UPDATE15032011

Het is dinsdagmorgen half 11. Tokyo is vanmorgen diep in het rood gesloten op -10,55% naar 8605,15. Ook grondstoffen daalden in prijs als olie, goud en koper. De rente op Japanse staatsobligaties steeg omdat de noteringen daalden als gevolg van investeerders, die vrezen dat de enorme kosten van de wederopbouw de toch al wankele overheidsfinanciën van het land uit het lood zouden slaan. In een knap staaltje van rechtstreekse monetaire versoepeling heeft de Japanse Centrale Bank ruim 15 triljoen yen ( 183 miljard dollar) aan extra liquiditeiten ter beschikking gesteld, met als doel om de commerciële banken overeind te houden nu grote delen van de bevolking hun geld 'cash in hand' willen hebben. Ook sinds een halfuur slaat in Amsterdam de paniek toe. In een sneltreinvaart heeft de AEX de weg naar beneden gevonden. We zijn op de min 3,24 geweest, maar op dit moment is er sprake van een herstel naar min 2,89% op 346,02. Reden is de angst voor een nucleaire ramp in Japan. De media spreken over een slagveld op de Nikkei en een groot drama op het Damrak. Het laatste nieuws is dat 6 reactoren in de problemen zouden zijn gekomen door de aardbeving van vrijdagmiddag 15:20 uur plaatselijke tijd, waarop een tsunami volgde. Breaking news RTLZ: De problemen bij kerncentrale Fukushima 1 lijken onbeheersbaar. Vannacht is er een explosie geweest in reactor twee, waarvan het koelsysteeem gisteren (= maandag) kapot ging. In reactor vier is brand uitgebroken na een explosie. Die brand lijkt inmiddels onder controle. Er is wél meer radioactiviteit vrijgekomen. De evacuatie van mensen binnen een straal van 10 kilometer is bijna voltooid. Mensen in een straal van 30 kilometer wordt aangeraden binnen te blijven. Het stralingsniveau is nu gevaarlijk voor de volksgezondheid. Bij reactoren nummer 2 (waar gisteren het koelsysteem het begaf) en 3 zijn stralingsniveaus van 30 milliesieverts waargenomen. Bij reactor nummer 4 is dat 400 milliesieverts. In de lucht zijn radioactief jodium en cesium aangetroffen. Volgens een gemeentefunctionaris is dinsdag tussen 10 en 11 uur (plaatselijke tijd) een stralingsdosis van 0,809 microsievert gemeten; dat is twintig keer hoger dan maandag. Bij een medisch onderzoek aan de borst wordt een patiënt al gauw blootgesteld aan een dosis van 20 microsievert. Door natuurlijke achtergrondstraling wordt een mens per jaar geregeld blootgesteld aan 2000 microsievert. In Saitama, vlakbij Tokio, deelde het gemeentebestuur mee dat het stralingsniveau veertig keer hoger is dan normaal. Ondanks de sussende woorden van de overheid beginnen sommige inwoners de stad Tokio te verlaten. Toeristen breken hun vakanties vervroegd af. Internationale bedrijven sluiten en verplaatsen hun kantooractiviteiten naar Singapore of elders. Bij achterblijvers is er sprake van paniekaankopen. Een verslaggever van persbureau Reuters nam een kijkje in Don Quixote, een warenhuis dat 24 uur per dag open is. Daar waren geen radio's, zaklantaarns, kaarsen, jerrycans en slaapzakken meer te krijgen. Levensmiddelenzaken in Japan meldden eerder al lege schappen. Tokio vormt met zijn omgeving de grootste stedelijke agglomeratie ter wereld, met 35 miljoen inwoners. Professor R.J. Tissen heeft heel snel gereageerd met een column over de ondergang van de yen.

Hillen zegt dat Wilders de grens bereikt heeft van wat in Nederland betamelijk is. Nu moet hij naar de inhoud. Dat lukt niet. Daarop twittert Wilders: Hillen is een brekebeen en een verdwaalde geest. Daarna kwam zondag naar buiten dat Hillen nog een week nodig heeft om de Kamer te kunnen informeren over de gang van zaken rond de helikopter van de HM Tromp, die dacht, zonder toestemming van de Libische autoriteiten, 2 personen te kunnen evacueren. Drie militairen zijn 10 dagen gegijzeld geweest in Tripoli. Ze zijn donderdagnacht vrijgelaten. Nu moet het kabinet zich nog verantwoorden voor het gevoerde beleid aan de Kamer.

Het belangrijkste nieuws bleef de catastrofe in Japan, die vrijdagmiddag kwart voor drie plaatselijke tijd plaatsvond. Een aardbeving met een kracht van 8,9 op de schaal van Richter. De autoriteiten houden rekening met > tienduizend doden. Er zijn zelfs hele dorpen met inwoners van de aardbodem verdwenen. Er wordt gevreesd dat hier duizenden doden zijn gevallen. Er wordt rondom reactoren een verhoogde radioactieve straling gemeten. In totaal zijn er 200.000 mensen geëvacueerd. Zieken en ouden van dagen zijn in het meest risicovolle gebied met verzorgers achtergelaten. Een deel van een tweede reactor is de lucht ingegaan en heeft stoom afgeblazen. Er zou al een meltdown hebben plaatsgevonden. De Japanse centrale bank gaat 13 banken voorzien van 55 mrd yen (= 480 mln euro) in cash, gezien de toegenomen vraag naar bankpapier. De Nikkei is op de eerste beursdag na de aardbeving zwak gesloten. Autofabrieken lagen aangeboden in de markt. Wereldwijd staan (her)verzekeraars en bedrijven die actief zijn op het gebied van kernenergie onder druk. De Nikkei sloot 6,18% lager op 9620,49. Europese beurzen reageren flauw op de catastrofe in Japan. Meeste beurzen komen nauwelijks van hun plaats. Wel noteert de euro hoger tegenover de US$ op 1,3960. Er is voor de kerncentrale Fukushima een nucleair alarm afgegeven. De toestand wordt als 'kritiek' beoordeeld.

In Libië zijn de troepen van Kadhafi aan de winnende hand. De Veiligheidsraad, de VS, de NATO, de Arabische Liga en de EU steken – nog steeds – geen helpende hand uit naar de opstandelingen. De olieprijs noteert rond de $100 per vat. De ontwikkelingen in Libië dreigen te ontaarden in een humanitair drama. De Westerse en Arabische wereld kijken toe hoe de opstandelingen in de pan worden gehakt door de goed bewapende huurlingen van Kadhafi. De Veiligheidsraad heeft vannacht een verzoek van de Arabische Liga voor een no-fly zone in Libië niet gehonoreerd. Kennelijk zijn er teveel landen die aan Kadhafi meer kunnen verdienen dan aan de vrijheidsstrijders!!

Portugezen hebben afgelopen zaterdag massaal geprotesteerd tegen werkloosheid en een gebrek aan toekomstperspectief, meldt RTLZ. In diverse steden uitten naar schatting driehonderdduizend mensen, onder wie veel jongeren, hun ongenoegen tijdens betogingen. Vier jonge werklozen hadden via Facebook opgeroepen tot de demonstraties. De Portugese economie heeft het zwaar te verduren en dat heeft zijn weerslag op de arbeidsmarkt. In 2010 zat 10,8 procent van de beroepsbevolking thuis; een historisch dieptepunt voor het land. Vooral jongeren zijn de dupe: de helft van de werklozen is onder de 35 jaar, volgens cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Ik heb al eerder gemeld dat de minister van Financiën Fernando Teixeira dos Santos extra bezuinigingen op sociale zekerheid en gezondheidszorg heeft aangekondigd. Verder wil de regering de duur van werkloosheidsuitkeringen beperken en ontslagvergoedingen versoberen. De staat kampt met een oplopend begrotingstekort en ziet zijn positie op de financiële markten wankelen. Doordat het vertrouwen in de kredietwaardigheid van het land laag is, wordt het voor Portugal steeds duurder om geld te lenen. Over een lening van 1 miljard euro betaalt het land nu 6 procent rente.

Door de bezuinigingen moet het tekort dit jaar dalen tot 4,6 procent van het bruto binnenlands product, om in 2012 binnen de Europese marge van 3 procent terecht te komen. Economen speculeren intussen druk over de vraag of Portugal zelf in staat zal blijken om de financiële problemen op te lossen, of in navolging van Griekenland en Ierland noodleningen zal moeten vragen aan de EU en het IMF. De vraag die ik bij dit artikel zet is of ook hier de Facebook generatie in Portugal harde eisen zal gaan stellen, zoals dat ook in Tunesië en Egypte is gebeurd. Dan gaan we nog een hete zomer tegemoet, voor Portugal, voor de eurozone en de EU.

Inmiddels is wat meer informatie omtrent de besluitvorming op de bijeenkomst van de 17 regeringsleiders van de eurolanden naar buiten gekomen. Niet dat er tot krachtig beleid is besloten. Het blijft kwakkelen met deze regeringsleiders aan het bewind en dus ook met de eurozone. Het stabiliteitsfonds dat in 2013 het noodfonds van €720 mrd moet vervangen (daar ga ik tenminste vanuit, hoewel niemand dat bevestigd heeft) wordt €500 mrd groot. De vraag is echter waar dat geld vandaan moet komen. Opnieuw waarborgen afgeven, op de wijze waarop Nederland nu 26 mrd euro heeft gefinancierd? Overigens, omdat de financiële markten geen genoegen met borgen van zwakke eurolanden, is Nederland gevraagd er nog €24 mrd bij te doen. Ik las dat die garantiestellingen bij de staatsschuld geteld moeten gaan worden, waardoor de solvabiliteit afneemt. Dat betekent mogelijk dat wij een hogere rente moeten gaan betalen. Let maar op mijn woorden: niet gelijk morgen maar ook niet over 5 jaar. De afbetaling van de schulden door Griekenland is vier en een half jaar vooruitgeschoven. Griekenland zou al over 3 jaar moeten gaan afbetalen, maar op voorhand stond al vast dat de Grieken daar nooit in zouden slagen. Het besluit van de 17 regeringsleiders ketent de Griekse bevolking nog langer vast aan het bezuinigingsbeleid. Het cijfer is al eens door mij genoemd: de economische krimp in Griekenland bedroeg vorig jaar 4,5%. Het is in mijn ogen schandelijk dat over de hoofden van de Griekse bevolking zo wordt omgesprongen. Ook wordt Griekenland in ruil voor een miezerige reductie op de schuldhulpverlening van 1% gedwongen om ruim 50 miljard euro aan overheidsbezit te verkopen. Dat kunnen alleen de eigen kroonjuwelen zijn en wie is daar nu bij gebaat? Griekenland doet alles in de uitverkoop, van spoorlijnen tot aan complete eilanden, voor de superrijken van deze aarde. Maar zal de Griekse economie er beter door gaan functioneren, vraagt prof Tissen zich af? Tissen verwacht het tegenovergestelde. Ze worden op deze wijze slaven van de kapitalistische hebzucht. Het doet mij denken aan de Vikingen, afkomstig uit Scandinavië, die in de 9e eeuw landen rondom de Noordzee, overvielen en op barbaarse wijze plunderingen uitvoerden. Op hun strooptochten deinsden ze er niet voor terug steden plat te branden. Alles wat van waarde was werd geroofd. Ze hadden een voorkeur voor schatten uit kerken en kloosters. In het Limburgse Asselt hadden ze een nederzetting, van waaruit ze opereerden. De Vikingen, ook wel genoemd de Noormannen, waren in hun tijd de beste scheepbouwers, die er waren. Terug naar Griekenland. Wat na de verkoop van het staatsbezit overblijft is armoede. Ik blijf bij mijn standpunt: afstempelen, niet volgende week, maar deze week, bij wijze van spreken. Afstempelen doet, naast de beleggers, de ECB, de EU, het IMF, de landen van de eurozone en de banken, ook de bevolking au, veel au zelfs. Niet alleen voor de Griekse burgers maar ook voor die uit de 16 andere landen van de euro-muntunie. Die pijn moet toch eens genomen worden, neem dat dan nu en niet pas over 7 jaar. Zachte heelmeesters laten ………….. dat bedoel ik te zeggen. Wees een vent en geen mietje. En dan is ook de positie van de ECB aan de orde geweest. Besloten is dat de ECB staatsobligaties van de overheid mag gaan kopen. Nu doet de ECB dat ook al, alhoewel daar veel kritiek op is, maar dan met als doel banken overeind te houden. De ECB nieuwe stijl mag in de toekomst dus ook de financiering van Europese staten mogelijk gaan maken. Wat ik hier schrijf is dat, in het geval de politiek er een zooitje van maakt, de ECB de boel maar moet opruimen. De prijs die de burgers daarvoor moeten betalen is hoog, heel hoog zelfs. Het betekent dat eurolanden hun financiële chaos bij de ECB kunnen gaan stallen. Daarmee wordt de ECB een lege huls en verliest de centrale bank haar onafhankelijke positie. Een bank die geld in de markt zet maar daar geen dekking voor heeft, is ten dode opgeschreven. Het zij zo gezegd. Dit is de allerslechtste beslissing die ooit in Brussel is genomen. Maar daar wil ik een kanttekening bij plaatsen. Ik heb al meerdere malen geschreven dat Trichet met het opkopen van obligaties van zwakke eurolanden de ECB sterk verzwakt heeft. Ik hou er rekening mee dat het moeilijk zal worden om een centrale bankier te vinden die bereid is de puinhoop van Trichet dit najaar over te nemen. Maar ………… er is een lichtpuntje. De ECB heeft al 2 weken geen staatspapier van zwakke eurolanden meer opgekocht. Er is 77,5 mrd euro aan de inkoop van deze obligaties uitgegeven maar de ECB heeft even de knip dichtgehouden. Blijft de vraag hoe de ECB ooit van dat Griekse, Ierse en Portugese papier afkomt. Het zegt alles over de zwakte van de eurozone, niet alleen financieel maar ook politiek zwak. Er is toch nog een pluspunt. Dat zijn niet de parlementen in de 17 landen die hun regeringsleiders kunnen terugfluiten (dat durven ze niet) maar er zijn nog wel de financiële markten. Die denken gelukkig niet in politieke termen maar je mag hopen dat die met het nodige realisme kijken naar wat zich in Europa afspeelt. Als die vaststellen dat de risico's toenemen, gaat de rente vanzelf omhoog en worden de politici vanzelf onzeker en besluiteloos. Europa heeft een leider nodig, die met gezag het continent gaat leiden. Een man als keizer Karel V (1500-1558) die over heel Europa heerste: streng en rechtvaardig. In het dossier Ierland is geen voortgang geboekt. De splinternieuwe premier Edna Kenny werkt nog niet mee. Hij wil het problematische papier van de banken onderbrengen in PaddyMac naar het idee van FreddieMac. Zal dat de solvabiliteit van de Ierse banken verbeteren, waardoor een deel van de problematiek niet toonbaar wordt in de 2e stresstest. Verder wil Kenny niet meewerken aan de Franse eis de VPB te verhogen van 12,5% naar het gemiddelde VPB in de eurolanden. In Nederland betalen bedrijven 25,5% over de winst. Prof Tissen zegt de vergadering was streng van toon maar zacht van beleid. Tot slot werden strengere begrotingsregels voor de lidstaten afgesproken, in de zin van het vroegtijdig informeren van elkaar over ieders begrotingsbeleid. Een mooie vage afspraak die politiek lekker bekt. Met geen woord is gesproken over de consequenties van deze maatregelen voor het verdrag van Maastricht. Dat is een gepassioneerd (wordt hier niet bedoeld: gepasseerd) station. Zo zwaar is de crisis, schrijft Tissen. De ministers van Financiën van de 17 eurolanden zijn maandagavond in Brussel bijeengeweest. Er is besloten dat er een strikte naleving moet komen van het stabiliteitspact van de euro. En wat betekent dat? Dat landen die zich niet aan de regels houden, zoals afgesproken, een boete krijgen opgelegd. Iedereen sprak van een briljante oplossing. Wat moeten wij van die afspraak verwachten. Niks, want die afspraak stelt helemaal niks voor. Voorbeeld: Portugal komt in financiële problemen, de financiële markten stellen aan Portugal eisen waaraan ze niet kunnen voldoen. Portugal moet de broekriem strakker aanhalen. Dan gebeurt wat in Griekenland ook is gebeurd: de koopkracht daalt en de economische groei gaat over in een krimp. De werkeloosheid neemt daardoor toe. Het gevolg is dat de bezuinigingen niet tot het beoogde doel leiden. Het begrotingstekort loopt onvoldoende terug doordat de lagere uitgaven niet dan wel onvoldoende doorwerken in het huishoudboekje van Portugal doordat de opbrengsten (belastingen en BTW) dalen. Verder blijft de Portugese staatsschuld boven de genormeerde 60% van het bbp. Dan komen de ministers van Financiën van de eurolanden bijeen en besluiten dat Portugal zich niet aan de regels heeft gehouden. Dus wordt uitgevoerd wat gisteravond is besloten: Portugal krijgt een boete. Dat is natuurlijk een geniale zet van de politici. Wie bedenkt zo'n onzin. Zo'n land heeft steun nodig en wat krijgen ze een afstraffing. De vraag is natuurlijk wie er schuld draagt voor de problemen. Toen tien jaar geleden de muntunie werd opgetuigd was de afspraak: vanaf zijn wij vrienden en vrienden worden geholpen in goede en in slechte tijden. Een slechtere afspraak was niet mogelijk. Ik begrijp wel waarom die uitspraak werd gedaan. Nederland en andere rijkere landen zouden de armere eurolanden bij de hand nemen en ze leren hoe die landen ook rijk konden worden. In theorie misschien wel een goed bedoelt maar in de praktijk leidde het tot een puinhoop. In werkelijkheid staan de armere landen er nog veel slechter voor en van welvaart is geen sprake meer. Wij, de rijkere landen, hebben er goed aan kunnen verdienen alleen is duidelijk dat de importerende landen de rekening niet meer kunnen voldoen. En daarmee werd het hele project een groot fiasco en kennelijk weten de politici ook niet hoe dat opgelost moet worden. Een boete opleggen aan iemand die zwaar in de financiële problemen zit. Hoe krijgen ze het bedacht in Brussel? De fout die de politici gemaakt is is kredieten te verlenen zonder het kredietrisico te beoordelen. De banken werden er in 2007 al voor afgestraft (dat proces loopt nog steeds) en de eurolanden moeten het probleem nog oplossen. Wordt vervolgd.

De groei van de wereldeconomie trekt in de komende maanden verder aan. Dat concludeerde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) op basis van haar eigen index van leidende economische indicatoren. Vooral in Duitsland en de Verenigde Staten neemt de economische groei de komende maanden waarschijnlijk verder toe. Daarnaast vertonen Frankrijk en Canada volgens de OESO nieuwe tekenen van groei. China en India moeten daarentegen rekening houden met een kleine terugval van het groeitempo. De OESO voorziet ook meer economische groei in Japan. Bij deze voorspelling kon de denktank nog geen rekening houden met de gevolgen van de natuurramp die het land heeft getroffen. Die kunnen de economische groei op korte termijn schaden. Op de langere duur kunnen herstelwerkzaamheden echter een stimulans zijn voor de economie.

Financieel analisten zijn in maart onverwacht minder optimistisch geworden over de vooruitzichten voor de Duitse economie, dat blijkt uit de ZEW-index. De verwachtingsindex, opgesteld door het Zentrum fur Europaische Wirtschaftsforschung (ZEW), is in maart gedaald van 15,7 naar 14,1. Gerekend werd op een gelijkblijvend niveau van 15,7. Een cijfer boven nul geeft aan dat meer financiële analisten optimistisch zijn over de economische vooruitzichten dan pessimistisch. Het ZEW raadpleegde voor de index analisten en institutionele beleggers, die werden gevraagd naar hun verwachtingen op de middellange termijn voor de economie en de financiële markten. Daarnaast meet het instituut de mening over de huidige economische situatie. Op dit vlak verbeterde het sentiment tot 85,4, ten opzichte van 85,2 een maand eerder.

Tot slot: De arbeidsmarkt komt zwaar onder druk te staan door zware bezuinigingen voor de UWV, die de WW, de Wajong en de WIA uitvoert. Ook de Sociale Verzekeringsbank, die de AOW uitvoert, moet bezuinigen. Een kwart van de werknemers van deze uitkeringsinstantie wordt ontslagen. De Raad voor Werk en Inkomen krijgt ook geen subsidie meer. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , . Bookmark de permalink.