maar dat gebeurt vanzelf als de 1e Kamer het kabinet naar huis stuurt. Zo simpel is het wel. De kiezers/achterban van Samsom hebben nu het heft in handen. In de peilingen is de PvdA de helft van haar zetels die ze nu hebben in de 2e Kamer al kwijt. Als dat proces nog even doorgaat krijgt Samsom een tekort aan zuurstof om nog verder te regeren met Rutte, wiens achterban zich ook roert. Wie hakt de knoop door. Uit een peiling van Maurice de Hond blijkt dat 3/4 van de kiezers verwacht dat het kabinet valt vóór het einde van de rit in 2017. Ruim de helft van de kiezers hoopt dat dit kabinet de eindstreep niet haalt. 40% van de ondervraagden (vooral VVD-, PvdA- en D66-stemmers) hoopt dat de regering blijft zitten tot 2017, 53% hoopt dat juist niet. Nog meer kiezers verwachten dat het kabinet sowieso voortijdig zal struikelen. Nog maar 25% denkt dat het kabinet tot 2017 blijft zitten. Ook van de VVD- en de PvdA-kiezers denkt een meerderheid dat het kabinet het einde van de regeerperiode niet haalt. Mocht de regering geen meerderheid voor haar plannen in de Eerste Kamer krijgen, dan vindt 44% dat er nieuwe verkiezingen moeten komen. Dit zijn vooral aanhangers van PVV, SP en 50PLUS. 41% vindt dat er in zo'n geval nieuwe partijen tot de regering moeten toetreden. Hier gaat het vooral om kiezers van D66, CDA, VVD en PvdA. In de peiling van 17 maart van Maurice de Hond scoort de VVD 25 (+1) zetels, de PVV van Wilders staat stabiel op 22, PvdA daalt naar 18, 50+ ook op 18, D66 blijft op 15 staan, de CHU op 6, GL op 3. De coalitie heeft in de peiling nog maar 43 van de 150 zetels. De grondleggers van het regeerakkoord, Rutte en Samsom, krijgen van de kiezers een waardering van 4½, dat is een dikke onvoldoende. Het wordt steeds duidelijker dat de achterban van de PvdA Diederik Samsom ziet als de boze genius, als de motor achter het kabinetsbeleid van Rutte II. Ook zaterdag de boosheid en de angst als gevolg van de afbouw van de verzorgingsstaat, zegt hij tegen ledenraad. Hij blijft volharden in extra bezuinigingen die noodzakelijk zijn. Wat ik mis is de argumentatie over het hoe en waarom. Hij blijft uitdragen dat 'dat goed is voor het vaderland' en 'dat we uiteindelijk beter uit de crisis te voorschijn zullen komen'. Nog zo'n nietszeggende uitspraak van hem: 'de vragen over waar we mee bezig zijn zijn talrijk. Maar we staan ervoor. De PvdA is geen mooi-weer party.' Nog zijn nietszeggende uitspraak over het desastreuze beleid van het kabinet dat hij verdedigt: “Het eerlijke verhaal is niet makkelijk, maar levert in 2021 (over 8 jaar dus) een zorgzamer land op”. Het begrip 'een zorgzame samenleving' is een slogan van het CDA die duidt op het benadrukken van het sociale gevoel van de individuele burger. Samsom moet zich langzamerhand een eenzame roepende in de woestijn voelen. Hij moet beginnen om het beleid dat hij ondersteunt te toetsen aan de ideologie van zijn sociaal-democratische partij. Hem wacht geen ander uitweg dan te vertrekken via de achterdeur. Van de PvdA-kiezers van 12 september 2012 geeft nu nog maar 43% aan op dit moment PvdA te kiezen. Bij de VVD kiest nog iets meer dan 50% nu nog VVD. Langzamerhand dringt het bij de PvdA door dat het neo-liberale beleid waarin ze participeren niet het beleid is wat de achterban van hun politieke elite verlangt. Prominente leden van de sociaal-democraten zijn niet gelukkig met de voornemens van het kabinet Rutte/Asscher met betrekking tot het verkorten van de WW-uitkering. Het Eerste Kamerlid, Klaas de Vries, opteert voor meer bemiddeling voor werkelozen voor een nieuwe baan. Misschien bedoelt hij het project 'van werk naar werk, middels bij/omscholing'. De PvdA gaat streven naar een verzachting van die maatregel door een minder straffe verkorting. Zeg maar van 36 maanden naar 24. De druk op het kabinet neemt sterk toe nu door uitspraken van CPB-directeur Coen Teulings deze week dat ,,het consumentenvertrouwen heeft zich in Nederland buitengewoon slecht ontwikkeld. Alleen Griekenland staat er nog slechter voor. De Nederlandse consument houdt de hand op de knip en dat is iets wat aandacht behoeft.'' Het vertrouwen in het beleid van de Nederlandse overheid is, vergeleken met andere EU-landen, sinds 2008 bijzonder hard gedaald. Dit blijkt uit een toelichting van het Centraal Planbureau op de ramingen voor de Nederlandse economie voor dit en volgend jaar. ,,Hier is iets geks gaande'': de Nederlandse consument houdt de hand op de knip en dat is iets wat aandacht behoeft.'' Het CPB denkt dat de ontwikkelingen op de Nederlandse huizenmarkt veel onrust onder de burgers hebben veroorzaakt. De afgelopen jaren zijn de (huizen)prijzen nominaal 17% gedaald, met de inflatie meegerekend zelfs 23%. Teulings waarschuwde voor zichzelf versterkende negatieve spiralen. Zo kunnen dalende huizenprijzen de bankbalansen onder druk zetten, waardoor banken moeilijker hypotheken verlenen en daardoor de woningmarkt weer niet loskomt. De binnenkort afscheid nemende directeur van het CPB, Coen Teulings, sociaal-democraat, toonde zich ,,enerzijds somber'' over de cijfers en ontwikkelingen in de Nederlandse economie, maar zei tegelijk dat Nederland er economisch structureel goed voor staat. ,,Het beeld dat we in Nederland boven onze stand leven is grosso modo niet juist.'' Hier zet ik een kanttekening bij: onder de regeringen Balkenende en Rutte heeft de overheid de laatste jaren iedere dag meer uitgegeven dan dat ze binnenkregen. In den beginne was dat onder Jan Kees de Jager wel €100 mln per dag nu is dat nog €50 mln. En dat is €18 mrd op jaarbasis. Ik hijs zeker niet de stormbal, het bedrijfsleven is, op enige sectoren na (zoals de bouw in de meest brede zin van het begrip, kerngezond, maar heeft ook te maken met het desastreuze beleid dat Samsom en Rutte voeren. Teulings had een advies aan kabinet en oppositie: helderheid geven over wat de plannen zijn voor de huizenmarkt en de economie. ,, Er is behoefte aan stabiliteit. We staan voor omvangrijke bezuinigen en hervormingen. Het belangrijkste is dat we die uitvoeren. Verder moeten we zo veel mogelijk rust betrachten met verder maatregelen.'' Teulings verwacht vooral veel van het dinsdag voorgestelde plan waarin institutionele beleggers als pensioenfondsen indirect banken helpen met het financieren van hypotheken. ,,Dat biedt belangrijke aanknopingspunten voor herstel van vertrouwen en kan ook leiden voor herstel van de balansen van banken. Dan kan het gevoel van een negatieve spiraal op de huizenmarkt doorbroken worden.'' Teulings zei verder dat de economie volgend jaar weer gaat groeien en dat de komende jaren een groei van 2% weer mogelijk moet zijn. Dat is de mening van het CPB, ik hoor ook andere geluiden. De CPB-directeur vindt het besluit van het kabinet Rutte/Asscher onverstandig om nu extra bezuinigingen door te voeren. Bezuinigingen blijken een veel grotere impact te hebben op het consumentenvertrouwen dan eerder was aangenomen. Er is nu grote behoefte aan rust en stabiliteit in beleid. Het stapelen van nieuwe bezuinigingen lijkt hem niet verstandig. Zonder dat de motiveren verwacht hij dat er snel een einde komt aan de daling van de huizenprijzen.

Prof Arnoud Boot reageert op de uitspraken van Teulings. Bij de presentatie van het Centraal Economisch Plan wordt de regering gemaand om terughoudend te zijn met nieuwe bezuinigingen. “Cijfers krijgen veel te veel gewicht. Je moet geen politiek op dagkoersen voeren”, vult Boot aan. Uit de sombere vooruitzichten, die het CPB schetst, blijkt dat het begrotingstekort volgend jaar oploopt, dat de werkloosheid snel stijgt en dat het consumentenvertrouwen daalt. Moeten we ons daar nu zorgen over maken of niet? Boot zegt daarover: “de Nederlandse economie is ten principale een hele sterke economie in termen van concurrentiekracht, in termen van flexibiliteit van het land, in termen van het vertrouwen in constituties. We hebben geen corruptie in dit land, de ligging van Nederland is uniek: dat zijn de structurele sterke punten van Nederland.” Het is onmiskenbaar, zegt de hoogleraar economie, dat we onze ruiten hebben ingegooid. “We hebben de economie laten opblazen langs twee wegen: de financiële instellingen en de huizenmarkt en die zitten ook nog aan elkaar vast. Bovendien was het overheidsbeleid erop gericht dat er onbeperkt geleend kon worden om huizen te kopen.” Het omslagpunt, als het gaat om de huizenmarkt, is nu wel zo ongeveer bereikt, verwacht Boot. “Huizenprijzen zijn ongeveer 23% gedaald” ten opzichte van 2008. Dat betekent dat de huizenmarkt op een gegeven moment weer moet gaan aantrekken.” Een belangrijke boodschap van de econoom: er ligt een bodem onder de Nederlandse huizenmarkt, want er is geen overschot. “Een vertrouwenwekkend beleid is nu noodzakelijk: geen rare sprongen van de overheid.” Daarover stel ik dat de zwakke schakel in dit dossier 'bouwen en wonen' minister Blok is. Of het woonakkoord ooit gaat opleveren wat ervan verwacht wordt, is een open vraag. Minister Blok deed deze week in de 1e Kamer de belofte 'met lagere overheden, huurders en verhuurders' nog een keer aan tafel te gaan zitten. Met veel gejuich werd dit nieuws niet ontvangen. Want wat het kabinet wil, gaat gewoon niet werken. De huurverhoging moet als effect hebben dat mensen met hogere inkomens gaan doorstromen. "Het probleem is waarheen. Op de plekken waar wachtlijsten zijn, zijn geen huizen. En die worden ook niet gebouwd. Die mensen kunnen gewoon niet weg en gaan wel meer geld betalen voor hun huis. In de sociale sector zijn wachtlijsten en in de koopsector kunnen ze niet terecht omdat het te duur is en omdat ze geen hypotheek krijgen." De huurverhoging is ook bedoeld om de verhuurders een heffing aan de schatkist te laten betalen van €1,75 miljard, waarmee een financieringstekort wordt gedekt. "Daar valt wel iets voor te zeggen". "Maar dan moet je dat simpeler doen. Bijvoorbeeld met het invoeren van een belastingmaatregel." De politieke werkelijkheid is dat corporaties door deze maatregel gewoon gebruikt worden als belastingkantoor. "Daar zijn ze niet voor, dat is hun taak niet. Dat moet je dus ook gewoon niet doen." De sommetjes van Blok kloppen niet omdat de aanname dat de corporaties de verhuurdersheffing kunnen betalen uit de huurverhoging, is maar zeer de vraag. "Er zijn heel veel mensen die de huurverhoging niet kunnen betalen omdat ze niet genoeg inkomen hebben. Bovendien klopt een aantal van zijn sommetjes niet. Wij schatten in dat we echt veel tekort gaan komen op die huren om die heffing te gaan betalen." Een gevolg kan zijn dat veel corporaties niet meer kunnen investeren. "Corporaties zijn ook al bezig met kostenbesparing. Die snijden behoorlijk in de kosten de komende jaren. Dat moet ook. Maar je leningen kun je niet zomaar even opzeggen bij de bank en zeggen dat je rente niet betaalt. Dus dan moet je het gaan zoeken in de investeringen." PvdA-senator Adri Duivesteijn waarschuwde deze week dat de verhuurdersheffing goed is voor de schatkist, maar dat het lokaal een ramp dreigt te worden. "Dan krijg je dat er geen huizen meer worden gebouwd, dan mist het kabinet de btw op huizen die gebouwd zouden worden. Het mist belastinginkomsten die de bouwers zouden gaan betalen. En de uitkeringen van de bouwvakkers die werklozen worden moeten ook betaald worden. Maar gemeentes en anderen die de grond hebben die bebouwd zou worden, missen ook hun inkomsten. Daar is niet echt goed over nagedacht over dit plan." Het moet op een andere manier. Het woonakkoord is gewoon een politieke deal, zonder goed nagedacht te hebben over de effecten op de woningmarkt. Dat is overigens niet voor het eerst. We hebben de laatste twee jaar al vier maatregelen gehad waarna we vier keer hebben gehoord dat het de woningmarkt op gang zou helpen. Het gaat ook nu niet gebeuren." De vraag is op welke wijze corporaties investeringsprikkels kunnen genereren uit de verhuurdersheffing.

Ook Bas Jacobs, hoogleraar Economie en Overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit, ziet een grote spanning rond de economische vooruitzichten van het CPB. "De exportmotor hapert door de grote problemen in de eurozone. Het frappante is dat Teulings zelf toegeeft dat de ramingen steeds aan de hoge kant zijn geweest. Te positief dus. Daar hebben ze een uitgebreide analyse van en het betekent dat we ook voor komend jaar wat minder verbetering komt dan verwacht." Het licht dat het CPB ziet aan het eind van de tunnel, is nog omgeven door onzekerheden. Een negatieve schuldspiraal hangt boven de markt en de noodpakketten die het kabinet in elkaar knutselt maken de economie ook niet stabieler. Het aantal bedrijfsfaillissementen breekt records, het vertrouwen is laag, en dat belooft nog weinig goeds voor de economie op de korte termijn, constateert Jacobs. "Hij, Teulings, zegt dat er licht is aan het eind van de tunnel, maar ik denk dat er nog grote onzekerheden zijn. De exporten zouden aantrekken en dat is de motor van de Nederlandse groei. De neerwaartse beweging in de huizenmarkt is gestopt, de aandelenbeurzen herstellen en er zit ontspanning in het financiële systeem: risicopremies voor banken en overheden zijn gedaald." Maar intussen is de huizenmarkt nog altijd slecht en Teulings waarschuwt daarom niet voor niets voor een negatieve schuldspiraal, zegt Jacobs. "Als huizenprijzen verder dalen komen banken in de problemen, wat weer consequenties heeft voor de economie. Teulings is geen voorstander van het doorgaan met paniekvoetbal; dat de regering ieder jaar bij nieuwe ramingen met noodpakketten en lenteakkoorden in de weer gaat. Huishoudens en bedrijven weten echt niet meer waar ze aan toe zijn." "Ook als je naar het laatste pakket kijkt dat in elkaar geknutseld is, dan zie je dat de meerderheid van de maatregelen een tijdelijk karakter heeft. Daardoor heb je wel schade op de korte termijn: bevriezen van lonen of eenmalige belastingverhogingen, maar nul effect op de overheidsfinanciën op de lange termijn. Dat doe je blijkbaar alleen maar omdat je binnen de 3-procentlijntjes wilt blijven. Dat vind ik visieloos en zeer schadelijk voor de economie."

"De Nederlandse consument houdt de hand op de knip en dat is iets wat aandacht behoeft", meldde Teulings bij de toelichting op de niet al te rooskleurige economische vooruitzichten. "Het consumentenvertrouwen heeft zich in Nederland buitengewoon slecht ontwikkeld. Alleen Griekenland staat er slechter voor. De Nederlandse consument houdt de hand op de knip en dat is iets wat aandacht behoeft." Het geringe consumentenvertrouwen wordt grotendeels veroorzaakt door de ontwikkelingen op de Nederlandse huizenmarkt. Met een daling van de nominale prijzen lijkt een waarschuwing voor 'zichzelf versterkende negatieve spiralen' op zijn plaats. Toch staat naast alle somberheid de Nederlandse economie er nog niet zo slecht voor. Enige hoop put Teulings uit de werkloosheidsontwikkeling. Die stijgt wel, maar valt in vergelijking met andere landen nog wel mee, 'gegeven de recessie waar we in zitten'. "10% is geen uitzondering en wij zitten nog op 6%. Als je alle plus en minposten bij elkaar optelt staat Nederland er in het geheel niet zo slecht voor."

Klaas Knot reageert ook op de extra bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren. Hij stelt dat we door moeten gaan met bezuinigen omdat ……………….. de overheidsfinanciën nog niet op orde zijn. Maar Knot maakte korte metten met die redenering. Volgens hem blijven de consumentenbestedingen in Nederland achter als gevolg van het gedaalde reële inkomen en de gedaalde vermogens van mensen. Het ingestorte consumentenvertrouwen is slechts een effect van die achteruitgang, meent de centralebankpresident. Hij wijst erop dat de groei van de wereldeconomie is 2012 tegengevallen. „Hieraan liggen de ongezonde balansen van financiële instellingen, overheden en huishoudens ten grondslag. De correctie van onevenwichtigheden, die van land tot land verschillen, vergt tijd. De huidige periode van laagconjunctuur is de prijs voor eerder genoten groei, die achteraf bezien niet duurzaam is geweest.” De groeivertraging van de Nederlandse economie is scherper dan in de landen om ons heen, stelt Knot vast. „Onze economie is het levende bewijs dat financiële scheefgroei in het verleden een conjuncturele prijs heeft. De huidige slechte groeiprestaties hebben in belangrijke mate hun oorsprong in de jaren negentig van de vorige eeuw. De economie kon toen fors groeien mede dankzij het verzilveren van de spectaculaire huizenprijsstijging, de hausse op de beurzen, en de te lage pensioenpremies. Nu de huizenprijzen zijn gedaald, de pensioenpremies verhoogd, en de schulden tot houdbare proporties moeten worden teruggebracht, zien we de keerzijde: negatieve vermogens- en inkomenseffecten die de consumptie en de economische activiteit afremmen.” „De waarde van een evenwichtige financiële ontwikkeling die paal en perk stelt aan een overmatige schuldopbouw, kan hiermee nauwelijks beter worden geïllustreerd”, zei Knot. „Het woonakkoord, waarin onder meer een einde wordt gemaakt aan de praktijk van maximaal lenen en minimaal aflossen, is dan ook een belangrijke stap voorwaarts. Een andere kwetsbaarheid die samenhangt met de hoge hypotheekschulden betreft de afhankelijkheid van banken van marktfinanciering dat steeds moeilijker beschikbaar is. Een grotere betrokkenheid van pensioenfondsen bij de hypotheekfinanciering is daarom welkom, en kan de woningmarkt een duwtje in de goede richting geven.” Toch is er, door de ellende heen kijkend ook relatief goed nieuws. „Het mag Nederland conjunctureel tegenzitten, in de basis staat onze economie er goed voor. De aangekondigde hervormingen moeten worden doorgevoerd. In een toelichting die Knot op zijn uitspraken doet is hier en daar wel een kritische aantekening bij te plaatsen. Hij stelt onder andere dat de politiek, na de debacles van IceSafe en de DSB-bank, een cultuurverandering moet plaatsvinden bij de Toezichthouder. Bij DNB dus. Maar ondanks dat SNS REAAL al in 2008 onder verhoogd toezicht werd gesteld (DNB kende toen dus al de risico's die daar waren) was van een daadkrachtig optreden geen sprake. Ook in dit dossier wachtte de toezichthouder totdat de rekeninghouders hun geld gingen opnemen omdat er al een jaar 'serieus' was gesproken over de vastgoedperikelen van de bank, zonder in te grijpen. Pas toen de markt het vertrouwen verloor restte Dijsselbloem niets anders dan de bank te nationaliseren. Van mij krijgt DNB geen voldoende voor haar handelen in dit dossier. Een andere insteek is de EU-bankenunie in wording. Daaruit vloeit voort dat de financiële stabiliteit van 6000 Europese banken doorlopend in de gaten moet worden gehouden. Die plicht ligt bij de ECB. Maar de ECB zelf gaat maar 80 grote systeembanken controleren, waarvoor ze op zoek zijn naar 600 financieel hoog geschoolde accountants, en de rest, dus 5920 banken, moeten worden gecontroleerd door de nationale centrale banken. Dat gaat aan geen kanten lukken. De know-how daarvoor is er, op dit moment, helemaal niet. Dan spreekt Knol over de relatie met de politiek. Hij prijst de Haagse politiek over het Lenteakkoord dat in heel korte tijd, in elkaar werd gedraaid. Maar wat is er in de praktijk van terechtgekomen. Veel te weinig. Zeker 2 partijen, de VVD en GL, haalden het akkoord, in de aanloop naar de verkiezingen van 12 september, al onderuit. De opzet was dat de uitvoering van het Lenteakkoord moest leiden naar een begrotingstekort van 3%. We weten dat dat niet is gelukt. De kans dat het woningakkoord van minister Blok niet zal leiden tot toenemende bouwactiviteiten en het vlottrekken van de woningmarkt, is gering. Ik vind het een slecht voorstel waarin aannames worden gepleegd, die niet realiseerbaar zijn. Knot deelt mijn mening niet. Daar waar hij zegt dat de lage rente op onze staatsschuld op termijn een groot risico met zich meedraagt, volg ik hem wel. Het probleem waar hij op duidt is het gegeven dat al jaren de lopende staatsuitgaven hoger zijn dan de inkomsten. Ik heb daar al meerdere malen op gewezen: het primaire tekort bedroeg onder de Jager €100 mln per dag en nu is dat nog altijd €50 mln. In de 17 eurolanden staan we op plaats 17, alleen Spanje doet het nog slechter dan wij. Portugal, Ierland, Italië en Griekenland doen doen het allemaal beter dan Nederland. Knot zegt dan: de situatie van onze overheidsFinanciën is problematischer dan we lange tijd hebben willen erkennen. En als, ik stel als, de rente gaat stijgen worden de problemen alleen maar groter. Hier speelt ook een rol de vergrijzing van de beroepsbevolking. Dat heeft consequenties voor de economische groei. Nederland gaat op een klassieke wijze uit de recessie komen. Dat neem ik ook aan. Maar ik zie dat pas gebeuren als de problemen in de eurozone voorbij zijn. Nu is de groei van de export naar EU/niet eurolanden groter dan naar de eurolanden zelf.

De kabinetsmaatregelen hakken er in ons land flink in. Door ondermeer de BTW-verhoging staat Nederland bovenaan het lijstje met hoogste inflatie van de Eurozone. De inflatie in de eurolanden is weliswaar gedaald tot gemiddeld 1,8%, maar Nederland komt er slecht af. Met 3,2% kende Nederland het hoogste inflatiepercentage in de eurozone. Alleen in outsider Estland ging het prijspeil sterker omhoog. De inflatie bedroeg daar 4%. De inflatie was vorige maand het laagst in Griekenland (0,1%) en Portugal (0,2%). De hoge inflatie in Nederland komt vooral door ingrepen van de overheid. Zo wogen de verhoging van de assurantiebelasting en van de btw op 1 oktober de afgelopen maanden zwaar door in de inflatiecijfers. Samen leverden belastingen in de eerste maand van 2013 hun grootste aandeel in de inflatie sinds 1992. De inflatie in de eurozone werd vorige maand vooral opgedreven door de hogere prijzen van elektriciteit, fruit en tabak. De kosten voor telecommunicatie, medische diensten en kleding hadden een drukkend effect op het prijspeil. In januari bedroeg de geldontwaarding in de eurolanden gemiddeld nog 2% op jaarbasis.

2013 wordt voor bijna iedereen een zwaar jaar. Maar liefst 83% van de Nederlandse huishoudens heeft minder te besteden dan in 2012. Dat blijkt uit berekeningen van RTLZ op basis van cijfers van het CPB. Voor het vierde jaar op rij daalt de koopkracht van de meeste Nederlandse gezinnen. Om precies te zijn hebben 6,4 miljoen van de 7,7 miljoen Nederlandse huishoudens dit jaar minder te besteden dan in 2012. Bovendien worden veel mensen extra hard getroffen: ongeveer 1,3 miljoen huishoudens krijgen te maken met een koopkrachtverlies van meer dan 3% in een jaar. Volgens het CPB gaan gezinnen met kinderen er meer op achteruit dan mensen zonder kinderen. "Dit komt door de beperking van de kinderopvangtoeslag en de bevriezing van de kinderbijslag", aldus het CPB. Verder worden werkende stellen meer geraakt dan alleenstaanden. Van die laatste groep gaat 35% er juist op vooruit in 2013. Ook gepensioneerden hebben fors minder te besteden. Vooral de mensen met een opgebouwd pensioen bovenop hun AOW worden harder geraakt.

De 1e Kamer heeft deze week met 37 tegen 36 stemmen het voorstel van minister Blok om de huren te verhogen met 4%, 4,5% en 6,5%, afhankelijk of het inkomen <€33.614 dan wel >€43.000 is . Krankzinnig. Als je rust en stabiliteit in de samenleving wil entameren moet je als overheid de huren van de sociale woningbouw gaan verhogen. Zitten er in dit parlement nog volksvertegenwoordigers die hun verstand kunnen gebruiken??

Het Europees Parlement heeft deze week tegen de meerjare3nbegroting 2014-2020 gestemd, zoals die is voorgelegd door de 27 EU-regeringsleiders. De EP-ers willen dat er een einde komt aan het steeds grotere verschil tussen inkomsten en uitgaven. De afgevaardigden wijzen erop dat volgens de Europese regels de EU eigenlijk helemaal niet met tekorten mag werken. Bovendien vindt het EU-parlement dat het nieuwe EP en de nieuwe Europese Commissie, die volgend jaar aantreden, zeggenschap moeten hebben over de meerjarenbegroting. Zij moeten er immers de volgende 5 jaar mee werken.

Het Europees Parlement gaat nu praten met de EU-lidstaten om tot een oplossing te komen. Premier Mark Rutte denkt dat overeenstemming mogelijk moet zijn, zei hij woensdag in de Tweede Kamer. Volgens Rutte moeten er misschien 'iets andere accenten' gezet worden, maar wil Nederland vasthouden aan de financiële plafonds die eerder zijn afgesproken. Ik tekende deze reactie op: David Cameron en Mark Rutte zijn zojuist ongelooflijk vernederd door het Europees Parlement. De politici stemden namelijk voor een motie waarin de 27 regeringsleiders worden opgeroepen om opnieuw over de meerjarenbegroting te onderhandelen. Ons voorgevoel wordt dus bewaarheid: het Europees parlement heeft het plan gewoon afgeschoten. Goed, de zaken staan nu in ieder geval wel op scherp. De regeringsleiders vinden dat zij het voor het zeggen hebben in Europa, het Europees Parlement denkt daar net een beetje anders over. Sterker nog, deze stemming komt op niets minder dan een machtsgreep neer.

Frankrijk heeft onlangs laten weten dat ze er dit jaar niet in zullen slagen de norm voor het emu-saldo (van 3%) te halen. Het buurland reageert daar nu op. Duitsland mag niet toestaan dat Frankrijk de afspraken van het Europese begrotingspact schendt. Dat heeft fractievoorzitter Rainer Brüderle van de liberale regeringspartij FDP gezegd. ,,Op zijn minst moeten wij Frankrijk niet aanmoedigen''. President François Hollande zei dat nog meer bezuinigen in de huidige economische situatie niet verantwoord is en dat het land de blik richt op 2014. Minister van Financiën Pierre Moscovici kondigde aan dat het land zijn Europese partners om een jaar respijt zal vragen. Brüderle ging ook in op de politieke impasse die na de onbesliste parlementsverkiezingen in Italië is ontstaan. Hij zei dat die geen reden mag zijn voor de Europese Centrale Bank (ECB) om weer Zuid-Europees staatspapier op te kopen als de spanning op de financiële markten oploopt. De centrale bank ,,kan geen reparatiedienst zijn voor verkeerde verkiezingsuitslagen'', zei hij.

Een grote meerderheid van de Britten denkt inmiddels dat het soberheidsbeleid van minister van Financiën George Osborne meer kwaad dan goed doet. Osborne presenteert binnenkort zijn vierde begroting als minister terwijl volgens de peiling 58% van de ondervraagden vindt dat zijn beleid faalt. Ze menen dat bezuinigingen van Osborne de economie schade toebrengen en niet vooruit helpen. Slechts 20% meent dat het bezuinigingsbeleid een goed middel is om de economie weer gezond te maken.

De economieën van de landen in Zuid-Europa blijven zuchten onder de economische crisis. De recessie in Italië, Cyprus en Portugal verdiepte in het laatste kwartaal van 2012, maar in Griekenland viel de krimp juist minder sterk uit. De Italiaanse economie, de op drie na grootste van Europa en de op twee na grootste van de eurozone, kromp in het vierde kwartaal met 2,8% op jaarbasis. In het derde kwartaal kromp de Italiaanse economie met 2,6%. In Italië steeg de rente deze week weer. De economie van Cyprus liet op jaarbasis een krimp zien van 3,4%, na een daling van 2% in het voorgaande kwartaal. Het bruto binnenlands product (bbp) van Portugal nam in het vierde kwartaal met 3,8% af op jaarbasis. In het derde kwartaal ging de omvang van de Portugese economie met 3,5% achteruit. Portugal heeft een jaar (2015) uitstel gekregen voor het bereiken van de norm van emu-saldo van 3%. In 2012 bedroeg de krimp 3,2%, de prognose voor 2013 is 2,3%. De emu-schuld is gestegen naar 140% bbp en daarmee behoort Portugal tot de grote probleemlanden in de eurolanden. De werkeloosheid bedraagt thans 18% van de beroepsbevolking. Ik waardeer de situatie daar op 'problematisch, niet zonder risico'. Griekenland zag de economie in het afgelopen kwartaal met 5,7% krimpen. In het derde kwartaal van 2012 zakte het Griekse bbp met 6,7%. EU-land Malta was juist een positieve uitzondering op de economische malaise in Zuid-Europa. De economie van Malta werd juist 3,4% groter op jaarbasis in het laatste kwartaal van 2012.

Er klopt 'iets' niet in de informatievoorziening. De OESO zegt dat ze licht in de tunnel zien. De president van de Duitse centrale bank, Jens Weidmann, zegt daarentegen dat de Europese schuldencrisis nog niet voorbij is. Er blijft onzekerheid over Cyprus en Italië en wat gebeurt er in Frankrijk? En Spanje dan, zijn daar de problemen opgelost? Nee, nog lang niet. De emu-schuld (centrale overheid plus de 17 regio's) is gestegen naar 84%. Dat cijfer ligt 24% boven de norm, maar ligt wel in een range waar ook Duitsland en Frankrijk zich bevinden. Einde van dit jaar wordt de hoogte van de staatsschuld ingeschat op 90,5%. In Engeland daalde de productie, geheel onverwachts, in januari met 1,2%. De Italiaanse economie daalde in het laatste kwartaal van 2012 met 09,%. Er is tot nu toe voor EUR50 miljard aan slechte leningen ondergebracht bij de Spaanse zogenoemde 'bad bank' Sareb. Onder die activa zijn 76.000 leegstaande huizen. Zo'n 200.000 leningen zijn inmiddels ondergebracht bij het door de overheid bestuurde Sareb, waarvan het grootste deel gerelateerd aan vastgoed. Ongeveer 14.000 leningen betreffen investeringen in percelen. Van het totaalbedrag van EUR50 miljard, komt EUR36 miljard van genationaliseerde banken, terwijl het overige deel afkomstig is van andere worstelende financials die gebruik moeten maken van de Europese steun die Spanje vorig jaar toegezegd kreeg. Het opzetten van Sareb was één van de voorwaarden van de EU om Spanje de bankensteun te verstrekken. Er zijn 400.000 gezinnen die hun hypotheeklasten niet meer kunnen opbrengen. Spaanse huizen dalen minder snel in prijs in het 4e kwartaal: -13%. De Grieken zetten hele kleine stapjes voorwaarts als het gaat om de economische groei. Voor 2013 wordt door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een achteruitgang van de Griekse economie met 4% voorspeld. Daarentegen is de industriële productie in januari met 4,8% gedaald. De industriële productie in de eurolanden is in januari met 0,4% gedaald afgezet tegen de productie van december 2012.

Virgin Atlantic, de luchtvaartmaatschappij die zakenman en miljardair Richard Branson in 1984 oprichtte, hangt een recordverlies van 135 miljoen pond (155 miljoen euro) boven het hoofd. Mogelijk moeten daarom banen worden geschrapt. In de boodschap aan het personeel waarschuwt topman Craig Kreeger dat de financiële resultaten ,,fors achterlopen op de verwachtingen''. Hij zei dat dit onder meer komt door sterk gestegen brandstofkosten en toegenomen concurrentie op vliegverbindingen tussen Europa en de Verenigde Staten. Virgin Atlantic is sinds kort voor bijna de helft eigendom van het Amerikaanse Delta Air Lines, dat op transatlantische routes samenwerkt met Air France-KLM. De luchtvaartmaatschappij heeft de salarissen per direct bevroren en werkt aan een breed kostenbesparingsprogramma, aldus de topman. Het bedrijf zal volgens Kreeger lastige keuzes moeten maken. Het forse jaarverlies is het tweede op rij en dat heeft een grote aanslag gepleegd op de kas van het bedrijf. De mogelijkheid tot investeren in bijvoorbeeld nieuwe vliegtuigen is daardoor beperkt. Specifieke bedragen worden niet genoemd, maar volgens andere bronnen bij de luchtvaartmaatschappij staat in het jongste concept van de jaarrekening over 2012 een verlies van 135 miljoen pond vermeld. Dat bedrag kan nog door eenmalige baten lager uitvallen.

Kort Nieuws

De inflatie in de Verenigde Staten is in februari gestegen tot 2% op jaarbasis, ten opzichte van 1,6% in januari. Op maandbasis stegen de consumentenprijzen met 0,7%, ten opzichte van een verwachting van 0,5%. Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in maart gedaald naar het laagste niveau sinds december 2011. De index die het vertrouwen meet, noteerde een stand van 71,8, tegen 77,6 in februari. Eind februari was de consument nog optimistischer en kwam de index uit op een niveau van 77,6. Verder verwacht de Amerikaanse consument dat de inflatie de komende 12 maanden uitkomt op 3,3%. Over een periode van vijf jaar is de verwachting dat de prijzen met 2,9% zullen stijgen. Amerikaanse consumenten zijn ongerust over de gevolgen van de automatische bezuinigingen die in werking zijn getreden in de VS. Die kunnen mogelijk de economie en de arbeidsmarkt schaden.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) heeft de verwachting voor de kredietbeoordeling van Van Lanschot Bankiers verlaagd van 'stabiel' naar 'negatief'. De kredietbeoordelaar handhaafde zijn rating op BBB+. Een negatieve verwachting duidt erop dat S&P binnenkort de waardering zou kunnen verlagen.

Een op de drie bedrijven in Italië heeft een liquiditeitsprobleem en loopt daarom het risico personeel te moeten ontslaan of zelfs te moeten sluiten. Een van de belangrijkste oorzaken van die crisis is dat banken erg terughoudend zijn in het verstrekken van leningen. ,,Het land heeft zeker op dit moment een regering nodig die stabiliteit geeft en de noodzakelijke maatregelen neemt om de economie aan te zwengelen en werk te creëren''. De verkiezingen van eind februari hebben geen duidelijke meerderheid in de Senaat opgeleverd. Italië bevindt zich in de zwaarste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog. De 'credit crunch', het niet beschikbaar zijn van leningen voor het bedrijfsleven, heeft gezorgd voor een ,,duivelse spiraal''. Het bedrag dat banken hebben uitstaan bij bedrijven, is nu 5% lager dan in september 2011.

De graaiers slaan opnieuw toe. De salarissen bij 's werelds grootste banken zijn vorig jaar met een kleine 4% gestegen, ondanks pogingen de loonstijgingen aan banden te leggen. De 35 onderzochte financiële instellingen gaven samen 275 miljard euro uit aan salarissen en bonussen, 10 miljard euro meer dan in 2011. Bij twee derde van de banken gingen ook de verdiensten per werknemer omhoog. Ruim de helft zag de loonkosten sterker toenemen dan de omzet.

Unicredit, de grootste bank van Italië, is in het vierde kwartaal van 2012 op een nettoverlies uitgekomen van 553 miljoen euro, tegen een winst van 114 miljoen euro een jaar eerder. De bank moest extra geld reserveren voor slechte leningen en verdiende minder aan kredietverstrekking door de economische crisis. Het is voor het eerst sinds het derde kwartaal van 2011 dat Unicredit een kwartaalverlies in de boeken zet. Toen werd een recordverlies geleden van 10,6 miljard euro door enorme afschrijvingen. De Italiaanse bank is bezig onderdelen te verkopen en te herstructureren om de winstgevendheid te verbeteren.

De situatie bij onze zuiderburen is ook geen rozegeur en maneschijn meer. 121.000 mensen zijn afhankelijk van voedselbanken. Steeds meer Belgen raken aan de bedelstaf.

Henk van der Kolk van FNV Bondgenoten zijn conclusie over de herstart van het 'polderen' is hard: „Twintig jaar overleg met werkgevers en kabinet heeft ons meer vernieling dan vernieuwing opgeleverd.” Samsom zrgt: Als de werkgevers en vakbeweging in hun sociaal overleg besluiten het quotum voor arbeidsgehandicapten overboord te zetten, dan zullen ze in plaats daarvan ‘toch écht’ iets anders moeten verzinnen’. ‘We hebben altijd gezegd: als de deur naar de sociale werkplaatsen wordt gesloten, dan gaat de deur naar het reguliere bedrijfsleven open.’

De DJIA is deze week afgesloten met een minnetje op 14.514,11. Het record blijft staan op 14.539,14.

Slotstand indices 15 maart 2013/week 11: AEX 353,58; BEL 20 2.628,63; CAC 40 3.844,03; DAX 30 8.042,85; FTSE 100 6.489,65; SMI 7.864,39; RTS (Rusland) 1.537,66 DJIA 14.514,11; Nasdaq 100 2.799,408; Nikkei 12560,95; Hang Seng 22533,11; All Ords 5.129,30; € $1,3079; goud $1592,90 dat is €39.126,67 per kg, 3 maands Euribor 0,201%, 10 jarig 1,822%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.