UPDATE15112014/246 Rusland stuurt troepen naar Oost-Oekraïne ter bescherming van noodhulp transporten

Ik heb deze week bezoek gehad uit Frankrijk van kwaadaardige malware: outbound. Daardoor waren de blogs 244 en 245 niet meer online. Na het verwijderen van deze malware is de site weer bereikbaar. Ik zal na het weekend contact opnemen met de host of de URL die deze kwaadaardige software verspreidt kan worden geblokkeerd.

In Brisbane zijn dit weekend de G20 bijeen, waaronder ook de Russische president Poetin. Dat kan interessant zijn vanwege de waarschuwing van Gorbatsjov aan het adres van de Westerse regeringsleiders voor een opleving van de Koude Oorlog. Anderen stellen dat we geen Koude Oorlog oude stijl terugkrijgen maar wel een versie 2.0. Wat we daarvan moeten verwachten blijft nog duister. Iedereen houdt zijn kaarten nog voor zijn borst maar iemand zal als eerste een zet doen. Oekraïne was voor de aanvang van het G20 overleg het belangrijkste thema, waarover in de wandelgangen werd gesproken. Herman van Rompuy, de binnenkort aftredende President van de Europese Raad, gooide wat olie op het vuur met de uitspraak dat het niet onmogelijk is dat er nieuwe sancties aan Rusland worden opgelegd. Dommer krijg je het niet bedacht. Iedere gek weet waartoe die sancties gaan leiden. Het is het allerlaatste waar de Europese economie en de Europese burgers op zitten te wachten: Koude Oorlog 2.0 dan wel WO III. Het gaat nu niet meer over hoeveel tanks we hebben, hoeveel gevechtsvliegtuigen er beschikbaar zijn. In welke mate kan de vijand energie platleggen. Een land zonder stroom, water en gas, is uitgeschakeld. Bij de gedachte alleen al word ik onpasselijk. Poetin verliet de G20 bijeenkomst vroegtijdig, ook Obama verliet voor sluiting van de vergadering. Of er belangrijke afspraken zijn gemaakt is bij het sluiten van dit blog niet bekend. Wordt vervolgd.

De items waaraan ik in het vorige blog aandacht heb besteed, beheersten ook deze week nog de media. Wat mij trof was het feit dat de val van de Muur, 25 jaar geleden, en het einde van de Koude Oorlog niet toe te schrijven is aan Westerse politici, als Helmut Kohl, maar, op de eerste plaats aan de minister-president van Hongarije, Miklós Németh en met stilzwijgende toestemming van de jurist Michail Gorbatsjov, de voorzitter van het Presidium van de Opperste Sovjet van de USSR, die beiden met gevaar voor eigen leven (van de kant van de Haviken, zowel in Hongarije, Oost-Duitsland als in het Kremlin) de vrijheid van Oost-Europa hebben 'bevochten' (zonder gebruik van wapens). En laat ik niet onvermeld laten de inzet van het Oost-Duitse volk in de laatste 2 maanden voor de val van de Muur op 9 november 1989. De Duitse bondskanselier Helmuth Kohl was slechts 'een lijdend voorwerp', die pas na de val van de Muur in actie is gekomen, toen Németh de ijzers voor hem uit het vuur had gehaald. Ik hecht grote waarde aan de sombere boodschap die de eregast bij de viering in Berlijn, afgelopen weekend, van de hereniging van Oost- en West Duitsland, de staatsman Michail Gorbatsjov, bij zich had: de dreiging van een nieuwe Koude Oorlog als gevolg van de harde confrontatie tussen Rusland en de EU. Ik neem die waarschuwing heel serieus. Europa moet zich bezinnen op haar positie en die in heroverweging nemen. Merkel sprak daar over een 'herwonnen vrijheid' maar de vraag is 'voor hoelang nog'? Het Europese volk wil geen oorlog en zeker niet om geschonden mensenrechten, naar Westers model. Het volk wil vrijheid, veiligheid en vrede. Minister Koenders van Buitenlandse Zaken was afgelopen weekend in Oekraïne: 'Daar hebben we gezien dat er allemaal problemen waren met het staakt-het-vuren. Los van wie daar allemaal verantwoordelijk voor zijn: dat baart wel zorgen.' En dan is er ook nog de onzekerheid over wie vlucht MH17 boven Oost-Oekraïne heeft neergehaald. De aanname dat de partij die het 'staakt het vuren' schendt, er belang bij kan hebben dat de resten van het toestel niet worden geruimd. Ik hoor al zeker een maand niemand meer zeggen dat het zeker Rusland of de separatisten zijn. Waarom heeft Kiev maandenlang geen toestemming gegeven aan Nederland om onderzoek te doen op de plaats van de ramp. Als de winter daar intreedt ben je zo weer 5 maanden verder. Er speelt nog een ander probleem en dat is de koers van de Oekraïense hryvnia, die deze week flink in waarde is gedaald en daarmee diep in de gevarenzone is terecht gekomen. Het IMF heeft bij verstrekte hulpleningen de gevarenlimiet van 12,5 hryvnia per dollar vastgelegd. Door spanningen met Rusland is die verhouding verslechterd tot 15,85 hryvnia per dollar. Een waardedaling voorbij het door het IMF aangegeven niveau zou ertoe kunnen leiden dat de Oekraïense overheid banken moet redden van de ondergang, terwijl Kiev daarvoor niet de middelen heeft. Volgens Koenders moeten we een Koude Oorlog situatie zien te voorkomen. 'Maar niet door zacht beleid van alles zomaar over ons heen te laten komen. We verdedigen onze waarden en normen.' Maar tegen welke prijs? Zijn Rusland en het vrije westen op weg naar een nieuwe Koude Oorlog? De afgelopen acht maanden zijn veertig gevallen geteld van wat in het Engels 'brinkmanship' heet: gebeurtenissen die partijen op de rand van een oorlog brengen. Een vreemde onderzeeër in Zweedse wateren, een ontvoering van een agent van de Letse geheime dienst. Ik praat het niet goed, maar daar zie ik geen 3e Wereldoorlog uit ontstaan. Maar attent moeten we zijn.

Ook de uitspraken van Piketty en Stiglitz over een aantal actuele politieke en financieel/economische onderwerpen blijven aandacht vragen. Het was ook nogal wat, wat aan de orde werd gesteld over de gevolgen van het neoliberale beleid, dat in Europa wordt gevoerd. En niet dat alleen: ook het monetaire beleid van de ECB kreeg veel kritiek, het falende beleid van alles wat Europees is. De opgelegde bezuinigingen, het trage verloop van hoognodige hervormingen en investeringen, de aanpak van de werkgelegenheid, deflatiebestrijding, de veel te lage rente en de bankenproblematiek. Het beleid, op velerlei terreinen is niet probleemoplossend. De huidige 28 regeringsleiders en hun ministers van Financiën zijn niet bekwaam een Europese oplossing te realiseren. Zij blijven nationale belangen behartigen en vertragen daarmee de vorming van een eensgezind Europa. Misschien moet Europa eens flink opgeschud worden om wakker te worden uit een illusionaire droom. Kredietbeoordelaar Moody's schrijft deze week dat door trage hervormingsprocessen en de zwakkere wereldhandel de wereldwijde economie in 2015 niet significant zal opleven. Volgens Moody's is een sterkere groei van de wereldeconomie volgend jaar onwaarschijnlijk onder meer als gevolg van de vertraging van de Chinese economie en structurele belemmeringen voor de groei in de eurozone. Voor Europa rekent Moody's op een groei van nog geen 1% volgend jaar. In 2016 zal de Europese groei 1,3% zijn, aldus Moody's. De kredietbeoordelaar wijst op de relatief hoge schulden van bedrijven in landen als Spanje en Frankrijk. Ook de spanning rond Oekraïne hangt als een sluier over de Europese markt en zal blijven wegen op investeringen, zo oordeelt Moody's. Op korte termijn verwacht de kredietbeoordelaar dat de werkloosheid in zwakkere eurolanden zal toenemen met als gevolg dat de consumentenbestedingen dalen. Moody's noemt het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en India positieve uitzonderingen en voorziet voor die landen een „robuuste“ groei. Voor de G20, de twintig invloedrijkste industrielanden, voorziet het rapport een groei van 3% in zowel 2015 als 2016. Ik kan uit de prognoses niet anders concluderen dan dat de eurozone het zwakste jongetje van de klas is. En dan kan Dijssel wel blijven zeggen dat we ons geen zorgen hoeven te maken en alles onder controle is, maar mijn realiteit is anders. Als de Europese politici Europa niet gaan aansturen, zakken we steeds verder in het moeras weg. Ik vrees voor een disaster.

De EU en de VS onderhandelen al jaren over het grootste handelsverdrag TTIP, maar een doorbraak is nog altijd niet in zicht. De discussie gaat over de investor-state-dispute settlement (ISDS). In deze clausule wordt geregeld dat 'wanneer een buitenlandse investeerder zich benadeeld voelt door een overheid moeten de EU en de VS dat bedrijf de mogelijkheid bieden om gewone rechtbanken te omzeilen en een claim neer te leggen bij een gespecialiseerd tribunaal'. Wat speelt er zich af op de achtergrond? Stuit een multinational op wetgeving die hem niet zint en waardoor hij van oordeel is dat hij schade leidt, dan neemt het bedrijf wat dure advocaten in de arm die voor een gespecialiseerd tribunaal een claim indienen ter compensatie. Dat kan zomaar over miljarden gaan. De weg naar de rechter is dan afgesloten. Het zal nooit gaan om kleine bedragen. Op voorhand zullen overheden zich wel twee keer bedenken voor ze de belangen van het grote bedrijfsleven gaan schaden. Met deze clausule wordt Europa dienstbaar aan het grote geld. We weten hoe de Amerikanen omgaan met Argentinië. Alles moet wijken voor het Amerikaanse geld. Ondanks de aantrekkelijkheid van een handelsverdrag met de Amerikanen moeten we hiervan afzien. Ik ben niet de enige die de toekomst van Europa schetst als 'afhankelijk van het grote geld'. De sleutel is in handen van Frans Timmermans.

Ons land is niet humaan genoeg voor buitenlanders. Het Europees Comité voor Sociale Rechten stelt, in een advies, dat wij het verdrag over mensenrechten niet uitvoeren. Nederland moet de opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers verbeteren. Het recht op voedsel, kleding en onderdak voor dergelijke volwassenen zonder papieren wordt onvoldoende gerespecteerd. Ook de opvang van daklozen, al dan niet uit het buitenland, is onder de maat. Het onafhankelijke comité controleert de naleving van het Europees Sociaal Handvest. Het comité boog zich over klachten van de Conferentie van Europese Kerken en een Europese federatie van nationale organisaties voor daklozen. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie) wacht af wat het Europese Comité van Ministers vindt van de uitspraak over 'bed, bad en brood' voor met name vreemdelingen. Dan is het pas definitief. Ook PvdA en VVD vinden dat beter. De kwestie ligt gevoelig in de coalitie van VVD en PvdA. Teeven (VVD) riep eerder, bij een voorlopige uitspraak over de zaak, dat Nederland niet in de houding zou springen en meteen iedereen zou voeden. Maar de PvdA wil een ruimhartiger beleid. Met het wachten op het comité lijkt er dus nog even ruimte om naar een oplossing te zoeken.

In het vorige blok heb ik aandacht geschonken aan onderzoeksjournalistiek van het International Consortium of Investigative Journalist (ICIJ) inzake het dossier 'belastingontwijking', waarin Luxemburg een hoofdrol speelde en met name het hoofd van Sociétés 6 bij de Belastingdienst in het Groothertogdom, Marius Kohl, bekend als Mr. Ruling, die aan de lopende band belastingcontracten goedkeurde die werden voorgelegd door bekende accountantskantoren als PwC, Deloitte, KPMG en EY. Er rijst de vraag of voor akkoord van belastingconstructie's die als doel hadden op legale wijze belasting te ontwijken. Is er nooit geld witgewassen? De vraag in hoeverre de huidige voorzitter van de EC, Jean-Claude Juncker, in zijn functies als minister van Financiën (1989-2009) en premier (1995-2013) van het Groothertogdom en tijdens het voorzitterschap van de Eurogroep (2005-2013) op de hoogte is geweest van hetgeen zich bij de Luxemburgse belastingdienst afspeelde. Politiek verantwoordelijk is hij daarvoor 20 jaar lang geweest, daarover zal geen discussie ontstaan. Dijssel zegt deze week dat Juncker daarvoor niet meer verantwoordelijk kan worden gesteld omdat bij zijn aftreden die verantwoordelijkheid is overgegaan naar de opvolgende premier en de minister van Financiën in Luxemburg. Op de vraag aan Dijssel of gezagsdragers geen verantwoording moeten afleggen over gevoerd beleid in het verleden, zegt hij “Ik weet niet zeker of hij wel iets fout heeft gedaan”. Door de LuxLeaks is meer bekend geworden, waardoor de situatie waarin de Europese belastingparadijzen en doorsluislanden transparanter wordt. Ook wat betreft Nederland. Wat wist Juncker, wat had Juncker moeten weten, wat heeft hij gedaan en, wat misschien nog wel belangrijker is, wat heeft hij niet gedaan? Wat was zijn beleid waarmee het groothertogdom is uitgegroeid tot een succesvolle financiële wereldspeler waar honderden grote bedrijven graag zaken mee doen. Werden ethische waarden ondergeschikt gemaakt aan fiscaal legale constructies? Het EP discussieerde deze week over de LuxLeaks, met de EU-commissarissen Veatager en Moscovici. Het EP wil duidelijkheid over de positie waar Juncker voor staat: de Europese burgers of de multinationale belastingontwijkers. Ik had hier bijna geschreven 'belastingontduikers'. Verschuilt Juncker zich? Nee, hij heeft woensdag in de perszaal van de EC en in het EP een verklaring afgelegd. Hij excuseert zich voor het feit dat hij een week lang niets van zich heeft laten horen. Hij erkende politiek verantwoordelijk te zijn voor wat er in zijn regeerperiode in Luxemburg heeft plaatsgevonden. Ik zeg dan: de wijze waarop het Luxemburgse verdienmodel is ingericht en uitgewerkt. Hij nam afstand van de onthulde 'tax rulings' middels de LuxLeaks. Deze geheime afspraken tussen bedrijven en de fiscus zijn gebruikelijk in 22 EU-lidstaten. Juncker verschuilt zich hierachter: dit is een Europese kwestie, geen Luxemburgse. Hij ontkende de 'godfather' te zijn van het Luxemburgse belastingklimaat. Hij ontkent de architect te zijn van het Luxemburgse model. Ons belastingbeleid voldeed aan alle wetten. Hij gaf wel toe dat het gebruik van de fiscale verschillen in de EU-landen 'niet in overeenstemming zijn met de algemeen toegepaste ethische en morele maatstaven'. Dan doet Juncker een interessante uitspraak: de EU-landen vragen om problemen door een gebrek aan een gemeenschappelijk belastingbeleid. Van die belastingharmonisatie wil zijn Commissie werk gaan maken. Als daarover overeenstemming wordt bereikt, verdwijnen veel problemen. Het probleem is echter dat de meeste lidstaten, waaronder Duitsland, Luxemburg, Nederland, Spanje en Zweden zich met hand en tand verzetten tegen het 'weggeven van hun fiscale soevereiniteit'. Juncker ontkent het ten stelligste dat er sprake zou zijn van belangenverstrengeling in dit dossier. Maar je kunt je afvragen of Juncker niet de spil is in een fiscaal net van belastingontduiking in 22 EU-landen (grote en kleinere 'belastingparadijzen'). Hij zegt niet dat hij nooit kennis heeft gedragen van de 'tax rulings' die de Luxemburgse belastingdienst afsloot. Hij verschuilt zich achter 21 andere landen die het in meer of minder mate ook deden. Alleen in het groothertogdom eet de hele samenleving groot 514.000 inwoners er direct dan wel indirect van deze 'handel in winst, middels geheime contracten'. En dat stinkt en niet alleen in Luxemburg. Juncker is te besmet door zijn voorgaande politieke functies dat hij niet de man kan zijn die de noodzakelijk belastingharmonisatie in de EU gaat doorvoeren. Als, wat hij zegt, de Europese fiscale oneffenheden worden rechtgestreken en transparanter gemaakt, dan verwordt Luxemburg tot een straatarm landje. En daarvoor wordt Juncker dan verantwoordelijk gehouden. Commentatoren van naam en faam uiten zich kritisch: Juncker bewijst de Europese Commissie een slechte dienst, anderen vragen zich af (Bloomberg) of hij als voorzitter van de EC wel te handhaven is 'om staatssteun via onder meer belastingvoordelen te bestrijden'. Hij kan onmogelijk met twee petten op als het boegbeeld de EC blijven voorzitten. Zegslieden putten zich deze week al dagenlang uit in ontwijkende en technocratische taal over 'artikel 107' en de verzekering dat de EC haar werk zal doen als het om maatregelen tegen staatssteun gaat. Dergelijke uitspraken van Brusselse zegslieden hebben geen enkele waarde omdat juridisch nergens vastligt dat fiscaal aantrekkelijke legale constructies, met als doel belastingontwijking, zijn aan te merken als het 'verlenen van staatssteun'.

Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) is een onafhankelijke not-for-profit onderzoeks- en netwerkorganisatie. SOMO richt zich op duurzame ontwikkeling, zowel sociaal, ecologisch als economisch. Sinds 1973 onderzoekt SOMO multinationale ondernemingen en de gevolgen van hun activiteiten voor mens en milieu wereldwijd. Afgelopen week kwamen de LuxLeaks, de ‘Luxembourg Leaks’, geheime deals waardoor multinationals op massale schaal belastingen kunnen ontwijken, in de openbaarheid. Nu vergelijkt Eurodad in haar nieuwe onderzoek de praktijken van vijftien EU-landen als het gaat om maatregelen die belastingontwijking moeten aanpakken en die financiële transparantie garanderen. Het gaat om Nederland, België, Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Italië, Frankrijk, Spanje, Luxemburg, Denemarken, Ierland, Tsjechië, Hongarije, Polen, Slovenië en Zweden. Het rapport Hidden profits concludeert dat de urgente problemen nog steeds niet worden aangepakt, waardoor ontwikkelde én ontwikkelingslanden miljarden euro's per jaar mislopen. Indra Römgens, die namens SOMO onderzoek deed voor dit rapport zegt: “We hebben gekeken of de EU-regeringen hun beloftes naleven om belastingontwijking en gebrek aan financiële transparantie te bestrijden. Het resultaat is teleurstellend. De vooruitgang is zeer traag en sommige landen lijken zelfs achteruit te gaan. Terwijl de politieke leiders er niet in slagen om ons belastingstelsel te repareren, ontwijken multinationale ondernemingen belastingen in Europa en ook in de armste landen, waar de inkomsten uit vennootschapsbelasting hard nodig zijn om infrastructurele projecten uit te kunnen voeren. Dankzij ons falende Europese beleid, kunnen belastingontwijkers zich nog steeds verstoppen.” Uit de vergelijking tussen de vijftien Europese landen komt het volgende naar voren:

  • Frankrijk is momenteel het sterkste land als het gaat over transparantie en rapportageregels voor multinationale ondernemingen en heeft de onderwerpen voortvarend opgepakt. Maar recente ontwikkelingen wijzen erop dat de Franse overheid een deel van de maatregelen weer terug wil draaien, omdat de herziening van de belastingverdragen leidt tot lagere inkomsten voor de staat.

  • Duitsland, Luxemburg, Nederland, Spanje en Zweden presteren allemaal slecht als het gaat om transparantie: er is een gebrek aan informatievoorziening over eigendomsstructuren op nationaal niveau. Deze landen verzetten zich tegen de EU-initiatieven om de transparantie hierover te bevorderen. Anonimiteit helpt bedrijven om belastingen te ontwijken en winsten te verschuiven.

  • Spanje heeft de grootste verlaging van belastingtarieven uitonderhandeld via de belastingverdragen met ontwikkelingslanden, die deze inkomsten vervolgens verliezen.

De EU onderhandelt momenteel intensief over de vraag of ze een einde moeten maken aan anonieme bedrijfsstructuren door de oprichting van een register van de eigenaren van bedrijven en trusts. “Dit is een cruciaal moment voor financiële transparantie. We weten zeker dat wankele, anonieme brievenbusmaatschappijen en trusts worden misbruikt om belastingen te ontwijken en om geld wit te wassen. De EU-regeringen hebben een unieke kans om een einde te maken aan deze praktijken door de oprichting van een openbaar register van de eigenaren van bedrijven en trusts. Echter, uit ons rapport blijkt dat veel EU-regeringen nog steeds aarzelen om de maatregel – die ze hun burgers hebben beloofd – te nemen en zo de de financiële transparantie te scheppen die hard nodig is”, aldus Indra Römgens. Een samenvatting van de Hidden Profits is te lezen op http://www.somo.nl/publications-nl/Publication_4117-nl We weten nu hoe multinationals, banken en rijke families en personen belastingen ontwijken door gebruik te maken van gunstige belastingregels (rente is fiscaal niet belast) in Luxemburg. We weten nu hoe ruim 300 grote bedrijven miljarden aan winst vrijwel onbelast via Luxemburg wegsluizen. Nederland staat wereldwijd op de eerste plaats als het gaat om geldstromen die door het land lopen. Groter nog dan in de VS en Luxemburg, dat op plaats 3 staat. Er zijn in Nederland ruim 12.000 zogeheten bijzondere financiële instellingen geregistreerd, die jaarlijks meer dan $4000 miljard transfereren. Wij heffen voor die instellingen, die hoofdzakelijk multinationals vertegenwoordigen, nauwelijks belasting op dividend, rente en royalties. Het beheer van deze instellingen wordt gevoerd door trustkantoren, waardoor de identiteit van de bedrijven worden verhuld. Het OM krijgt daardoor geen grip op geld dat op deze wijze wordt witgewassen. De grote verliezers van deze wijze van belastingontduiking zijn de ontwikkelingslanden, die met lege handen achterblijven.

Arnaud Montebourg, de Franse oud-minister van Economische Zaken die 3 maanden geleden het Franse kabinet liet klappen, heeft geen goed woord over voor de Franse president François Hollande. ,,Hollande liegt constant. Daarom staat hij op 20% in de peilingen. ,,Met Hollande kun je niet discussiëren, daarom doe ik dat niet meer. Er komt niets uit. De discussies met hem zijn gezellig, maar wel nutteloos. Montebourg heeft fikse kritiek op het bezuinigingsbeleid van Frankrijk. De vraag die hij het Franse volk voorlegt is: willen we een Europa voor het volk of wordt het een Europa ten dienste van het Grote Geld (het kapitalisme). Een Europa dat gehoorzaamt aan de wetten en wensen van de financiële markten. Dat laatste wil hij zeker niet. Hij wil nog overeind houden van wat er nog over is van de Franse verzorgingsstaat. Hij strijdt voor een sociaal Frankrijk en Europa. Hij gehoorzaamt niet aan de dictaten die Merkel Europa oplegt. Maar de vraag is hoever hij komt met zijn strijd tegen het neoliberalisme. Eén ding is zeker: hij krijgt Diederik Samsom, onze salon-socialist, niet aan zijn zijde. Thomas Piketty, econoom gespecialiseerd in economische ongelijkheid en auteur van het geruchtmakende boek Kapitaal in de 21ste eeuw, waarin hij waarschuwt voor een – vooral in de VS – groeiend verschil tussen arm en rijk, zegt dat vermogens veel te licht worden belast. Daarom worden de rijken steeds rijker. Piketty is naast zijn hoogleraarschap ook columnist voor het linkse Libération en schrijft soms opiniestukken voor de progressieve krant Le Monde. Hij behoort evenals Montebourg tot links Frankrijk. Hoe sterk is links in Europa nog? Met zijn boodschap om sterk vast te houden aan ooit vastgelegde begrotings- en staatsschuldnormen, wat Merkel wil, breng je een vastgelopen economie niet in beweging, zegt Montebourg. Daar is meer, heel veel meer voor nodig: hervormingen en investeringen in de toekomst. Daar hoor je de Europese Raad niet over en als ze er wel eens over spreken dan is dat veel te weinig en te vaag. Hoe lang gaat de Europese Unie nog verder met de uitvoering van een neoliberaal beleid?

Er is deze maand veel aandacht gegeven aan de hoogte van de buffers van de banken bij de uitvoering van de stresstest onder de 128 grote Europese instellingen. De gehanteerde buffer van 3% van het risicodragend vermogen is algemeen 'als veel te laag neergezet'. Ik heb daarop geschreven dat als 5% buffers (ook te laag) zou zijn gehanteerd niet alle 7 Nederlandse zouden zijn geslaagd. De Financial Stability Board (FSB), een internationaal orgaan dat controleert en aanbevelingen doet over het wereldwijde financiële systeem, schrijft in een ontwerpregelgeving dat 's werelds grootste banken wellicht buffers moeten aanhouden tot 25% van hun kapitaal om een nieuwe crisis te kunnen doorstaan. De FSB wil daarmee een einde maken aan het verschijnsel 'too big to fail'. Te groot om om te vallen. In de 6 jaar sinds de default van de Amerikaanse bank Lehman Brothers, eind 2008, werden wereldwijd tientallen banken door overheden van de ondergang gered. Met de nieuwe regelgeving wil de FSB voorkomen dat in de toekomst belastingbetalers opnieuw opdraaien voor het redden van banken. De verhoogde eisen gaan op zijn vroegst begin 2019 in voor 30 instituten, waarvan de Britse bank HSBC en het Amerikaanse JPMorgan Chase als de grootste gelden. ING maakt als enige Nederlands bank deel uit van deze groep. Toch vreemd dat de ECB ervan uitgaat dat grote banken die een buffer van 3% aanhouden uit de gevarenzone zijn en dat deze organisatie die in Basel is gevestigd over 'wel tot 25%' spreekt. Als er zo'n groot verschil van mening is over wat 'safe' is in het bankwezen moeten we, op de allereerste plaats, de banken dan niet gaan opdelen in nuts- en zakenbanken? Mijn antwoord is 'yes'.

Ik heb het parlement al eerder verwijten gemaakt over een gebrek aan visie op nationale, europese en mondiale ontwikkelingen, waarmee ook ons land wordt geconfronteerd. Struisvogel politiek. Ook deze week weer. Deze keer gaat het over het vijfjaarlijkse sythesenrapport van de IPPC, over de gevolgen van het energie- en milieubeleid in het algemeen en voor Nederland en Nederlandse volk. Om maar even iets te noemen: de kans is heel waarschijnlijk dat hittegolven frequenter in onze regio zullen optreden en gedurende langere tijd. We moeten rekening houden met extremere hoeveelheden neerslag. De oceaan zal verder gaan opwarmen en het zeewaterniveau kan verder stijgen. Deze klimaatveranderingen, die optreden in deze eeuw, veroorzaken negatieve effecten op de voedselzekerheid, de gezondheid van mens en dier, de biodiversiteit de economische groei en de bestrijding van de armoede. 95% van de klimaatwetenschappers staat achter dit rapport. Mogelijk is de invloed van de mens de voornaamste oorzaak voor de opwarming van de aarde, alhoewel daar ook andere meningen over zijn. Hoe die financiële, economische en politieke belangen ook liggen, van het parlement mag je dan verwachten dat over het klimaatbeleid serieus wordt gedebatteerd. Nee, daar werd geen tijd voor vrijgemaakt, een Kamerlid van de PvdA zag daar het nut niet van in: de Kamer had al eens over dit onderwerp gesproken. De Tweede Kamer fractie van de PvdA stond deze week midden in de belangstelling van de media. Bij de verkiezingen van september heeft de PvdA 2 Nederlandse Turken, Öztürk en Kuzu, met veel voorkeursstemmen, binnen de 2e Kamerfractie gehaald. De PvdA is jaren geleden al gewaarschuwd voor de motieven van deze beide heren. Zelfs de AIVD werd ingeschakeld. Toch ging de partij met het duo in zee. Een volksvertegenwoordiger is een aanspreekpunt voor zijn achterban. Dat punt dat grondwettelijk is vastgelegd is vanaf het eerste moment bij de beide fractieleden een probleempunt geweest. Zij vertolken de stem van hun achterban, ook als dat niet strookte met het partijprogramma, dan wel uitspraken van een PvdA-minister, dan wel de partijdiscipline van Diederik Samsom. Woensdag stond er in het AD een interview met de 2 PvdA-fractieleden waarin ze uitspraken dat ze niet achter het integratiebeleid staan van vice-premier Lodewijk Asscher. Dat veroorzaakte binnenskamers nogal wat tumult. De fractie eiste dat de 2 onwillige Kamerleden een verklaring zouden ondertekenen dat ze niet langer hun eigen mening verkondigden maar dat ze zich zouden schikken in de partij/fractiestandpunten. Dat weigerden ze, waar ze grondwettelijk ook voor in hun goed recht is. Samsom kon niet anders dan afscheid van de beide heren nemen. Ze blijven wel in de Kamer en beginnen een nieuwe politieke beweging. Maurice de Hond peilde de reacties bij de kiezers. Gezien de ophef van de afgelopen dagen, rond het vertrek van de beide Kamerleden uit de PvdA, heeft de opiniepeiler extra vragen gesteld over de positie van de partij. Een meerderheid (56%) zegt niet te weten waar de PvdA voor staat en vindt dat de partij haar beleid niet goed uitlegt. Ook vindt ruim de helft dat de leiding van de PvdA verraad pleegt aan haar eigen standpunten. Een kleine meerderheid (52%) vindt zelfs dat de politiek leider, Diederik Samsom, beter de eer aan zichzelf kan houden en kan aftreden. Rob Oudkerk, ooit mastodont van de partij, stelt dat de PvdA zal opgaan in een progressieve beweging omdat de partij weinig bestaansrecht meer heeft. Volgens Oudkerk heeft zijn partij ook een probleem met de geloofwaardigheid: veel mensen snappen niet dat de PvdA met de ‘vijand’ VVD regeert. Over het uit de partij stappen van de 2 Nederlands-Turkse kamerleden zegt Oudlerk dat zijn partij nauwelijks een integratiebeleid heeft.

De Duitse economie presteert veel minder goed dan de regering van Merkel eerder heeft gemeld. De verwachtingen voor de groei van volgend jaar moeten naar beneden worden bijgesteld. Dat meldt de Sachverständigenrat, een gezaghebbend Duitse instituut van vijf topeconomen. Zij vrezen voor een langduriger terugval. Berlijn heeft zijn verwachtingen voor volgend jaar al teruggebracht, tot 1,3% groei op jaarbasis. De economen zien in dit rapport echter dat niet meer dan 1% toename in het vat zit. De impact van het rapport raakt ook de Nederlandse economie, die traditiegetrouw de Duitse volgt. Voor het huidige jaar ziet de Sachverständigenrat een economische groei voor Nederland van 1,2%, onder een groot aantal voorwaarden. Dat steekt af bij hun inschatting van vorig jaar met 1,9% groei op jaarbasis. In hun beoordeling naast de analyse halen de economen uit naar de regering van Merkel. Met andere Duitse instituten hekelen ze de ingrepen in de energiepolitiek, die voor Duitse bedrijven en consumenten tot hogere prijzen heeft geleid. Ook over de arbeidsmarkthervormingen zijn ze kritisch, omdat die voor de Duitse economie slecht uitpakten.

De Duitse economie, de grootste van de eurozone, is in het derde kwartaal met 0,1% gegroeid. Het is een eerste raming, die nog kan worden bijgesteld. In het tweede kwartaal kromp de Duitse economie nog met 0,1%, zo blijkt uit een herzien cijfer. Ten opzichte van het derde kwartaal van 2013 nam de omvang van de Duitse economie met 1,2% toe. De Duitse economie profiteerde van aantrekkende consumentenbestedingen en een hogere export, terwijl de investeringen en bouwactiviteiten vertraagden.

Günter Hannich zegt daarover dat nu gaat gebeuren wat hij al maanden geleden aan de orde heeft gezegd. De Duitse economische groei is bijna tot stilstand gekomen. In de zomer heeft de Duitse economie in een krimp van 0,1% gezeten. In het derde kwartaal was er sprake van een lichte groei met 0,1% vergeleken met het voorafgaande kwartaal. Maar het feit is: of het nu om 0,1% in de plus of in de min gaat – de vaart is uit de Duitse economie. Er zijn ook geen signalen dat deze ontwikkeling snel zal omslaan. Duitsland is ziek en heeft tijd nodig om uit te zieken. En dan zijn er nog de hotspots in het Midden-Oosten of in de Oekraïne. Nieuwe sancties voor Rusland zullen leiden tot een toenemende economische krimp, die volgend jaar om zijn volle omvang duidelijk zal worden. De prognoses voor de Duitse groei in 2015 zijn al verminderd van 1,8% naar 1,2%, maar Hannich stelt dat deze kengetallen te optimistisch zullen zijn als gevolg van de externe crises, waardoor significante tegenslagen voor de Duitse economie zullen plaatsvinden. Voor volgend jaar adviseert deze Duitse vermogensadviseur: kijkt naar de grondstoffenmarkten, zie de dalende prijzen op een breed front. Klassiek zijn indicatoren van grondstoffen, en kijk naar de de ontwikkeling van de industriële productie. Let op het prijspeil, stagneert de ontwikkeling van de inflatie, zet er een deflatie in en stijgt de koopkracht van het geld? Dat betekent ook dat de waarde van onze schulden ook toeneemt. Hannich stelt dat Duitsland volgend jaar bergafwaarts gaat. In Europa raken landen als Italië en Frankrijk steeds dieper in de crisis. Hij is ervan overtuigd dat de Franse regering spoedig de handdoek in de ring zal gooien als gevolg van de toenemende problemen met de werkloosheid en de zwakke economie. Als zo een ontwikkeling zich zou voordoen wordt de vraag actueel 'is het land is nog bestuurbaar en kan Frankrijk zich dan nog wel ontworstelen aan de chaos die ontstaat? Als een reus als Frankrijk wankelt, glijdt Europa weg naar de afgrond? De Europese Centrale Bank is aangekomen aan het einde van hun monetaire bijstuurmogelijkheden. Zelfs de invoering van een negatieve rente zullen de economieën in de eurozone niet vlottrekken. Het beleid zoals in Frankfurt wordt gevoerd is eindig en het toezicht op het bankwezen wordt niet langer controleerbaar. De alsmaar stijgende koersen op de aandelenbeurzen zullen de voeling met het bedrijfsleven, dat zij vertegenwoordigen, kwijtraken. Hannich ziet daarin de koorts curve van een ernstig zieke economie, die op de rand van instorten staat. De opkomende markten en opkomende landen laten steken vallen, dat gevolgen zal hebben voor de omvang van de wereldeconomie. Kijk naar China, Rusland en Brazilië. Dit laatste land houdt de omvang van de economische activiteiten, zoals die zijn gerealiseerd voor het Wereldkampioenschap Voetbal dit jaar, niet vast. De enorme economie van dit land krimpt In enkele maanden tijds met 0,6% van het bbp.

De Bank of England heeft haar ramingen voor de groei van de Britse economie in 2015 en 2016 verlaagd, vanwege de malaise elders in Europa. De Britse centrale bank gaf ook aan dat de inflatie in het Verenigd Koninkrijk in drie jaar zal oplopen naar het gewenste niveau van 2%. Voor 2015 wordt nu een groei voorzien van 2,9%, tegen een prognose van 3,1% uit augustus. De raming voor 2016 werd bijgesteld van 2,8 naar 2,6%. De bijstelling is het gevolg van ,,zwakkere vooruitzichten voor de wereldeconomie en de binnenlandse vraag'', aldus de Bank of England. ,,Het voornaamste risico is een verdere verzwakking in de eurozone die zorgt voor schade aan de Britse export''.

Werkgevers en vakbonden staan weer eens lijnrecht tegenover elkaar. Inzet: de onregelmatigheidstoeslag voor bijvoorbeeld automonteurs en supermarktpersoneel. "Werkgevers hebben wendbaar personeel nodig", zegt Ineke Dezentjé-Hamming van werkgeversclub FME. "Genoeg werknemers zijn bereid om op zaterdag te werken als ze de maandag daarop vrij hebben." De houding van de werkgevers irriteert Mariëtte Patijn (FNV) mateloos. "Omdat de markt erom vraagt, moeten de werknemers maar minder verdienen. Daar gaan we dus niet mee akkoord. Als de toeslagen worden afgeschaft, worden mensen met een middeninkomen het meest geraakt." MKB-Nederland en VNO-NCW zeggen dat er inmiddels cao's bestaan waarbij de dagvensters zijn uitgebreid. "De maatschappij sluit niet om vijf uur. Bonden zullen met de tijd moeten meegaan." De realiteit is dat de markt om flexibele arbeidstijden vraagt, maar de meerkosten moeten niet ten laste komen van de werknemers.

Toezichthouders in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland hebben een schikking bereikt met vijf internationale banken over beschuldigingen van manipulatie van valutakoersen. De financiële instellingen moeten stevig in de buidel tasten. In totaal leggen de banken $3,3 mrd op tafel. Het Zwitserse UBS betaalt met bijna $800 mln (zo'n €640 mln) het meest. Citigroup schikte voor $668 mln en JPMorgan Chase voor $662 mln. Royal Bank of Scotland (RBS) en HSBC schikten voor respectievelijk $634 mln en $618 mln. Barclays kreeg vooralsnog geen boete, het onderzoek daar loopt nog, aldus de Britse toezichthouder FCA. Barclays concludeert, aan de hand van gesprekken met toezichthouders en overheden, dat het beter is als er een ,,algemeen gecoördineerde regeling" wordt toegepast. Het is daarom nog niet tot een akkoord gekomen. Marktanalisten begrijpen de houding van Barclays. Ze benadrukken dat ook andere verdachte banken zoals Credit Suisse, Goldman Sachs en Deutsche Bank nog worden vermist op de lijst met ,,usual suspects". De banken wordt verweten dat zij onvoldoende toezicht hielden op hun werknemers die zich bezighielden met valutahandel. Dat heeft fraude in de hand gewerkt. Eerder lag de sector ook al onder vuur door misstanden bij de vaststelling van belangrijke rentetarieven die in het interbancaire geldverkeer worden gebruikt. De Zwitserse toezichthouder legde UBS overigens ook op om minimaal 95% van zijn wereldwijde valutatransacties te automatiseren. Daarbij moeten bonussen voor valutahandelaren en handelaren in edele metalen voor 2 jaar worden beperkt tot maximaal 200% van hun basissalaris.

In blog 245 heb ik gemeld dat de Duitse Skatbank uit Altenburg in Thuringen daggeld beleggingen >€500.000 met een negatieve rente van 0,25% gaat belasten. Deze stap wordt kritisch bekeken door professionals in de financiële wereld. Bij de Deutsche Bank, zegt een van de topmannen, Asoka Wöhrmann, dat hij verwacht dat binnenkort een negatieve rente ook bij andere banken zal worden ingevoerd. Hij adviseert daarom om minder te sparen en meer te consumeren en zo mogelijk verstandig te investeren. Als de Duitsers zo blijven sparen als ze nu doen, zullen, als gevolg daarvan, de lonen gaan dalen, de koopkracht zal afnemen en de inflatie zal omslaan in een deflatie. Dat betekent juist dat de introductie van een negatieve rente niet gaat leiden tot hogere investeringen, maar juist het tegendeel zal veroorzaken, schrijft Günter Hannich deze week. Ik weet dat ik al een aantal maanden laat weten dat ik niet geloof in een stimulerende werking van een zo extreme rente, zoals de ECB thans hanteert. We zijn niet op weg naar nieuw licht in de tunnel. We zijn het donkerste deel van de tunnel zelfs nog niet gepasseerd. Wat is de waarde van een valuta met een rente van 0%? Gaan we daar de oorlog mee winnen? Als het bedrijfsleven en de consumenten niet meer geld uitgeven, investeringen stagneren en de werkeloosheid niet fors daalt, verwacht dan geen snel herstel. De eurozone kan er wel eens veel slechter voorstaan dan wat politici en autoriteiten ons willen doen geloven.

De eerste aanvragen voor een werkloosheidsuitkering in de Verenigde Staten zijn vorige week met 12.000 gestegen tot 290.000. Economen rekenden in doorsnee op 280.000 aanvragen. Het consumentenvertrouwen in november (we zijn pas op de helft van de maand) in de VS is gestegen.

Aan de jarenlange recessie in Griekenland is dit jaar een einde gekomen, blijkt uit cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat. De Griekse economie zou al drie kwartalen op rij groei vertonen ten opzichte van de voorgaande periode. Naar nu blijkt nam de omvang van de Griekse economie in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,8% toe. In het tweede en derde kwartaal kreeg het herstel een vervolg met groeicijfers van respectievelijk 0,3% en 0,7%. Op jaarbasis was de groei in het derde kwartaal 1,7%. Ik heb zo mijn twijfels over deze gepubliceerde data. Eerder heb ik er al eens op geattendeerd dat in de Griekse cijfers niet de lasten worden meegerekend van de enorme staatsschuld, die het land heeft. Ik hecht dan ook geen enkele waarde aan het optimistische geluid vanuit Brussel. De economische neergang in Griekenland is het gevolg van de harde bezuinigingen en hervormingen, die de trojka heeft opgelegd om in aanmerking te kunnen komen voor Europese noodkredieten, die het land nodig had omdat ze geen toegang meer hadden op de financiële markten. Ik teken wel aan dat een deel, misschien wel het overgrootste deel van de noodleningen is aangewend om leningen van Duitse en Franse banken terug te kunnen betalen. Zou dat niet zijn gebeurd dan zou het Europese bankwezen in grote problemen zijn geraakt. Dat de economie herstelt, wil nog niet zeggen dat Griekenland uit het moeras is. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem waarschuwde eerder deze week dat het land er nog niet heel sterk voor staat. De Grieken wil vanaf volgend jaar weer volledig op eigen benen staan, maar het is volgens Dijsselbloem nog de vraag of dat lukt. De werkloosheid is nog altijd torenhoog. Meer dan een kwart van de Griekse beroepsbevolking zit zonder werk. Daarnaast kampt het land met deflatie. Dat betekent dat niet alleen geld meer waard wordt, maar ook de schulden. Dat kan een rem zetten op het economisch herstel. Daarbij komt dat er volgend jaar opnieuw noodkredieten naar Griekenland moeten om te voorkomen dat het land alsnog in een default terechtkomt. Met alle gevolgen vandien voor de eurozone en de ECB.

ABN AMRO schrapt in de komende jaren 650 tot 1000 banen. De staatsbank wil het aantal kantoren verder concentreren en het dienstenaanbod van ieder kantoor verbeteren. Hoeveel kantoren gaan verdwijnen is nog niet bekend. De bank neemt in het vierde kwartaal van dit jaar een voorziening van €50 tot €75 mln voor de reorganisatie. Verder investeert ABN AMRO tot 2018 een extra bedrag van ongeveer €150 mln in het versnellen van de digitalisering van de belangrijkste klantprocessen. In het derde kwartaal heeft ABN AMRO een onderliggende nettowinst van €450 mln gemaakt, een stijging van 56% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Inclusief de verplichte bijdrage van €67 mln voor SNS Reaal, kwam de nettowinst uit op €383 mln. Die bijdrage is een heffing die de Staat heeft opgelegd als bijdrage aan de kosten van de nationalisatie van SNS Bank in 2012.

Bij het lezen van onderstaand bericht heb ik mij afgevraagd of, internationaal bezien, bedrijven die in het buitenland inschrijven voor opdrachten niet kunnen ontkomen aan het betalen van steekpenningen. Niet in alle landen worden opdrachten toegekend aan de laagste inschrijvers. Ja, het is een vorm van corruptie. En moeten bedrijven dan orders dan maar laten lopen omdat wij alleen maar 'schoon werk' willen doen. Een andere zaak is 'valsheid in geschrifte', dat moet vervolgd worden. Natuurlijk moeten wij ons inzetten om corruptie de wereld uit te krijgen, voor wel als we zelf 'schone handen' hebben. Wij werken wel mee aan het ontwijken van belasting betalen voor multinationals, omdat het legaal is, maar wel heel erg onethisch. Daar dat woord kennen ze bij het OM niet. Het Openbaar Ministerie heeft tijdens zijn onderzoek naar SBM Offshore bewijs gevonden van omkoping en valsheid in geschrifte. De dienstverlener aan de olie- en gasindustrie schikt de zaak voor $240 mln (€192 mln). De belangrijkste bevindingen van het OM zijn: SBM Offshore betaalde van 2007 tot en met 2011 circa $200 mln aan commissies aan buitenlandse handelsagenten; verreweg het grootste deel van de commissiebetalingen, in totaal $139,1 mln, ging naar Brazilië; in Angola en Equatoriaal Guinea betaalde SBM Offshore respectievelijk $22,7 mln en $18,8 mln aan handelsagenten; in alle drie de landen kwam een deel van de commissies uiteindelijk terecht in de zakken van ambtenaren, in de vorm van betalingen of cadeaus; in de twee Afrikaanse landen gebeurde dat met medeweten van toenmalige medewerkers van SBM, onder wie een niet nader genoemde oud-bestuurder; sinds zijn aantreden in 2012 heeft het huidige bestuur maatregelen getroffen om herhaling te voorkomen. Zo is de inzet van handelsagenten aan banden gelegd. Tegen medewerkers die betrokken zijn geweest bij of kennis hadden van de betrokken betalingen, zijn disciplinaire maatregelen genomen.

Aegon heeft in het derde kwartaal zijn resultaten zien afnemen. De daling wordt veroorzaakt door onder meer door veranderingen in zogenoemde actuariële aannames. Topman Alex Wynaendts sprak van een sterk negatieve invloed van de aanpassing van de aannames en de herijking van de actuariële modellen. Het concern realiseerde een onderliggend resultaat van €291 mln. Dat was een jaar eerder nog €550 mln. De nettowinst zakte van €236 mln naar €52 mln. Het rendement op het eigen vermogen bedroeg 5%, dat was een jaar geleden nog 11%. Wynaendts wees in een toelichting op een bepaalde groep klanten in Amerika (in de leeftijd 85 plus) waarvan de aannames die 10 tot 15 jaar geleden werden gedaan nu zijn overlopen door de realiteit. ,,Die ouderen worden iets minder snel ouder dan destijds werd verwacht'', aldus de bestuurder. Wynaendts stelde dat de aangepaste aannames ,,in verhouding moeten worden gebracht met de reserves'' van de verzekeraar. Overigens is het opnieuw beoordelen van de risico's een jaarlijks ritueel dat in het derde kwartaal wordt uitgevoerd. De verkoop van levensverzekeringen en ziektekosten- en schadeverzekeringen stegen fors. ,,In al onze markten en segmenten versterken we onze positie'', zo constateerde Wynaendts. Hij wees daarbij specifiek naar Obamacare, waar Aegon profijt van had, en het binnenslepen van een groot pensioencontract in Nederland.

De Belgische bank Dexia heeft in het derde kwartaal een nettoverlies geleden van €166 mln. Daarmee is het verlies verdubbeld ten opzichte van een jaar eerder, toen er een negatief resultaat van €83 mln in de boeken werd gezet. Zogenoemde ,,boekhoudkundige volatiliteitselementen'' waren voor een groot deel de oorzaak voor het verder oplopen van het verlies. Die drukten het resultaat met €129 mln. Volatiliteit is de maatstaf die de mate van beweeglijkheid van beleggingen weergeeft. Dexia benadrukte dat het terugkerende resultaat wel opnieuw verbeterde, van €90 mln negatief in het tweede kwartaal van het jaar naar €42 mln negatief. Dat kwam vooral door lagere financieringskosten.

Het economische herstel in het derde kwartaal in ons land stelt bitter weinig voor. De Nederlandse economie is in het derde kwartaal van dit jaar met 0,2% gegroeid ten opzichte van een kwartaal eerder. De lichte groei is vooral te danken aan de investeringen en de export. De economie groeide ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar met 1,1%, vanwege een toename van de export, een toename van de consumentenuitgaven en hogere investeringen. In het afgelopen kwartaal groeide zowel de uitvoer als de wederuitvoer. Vooral in september groeide de export flink. Het volume van de uitvoer van goederen was 6,4% groter dan in september 2013. Een maand eerder groeide de export met ruim 1%.

In september hebben Nederlandse bedrijven vooral meer machines, apparaten en transportmiddelen uitgevoerd dan een jaar eerder. Ook de export van chemische producten groeide flink. Alleen de export van aardolieproducten was lager dan een jaar eerder. Zowel de uitvoer van Nederlands product als de wederuitvoer, de uitvoer van eerder ingevoerde producten, nam toe. De bestedingen van consumenten namen ook toe ten opzichte van vorig jaar. Zij gaven meer uit aan voeding, duurzame goederen en diensten. Verder hebben bedrijven meer geïnvesteerd in machines, computers en software. Ook investeerden ze meer in onderzoek en ontwikkeling. Dit is in lijn met de toegenomen bezettingsgraad en het toegenomen producentenvertrouwen in de industrie. De investeringen in woningen, bedrijfsgebouwen en infrastructuurn namen af. Ook aan vervoermiddelen zoals auto’s besteedden bedrijven minder dan een jaar eerder. Het voorzichtige herstel op de arbeidsmarkt zet door. Volgens het CBS is er sprake van dynamiek op de arbeidsmarkt. De werkloosheid daalde voor het tweede kwartaal op een rij en was er een bescheiden groei van het aantal banen en vacatures. Gecorrigeerd voor seizoeninvloeden waren er 635.000 mensen werkloos, 37.000 minder dan een kwartaal eerder. In het tweede kwartaal daalde de werkloosheid ook al met 12.000, terwijl begin dit jaar nog sprake was van een stijging. De werkloosheid is gedaald omdat meer werklozen een baan hebben gevonden. Eind vorig jaar daalde de werkloosheid ook, maar toen kwam dat doordat mensen zich terugtrokken van de arbeidsmarkt. Het aantal werklozen in ons land bereikte begin van dit jaar nog het hoogste niveau van deze eeuw. De werkloosheid is vooral afgenomen onder 25- tot 45-jarigen. Ook bij jongeren en 45-plussers daalde de werkloosheid, maar minder sterk. Het aantal mensen dat daarentegen langdurig werkloos is, blijft toenemen. In het derde kwartaal was 45% van alle werklozen minimaal een jaar werkloos. Een jaar eerder was dat nog 35%. In totaal waren er in het afgelopen kwartaal 5500 banen meer dan in de voorgaande drie maanden. Ongeveer 3500 zijn toe te schrijven aan zelfstandigen. Er zijn wel kanttekeningen te plaatsen bij deze waarnemingen van het CBS, maar daar kom ik in een van de komende blogs wel op terug.

Kredietbeoordelaar Fitch is negatiever geworden over België. Het bureau heeft de zogeheten outlook op 'negatief' gezet. De rating van onze zuiderburen blijft wel gehandhaafd op 'AA'. Een negatieve outlook houdt in dat bij een volgende beoordeling de rating omlaag kan gaan. Als reden voor het minder goede rapport voor België noemt Fitch onder meer dat de overheidsschuld minder snel terugloopt en dat de economische vooruitzichten voor onze zuiderburen zijn verslechterd. Dus …………….. een minder positieve outlook voor de toekomst.

Slotstand indices 14 november 2014/week 46: AEX 411,97; BEL 20 3162,45; CAC 40 4.202,46; DAX 30 9252,94; FTSE 100 6.654,37; SMI 8915,31; RTS (Rusland) 1002,96; DJIA 17634,74; Nasdaq 100 4224,986; Nikkei 17490,83; Hang Sen 24094,68; All Ords 5433,80; €/$ 1,2525; goud $1188,50, dat is €30.484,86 per kg, 3 maands Euribor 0,079%, 10 jarig Staat 0,94%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.