UPDATE15122012/147 Het heeft geen zin aan een dood paard te trekken

De titel van dit blog slaat op de werkgelegenheid voor de 80.000 werknemers, die momenteel op sociale werkplaatsen de kost verdienen en over het gebrek aan werk voor 55+ers. In een politiek debat bij Nieuwsuur lichtten Lodewijk Asscher en Jetta Klijnsma het beleid toe dat de beide bewindslieden van sociaal-democratische huize op het Ministerie van Sociale Zaken gaan voeren. Van vice premier Asscher wordt ook nog verwacht dat hij het regeerakkoord, de dwangbuis van het kabinet Rutte-II, verdedigd. De uitspraak van Asscher dat 'iedereen wel weet dat er zwaar bezuinigd moet gaan worden om sterker uit de crisis te komen' is misleidend. Door deze uitspraak dagelijks over de burgerij uit te strooien, moet de boodschap gemeengoed worden, zodat de burgers de bezuinigingen gaan accepteren. U kent mijn mening over de geïndiceerde bezuinigingen van €46 mrd. Gekkenwerk. Niks bezuinigingen, wel stevig hervormen. Niet van de slappe aanpak van dit kabinet, maar hervormingen die geld opleveren. Daar is lef voor nodig, veel lef en dat ontbeert dit regeerakkoord. Het is teveel cosmetisch en weinig inhoudelijk. Neem de wijzigingen in de hypotheekaftrek die in 28 jaar tot het gewenste resultaat leiden. Pak het aan, doe het snel en sociaal en bescherm niet langer de belangen van de VVD achterban. Zoals gezegd de discussie ging over werkgelegenheid. Er is veel te weinig werk voor ouderen van 45+. En dan hoor ik Asscher zeggen dat hij met de sociale partners daarover afspraken gaat maken. Dat de arbeidsmarkt indringende veranderingen doormaakt is kennelijk nog niet tot in den Haag doorgedrongen. De verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd is zinloos, omdat ouderen van 63 jaar nauwelijks meer aan het werk komen. Er is geen werk en als er al werk is worden daarvoor jongeren in dienst genomen, die goedkoper zijn en een flut-contract krijgen aangeboden. Er zou een werk-naar-werk programma moeten komen, het idee is goed alleen het werkt voor 55+ niet. En dan de staatssecretaris die autistische jongeren, die nu op een SW werken, naar het bedrijfsleven moeten doorstromen. In een Sociale Werkplaats is sprake van een beschermde omgeving. In het bedrijfsleven is daarvoor geen plaats. De overheid kan ieder bedrijf met >25 werknemers wel opleggen dat 5% van het personeelsbestand moet bestaan uit fysiek en/of psychisch gehandicapten, maar dat werkt niet. Die mensen krijgen een labeltje op dat ze er niet echt bij horen: dat ze voor spek en bonen mogen meedoen. En alle werknemers worden dan teruggezet naar minimum loon, naar ik hoor. Met de bezuinigingen die dit kabinet wil doorvoeren wordt geen werkgelegenheid geschapen. De beide PvdA-bewindslieden jagen een fantoom na.

Eva had zondagmorgen interessante gasten waaronder staatssecretaris Sander Dekker. Onderwerpen: de toekomst van de publieke omroep en passend werk. Duidelijk werd dat Dekker wel een ingrepen gaat doen bij de omroepen maar geen visie heeft waar het naartoe gaat dan wel moet. Het is een 'doen' project zonder toekomstperspectief. Hij kan nog geen stip aan de horizon aangeven. Het onderwijs gaat hij een tandje hoger schakelen. Hij wil dat het niveau van docenten komt te liggen op wo-niveau. Docent wordt je dus niet alleen op de PABO, maar je moet daarna naar de universiteit. Een langjarig project dus. Of daar nog een geldelijke beloning aan gekoppeld wordt bleef duister.

Er waren deze eeuw nooit zo veel armen in Nederland als in 2011. In totaal 1,1 miljoen mensen leefden van minder dan 1022 euro per maand (voor een alleenstaande). Dat is 7,1% van de bevolking, een% meer dan in 2010. Het aantal mensen dat drie jaar of langer in armoede leefde, steeg vorig jaar met 23% tot 346.000. En wat doet het kabinet daaraan?

Wat zijn de grootste zorgen van beleggers voor het komende jaar? De aandacht gaat uit naar: de besluiteloosheid van de Europese regeringsleiders en de schuldenlast in de Zuid-Europese landen. Ik zou daar aan toe willen voegen: gebrek aan monetair/financiële/politieke vorderingen in de EU.

Bij Harry Mens was zondagmorgen de jurist, historicus, columnist en schrijver Thierry Baudet. Hij heeft onder meer geschreven het boek “De aanval op de Natiestaat”. Er werd gediscussieerd over “Nederland moet zich terugtrekken uit de euro, het Europees Parlement kan worden opgedoekt en de Europese politiek moet een samenwerkingsverband zijn op basis van de nationale soevereiniteit. Het grote pro-argument dat de EU tot welvaart leidt, is misleidend. Handel drijven is ook zonder Brusselse bureaucratie mogelijk. Zwitserland en Noorwegen hebben welvaart zonder dat ze lid zijn van de EU”. Baudet is een tegenstander van de opbouw van een politieke unie binnen de EU. Hij spreekt zich uit tegen de vorming van de Verenigde Staten van Europa, geënt op het Amerikaanse model. Hij acht dat niet realistisch, net zomin als de levensvatbaarheid van de euro op langere termijn. Hij kiest niet voor een federaal ondemocratisch bestuur in Europa.

Ik heb recentelijk meerdere malen laten blijken dat ik grote twijfels heb over de kracht van het leiderschap van de premier. In de Telegraaf lees ik nu dat het NRC Handelsblad gesprekken heeft gehad met vijf leiders die het afgelopen jaar met Rutte en de VVD onderhandelden. Tijdens de onderhandelingen over het Lenteakkoord was Rutte volgens Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Arie Slob (ChristenUnie) 3 dagen vrijwel onbereikbaar. Volgens Buma kwam Rutte pas 'even luisteren' naar de afgesproken maatregelen toen het akkoord al vrijwel rond was. Uit de reconstructie naar het optreden van Rutte blijkt dat de VVD-leider tijdens politieke onderhandelingen nauwelijks met eigen oplossingen komt voor politieke problemen. En dan kom ik opnieuw uit op 'onbekwaam'. De naam van Marc Rutte wordt genoemd als opvolger van Jean-Claude Juncker, de huidige voorzitter van de Eurogroep, de 17 ministers van Financiën van de eurolanden, die met de jaarwisseling terugtreedt. De RVD haastte zich te verklaren dat Nederland geen kandidaat stelt voor die functie. Dus ook Dijsselbloem niet en ook de Jager niet. Dijsselbloem zit pas 5 weken op zijn stoel en de Jager heeft in de Eurogroep weinig vrienden zitten. Hij is niet bepaald een voorzitter die rust uitstraalt en gezag afdwingt. De Duitsers willen dat een van de kleinere landen die taak op zich neemt. Daarbij viel de naam van Rutte. Onbegrijpelijk want hem ontbeert ook maar de minste kennis over financiën. Wat Berlijn voor ogen heeft met Rutte, die net 6 weken premier is van een kabinet, blijft voor mij onduidelijk. Daarbij komt dat zijn kabinet het momenteel slecht doet in de peilingen. Van de 79 zetels in de 2e Kamer zijn er nog maar 45 over. De PVV van Wilders is de grootste partij geworden met 24 zetels. Het vertrouwen in hun voorman Wilders is gestegen tot >8, terwijl premier Rutte van zijn eigen partij maar een zesje krijgt. Rutte naar Luxemburg, van mij mag hij, graag zelfs. Ander onderwerp: het woord van het jaar. Grexit is het enige kandidaat-woord dat verwijst naar de huidige monetaire misère, schrijft Jaap te Berg in de taalrubriek in Trouw. Hij voegt daaraan toe het woord geldmoord, de titel van een boek van de econoom Edin Mujagić over inflatie en geldontwaarding. De daders van de geldmoord zijn in zijn ogen de centrale bankiers uit de Westerse wereld. Het is hun opdracht de prijzen stabiel te houden en inflatie te bestrijden. In plaats daarvan hebben ze stelselmatig de koopkracht van valuta als de $ en de € en hun voorgangers als de lires, de francs, de guldens, de marken, de ponden, uitgehold. Door hun toedoen is een dollar uit 1971 nog maar 15 cent waard en een €, omgerekend naar 1999, nog maar 75 cent. Centrale bankiers als de FED, de ECB, de BoE, de BoJ, laten de drukpersen draaien en met dat geld 'dreigen ze de wereld te verdrinken'. Ieders koopkracht wordt 'met deze tsunami van geld op brute wijze vermoord'. Ook overheden hebben zich laten verleiden 'tot een leenorgie' met als gevolg dat 'ze verzuipen in schulden', aldus Edin Mujagić. Zijn verhaal loopt parallel met het mijne: we zitten met een enorm overschot aan geld, dat vernietigd moet worden.

In het weblog Opklaringen van Marc Chavannes las ik over het opstappen van staatssecretaris Co Verdaas: Het ging niet om de bonnetjes. Het debat over de staatssecretaris en zijn ritjes naar Zwolle en Nijmegen was zo pijnlijk voor Mark Rutte en Diederik Samsom omdat de alomvattende knulligheid opnieuw hun pretentie van probleemoplossende daadkracht doorkruiste. Omdat opnieuw ieder moreel benul werd ontkend.

De Nederlandsche Bank komt met tegenvallende prognoses voor de economische groei van dit en volgende jaren hetgeen waarschijnlijk gaat leiden tot extra bezuinigingen. Anders dan de aannames van dit kabinet en het CPB lijken de Europese begrotingsdoelen (een emu-saldo van max. 3% bbp) met het uitgezette beleid niet haalbaar. De Nederlandsche Bank (DNB) voorspelt dat het overheidstekort zowel in 2013 als in 2014 uitkomt op 3,5% bbp. Het Centraal Planbureau ging er eerder nog vanuit dat het tekort in 2013 zou teruglopen tot 2,7%. Ik wil hierbij nog wel aantekenen dat direct bij de doorrekening van het regeerakkoord ik twijfels heb gehad over de haalbaarheid van begrotingstekort. Volgens DNB-directeur Job Swank is het te vroeg om aan te geven of er al op korte termijn nieuwe bezuinigingen nodig zijn. ,,Daarvoor hebben we de cijfers over het vierde kwartaal nodig. Daaruit moet blijken of de sterke achteruitgang van het derde kwartaal doorzet.'' Voor 2014 zijn echter bijna zeker extra maatregelen nodig, stelde Swank. ,,We moeten alles op alles zetten om dat jaar het tekort onder de grens van 3% te krijgen. Elke bezuiniging heeft op korte termijn een negatief effect op de economische groei, maar we moeten van ons tekort af om de staatsschuld onder controle te kunnen houden.'' Het ministerie van Financiën geeft op deze bijstelling van de verwachtingen op grond van tegenvallende economische groei de volgende reactie: de nieuwe cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB) over de ontwikkeling van de economie zijn voor het kabinet geen reden om extra te bezuinigen. Het ministerie noemt de vooruitzichten ,,zorgelijk'', maar ziet ,,geen reden om af te wijken van de afgesproken begrotingssystematiek''. Het ministerie onderstreept dat het kabinet zich blijft baseren op de veel positievere ramingen van het Centraal Planbureau. Het kabinet laat zich dan leiden door cijfers die het CPB in maart volgend jaar publiceert. De prognose van DNB bevestigt volgens Financiën dat de Nederlandse economie nog steeds in zwaar weer zit. Voor herstel is het belangrijk dat er weer vertrouwen ontstaat bij consumenten en bedrijven ,,Vertrouwen is niet van de ene op de andere dag terug. Daarom is het van belang om juist nu koersvast te blijven.'' Het kabinet probeert het vertrouwen te herstellen door de overheidsfinanciën op orde te brengen en door duidelijke keuzes te maken ten aanzien van bijvoorbeeld de woningmarkt. Dat laatste is een fabeltje van Dijsselbloem. Herstel van vertrouwen komt niet terug als de overheid zware bezuinigingen gaat doorvoeren. Daarvan verwacht ik een nog negatievere reactie. De aanname van de rekenmeesters van dit kabinetsbeleid deugt niet. Herstel van economische groei ontstaat op het moment dat de werkgelegenheid toeneemt en de burger meer geld in zijn portemonnee krijgt. En die ontwikkeling zie ik nog niet in beeld. In het derde kwartaal had Nederland de sterkste krimp van alle 17 eurolanden met 1,1%,. We deden het daarmee slechter dan Portugal met 0,8%. De grootste groeier was Estland met een plus van 1,7%. De gemiddelde krimp in de eurolanden bedroeg 0,1%. Ik zet twijfels bij de uitspraak van Olli Rehn dat de eurolanden over het dieptepunt van de schuldencrisis heen zijn. Ik zal trachten de uitspraken van DNB in een kader te plaatsen. We bevinden ons momenteel in de derde recessie sinds 2009. De Nederlandse economie is niet gestabiliseerd, zoals het CPB voorspelde, maar we zitten in een groeiende krimp. Komt dat als een verrassing: voor mij niet. Voor het kabinet kennelijk wel. Jan Kees de Jager is 'vertrokken' maar zijn luide uitspraken dat onze aanpak van de crisis een voorbeeldfunctie verdient binnen de eurozone, klinken nog immer na. Zijn beleid was 'mistig' en voor mij niet transparant. Daarin ben ik niet teleurgesteld want de doorrekening van het Lente-akkoord en het regeerakkoord dat resulteerde in een begrotingstekort van 2,7% blijkt in de meest actuele berekeningen van de Centrale Bank te zijn achterhaald door een emu-saldo van 4,1% bbp voor dit jaar. Ook voor 2013 en 2014 verwacht DNB nog altijd 3,5%, een half% boven de emu-norm. DNB stelt zich op het standpunt dat wij moeten voldoen aan de opgelegde eisen van Brussel. DNB wil voor 2014 extra bezuinigingen/ombuigingen zien. Dat standpunt volg ik niet. Volgens de DNB-nota blijft de particuliere consumptie de komende 2 jaar verder afnemen. Ook de woningbouw scoort in het rood: dit jaar -8,9%, in 2013 -5,6% en in 2014 -2,4%. Ook de huizenprijzen zullen blijven dalen. Ondanks alle geruststellende uitspraken van de premier over de werkgelegenheid: de werkeloosheid stijgt in 2014 >600.000 zonder werk. DNB zet in op herstel van economische groei in China en Brazilië en verwacht dat de Nederlandse export daardoor zal aantrekken. Het herstel moet dus van buiten komen. Dat zien we terug in de bedrijfsinvesteringen: dit jaar -2,7%, volgend jaar -3,4% maar voor 2014 kantelen de investeringen naar +1,9%. Voorlopig krijgen we te maken met forse tegenvallers: een economische krimp van 1% en die teruguitgang zal in 2013 toenemen. Wat opvalt is dat wij het veel slechter doen dan de buurlanden. Als redenen daarvoor draagt DNB aan: de huizenmarkt die in mineur is, het consumentenvertrouwen dat historisch laag is en het netto beschikbaar inkomen dat onder druk staat van de €46 mrd aan bezuinigingen, de zorg die uitgekleed wordt, de kosten van de kinderopvang die extreem zijn en worden verhoogd. Voorbeeld: gezin met een modaal inkomen betaalde in 2007 €812 volgend jaar €2330. In de eerste 3 kwartalen van dit jaar is er sprake van 10% minder opvang. Ik verwacht dat die ontwikkeling zich doorzet. Kortom de lasten gaan omhoog (BTW), de inflatie stijgt naar 2,8% hetgeen de koopkracht uitholt. De eurocrisis slaat in Nederland hard toe aangezien onze export naar andere EU-landen onder druk staat. Uw vraag is terecht waarom ik de voorstellen van DNB niet volg. De reden is heel simpel. Het huishoudboekje moet op orde zijn, daarover verschil ik niet van mening. Om dat te bereiken zijn er 2 wegen beschikbaar. De eerste is het traject Merkel/EC/DNB: de overheid gaat de uitgaven verder verlagen en de inkomsten verhogen. Daardoor neemt de werkloosheid toe, daalt de koopkracht en de consument krijgt minder vertrouwen in de toekomst. De andere optie is dat de overheid hervormingen gaat doorvoeren waardoor de er effectiever gewerkt wordt met lagere kosten. De maakproductie wordt daardoor concurrerender. De werkgelegenheid wordt gestimuleerd, zodanig dat de economische activiteiten groeien en werklozen weer aan het werk komen. De financiering daarvan gaat ten koste van een stijging van de staatsschuld. Het heeft als voordeel dat de gemaakte schulden kunnen worden terugbetaald uit de hogere economische groei. Ik kies voor de laatste optie.

Het hoger uitvallen van het begrotingstekort laat beleggers in Nederlandse staatsobligaties nagenoeg koud. Ondanks waarschuwingen van politici van diverse pluimage dat financiële markten Nederland op een hogere rente zou trakteren als de begrotingsdoelen en de Europese norm van maximaal 3% tekort niet gehaald worden, lijken beleggers het hoofd koel te houden. Nederland is nog steeds goedkoop uit op de kapitaalmarkt. Hoofdeconoom Wim Boonstra van Rabobank zegt dat het beeld dat de nieuwste cijfers van De Nederlandsche Bank schetsen ’niet helemaal onverwacht’ kwam. We weten dat de groeiramingen van het CPB op wat optimistische aannames gebaseerd waren.”

Dat de financiële markten niet meteen op Nederland duiken, komt volgens Boonstra, omdat Nederland ’niet ongunstig’ afsteekt ten opzichte van de rest van Europa. „Met onze grote pensioenpotten, van een biljoen euro zijn we goed voorbereid op de vergrijzing en we hebben een grote netto vermogenspositie. Nederland is een heel degelijk land en de financiële markten weten dat.” Collega-econoom Maarten Leen van het ING Economisch Bureau is eveneens ’niet verrast’ dat beleggers de Nederlandse rente nagenoeg ongemoeid laten. „Die kijken of het langetermijnperspectief geloofwaardig is”, zo wijst hij naar kabinetsingrepen in grote dossiers zoals de verhoging van de pensioenleeftijd, de woningmarkt en de sociale zekerheid. „Zolang dat op koers blijft, verwacht ik dat een iets hoger tekort op korte termijn geen effect heeft onder beleggers.”

De Europese regeringsleiders hebben geen besluiten genomen over het vervolmaken van de muntunie. In juni praten ze hierover verder. Dat is de uitkomst van de eerste dag van een tweedaagse EU-top in Brussel. De voorstellen van voorzitter Herman van Rompuy zijn afgezwakt en zes maanden doorgeschoven. In juni praten de regeringsleiders verder over de mogelijkheid om lidstaatcontracten af te sluiten die regeringen ertoe verplichten bepaalde hervormingen en bezuinigingen door te voeren. Volgens premier Mark Rutte kennen die contracten 'geen sanctiekant' en zullen lidstaten alleen contracten afsluiten waar ze het zelf mee eens zijn. Van dwang is dus geen sprake. Volgens de Franse president Francois Hollande staat het ieder land vrij om zo'n contract af te sluiten. Hij wilde niet zeggen of Frankrijk dat zou doen. 'Het voegt niets toe om contracten te sluiten over zaken waar je toch al aan gebonden bent.' Ook over een zogenaamd solidariteitsfonds wordt over een half jaar verder gesproken. Bondskanselier Angela Merkel zei dat zo'n fonds hooguit € 10 tot 20 mrd voor een zevenjaarsperiode zou bevatten. Via dat fonds moeten landen die een economisch schok ondergaan een financieel steuntje in de rug krijgen. Rutte wil alleen over zo'n fonds praten als dit wordt gefinancierd binnen de kaders van de bestaande Europese begroting. De regeringsleiders hebben het akkoord van hun ministers van financiën over bankentoezicht bevestigd. De Europese Centrale Bank (ECB) gaat vanaf maart 2014 toezicht houden over de 170 grootste banken in Europa. Afgesproken is dat de vervolgstap is om een zogeheten resolutiemechanisme op te zetten. Daarmee kunnen noodlijdende banken worden gered of afgewikkeld. De financiële sector draait zelf op voor de kosten hiervan. President Mario Draghi van de ECB dringt erop aan dat dit snel wordt geregeld. Hij stelde zo'n mechanisme nodig te hebben als het toezicht start. Bondskanselier Merkel is het met hem eens. Rutte wees er in zijn persconferentie op dat er wel een 'intentie' is uitgesproken om zo'n regeling voor juni 2014 af te spreken, maar dat dit niet hard is. 'Laten we gaan voor kwaliteit in plaats van ons te richten op een datum.' Onduidelijk is vanaf wanneer Europese banken rechtstreeks kapitaalsteun vanuit noodfonds ESM kunnen krijgen. In juni is afgesproken dat dat pas kan als het Europees bankentoezicht is geregeld. Hollande zei na de top dat met die rechtstreekse bankkapitalisatie al in 2013 zou kunnen worden begonnen. Ook de Duitse minister van financiën Wolfgang Schäuble suggereerde dat dit in uitzonderlijke omstandigheden mogelijk is. Daarvoor is wel unanimiteit nodig. Eurogroepvoorzitter Jean-Claude Juncker zei voorafgaand aan de top dat ook over zijn opvolging gesproken zou worden. Volgens Merkel en Hollande is dat niet aan de orde geweest. De Finse premier Jyrki Katainen wordt genoemd als mogelijke opvolger. Katainen op zijn beurt opperde de naam van minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën.

De laatste EU-top van dit jaar heeft deze week plaatsgevonden. Het resultaat is uiterst teleurstellend. Ik citeer wat Rutte na afloop te melden had en wat Merkel aan Europa te vertellen had. Ze hebben beiden aan dezelfde tafel gezeten, maar hebben toch een heel verschillend verhaal, dat ze naar buiten brengen. Rutte zegt: ,We staan er sterker voor in Europa dan een jaar geleden. We hebben belangrijke vooruitgang geboekt, maar er is nog veel te doen.'' De aanpak van de crisis begint zijn vruchten af te werpen. Hij maakt de balans op van een jaar van inspanningen om de problemen in de Europese Unie op te lossen. Als belangrijke stap noemde hij de aanscherping van de begrotingsdiscipline. De landen van de eurozone zijn meer dan ooit verplicht hun begroting op orde te brengen en te houden. Verder kon Griekenland, dat kampt met enorme schulden, binnen de eurozone worden gehouden door een reeks maatregelen. Ook is verhinderd dat de Griekse problemen andere eurolanden besmetten, stelt Rutte vast. De waarheid is dat er nauwelijks vooruitgang is geboekt in Europa. Steeds weer worden cruciale beslissingen vooruit geschoven. Ook deze bijeenkomst weer: over 6 maanden gaan we er nog eens naar kijken. Over de begrotingsdiscipline zijn afspraken gemaakt, maar het is maar zeer de vraag of er eurolanden zijn, en hoeveel dan wel, die aan de emu-normen voldoen. Nederland niet, zegt DNB: ons begrotingstekort komt dit jaar uit op 4,1% en voor de komende 2 jaar is de prognose 3,5%. De norm is 3%. Met betrekking tot Griekenland is de Europese politiek, op het allerlaatste moment en onder zware druk van het IMF, akkoord gegaan met een afgeslankt besluit, met in het achterhoofd dat we over een jaar of twee alsnog een deel van de leningen op Griekenland moeten kwijtschelden. De vraag is dan ook hoe zinvol het beleid van Rutte in Brussel is en waar dat Nederland naartoe brengt. “Er is niets tegen onze wil in besloten”, zegt Rutte en is dat dan kracht of juist de zwakte van de premier. Hij is erin geslaagd belangrijke besluiten over de toekomst van de 27 staten binnen het Europa van de Nieuwe Wereld te blokkeren. Is die vertraging wenselijk of is het een zware prijs die noodzakelijkerwijs betaald moet worden voor de totstandkoming van een politieke- en bankenunie. Rutte is een bange premier, die de achterban van de VVD niet opnieuw wil shockeren met besluitvorming over Europa, waarbij we opnieuw soevereiniteit moeten overdragen aan Brussel. Hij schermt ermee dat 'het Nederlandsche volk' dat niet wil. Dat betwijfel ik zeer. Het volk is niet of nauwelijks zowel door Balkenende als door Rutte 'rijp' gemaakt voor een Nieuw-Europa. Landen die daarvoor opgebouwde rechten, in de baby-boom-periode, zullen moeten prijsgeven en wat we van dat Nieuwe-Europa te verwachten hebben. In dat schemergebied functioneert Rutte en zijn kabinet Rutte-II. Rutte zegt dan dat we er trots op moeten zijn dat er ook deze keer weer niets hebben besloten omdat 'hij succesvol op de rem heeft getrapt'. Wat dat betreft is Herman van Rompuy veel eerlijker tegenover de Europese politiek. Hij laat zien wat onvermijdelijk is voor de EU, weliswaar in verhullende taal, maar toch …………….. over 6 maanden moet het allemaal helder worden getoond. Op dezelfde persconferentie na afloop van deze EU-top zegt Merkel dat 'de eurolanden nog jaren van pijnlijke hervormingen, langzame groei en hoge werkloosheid staan te wachten. Ze verwelkomde de besluiten over delen van de Europese bankenunie en de noodkredieten voor Griekenland die de afgelopen dagen in Brussel zijn genomen. Ze waarschuwde echter dat er nog een lange weg is te gaan. ,,De veranderingen die we doorvoeren zijn moeilijk en pijnlijk'', stelde ze. De vruchten van de economische hervormingen die nu worden doorgevoerd, kunnen volgens de bondskanselier pas over enkele jaren worden geplukt. Ondertussen wordt 2013 een uitdagend jaar. ,,De groei zal heel beperkt zijn, met krimp in verschillende landen, en we moeten er rekening mee houden dat de hoge werkloosheid aanhoudt.'' Dat klinkt mij toch realistischer in de oren dan dat gezwam van Rutte over hoe goed hij het wel niet gedaan heeft voor ons land.

Kort Nieuws

De eindejaarsrally op de aandelenbeurzen gaat in het komende jaar vastlopen, Als reden daarvoor wordt aangegeven de Europese schuldencrisis, die roet in het eten gaat gooien. De eurocrisis kan natuurlijk op verschillende manieren de aandelenkoersen drukken: door oplopende rentes van bijvoorbeeld Spanje of Italië, van 'nieuwe' problemen rond Griekenland of door een besluiteloos optreden van de politieke leiders. Ook zou de 'fiscal cliff' in de VS (automatische overheidsbezuinigingen en belastingverhogingen) het beursklimaat kunnen beïnvloeden als Obama en de Republikeinen er de komende twee weken niet in slagen in financieel opzicht orde op zaken te stellen.

De Italiaanse premier Monti heeft aangekondigd nog deze maand af te zullen gaan treden, zodra het parlement een aantal financieel-economische maatregelen heeft genomen. Zijn omstreden voorganger Silvio Berlusconi laat van zich horen dat hij terug wil keren in de politiek. De financiële markten werden van dit nieuws 'ongerust'.

Amerikaanse en Britse toezichthouders willen de rekening voor omvallende banken bij aandeelhouders en schuldeisers leggen. De toezichthouders ontvouwden plannen hiervoor. Dit zeggen chairman Martin Gruenberg van de Federal Deposit Insurance Corporation en vice-gouverneur Paul Tucker van de Bank of England. Slechts een nationale toezichthouder wordt verantwoordelijk voor de afwikkeling van een omvallende bank, in plaats van talloze nationale toezichthouders die zich met dochters in verschillende landen bemoeien. Volgens de nieuwe regels zullen aandeelhouders en schuldhouders gedwongen kunnen worden om een verlies te accepteren. 'Waarschijnlijk zullen de aandeelhouders alles verliezen.' Schuldhouders moeten hun claims afschrijven wanneer aandeelhouders niet kunnen bijspringen. Door de maatregelen zullen overheden minder snel gedwongen worden om financieel bij te springen als een grote bank dreigt om te vallen, zo is het idee. Topbestuurders kunnen volgens de nieuwe afspraken opzij geschoven worden, kritische bedrijfsprocessen worden voortgezet en gezonde bedrijfsonderdelen mogen ook blijven draaien. Volgens de auteurs betekent het plan de eerste concrete stappen voor het aanpakken van problemen bij systeembanken. Het omvallen van deze grote, internationale banken zou grote gevolgen hebben voor het financiële systeem. Sinds het omvallen van Lehman Brothers in 2008 buigen toezichthouders zich over de vraag wat er moet gebeuren met grote systeembanken die eigenlijk niet mogen omvallen ('too big to fail'). Het faillissement van Lehman Brothers, de bank werd niet overeind gehouden door de Amerikaanse overheid, ontketende een wereldwijde financiële crisis.

De Belgische Centrale Bank heeft, aan de hand van de aanhoudende eurocrisis, berekend dat er nog een extra bezuiningsronde moet plaatsvinden van 0,6% bbp. Dat gaat om €2,2 mrd. De economische groei in België is nu 0%, voor 2013 zou dat toenemen met 0,7%.

ING stelt dat 2013 geen economisch rampjaar wordt, afgezet tegen ontwikkelingen op de middellange termijn. Het consumentenvertrouwen in de VS neemt toe (hopelijk blijft die ontwikkeling doorgaan) en is er een tendens zichtbaar van stijgende huizenprijzen. De economische groei in Brazilië en China trekt aan hetgeen een positieve invloed kan hebben voor onze export, hetgeen een stimulans kan geven in de vorm van een beperkte groei.

Berlusconi heeft de regering van Mario Monti verweten dat die een economisch beleid voert dat door Berlijn wordt gedicteerd. True or dare!

De industriële productie in de eurozone is in oktober met 1,4% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. De daling kwam onverwacht. De productie nam voor de tweede achtereenvolgende maand af. In september bedroeg de achteruitgang 2,3%. De industrie in de 17 eurolanden produceerde in oktober gemiddeld 3,6% minder dan een jaar eerder. In de hele Europese Unie was sprake van een krimp met 3,1% op jaarbasis. De sterkste daling ten opzichte van oktober 2011 vond plaats in Ierland (min 16,2%) en Italië (min 4,2%). In Nederland nam de productie met 3,9% af. De Litouwse en Slowaakse fabrieken presteerden het best. In die landen nam de productie met 8 tot 10% toe.

De Duitse justitie is deze week het hoofdkantoor van Deutsche Bank binnengevallen. De actie maakt deel uit van een onderzoek naar belastingontduiking bij de handel in CO2-emissierechten. tussen augustus 2009 en april 2010. De rechter stelde tijdens het proces dat de manier waarop Deutsche Bank die handel met een aantal van de veroordeelden bestierde, belastingontduiking mogelijk maakte. De openbaar aanklager in Frankfurt laat weten dat 500 agenten en belastinginspecteurs kantoren van ,,een grote bank'' te hebben doorzocht in Frankfurt, Düsseldorf en Berlijn. Die stap werd gezet vanwege ,,ernstige belastingontduiking, witwassen en obstructie van de rechtsgang.'' Het onderzoek richt zich op 25 bankmedewerkers, waarvan de openbaar aanklager er voor vijf een arrestatiebevel bij zich had. Ook moest de bank deze week een winstwaarschuwing afgeven. Verwacht wordt dat de winstgevendheid in het vierde kwartaal onder druk komt te staan door herstructureringskosten en afwaardering van bezittingen. Tevens hangt een uitspraak in het Kirch-proces in de lucht.

De vooruitzichten voor de Nederlandse bankensector blijven negatief. Dat concludeert kredietbeoordelaar Moody's. Nederlandse banken kampen met de slechte economische omstandigheden en de hoge schuldenlast van huishoudens. Die kunnen leiden tot verliezen op vastgoed- en hypotheekportefeuilles. Daarnaast zijn de banken kwetsbaar omdat ze erg afhankelijk zijn van financiering uit de markt. Als de onrust op de financiële markten toeneemt hebben de banken daar direct last van, aldus Moody's. De kredietbeoordelaar wijst erop dat de Nederlandse banken wel over sterke buffers beschikken. Daarnaast is de kans groot dat de overheid te hulp zal schieten als een van de vier grote banken, ING, Rabobank, ABN Amro of SNS Reaal, in de problemen komt. Moody's is niet alleen negatief over de vooruitzichten voor de Nederlandse banken. Het ratingbureau heeft dezelfde visie op banken in onder meer Duitsland, Frankrijk, België, Italië, Spanje en Groot-Brittannië.

Het Britse hedgefonds GLG heeft de afgelopen dagen een flinke short-positie opgebouwd in SNS. Niet toevallig is SNS ook deze week een van de grote dalers op de Amsterdamse beurs. Het hedgefonds speculeert op een daling van het aandeel van de geplaagde bank.

Inmiddels hebben de Britten een short-positie van 2,61% opgebouwd. SNS Reaal verkeert in zwaar weer door forse verliezen op de vastgoedportefeuille. De bankverzekeraar worstelt met kapitaalbuffers en staatssteun die het niet kan terugbetalen. Goldman Sachs onderzoekt momenteel voor SNS de mogelijkheden, van het verkopen van onderdelen tot splitsing van de bank- en verzekeraar. De Franse bank en vermogensbeheerder BNP Paribas is juist eind november ingestapt voor €12 mln. Het kreeg door de investering een stemrecht van 5,18%.

De Griekse overheid heeft de terugkoop van een deel van haar schulden met succes afgerond. Investeerders hebben voor bijna €32 mrd aan papieren aangeboden, die door de overheid tegen maximaal 40% van de oorspronkelijke waarde werden ingekocht. Het streefbedrag van de operatie lag op ruim €30 mrd. Het IMF heeft een succesvolle afronding van het plan als voorwaarde gesteld voor de verdere verstrekking van noodleningen aan het Zuid-Europese land. Vooral Griekse banken zagen zich gedwongen om op het aanbod van de staat in te gaan en boden vrijwel al hun schuldpapieren terug aan de overheid aan, lieten bronnen rond de banken weten. Bronnen meldden dat door de terugkoop de Griekse schuldenlast in 2020 tot 126,6% van de economie zal dalen. Dat is hoger dan het streefbedrag van 124% van het bruto binnenlands product, vooral omdat de kosten van de terugkoop hoger uitvielen. De gemiddelde prijs die de overheid voor de schulden betaalde zou volgens bronnen op circa 33% van de oorspronkelijke waarde hebben gelegen.

Portugal kan door de slechte economische omstandigheden mogelijk niet aan de voorwaarden voor financiële steun voldoen. Dat liet het hoofd van de IMF-missie in Portugal, Abebe Selassie, weten. De IMF-econoom waarschuwde dat de aanhoudende bezuinigingen in Portugal zware druk zetten op de economie. Daardoor is het onzeker of de doelen die als voorwaarde voor financiële steun zijn gesteld haalbaar zijn. Europa en het IMF beloofden Portugal in 2011 voor €78 mrd aan noodkredieten. In ruil daarvoor moeten omvangrijke bezuinigingen en belastingverhogingen worden doorgevoerd, zodat de overheidsfinanciën weer op orde komen. Die maatregelen hebben afgelopen jaar mede gezorgd voor een forse economische krimp in het Zuid-Europese land.

Huizenkopers die een loonsverhoging in het vooruitzicht hebben, kunnen meer gaan lenen voor hun hypotheek. Daarvoor komt een ministeriële regeling van de ministers Dijsselbloem en Blok. Nu kunnen mensen die binnen een half jaar opslag verwachten al een hogere hypotheek afsluiten. De ministers willen die termijn verlengen met onbepaalde tijd. Huizenkopers die over een paar jaar een hoger inkomen krijgen, kunnen er daardoor ook onder vallen. De ministers willen op deze manier de starters op de woningmarkt helpen. Deze groep wordt hard getroffen door het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek. Ik snap helemaal niets van het kabinetsbeleid op dit punt. Het probleem is dat momenteel 20% van de koopwoningen 'onder water staat', hetgeen betekent dat de hypotheek op deze woning hoger is dan de huidige marktwaarde. Dat is een groot probleem dat opgelost moet worden in relatie tot de betaling van de 'restschuld'. En dan gaat de overheid een mogelijkheid scheppen voor starters, dat die niet aan de standaardeisen hoeven te voldoen die de hypotheeknemer stelt aan de koper van het huis. Als je ooit verwacht dat je opslag krijgt van je werkgever, er staat niet bij hoeveel dat moet zijn en of je nog studiebeurzen terug moet betalen, dan mag er meer gefinancierd worden. Maar als de bank dat niet wil of als de overheid daarvoor niet garant staat, wat dan?

Het ABP verhoogt voor volgend jaar de pensioenpremie. Bij het grootste fonds stijgt de premie met 1,3% naar 25,4%. Voor een gemiddelde werknemer is dat maandelijks €10. Een gemiddelde werknemer heeft een brutosalaris van €3400. Het ABP, het pensioenfonds voor ambtenaren en leraren, zegt dat de verhoging nodig is, omdat mensen steeds langer leven. Eerder kondigde het ABP al aan dat de pensioenuitkeringen niet worden verhoogd. Dat heeft gevolgen voor gepensioneerden. Nu gaat dus ook nog de premie omhoog. Dat raakt de werkenden in de portemonnee.

Slotstand indices 14 december 2012/week 50: AEX 344,39; BEL 20 2.457,80; CAC 40 3.643,28; DAX 30 7.596,47; FTSE 100 5.921,76; SMI 6.902,51; RTS (Rusland) 1.499,28; DJIA 13.135,01; Nasdaq 100 2.628,09; Nikkei 9.737,56; Hang Seng 22.605,98; All Ords 4.595,10; € $1,3163 goud $1696,20 dat is €41.396,83 per kg. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.