UPDATE15032014/212 Pensioenstelsel onhoudbaar

De bom is gebarsten en Dijssel is daar niet blij van geworden. De uitspraak van Klaas Knot is te stellig en te vroeg naar buiten gebracht. Dijssel erkent dat het onderwerp op de maatschappelijke agenda moet worden gezet over het spanningsveld dat er is tussen de belangen van de oudere en jongere generaties en tussen de inkomensgroepen. Maar de uitspraak van de president van De Nederlandsche Bank dat ons pensioenstelsel in deze vorm onhoudbaar is, dat gaat de Minister van Financiën te ver en komt te vroeg. De premier reageerde ook met de opmerking dat we een goed pensioenstelsel, maar dat wel onderhoud nodig heeft. De kern van het probleem is dat de babyboomgeneratie te lage pensioenreserves hebben opgebouwd om daarmee de toegezegde pensioenuitkeringen te kunnen uitkeren. De stijging van de gemiddelde leeftijd van gepensioneerden is, als gevolg van medische ontwikkelingen, gestegen. En omdat de pensioenuitkeringen niet gelimiteerd zijn hebben pensioenfondsen de plicht tot het levenseinde van de gepensioneerden de overeengekomen uitkering te doen. Dit laatste is niet helemaal waar. Er spelen nog nog zeker 3 ontwikkelingen een rol. De eerste is dat een overgrote meerderheid van de pensioenfondsen al zeker 5 jaar geen inflatiecorrectie meer uitkeert. Dat heeft de koopkracht van de uitkering met 15% verminderd. De tweede is dat pensioenfondsen door DNB kunnen worden 'gedwongen' om op de uitkeringen te korten als gevolg van een te lage dekkingsgraad, die door DNB wordt opgelegd. De derde is de extreem lage rente die door de ECB wordt vastgesteld, waardoor de toekomstige verplichtingen om veel meer pensioenreserves vragen dan, wanneer uitgegaan zou worden van een vaste verrekenrente van 4%. In dit licht bezien stelt Knot ''Het huidige stelsel met een hoge uitkering en een hoge mate van zekerheid is niet houdbaar in het licht van de komende vergrijzing.” Verder kiest hij ervoor dat er meer flexibiliteit en keuzevrijheid komt. 'Het moet flexibeler, mensen moeten iets meer ruimte krijgen om te kunnen kiezen hoe en waar en hoe ze hun pensioen opbouwen'. Het bestaande pensioenstelsel is in de problemen gekomen als gevolg van de financiële crisis. De bomen groeiden niet tot in de hemel, weten we nu, daar moet het beleid aan worden getoetst. Veruit de belangrijkste doelstelling van stelsel is een aanvullende uitkering op te bouwen naast de AOW. Ik discussieer niet over de vraag hoelang de overheid nog in staat is de AOW, in zijn huidige vorm, overeind te houden. Ik stel wel de duurzaamheid van opgebouwde pensioenrechten door deelnemers, werknemers dus, hoog op het pakket van eisen waaraan het stelsel moet blijven voldoen. Deelnemers die met hun opgebouwde pensioenreserves risicovol kunnen gaan beleggen, dan wel gaan speculeren. Aangetrokken door het gok-element. We moeten onder alle omstandigheden voorkomen dat deelnemers door hun avontuurlijk beleggingsgedrag aan het einde van hun werkzaam leven zonder dan wel met een -te- laag inkomen te zitten. Dat jongere generaties het saai vinden hoe pensioenfondsen 40 jaar lang de opgebouwde pensioenreserves beleggen, herken ik wel, maar het avontuur past niet bij de doelstellingen. Waar we wel mee zitten is dat beleggingen van pensioenreserves niet 'goudgarant' meer zijn, dat de verrekenrentes onzeker zijn en voor veel schommelingen zorgen in de 40 jaar waarin de premies worden belegd. De grote schoonmaak van de laatste lange golf van Kondratieff (1949-2008) eist het overboord zetten van overtollige ballast en het hervormen van een aantal grote sociaal/maatschappelijke onderwerpen. Het pensioendossier is er daar één van, dat vooral met grote wijsheid en visie op de toekomst moet worden behandeld. Mijn vraag is of Klaas Knot rekening heeft gehouden met zijn uitspraak dat het huidige 'pensioenstelsel onhoudbaar' is en de gevolgen die dat kan hebben voor het consumentenvertrouwen en het koopgedrag. Op de achtergrond speelt ook mee wat de plek wordt van onze pensioenfondsen in de Bankenunie. Het zou zo maar kunnen dat met ons pensioengeld Zuid-Europese landen en banken gered gaan worden. Veel is in deze fase nog onzeker.

Klaas Knot geeft aan het FD een interview dat staat op http://fd.nl/economie-politiek/775129-1403/klaas-knot-bepleit-invoering-euro-obligatie. Enkele citaten daaruit: De president van De Nederlandsche Bank meent dat de eurolanden er uiteindelijk verstandig aan doen gezamenlijke begrotingsbuffers en financiering van de staatsschuld (euro-obligaties) in te voeren. Hij is van mening dat het delen van risico’s tussen landen een logisch sluitstuk is van de Europese eenwording. ‘Zo niet, dan kan de monetaire unie alleen overleven als je nationaal veel grotere buffers aanhoudt. Anders loop je weer het risico dat de hele boel gaat ontsporen.’ 'Ondubbelzinnig pleidooi Knot voor eurobonds lijkt mij een debat met kabinet waard. Is Europa toe aan rentesocialisme?', reageert CDA-Tweede Kamerlid Eddy van Hijum op twitter (ik snap die tweed niet, waar wordt op gedoeld?). Voor Knot is een belangrijke les van de crisis ‘dat er geen monetaire unie mogelijk is zonder vergaande coördinatie van economisch beleid’. Als je niet bereid bent in Europa soevereiniteit met elkaar te delen, is de uitkomst de facto dat je soevereiniteit overdraagt aan financiële markten, stelt Knot. Met name de VVD en premier Mark Rutte hebben dergelijke stappen een- en andermaal uitgesloten en verworpen. © 2014 Het Financieele Dagblad
De economie in Nederland trekt minder goed aan dan in andere Europese landen, dat is de boodschap van DNB in het jaarverslag 2013. Het komt onder meer doordat Nederland veel geld heeft gestoken in de nationalisatie van vijf banken en verzekeraars en door een rem op de economische groei, met als gevolg een stagnerende koopkracht. Ook de achterblijvende ontwikkelingen op de bouw- en woningmarkt en de problemen van de pensioenfondsen remmen de economische groei af. Dat alles is het gevolg van de ingezette bezuinigingen van de rijksoverheid om daarmee de alsmaar stijgende staatsschuld onder controle te krijgen. Doemdenken is niet nodig, zegt DNB, maar het herstel van de Nederlandse economie zal hobbelig en weinig krachtig zijn. In het jaarverslag worden ook enkele pluspunten genoemd: Nederlanders staan er nog altijd financieel sterk voor, het opleidingsniveau is hoog, en er zijn maatregelen genomen om de woningmarkt en de pensioenen te hervormen. Dat zegt DNB, maar de realiteit is wel dat de koopkracht onder druk blijft staan, zeker voor de ouderen en mensen aan de onderkant van de samenleving, die in leven worden gehouden door de voedselbanken. 300.000 Nederlanders hebben een achterstand opgelopen in de tijdige betaling van hun zorgpremie. 1,3 miljoen gezinnen wonen in een huis dat 'onder water ' staat. Bij het herstel van de wereldeconomie lopen de Verenigde Staten voorop, het land fungeert als een locomotief. Europa volgt, maar loopt wat achter, met Nederland als laatbloeier. Er zijn ook allerlei risico's die de wereldeconomie parten spelen en onzekerheid veroorzaken: de ongezonde financiële situatie van huishoudens, banken en overheden en de omvangrijke financiële steunprogramma s van centrale banken. Schuldvermindering en het herstellen en opbouwen van financiële buffers vergen tijd en drukken de groei. De wereldeconomie laat ook een opmerkelijke verschuiving zien. Voor en tijdens de crisis waren het de nieuwe opkomende economieën die de groei trokken. Terwijl Europa en de VS in een recessie belandden, behaalden landen als China, India, Turkije en Brazilië soms dubbele groeicijfers. Maar dat verandert: de groei zal de komende jaren vooral weer uit de ontwikkelde westerse economieën komen, zegt DNB. Ik zou hier liever willen spreken van 'moeten komen'. En of die westerse economieën daartoe in staat zijn, is voor mij nog maar zeer de vraag. De groeivooruitzichten van de opkomende markten zijn verslechterd. Die landen lopen tegen de harde grenzen van hun groei aan, onder meer door vergrijzing, inefficiënte investeringen en gebrekkige scholing. Bijkomend probleem is dat een aantal van deze landen last hebben van het besluit van de FED (de Amerikaanse centrale bank), om de miljardensteun aan de Amerikaanse economie geleidelijk af te bouwen. Alleen al het voornemen om af te bouwen leidde tot een enorme uitstroom van dollars uit de opkomende economieën en tot een verzwakking van de lokale munten. De lagere wisselkoersen met de euro en dollar ondermijnden de resultaten van internationaal opererende bedrijven. Hier staat dus dat de euro (huidige koers t/o de $ is €1,40) is slecht voor de exporterende bedrijven uit de eurozone. Uit het DNB-jaarverslag blijkt ook dat de Nederlandse goudvoorraad door de gedaalde goudprijs €7,7 miljard euro in waarde is afgenomen. Op 31 december was de goudvoorraad van 612.000 kilo bijna €17,2 mrd waard. Eind 2012 was dat nog €24,8 mrd. De Nederlandse goudvoorraad ligt verspreid over een paar kluizen. In de kelderkluizen van DNB in Amsterdam ligt ongeveer 10%, de rest is ondergebracht bij de Federal Reserve in New York, bij de Canadese centrale bank in Ottawa en bij Bank of England in Londen. Hier en daar worden twijfels uitgesproken over het in bewaring gegeven goud aan de FED. Ons goud zou zijn ondergezet als zekerheid voor aan de Amerikaanse Staat gegeven kredieten. Van officiële zijde is dat altijd tegengesproken. Ik wil aan de uitspraken van DNB nog wel toevoegen dat de ontwikkelingen in de Krim tot sancties kunnen gaan leiden van de G7-landen versus Rusland en Russische ondernemers. Hoe harder de aanpak van de VS en Europa, hoe groter de negatieve uitstraling ervan. Met alle gevolgen voor de wereldhandel en de financiële markten vandien. De prijs van het goud gaat daarvan profiteren.

Een korte notitie over de politieke ontwikkelingen in ons land, de gemeenteraadsverkiezingen op de 19e en het zwakke optreden van minister Opstelten in de 2e Kamer over de deal die uiteindelijk Officier van Justitie Teeven in 2000 sloot met de drugsbaron Cees H. De VK schrijft daarover dat advocaat Doedens zegt: 'Het optreden van mr. Teeven is in deze aan te merken als onjuridisch, onzorgvuldig, ondoorzichtig en derhalve onprofessioneel en oncontroleerbaar.' De advocaat heeft het ook over 'solistisch optreden' van Teeven en vermoedt dat die zijn superieuren 'veelal achteraf en dan waarschijnlijk ook nog maar ten dele informeert over zijn gevoerde onderhandelingen'. Reden voor de nieuwe deal was dat Teeven de overeenkomst uit 1998 niet langs de advocaat generaal van het Hof kreeg, waardoor Cees H. langer achter het tralies moest blijven zitten, schrijft Vrij Nederland. Advocaat Doedens stelde daarna nieuwe eisen: Cees H. moest een deel van van zijn inbeslagname genomen bezittingen terug krijgen. In het voorjaar van 1999 antwoordde Teeven negatief: noch de hoofdofficier van justitie noch het College van Procureurs-Generaal of de minister van Justitie zagen heil in een deal met Cees H. De Tweede Kamer debatteerde deze week over een andere deal die Teeven uiteindelijk met Cees H sloot, in 2000. De drugshandelaar betaalde toen een boete van 750.000 gulden aan de Staat. In ruil daarvoor hielp de overheid hem enkele miljoenen wit te wassen. De Belastingdienst zou, opzettelijk, buiten deze afspraak zijn gehouden. Opstelten bleef bij zijn stelling dat alles volgens de regels had plaatsgevonden maar slaagde er niet in op de vele vragen uit de Kamer ook maar met één document te ondersteunen. Hij bleef bij zijn stelling dat hij uit ambtsberichten niet wilde citeren. Nu staan de posities van Opstelten en Teeven 'in de wind'. De peiling van Maurice de Hond van 16 maart geeft slechts een mutatie: PVV -1, CU +1. Voor wat betreft de peiling voor de gemeenteraadsverkiezingen gaan er grote verschuivingen plaatsvinden van landelijke naar lokale partijen. De Hond zet de peiling af tegen eerdere verkiezingen: Gemeenteraad 2010 vs 2e Kamer 2010 vs 2e Kamer 2012 vs huidige peiling. De VVD scoort: 16% – 20% – 27% – 14%. PvdA: 16% – 20% – 25% – 9%. SP: 4% – 10% – 10% – 15%. CDA: 15% – 14% – 9% – 12%. D66: 8% – 7% – 8% – 13%. Doordat de PVV slechts in 2 gemeenten (Almere en den Haag) meedoen wordt een lage opkomst van <50% verwacht.

Ondanks de recente uitspraak van Olli Rehn dat Spanje uit de gevarenzone is, ondanks de nog extreem hoge werkeloosheid van 26% (dat zijn 5,9 miljoen werkelozen), meldt de Spaanse Centrale Bank deze week dat de Spaanse staatsschuld aan het einde van 2013 naar een nieuw recordniveau is gestegen, ondanks de inspanningen van de Spaanse regering om de uitgaven aan banden te leggen en de tekorten terug te dringen. De staatsschuld bereikte een niveau van 93,9% van het Spaanse bbp, tegen 93,3% een kwartaal eerder. Daarmee ligt de schuld wel iets lager dan de 94,2% die de Spaanse regering zelf had voorspeld. Voor het uitbreken van de economische crisis in 2008 lag de Spaanse staatsschuld nog op bijna 36% van het bbp. De waarde van de Spaanse schuld bedraagt nu bijna €961 mrd. De Europese Commissie maakte in februari bekend te verwachten dat de staatsschuld van Spanje nog verder zal stijgen tot 103,3% bbp, tegen het einde van 2015.

De Italiaanse bank UniCredit heeft in het vierde kwartaal van vorig jaar een nettoverlies geleden van €15 mrd. Dat maakte de grootste bank van Italië deze week bekend. Het grootste kwartaalverlies uit de geschiedenis van de bank kwam vooral door forse afschrijvingen op bezittingen en op slechte leningen. De bank reserveerde €9,3 mrd voor verliezen op leningen die waarschijnlijk niet meer worden terugbetaald, terwijl €8 mrd werd afgeschreven op onder meer het Oostenrijkse onderdeel van het concern. Om de financiële positie te versterken worden in de periode tot en met 2018 circa 8500 voltijdsbanen bij de bank geschrapt. Daarvan verdwijnen er ruim 5700 in Italië. UniCredit verwacht dit jaar €2 mrd winst te maken. De Italiaanse bank wil de komende jaren naast de reorganisatie ook bezittingen verkopen. Op die manier moet de winst in de komende 5 jaar verder kunnen groeien.

Terwijl de Amerikaanse aandelenbeurzen nog dicht tegen de recordstanden aanhikken, wijst de recente flinke terugval van de breed samengestelde Shanghai Composite index (CSI 300) er op dat beleggers er rekening mee moeten houden met een verslechtering van het sentiment, stelde deze week Roelof-Jan van den Akker, technisch analist bij ING. De belangrijkste graadmeters in Amerika wisten na de correctie eind januari de opgaande lijn te hervatten, waarbij de S&P500 kort geleden weer een nieuwe hoogste stand ooit aantikte.

Volgens van den Akker is naast de toegenomen verkoopdruk bij de beurs in Sjanghai ook de forse duikeling van de koperprijs een signaal dat het technische beeld aan het verzwakken is. De grafiekenanalist van ING meent dat de trend op de aandelenmarkten die lange tijd bijna alleen maar opwaarts was gericht langzamerhand verandert in navolging van de toegenomen risico's in andere markten.
De industriële productie in Frankrijk is in januari met 0,2% gekrompen in vergelijking met een maand eerder. In december was sprake van een neergang van de industriële productie met 0,6%. Op jaarbasis nam de Franse industriële productie in januari met 0,1% af. Hier werd in doorsnee op een productiestijging gerekend met 1,3%.

Voedingsmiddelengroothandel Kruidenier Groep, met 600 mensen in dienst, heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf is naar eigen zeggen recentelijk in financiële problemen geraakt. ,,De Kruidenier Groep streeft ernaar om door middel van een surseance van betaling te komen tot een doorstart van de activiteiten''. Het bedrijf, met het hoofdkantoor in Rotterdam en zes vestigingen verspreid over het land, verzorgt de catering voor onder meer bedrijfsrestaurants, benzinestations en kinderdagverblijven. Kruidenier Groep is leverancier van diepvriesproducten, kruidenierswaren en verse producten.

Het aantal mensen dat de hoop heeft opgegeven om nog een baan te vinden door werk te zoeken, is vorig jaar toegenomen van 59.000 tot 70.000. Nederland telt daarmee bijna twee keer zo veel ontmoedigden als in 2008. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vooral 55- tot 65-jarigen waren pessimistisch over het vinden van een baan. Vorig jaar heeft 12,3% van hen niet naar werk gezocht omdat ze daar weinig heil in zagen. Onder mensen van 35 tot 45 jaar was dat 5,3%. Verder lag het aandeel ontmoedigden onder vrouwen met 7,2% anderhalf keer zo hoog als onder mannen. Er is een relatie tussen het stijgend aantal ontmoedigden en de hoge werkloosheid. ,,Er komen steeds meer werklozen bij. Per vacature zijn er nu veel meer kandidaten.'' In 2013 waren er in totaal bijna 1,2 miljoen personen die werk wilden voor 12 uur of meer per week. Van hen was ruim de helft werkloos. Daarnaast telde het CBS 284.000 personen wel op korte termijn beschikbaar waren, maar niet recent op zoek waren geweest naar werk. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om mensen die bijna afgestudeerd zijn of om vrouwen van wie de partner al werkt. Ook de ontmoedigden behoren tot deze groep.

De Japanse economie is in het vierde kwartaal van 2013 iets minder sterk gegroeid dan eerder werd gemeld. Het Japanse bruto binnenlands product ging in het vierde kwartaal met 0,2% vooruit in vergelijking met de voorgaande periode. De iets zwakkere groei van de op twee na grootste economie ter wereld hangt samen met een neerwaartse herziening van de toename van de consumentenbestedingen en de bedrijfsinvesteringen. Zo namen de bedrijfsinvesteringen met 0,8% toe, de consumentenuitgaven gingen met een herziene 0,4% vooruit.

De huidige kredietbel met staatssteun in de markt zijn 'een risico voor toekomstige groei' door overkreditering bij een groep opkomende economieën. Vooral China's kredietprobleem kan de wereldeconomie gaan raken. Dat schrijft de Rabobank in zijn Kennis en Economisch Onderzoek. Hoewel slechts een beperkt aantal opkomende landen kwetsbaar is voor de afbouw van monetaire stimulering in de VS, blijft dat risico wel overal voelbaar. Opvallend volgens Rabobank is dat het sentiment verbetert in de geïndustrialiseerde landen. Opkomende landen zorgen weliswaar voor de grootste groei in percentages, de sterk geïndustrialiseerde landen bepalen vooral de groeiversnelling. 'De belangrijkste risico's bevinden zich in de opkomende wereld', staat in het basisscenario. De snelle groeiers buiten Europa laten in 2014 naar verwachting een heel wisselend beeld zien en zijn voor beleggers een veelkleurig palet. Voor de meeste landen becijfert Rabobank slechts een zeer beperkte groeiversnelling ten opzichte van 2013. Per saldo zal de mondiale economische groei in 2014 aantrekken tot 3,75%, van ruim 3% in 2013. Voor 2015 verwachten ze een vergelijkbare groei. ,,Zeker in vergelijking met de jaren voor de financiële crisis blijft dit slechts een gematigd groeitempo''. Het economische herstel in de eurozone loopt duidelijk achter op de VS en het Verenigd Koninkrijk, met name vanwege de aanhoudende en tragere publieke en private schuldafbouw, stelt Rabobank. Opkomende economieën als Turkije zijn kwetsbaar, de buitenlandse valutareserves dekken maar een klein deel van de financieringsbehoefte. Als de buitenlandse financiering opdroogt, ontstaan problemen. Turkije is in Europa kwetsbaar vanwege zijn toenemende hoeveelheid aan kortetermijnfinancieringen. Dat type krediet is de afgelopen tijd toegenomen. Gecombineerd met een zwakkere exportsector zijn de lopende rekeningtekorten, veelal gefinancierd met kort geld, een teken van een tekort op de handelsbalans. De RABObank verwacht dat de eurodollar komende maanden rond het huidige niveau, van $1,50, blijft cirkelen. Op langere termijn zakt die euro/dollarkoers: de FED gaat naar afbouw van zijn steun. ,,De ECB zal eerder de neiging tot verdere verruiming vertonen'', aldus Rabobank.

De Amerikaanse Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) begint een rechtszaak tegen 16 banken, waaronder Rabobank, voor manipulatie van de Libor-rente. Het depositiegarantiefonds eist alsnog een schadevergoeding van deze banken voor 'substantiële verliezen' die zij hierdoor aan andere banken hebben toegebracht, aldus de FDIC. Behalve Rabobank staan onder meer ook Bank of America, UBS, Deutsche Bank, Citigroup, Barclays en Credit Suisse terecht voor de rechtbank in Manhattan. Volgens het FDIC hebben deze banken in de periode 2007 tot 2011 bewust de rente gedrukt om er zelf beter van de worden. Vorig jaar werd bekend dat medewerkers van een aantal banken die deelnemen aan het Libor-panel de interbancaire rente hebben gemanipuleerd. Rabobank, Barclays, RBS en UBS troffen inmiddels een schikking met Amerikaanse en Europese toezichthouders. Rabobank betaalde bijna 775 miljoen euro. Als het FDIC gelijk krijgt, moeten de banken opnieuw dokken. Heeft de RABO daarvoor reserves achter de hand?

Rusland zou geen steun mogen geven aan het referendum over afscheiding van Oekraïne. Dit stelden de leiders van de G7 deze week in een verklaring. De nieuwe leiders op de Krim wilden de volksraadpleging 16 maart houden. Volgens de economische grootmachten moet Rusland echter alle pogingen achterwege laten om de status van het schiereiland te veranderen. De vraag is of de G7 daarmee hun hand niet overspelen. Door met sancties te dreigen kan de spanning tussen Oost en West opnieuw worden opgedreven. Wie zit daarop te wachten. Gaan mensenrechten boven democratie of is dat een politieke verantwoordelijkheid? Gaat het over mensenrechten of over economisch gewin? Denken de Europese politici geld te kunnen verdienen in Oekraïne, waar het gemiddelde maandloon voor een werknemer, buiten de regio Kiev, €285 bedraagt. Duitse autobedrijven maken daar gretig gebruik van. De stelling van de G7 is: annexatie van de Krim door Rusland „zou ernstige consequenties kunnen hebben voor de rechtsorde die de eenheid en soevereiniteit van alle staten beschermt”. Maar de vraag is of, als de bewoners op de Krim en in Oost-Oekraine zich in grote meerderheid daarvoor uitspreken kunnen de leiders van VS, Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Italië en Japan dat dan blokkeren op grond van schending van het Handvest van de VN, de slotakte van Helsinki en andere internationale verdragen. De G7 zouden zo een uitslag van een volksstemming dan ook niet erkennen, mede gelet op „de intimiderende aanwezigheid van Russische troepen”. Wat zijn in dit geschil belangrijker: de economische dan wel de politieker belangen? Het bedrijfsleven zal niet enthousiast reageren als Rusland economische tegenmaatregelen gaat aankondigen.

Organisatieadviesbureau Berenschot zegt dat de gemeenten tot en met 2016 8900 banen zullen schrappen. Het bureau baseert zich op de meest recente CBS-gegevens. Een dergelijk banenverlies betekent een daling van het aantal arbeidsplaatsen van 7% ten opzichte van 1 januari dit jaar. De grootste klap zou vallen bij gemeenten met meer dan 100.000 inwoners, uitgezonderd Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Daar zou tot 2016 13% van de ambtenaren moeten vertrekken. Momenteel tellen de gemeenten 7,2 arbeidsplaatsen per 1000 inwoners. Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners tellen 8,8 ambtenaren per 1000 inwoners, aldus Berenschot. Volgens het adviesbureau geven gemeenten dit jaar per inwoner €2391 uit. Dat bedrag daalde de laatste 5 jaar licht. Voor volkshuisvesting daalden de uitgaven met €13 het meest. De uitgaven voor sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening stegen met €75 het meest. De uitgaven per inwoner stijgen naarmate de gemeente groter is. De grote gemeenten tellen €3222 per inwoner neer, de kleinere (tot 15.000 inwoners) €2312). Op 1 januari 2015 worden de gemeenten verantwoordelijk voor zorg, werk en inkomen. In de bestaande begrotingscijfers is daarmee nog geen rekening gehouden. Dat komt volgens Berenschot omdat de gemeenten nog niet weten hoeveel geld ze daar van de rijksoverheid extra voor ontvangen.

Soevereiniteit Brussel wil de soevereiniteit van de lidstaten van de Europese Unie verder verminderen. De EC wil de EU-landen sneller op de vingers kunnen tikken als zij de rechtsstaat dreigen te schenden. Ze gaan voor een mechanisme om beter in te kunnen grijpen. Op dit moment kan de commissie een slepende procedure beginnen of sancties afkondigen als een land zich niet aan Europese afspraken houdt. „Brussel kan slechts kiezen tussen een speldenprik en een atoombom. We hebben iets nodig als tussenstap”, zegt Europees Commissaris Viviane Reding (Justitie). Een regering die bijvoorbeeld de onafhankelijkheid van de rechters wil ondermijnen, moet voortaan rekening houden met een waarschuwing. Handelt een overheid niet binnen een bepaalde tijd, dan volgt een dringende aanbeveling. Laat een land na die op te volgen, dan moeten er nog zwaardere sancties kunnen worden opgelegd. Nederland en drie andere EU-landen, vier van de 28 dus, drongen vorig jaar al aan op een striktere naleving van de Europese waarden, zoals mensenrechten, democratie en rechtsstaat. De vier landen deden een beroep op Brussel nieuwe maatregelen te treffen om EU-lidstaten beter in de gaten te houden. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans, en zijn Duitse, Finse en Deense collega's pleitten voor een instrument om snel in te kunnen grijpen als waarden in een EU-lidstaat worden geschonden. Het kwartet vond dat staten die zich niet aan de fundamentele waarden van de EU houden, in het uiterste geval tijdelijk geen geld uit Brussel mogen krijgen. Sorry, maar dit is kruimelwerk.

$100.000.000.000.000, dit is een 1 met 14 nullen: 100 biljoen dollar, dat is €72 biljoen. De BIS, Bank voor International Settlements, in Basel heeft uitgerekend dat dit bedrag het totaal van schulden is in de hele wereld. 44% hiervan zijn overheidsschulden. Die schuld is sedert het begin van de financiële crisis, stel eind 2007, gestegen van $24 naar $44 biljoen, als gevolg van financiële hulp om banken te redden en de talrijke financieel/monetaire programma's voor ondersteuning van de economie. De BIS waarschuwt ervoor dat, als gevolg van deze ontwikkelingen de centrale banken de controle kunnen verliezen over de 'schuldencrisis'. Er wordt gesproken over een 'focus money'. Ik heb daar al een aantal keren aandacht voor gevraagd en geduid over risico's van centrale banken waar de geldpersen constant aan het draaien zijn. Banken lenen onder elkander geld uit, ook buiten de landsgrenzen. De BIS constateert dat de omvang daarvan terugloopt. Dat kan het gevolg zijn van wantrouwen over de financiële gegoedheid van banken. Dat aspect kan een rol spelen door de aangekondigde stresstests die de ECB binnenkort gaat uitvoeren. De banken worden dan langs de meetlat gelegd. Er zijn al uitspraken dat 30 Europese banken aan het infuus zullen moeten. In hoeverre dat proces 'beheersbaar' blijft en zonder paniek op de financiële markten verloopt, is de wens van onze Europese politici. Maar voor hetzelfde geld loopt het helemaal uit de hand. Voor zo een instorting van het financieel/monetaire systeem, vraagt de BIS aandacht.

Nog net voor het sluiten en posten van dit blog nog twee notities. De eerste gaat over de exit-polls van het referendum op de Krim en de andere komt uit Duitsland. 93% van de stemmen op de Krim zijn uitgebracht op aansluiting bij Rusland. Het andere bericht is van een heel andere orde. Het gaat over de mogelijkheid dat spaarders in de toekomst geen rente meer krijgen op spaargeld dat bij banken staat. De mogelijkheid wordt geopperd dat spaarklanten geen rente meer krijgen maar wel bewaarloon aan de bank moeten gaan betalen. Een vorm van negatieve rente. Het is een heel nieuw fenomeen, het idee alleen al.

Slotstand indices 14 maart 2014/week 1: AEX 382,65; BEL 20 3.000,90; CAC 40 4.216,37; DAX 30 9.056,41; FTSE 100 6.527,89; SMI 8114,02; RTS (Rusland) 1062,47; DJIA 16065,67; Nasdaq 100 3627,87; Nikkei 14327,66; Hang Seng 21552,53; All Ords 5.347,10; €/$ 1,3915; goud $1382,00, dat is €31.902,41 per kg, 3 maands Euribor 0,304%, 10 jarig 1,776. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.