UPDATE15092012/133 Links, rechts of door het midden?

Dit blog is slechts gewijd aan drie onderwerpen plus nog wat losse berichten: de verkiezingsuitslag, de rechtsspraak van het Federale Constitutionele Hof in Karlsruhe over het ESM en de door Barosso aangekondigde muntenunie. Gisteren was het €day: Barosso presenteerde de contouren van een Europese bankenunie, in ons land was er sprake van een pro-Europese verkiezingsuitslag, die met gejuich werd ontvangen in de Zuid-Europese landen, in Brussel en op de financiële markten. Het Federale Constitutionele Hof oordeelde over de Duitse medewerking aan het ESM. De rechtsspraak luidde: Ja, maar. Merkel krijgt steeds meer tegenwind vanuit haar eigen partij het CDU/CSU, over haar Europa-politiek. Zonder de steun van de socialistische oppositie, kan ze opstappen. Griekenland heeft een nieuwe hulplening hard nodig, zegt IMF-directeur Catsambas.

Erg gelukkig ben ik niet met de stembusuitslag. De realiteit gebiedt mij te accepteren dat het volk heeft bepaald hoe de politieke verhoudingen in dit land liggen. Daardoor wordt het land opgescheept met het beleid van een politiek leider, die geen visie heeft op de toekomst van dit land en van Europa. Ik maak er op dit moment geen woorden over vuil: het zij zo! De uitslag, die ver na middernacht bekend werd was door geen enkele peiler, voorspeld. De heftige eindsprint van Samsom en Rutte heeft grote groepen kiezers op het laatste moment strategisch doen stemmen. De SP en de PVV hebben harde klappen gekregen. GL en het CDA lager al eerder in de vuurlinie. Er zijn 3 mogelijkheden voor een coalitie: links, rechts en het midden. Links heeft 38+15+4=57 zetels, als ik daarbij tel 12+5+2=76. Dat zou dan een 6 partijenkabinet worden met een minderheid van 30 zetels in de 1e Kamer. Het is geen optie meer want D66 doet niet mee, die willen alleen meedoen aan een kabinet uit het politieke midden. 2e mogelijkheid rechts: 41+13+3=57 met 15+12=84 met een meerderheid van 43 zetels in de 1e Kamer. Als de PVV van Wilders deze coalitie niet gedoogt dan scoort rechts 69 zetels in de 2e Kamer en 33 in de 1e Kamer. Dit lijkt geen serieuze optie. Een kabinet uit het politieke midden: 39+13+12+5=69 met gedoogsteun van de SP met 15 maakt 84 zetels. In de 1e Kamer heeft zo een 5-partijen coalitie een meerderheid van 40 zetels. Resteren 2 andere mogelijkheden: eerst VVD+PvdA+CDA=92, in de 1e Kamer 41 zetels. Het probleem is dat de PvdA een linkse aanpak voorstaat en de VVD een rechtse. De vraag is dan ook: zet Samsom een stap naar rechts en Rutte een stap naar links. Ik zie de sociaal-democraten nog niet meewerken aan een rechts beleid (vooral veel bezuinigen en vasthouden wat je hebt) en de liberalen zie ik geen links beleid (matig bezuinigen, inzetten op groei en banen, 3% is niet zaligmakend) steunen. Grote verschillen zijn er te verwachten over de JSF, de marktwerking in de zorg, het Lente-akkoord en het vrijmaken van geld voor economische groei. En het CDA eet van 2 walletjes, die kunnen met links mee en met rechts. De andere optie blijft: een Kabinet van Nationale Eenheid, maar die komt pas aan de orde als er nieuwe verkiezingen hebben plaatsgevonden. De formatie besprekingen zijn aanvangen: Henk Kamp, nota bene de zwakste politicus uit het liberale kamp, gaat verkennen. Komende donderdag debatteert de Kamer verder.

Ik ga verder met de realiteit van de dag. Als Rutte-2 aan het bewind komt ligt er op de schouders van Diederick Samsom de zware verantwoordelijkheid Rutte af te houden van de voorgenomen bezuinigingen. Ik ben zeker geen tegenstander de staatsschuld terug te brengen, maar nu even -nog- niet. Er zijn belangrijkere zaken aan de orde, waardoor ik zeg: hervormingen stevig aanpakken: onderwijs, woning- en hypotheekrente, arbeidsmarkt, pensioenen, integratie en natuurlijk de zorg. Wat dat laatste betreft: de zorgkosten gaan stijgen van €60 naar 80 mrd en daarom moet de premie omhoog, de dekking omlaag en het eigen risico omhoog. Fout, fout, fout ……….. door efficiënter werken, door het verlagen van het inkomen van het management en de artsen en door medicijnen centraal in te gaan kopen (eventueel in Europees verband) voor veel lagere prijzen en selectiever omgaan met behandelingen moet die stijging van €20 mrd worden teruggedrongen. Dus geen verdere bezuinigingen wel straffe hervormingen. Er moet veel slimmer worden geregeerd. Vorig jaar gaf het kabinet Rutte-1 iedere dag €100 mln meer uit dan het binnenkreeg. Dit jaar is dat, ondanks de doorgevoerde bezuinigingen, nog altijd €80 mln per dag. Dat bedrag moet verder omlaag gebracht worden uit gelden die vrijkomen uit hervormingen. Wat moet de hoogste prioriteit krijgen van het volgende kabinet of dat nu het kabinet Rutte-2 wordt of Samsom-1 of een Kabinet van Nationale Eenheid: banen, banen, banen. Roelf Haan schrijft daarover op Podium onder meer: stimuleer de economie, dat gaat ons uit de crisis helpen. De crisis in ons land is niet, zoals Merkel en Rutte ons willen doen geloven, ontstaan door overheidstekorten, maar door vraaguitval als gevolg van gebrek aan vertrouwen in de euro, in de toekomst, in onbekwame politici. Emiel Roemer en Diederick Samsom hebben gelijk: de eerste opdracht moet zijn dat het nieuwe kabinet de economie moet gaan opstoken. “Werkeloosheid in crisistijden is onvrijwillig. Afbetaling van overheidsschulden is alleen mogelijk uit nationale inkomens die groeien. In een euroland als Griekenland, die in een zware depressie verkeert, kan de vraag in het begin slechts toenemen als die groei, binnen de Europese economische ruimte, uit het Noorden komt.” Hier staat dus dat wij moeten zorgen voor economische groei in ons land opdat de Grieken naar ons kunnen exporteren. En pas dan komen de Grieken in rustiger vaarwater. Waar Haan voor waarschuwt is dat de inflatie bij ons daardoor met 3 a 4% kan toenemen. Het zal Samsom en Roemer als muziek in de oren klinken dat door een Europees beleid van extra overheidsbestedingen de braakliggende productiecapaciteit in de eurozone weer in gebruik kan worden genomen. Ik heb geen vertrouwen in Rutte dat hij zo een stimuleringspolitiek zal gaan inzetten. Daarvoor liggen de politieke regels die door Merkel worden gedicteerd te ver weg van de economische logica. Roelf Haan is voormalig medewerker geweest op het Ministerie van Financiën en bij het IMF. Eigenlijk is het gewoon 'Keynes': de overheid gaat stimuleren zodra de private sector stilvalt dan wel op de rem trapt. Alleen onze politieke leiders herkennen het beeld niet. Eerder heb ik deze politieke elite beschuldigd van onbekwaamheid. De muntunie is een monster voor landen die in financiële problemen zijn geraakt. De mogelijkheid die monetaire tools hadden om orde op zaken te stellen is verdwenen. Het concurrerend vermogen dat de zwakke landen nog hebben is, op papier, het verlagen van de lonen en pensioenen met bv 30% en/of het afbouwen van de verzorgingsstaat. Maar welke democratisch gekozen politicus voert zo een aanpak uit?

Het Constitutionele Hof in Karlsruhe heeft gesproken. De uitslag was, als verwacht, ja, mits. Het EMS is inmiddels geratificeerd worden door de Duitse president Joachim Gauck. De vraag is of alle 16 eurolanden zich aan de Duitse 'mitsen' moeten confirmeren dan wel dat de aanpassingen ook voor de andere 16 eurolanden gaan gelden? Daarover zal het laatste woord nog niet gesproken zijn. Duitsland draagt wel zijn soevereiniteit over maar wil ook een stem houden over wat het ESM ermee gaat doen. Het Constitutionele Hof zei daar het volgende over: Duitsland mag, zij het onder voorwaarden, deelnemen aan het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM), het permanente vangnet voor zwakke eurolanden. De rechters, die besluiten en wetten toetsen aan de Duitse grondwet, hebben zich over de zaak gebogen na klachten van tienduizenden Duitsers die bang zijn dat hun land te veel van zijn soevereiniteit prijsgeeft. De rechters hebben bepaald dat de aansprakelijkheid van Duitsland niet boven de afgesproken €190.024.800.000 mag komen zonder voorafgaande instemming van de Bondsdag. Ook moet voorkomen worden dat het Duitse parlement als gevolg van de zwijgplicht voor ambtenaren bij het ESM, onvolledig wordt geïnformeerd. Duitsland geeft het noodfonds dus GEEN blanco cheque en wil geïnformeerd blijven over de handel en wandel van het ESM. De Duitse volksvertegenwoordiging blijft een vinger in de pap houden. Het Bundesverfassungsgericht zegt letterlijk: Wie der Senat bereits in der Entscheidung zur Griechenlandhilfe und der Europäischen Finanzstabilisierungsfazilität vom 7. September 2011 festgestellt hat, fordert Art. 38 GG in Verbindung mit dem Demokratieprinzip (Art. 20 Abs. 1 und Abs. 2, Art. 79 Abs. 3 GG), dass die Entscheidung über Einnahmen und Ausgaben der öffentlichen Hand als grundlegender Teil der demokratischen Selbstgestaltungsfähigkeit im Verfassungsstaat in der Hand des Deutschen Bundestages verbleibt. Auch in einem System intergouvernementalen Regierens müssen die Abgeordneten als gewählte Repräsentanten des Volkes die Kontrolle über fundamentale haushaltspolitische Entscheidungen behalten. Insofern ist es dem Deutschen Bundestag untersagt, finanzwirksame Mechanismen zu begründen, die zu nicht überschaubaren haushaltsbedeutsamen Belastungen ohne erneute konstitutive Zustimmung des Bundestages führen können. Es ist dem Bundestag insoweit auch als Gesetzgeber verwehrt, dauerhafte völkervertragsrechtliche Mechanismen zu etablieren, die auf eine Haftungsübernahme für Willensentscheidungen anderer Staaten hinauslaufen, vor allem wenn sie mit schwer kalkulierbaren Folgewirkungen verbunden sind. Jede ausgabenwirksame solidarische Hilfsmaßnahme des Bundes größeren Umfangs im internationalen oder unionalen Bereich muss vom Bundestag im Einzelnen bewilligt werden. Auch bei der Art und Weise des Umgangs mit den zur Verfügung gestellten Mitteln muss hinreichender parlamentarischer Einfluss gesichert sein. Schließlich geht die Bundesrepublik Deutschland mit der Ratifikation des Fiskalvertrages auch keine irreversible Bindung an eine bestimmte Haushaltspolitik ein. Der Vertrag sieht zwar kein Austritts- oder Kündigungsrecht für die Vertragsstaaten vor. Es ist jedoch völkergewohnheitsrechtlich anerkannt, dass der einvernehmliche Austritt aus einem Vertrag immer, ein einseitiger Austritt jedenfalls bei einer grundlegenden Veränderung der bei Vertragsschluss maßgeblichen Umstände möglich ist. Duitsland heeft geregeld dat de Duitse volksvertegenwoordiging niet buitenspel wordt gezet ook als er vormen van soevereiniteit aan het noodfonds worden overgedragen. Als de EC/EU en de 17 regeringsleiders zich confirmeren aan de Duitse kanttekeningen en dat geen betekenis krijgt voor de andere 16 eurolanden (kan alleen aan Duitsland deze preferente positie worden toegekend) kan het noodfonds van start. Mijn vraag is: als aan Duitsland wordt toegestaan dat als de afgesproken inbreng in het ESM, €190 mrd voor de oosterburen, overschrijdt het Duitse parlement daarvoor toestemming moet geven, geldt die regel dan ook voor de €40 mrd van ons land? Juridisch blijven er een aantal vragen die moeten worden opgelost! Dat Merkel voor de media stond te juichen is verklaarbaar: Deutschland doet mee aan het ESM, kan geen blanco cheque afgeven en het Duitse parlement heeft het laatste woord. De macht van het ESM ligt in Berlijn en niet in Brussel of Luxemburg. En Duitsland kan op ieder moment uit het ESM stappen. De moffen zitten op rozen. Dat Monti opgelucht was over de Duitse steun aan het ESM is begrijpelijk. Zonder het ESM zou er geen nieuw noodfonds zijn gekomen. Nu is er een pot om uit te graaien met €400 mrd erin. Als de Eurogroep Duitsland deze greep naar de macht toestaat, is Merkel de keizerin van Europa. Accepteert Hollande dit? Het laatste nieuws is dat het EMS eind oktober actief wordt.

De muntunie moet er komen, zegt Barosso in het Europees Parlement. De financiële wereld, en niet langer de burgers, moeten zelf opkomen voor banken in de problemen. De EC wil af met de realiteit dat de aandeelhouders delen in de winst van de banken en de burgers worden opgescheept met de verliezen. Daar wil de Europese Commissie vanaf. In het volgende blog zal ik daar aandacht aan besteden want bij alles wat de ECB doet, dus ook de inkoop van junkbonds van zwakke landen, dragen niet de Europese landen het risico maar wel de burgers. De Europese Commissie wil de probleembanken in de eurozone al in 2013 onder streng toezicht van de ECB plaatsen. En vanaf 2014 zelfs alle 6.000 banken. Hoe realistisch is dat en wat zijn de gevolgen? Een groot probleem is dat systeembanken veel te groot zijn voor het land waarin ze gevestigd zijn. Die moeten supranationaal verantwoording gaan afleggen. Voorzitter Barrosso en Commissaris Barnier van de EC willen komen tot een gemeenschappelijk Europees bankenbeleid en willen zo snel mogelijk één centrale banktoezichthouder voor alle banken in de eurozone oprichten. Deze instantie moet ondergebracht worden bij de Europese Centrale Bank. Die zou dan als eindverantwoordelijke probleembanken boetes kunnen opleggen, kunnen eisen dat ze hun kapitaalbuffers versterken of zelfs, indien nodig, hun banklicentie kunnen intrekken. Op 1 januari 2013 zou de ECB al kunnen beginnen met de controle van banken die ‘naar eigen goeddunken’ worden gekozen. Wellicht probleembanken die staatssteun hebben ontvangen of gevraagd. Een half jaar later gaat de toezichthouder de zowat 30 grootste systeembanken, controleren. Op 1 januari 2014 zouden alle banken onder Europees toezicht moeten staan. De hier voorgestelde tijdslijn zal niet realiseerbaar zijn en zal grote vertraging oplopen. De probleem- en systeembanken gaan onder verantwoordelijkheid van de ECB functioneren, de rest blijft onder controle van nationale centrale banken, maar wel onder supervisie van de ECB. Het supranationale toezicht gaat plaatsvinden om te voorkomen dat de nationale bankwaakhonden problemen bij banken vaak stilletjes onder de mat veegden om te voorkomen dat al teveel transparantie een concurrentienadeel zou kunnen opleveren. Door het bankbeleid te centraliseren op Europees niveau, hoopt Brussel de vicieuze cirkel tussen de bankencrisis en de oplopende overheidsschulden te doorbreken. Die uitspraak roept twijfels op of er een directe relatie ligt tussen deze 2 probleemgebieden. Nu is het nog zo dat de lidstaten hun zwakke banken zelf financieel ondersteunen. Ik ben daar faliekant op tegen omdat banken ondersteund moeten worden door de aandeelhouders, dat zijn de eigenaars van de banken. In een bankenunie, stelt de Europese Commissie voor, zullen de zwakke banken de mogelijkheid krijgen om rechtstreekse hulp van het nieuwe Europese noodfonds ESM te vragen. Dit is de grootst mogelijke quatsch die je kunt bedenken. Burgers met de risico's opzadelen terwijl het grootkapitaal toekijkt. De Europese Commissie stelt zich hier op als een belangenbehartiger van het grote geld. De Noord-Europese landen staan in grote lijnen wel achter dit voorstel al wil Duitsland niet dat de ECB alle 6.000 banken gaat controleren, maar alleen de 25 tot 30 systeem/probleembanken. ‘Kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit’, benadrukt Merkel, die zo wellicht haar talrijke Duitse Landesbanken en Sparkassen wil beschermen. De Commissie wijst er echter op dat ook kleinere banken, zoals het Britse Northern Rock, bij een faillissement voor problemen kunnen zorgen. Verder is er geen duidelijkheid of de controle in de toekomst alleen betrekking heeft op banken uit de eurozone of dat ook de andere tien EU-landen daarbij betrokken worden. Kan er sprake zijn van belangenvermenging bij de ECB? Het antwoord is ja. En wel op twee niveaus. Om de geloofwaardigheid van de ECB niet te ondermijnen, moet het bankentoezicht volledig los staan van de huidige kerntaak van de ECB: toezien op de inflatie in de eurolanden. Daarnaast moet de ECB haar nieuwe controletaken afstemmen op de bestaande toezichthouder EBA, een verzameling van de bestaande bankwaakhonden van de 17/27 EU-lidstaten, zodat externe banken, met hoofdkwartieren buiten de eurozone, niet benadeeld worden. En als dit allemaal zo geregeld gaat worden zijn we dan verlost van nieuwe problemen bij de banken? Neen. Eigenlijk spreekt men veel te vroeg van ‘een Europese bankenunie’. Dit is slechts een eerste stap, die dit jaar nog moet worden goedgekeurd door de regeringsleiders. De weg is nog heel lang. Stap twee is een Europese garantie voor alle particuliere spaargeld tot 100.000 euro, zodat de kapitaalvlucht uit Zuid-Europa wordt gestopt. Stap drie is de oprichting van een Europees resolutiefonds dat probleembanken geordend kan ontmantelen. Er moet voor dit alles ook nog geld gevonden worden. En dan de schulddeling, gaat die ingebracht worden onder de bankenunie? De tijd zal het allemaal leren. De eerste reactie is binnen: de Duitse spaarbanken waarschuwen Merkel dat zij niet in staat zijn mee te gaan werken aan een Europees deposito-garantiestelsel. De Europese politici willen dat als Zuid-Europese banken omvallen en het spaargeld van de burgers niet/niet helemaal kunnen terugbetalen de Noord-Europese (spaar)banken die verplichting over moeten nemen, in plaats van de nationale overheid. Dus als er Spaanse banken gaan omvallen, hetgeen niet helemaal ondenkbeeldig is, dan moeten Nederlandse, Duitse, Finse, Oostenrijkse, Estse en Slowaakse banken inspringen en betalen zodat iedere Spaanse spaarders van die omgevallen (spaar)bank hun spaargeld terugkrijgen met een maximum van €100.000. Dus niet de Spaanse regering springt in de bres, maar uiteindelijk Noord-Europese spaarders. Daar is het laatste woord nog niet over gesproken.

De trojka raakt steeds meer de weg kwijt. Deskundigen van de missie die in Athene moet toezien op het Griekse financiële beleid willen dat de Grieken die een baan hebben, langer kunnen gaan werken. Daarbij denken ze aan 6 dagen per week en 13 uur per dag. Ze dringen aan op liberalisering van de arbeidsmarkt, onder meer met de mogelijkheid 78 uur per week te werken in plaats van 40 uur in de huidige officiële werkweek. De krant Kathimerini meldt dat de trojka dinsdag en woensdag heeft overlegd met de Griekse minister van Arbeid, Yiannis Vroutsis. Het maximaal aantal uren werk moet door de week heen wel worden onderbroken voor rustperiodes van 11 uren. Aangenomen dat de grieks-orthodoxe Grieken de zondag als rustdag behouden, kan een werkweek dan zes heel lange dagen duren. De trojka heeft Vroutsis ook aanbevolen de opzegtermijn voor het beëindigen van arbeidscontracten te verkorten. Die is nu 4 tot 6 maanden waarin de werkgever blijft doorbetalen. Ook de pensioengerechtigde leeftijd moet snel weer omhoog en nu naar 67 jaar, vinden de raadgevers van de trojka. Door de aanhoudende economische crisis in Griekenland loopt de werkeloosheid steeds verder op. In mei was die gestegen naar 23,1% van de beroepsbevolking. De Griekse regering is door de trojka gedwongen omvangrijke bezuinigingen door te voeren om de overheidsFinanciën op orde te krijgen. Die ingrepen hebben grote invloed op de koopkracht van de bevolking, waardoor de economie steeds dieper in de put valt. De regering rekent met opnieuw een economische krimp van 7% voor dit jaar. Als de gekte verder doorslaat en de trojka een werkweek van 78 uur gaat afdwingen hoeveel meer werkelozen komen er dan bij? Wat zei Rutte ook alweer over de Grieken in verschillende verkiezingsdebatten? Als we snel al onze noodhulp aan de Grieken kwijt willen zijn dan moeten we op deze weg doorgaan.

Het ongelimiteerd opkopen van staatsobligaties door de ECB is in zijn praktische uitwerking problematisch. “Het is alsof je een pistool tegen je eigen hoofd hebt." Dit zei zondag Nout Wellink, voormalig president van De Nederlandsche Bank, in Buitenhof. Vorige week werd bekend dat de ECB onder voorwaarden staatspapier zal opkopen op de secundaire markt. Volgens Wellink zal het er op uitdraaien dat de ECB straks zit met obligaties waar banken en andere investeerders van af willen. “Als ze dit echt gaan uitvoeren, is het einde van het verhaal dat de ECB wordt opgezadeld met heel veel schuldpapier dat niemand wil hebben.” ECB-president Mario Draghi zei een dag of tien geleden dat landen die van die mogelijkheid gebruik willen maken, wel aan strikte voorwaarden moeten voldoen. Zoals nu ook Griekenland harde bezuinigingen en verregaande hervormingen moet doorvoeren. Maar Wellink twijfelt of de ECB zomaar kan stoppen als een land niet genoeg bezuinigt. Dat besluit zal leiden tot groot verlies op de obligaties die in het bezit zijn van de ECB. “Als je stopt, raak je niet alleen dat land, maar ook je eigen voorraad papier.” Het definitieve antwoord op het gevaar dat landen in zulke ernstige problemen komen, dat ze uiteindelijk omvallen, is dit besluit van de ECB volgens Wellink niet. En wat hem betreft ligt de boei ook niet direct bij de centrale bank. “De beste oplossing is dat de regeringsleiders nu snel hun verantwoordelijkheid nemen en de dingen doen die noodzakelijk zijn. Daar hoort bij de overdracht van soevereiniteit.” Wellink wilde niet zeggen of hij, anders dan zijn opvolger Klaas Knot, in de vergadering van het ECB-bestuur tegen het nieuwe beleid zou hebben gestemd. "Ik vind het een heel goede vraag, maar ik laat het aan u om op basis van wat ik heb gezegd te beoordelen wat ik gestemd zou hebben." Draghi heeft aangeboden om in het Duitse parlement uitleg te komen geven over zijn plannen met betrekking tot het opkoopprogramma (OMT).

In het vervolg van deze waarschuwing komt IMF-directeur Catsambas met de uitspraak dat Griekenland waarschijnlijk een derde steunpakket nodig heeft om de enorme financiële problemen aan te pakken. Volgens deze topfunctionaris bij het IMF heeft het land extra geld nodig in de vorm van leningen, het liefst tegen zeer gunstige voorwaarden. In Athene werd het nieuws ontkend. Op dit moment is de Trojka bij de Grieken op bezoek om de voortgang van het tweede steunpakket te bekijken. Dat gebeurt om een moment dat de Griekse regering onder grote druk van de bevolking staat om pijnlijke maatregelen opnieuw uit te stellen of te versoepelen. Premier Samaras heeft zijn Europese collega's al gevraagd om de strenge tekortdoelstellingen voor Griekenland met twee jaar te verlengen. Volgens Catsambas is het onrealistisch te verwachten dat de Grieken de nieuwe problemen zonder aanvullende hulp oplossen. De ministers van Financiën hebben gisteren, bijeen op Cyprus, besloten pas op zijn vroegst medio oktober een standpunt in te nemen over verdere hulp aan Griekenland. Kennelijk weet de trojka niet wat te doen, dan wel worden in de 'achterkamertjes' geen voldoende resultaten geboekt.

Ik begin met een paar one-liners: de verarming van de Zuid-Europese landen schaadt onze exportpositie. De zwakke broeders waren groot-afnemers van onze zuivel, dat is voorbij sinds de EU die landen forse bezuinigingen heeft opgelegd. Dat betekent dat afgedwongen bezuinigingen, dat geldt ook voor ons land, slecht uitpakken voor de economische groei.

Als we kijken naar de prognoses van de rekenmeesters van het CPB die ze 2 jaar geleden aanleverden dan blijkt daar weinig tot niets van terecht te zijn gekomen. De VVD was de banenkampioen in 2010, twee jaar later is het aantal werkelozen met >100.000 gestegen en het wordt allemaal nog erger. De aannames die de rekenmeesters maken blijken achteraf niet te sporen met de realiteit. Ik bekijk hun doorrekeningen van het Lente-akkoord met de nodige terughoudendheid. Zolang het consumentenvertrouwen niet verbetert zal de koopkracht verder afnemen.

Nadat Moody's dinsdag gemeld had dat de 'triple A'-kredietwaardering van de Verenigde Staten wordt aangepast als het Congres voor 2014 niet een begroting opstelt die leidt tot een geleidelijke verlaging van de schuldenlast van het land. Op dit moment heeft de VS een rating van Aaa met een negatieve outlook. Als de verhouding tussen de overheidsschuld en het bbp niet verbetert dreigt een afwaardering naar Aa1. Daardoor daalde de waarde van de $ naar €1,29. Dat is een positieve impuls voor de Amerikaanse export maar een negatief signaal voor de export van de eurolanden.

De Europese Unie en het IMF geven Portugal extra tijd om haar doelstellingen te bereiken. Portugal mag daardoor dit jaar met een tekort van 5% eindigen in plaats van 4,5%. Minister van Financiën Gaspar maakte bekend dat de versoepeling het gevolg is van de fors inzakkende economie, die mede door de forse bezuinigingen in de diepste recessie sinds de jaren zeventig is gedoken. Portugal hoeft niet al volgend jaar aan een emu-sdaldo van 3% te voldoen. In 2013 is nu 4,5 procent voldoende, terwijl het tekort een jaar later maximaal 2,5 procent mag bedragen. Of de Portugezen die doelstelling in 2014 al bereiken hangt helemaal af van de wereldhandel, de exportpositie van het land en de ontwikkeling van de koopkracht. Pas als de €-crisis en de overheidsschulden problematiek in de eurozone zijn opgelost, de werkeloosheid in de Zuid-Europese landen fors is verbeterd, de economische groei sterk is gestegen, de zwakke banken zijn gesaneerd (gecontroleerd omgevallen) en de systeembanken weer gezond zijn en geherkapitaliseerd, pas dan kunnen de zwakke landen uit het dal omhoog klauteren. Ik hang daar geen jaartal aan. Het kan nog 5 jaar duren of zelfs 10 jaar, maar als het nog langer duurt zijn de kansen voor Europa verkeken. Dan moeten we een stap achteruit doen met zware gevolgen voor onze verzorgingsstaat. Het is goed als 'iedereen', nationale politici, Europese leiders (op politiek, financieel en monetair gebied), beleidsmakers en sociale partners, zich de ernst van die situatie bewust zijn.

De 2200 banen die Philips deze week aankondigde wereldwijd extra te moeten schrappen, komen voor 'merendeels' voor rekening van buitenlandse vestigingen. Maar ook bij Philips Nederland verdwijnen een nog onbekend gehouden aantal banen. Het elektronicaconcern bespaart daarmee tot 2014 ruim 300 miljoen euro extra. Na een correctie hiervoor ziet het CBS een daling van bijna 1 procent.

De Federal Reserve (Fed) geeft een nieuwe financiële injectie aan de Amerikaanse economie. Volgens deskundigen zijn de markten echter verslaafd geraakt aan het vele geld en dreigt hierdoor een nieuwe ’bubble’, waardoor de economie in de goot kan eindigen. Het gaat om QE3. Er wordt maandelijks geld naar de banken gepompt ter grootte van $40 mrd door inkoop van aan hypotheken gerelateerde schuldpapieren. De FED noemt geen einddatum. De 2 eerdere marktverruimende monetaire ingrepen QE1 en QE2 hadden tesamen een omvang van $2300 mrd. In dit programma gaat het om $480 mrd per jaar. De eerste 2 programma's hebben relatief bekeken nauwelijks rendement opgeleverd. Het enige wat resteert is een schuldenberg die de Amerikanen nooit meer afgebouwd krijgen. De Amerikaanse basisrente blijft nog 3 jaar rond de 0%. De dollar verzwakte sterk na de bekendmaking. Aandelenbeurzen sloten in het groen. Ik heb er geen goed gevoel bij noch voor de VS, noch voor Europa.

De VPRO is afgelopen maandagavond een nieuwe serie Tegenlicht gestart. Documentaires over onze samenleving van nu. Waar ligt de kracht en waar de zwakte van onze verzorgingsstaat. Ramsey Nasr, onze Dichter des Vaderlands, is onze gids van dienst. Bij deze verkenning. Hij neemt ons mee naar de werkelijkheid van Nederland op een keerpunt. Hij neemt ons mee naar het nieuwe Nederland met als uitgangspunt de gedachte: over onszelf zijn we eigenlijk heel tevreden, maar over het land maken we ons grote zorgen. Dat gevoel hangt samen met het besef van waar we vandaan komen: geobsedeerd door welvaart, alles reducerend tot meetbaar geluk op de economische thermometer, verdrinkend in mateloosheid. Door onze vrijheden de das omgedaan. We beseffen dat we op een keerpunt staan, maar hoe we met die nieuwe werkelijkheid om moeten gaan, daar hebben we geen idee van. Hoe geven we Nederland een duurzaam perspectief? Ramsey Nasr maakte maandagavond voor Tegenlicht de stand van het land op, samen met de bestuurders van een politievakbond, een academisch ziekenhuis en een scholengemeenschap. Vlaggendragers van de drie grote pijlers waarop ons land rust: Veiligheid, Zorg en Onderwijs. Tussen frustratie, hoop en daadkracht tonen zij hoe we ons land voorbij de crisis kunnen voeren, om het te laten bloeien en groeien. Een buitengewoon interessante zienswijze op Nederland en op de politieke realiteit. Het gevallen rechtste kabinet Rutte-1 dat een beleid voerde waarbij 'het recht van de sterkste' wordt ondersteund. Dat gebeurt met de one-liner 'iedere Nederlander moet zijn verantwoordelijkheid nemen' en is daar ook verantwoordelijk voor. De overheid trekt zich in sneltreintempo terug als belangenbehartiger van de sociaal zwakkeren. Rutte gaat voor de 'winners' en laat de 'losers' in de kou staan. Hij trekt zijn handen terug als het gaat om het pgb, passend onderwijs, werken naar vermogen. Offervaardigheid, strijdvaardigheid en solidariteit komen in zijn vocabulaire niet voor. Meerdere keren, voorafgaand aan de debatten voor de verkiezingen, moest hij met leugens zijn debatstatus redden. Het is eigen dat een politicus een beroep doet op een gemanipuleerde uitspraak van de werkelijkheid. Maar een premier die liegt, een premier die een tegenstander niet aan het woord laat komen, een premier die zijn eigen programma niet verdedigt, maar er regelmatig voor kiest de standpunten van de opponent aan te vallen, nee dat is niet mijn man (voor zover het een man is). Alle arbeiders €1000 beloven, die ze nooit zullen krijgen. Rutte de banenkampioen in 2010, maar tijdens Rutte-1 zijn er wel >100.000 werkelozen bijgekomen. Ik heb hem al een halfjaar geleden weggezet als een lobbyist voor de VVD achterban, meer heeft hij niet gepresteerd in de periode waarin hij zich premier noemde. Als je hem vraagt hoe de toekomst van Nederland en Europa eruit ziet over 2, 5 en 10 jaar blijft het stil en ook zijn Brusselse vriendjes geven daar geen helder beeld over.
Europese banken moeten in de komende 5 jaar voor €40 tot 70 mrd bezuinigen. Dat stelt onderzoeksbureau Roland Berger op basis van een onderzoek onder 25 Europese banken, waaronder ING, Barclays en Santander. Om die besparingen te bereiken, moeten banken volgens de onderzoekers hun organisatie en producten versimpelen. Veel vooruitgang in die cultuuromslag zien de onderzoekers echter niet. Volgens hen is 40 procent van de banken ,,nauwelijks'' bezig met de benodigde besparingen. Bij een kwart is het volgens Roland Berger de vraag of aangekondigde maatregelen genoeg zijn om zich te beschermen tegen een verdere verslechtering van de markt. De besparingen zijn nodig om de kosten terug te dringen tot 55 procent van de omzet, verduidelijkte onderzoeker Mark de Jonge. Onder normale economische omstandigheden hebben de 25 grootste banken van Europa daar al €40 mrd aan bezuinigingen voor nodig. Bij een verslechtering van de economie komt daar nog eens €30 mrd bij. Banken moeten zich volgens de onderzoekers meer gaan richten op eenvoud. Ze moeten daarbij minder complexe producten aanbieden en zich richten op hun kernactiviteiten. Door organisatorische processen te verbeteren, zou binnen 18 maanden al 10 tot 20 procent van de totale kosten kunnen worden uitgespaard. ,,Het mes snijdt aan twee kanten'', zei De Jonge over de noodzaak van simpeler producten. ,,Ten eerste eisen klanten transparante producten van de banken. Daarnaast wordt het adviesproces voor de banken dan eenvoudiger en goedkoper.'' Banken moeten ook naar kritisch naar de beloningen van hun bankiers kijken. Die moeten volgens De Jonge meer worden gebaseerd op maatschappelijk nut dan op de winst die er voor de bank wordt gemaakt. ,,Het roer moet radicaal om. Men kan niet volharden in een kaasschaafmethode, waarbij alles bij het oude blijft.''

Korte berichten:

De meeste Spanjaarden verwachten dat binnen afzienbare tijd de Spaanse regering een verzoek voor een steunpakket uit het noodfonds van de Europese Unie zal aanvragen;

De groei van de Chinese industrie zwakt verder af: in augustus werd de traagste productiegroei gemeten sinds de laatste 39 maanden. Als redenen worden genoemd: teruglopende orders en een zwakkere export naar Europa en de VS. De productie groeide met maar liefst 8,9%, toch is er in China sprake van een afkoeling, de economische groei steeg in het 2e kwartaal met 7,6%, bij een stijging van de inflatie in augustus van 2%, voornamelijk toegeschreven aan stijgende voedselprijzen. In Madrid wordt dit weekend geprotesteerd door tienduizenden demonstranten tegen nieuwe bezuinigingen van de Spaanse regering.

In de Nederlandse ICT-sector raken steeds meer mensen hun baan kwijt. Grote  IT-belangenbehartigers bevestigen een bericht daarover uit het FD. De krant hield een rondgang onder een aantal grote ICT-bedrijven. Daaruit bleek dat er een ontslaggolf gaande is in de sector.Deze week ontsloegen Getronics en Capgemini enkele honderden
werknemers doordat orders teruglopen. Het zou gaan om zeker 600 banen. De dalende trend is al een tijd aan de gang. Steeds meer banen verdwijnen naar  lagelonenlanden. Tegelijkertijd dreigt er wel een tekort aan hoogwaardige kennis en ervaring in Nederland.

De huizenprijzen in Spanje zijn in het tweede kwartaal op jaarbasis met 14,4% gedaald, de sterkste afname sinds 2007. In het eerste kwartaal gingen de huizenprijzen in Spanje met 12,6% omlaag in vergelijking met een jaar eerder. De Spaanse vastgoedsector verkeert al tijden in een diepe crisis.

Egan-Jones, een klein Amerikaans ratingburo, verlaagt de kredietstatus van de VS van AA naar AA-.

De Europese Commissie wil per 1 januari 2013 al beginnen met het toezicht op de eurozonebanken. Gefaseerd moeten alle, circa 6000 banken onder de centrale toezichthouder, die rond de Europese Centrale Bank opgetuigd wordt, gaan vallen. Met name Duitsland betwijfelt of het voorgestelde tijdspad haalbaar is. Andere landen, met name de Zuid-Europese, willen voortvarender te werk gaan. Het dagelijks bestuur van de Europese Unie denkt dat de deadline van 2013 „lastig, maar haalbaar” is. Minister Jan Kees de Jager prefereert „kwaliteit boven snelheid”. Nederland is in principe voor de bankenunie, maar wil een stap-voor-stapbenadering. Hij wil dat alles goed wordt geregeld. Beslissingen in andere landen mogen niet op het bordje van de Nederlandse belastingbetaler belanden, aldus de minister.

Griekenland heeft 2 jaar uitstel nodig van bezuinigingsafspraken en wil ook meer geld van de Europese Centrale Bank, herhaalde premier Antonis Samaras. Enkele weken geleden heeft hij Merkel en Hollande daarvan al vergewittigd. Samaras zegt dat het armlastige land vastberaden is om €11,7 mrd te besparen, om te voorkomen dat Griekenland de eurozone moet verlaten. Maar hij zegt ook dat daarvoor 4 jaar nodig is in plaats van de afgesproken 2 jaar. Leiders van de eurozone en het IMF erkennen dat Griekenland meer tijd nodig heeft.

De talkshow van Pauw&Witteman verliest aan kwaliteit. De uitzending van gisteravond was echt slecht. Pauw moet opstappen want hij kent zijn dossiers niet (b.v. pensioen en gepensioneerden) en Witteman mag in de VUT (voor zover die nog bestaat).

Slotstand indices 14 september 2012/week 37: AEX 338,28; BEL 20 2.471,60; CAC 40 3.581,58; DAX 30 7.412,13; FTSE 100 5.915,55; SMI 6.559,16; RTS (Rusland) 1.577,24; DJIA 13.593,37; Nasdaq 100 2.855,23; Nikkei 9.159,39; Hang Seng 20.629,78; All Ords 4.410,20; € $1,3126; goud $1770,50 dat is €43.324,01 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.