UPDATE13122014/250 Spanje op weg naar een politieke dictatuur

De Spaanse regering is de kritiek zat die demonstranten vrijwel wekelijks uiten op het economische beleid van het kabinet van Mariano Rajoy Brey. Het Spaanse lagerhuis heeft deze week een wet goedgekeurd die het mogelijk maakt om zware boetes op te leggen voor demonstraties bij overheidsgebouwen of op strategische locaties. De wet wordt zwaar bekritiseerd door de oppositie en rechtengroepen. Zij menen dat de Spaanse regering probeert demonstranten die (vreedzaam) protesteren tegen het economische beleid van de regering het zwijgen op te leggen. Organisatoren van demonstraties bij overheidsgebouwen of op belangrijke plaatsen kunnen een boete krijgen van maximaal €600.000. Niet alleen worden illegale demonstraties zwaar beboet, ook het publiceren van foto's van agenten waardoor zij of operaties van de politie in gevaar komen wordt strafbaar. De boete daarvoor kan oplopen tot €30.000. Voor het beledigen van een politieagent kan een boete van €600 worden opgelegd. De wet kwam moeiteloos door het parlement, omdat de regerende Volkspartij (PP) een absolute meerderheid heeft. De oppositiepartijen hebben al gezegd de wet direct terug te draaien als zij aan de macht komen. Onder de vrijheid van meningsuiting valt onder meer het recht om te demonstreren, het recht van artistieke expressie, de persvrijheid en het uiten van je mening via bijvoorbeeld het internet. Het recht op vrije meningsuiting biedt niet alleen bescherming aan denkbeelden die positief of onverschillig worden ontvangen, maar ook aan meningsuitingen die mogelijk als kwetsend, schokkend en/of verontrustend ervaren worden. De vrijheid van meningsuiting is echter geen absoluut recht, het mag door de overheid ingeperkt worden als dit nodig is om de rechten of goede naam van anderen te beschermen of in het belang van de nationale veiligheid of ter bescherming van de openbare orde, de volksgezondheid of de goede zeden. Dit is in internationale verdragen zo vastgelegd. Het recht op vrije meningsuiting is internationaal vastgelegd in artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR), in artikel 10 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en artikel 11 van het EU-Grondrechtenhandvest. In artikel 9 van onze Grondwet is is het recht van betoging en demonstratie gewaarborgd onder het beding dat de wetgever dit recht beperken mag ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer of ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.

Als er nu Tweede Kamerverkiezingen zouden worden gehouden dan zou GroenLinks naar 9 Tweede Kamerzetels stijgen. Dat komt naar voren uit de peiling van Maurice de Hond. De partij heeft op dit moment daadwerkelijk 4 zetels in de Tweede Kamer. GroenLinks is hiermee langzamerhand weer in de buurt van de score van 2010. 9 (virtuele) zetels is de hoogste score in bijna drie jaar. De VVD, nu de grootste partij in de Kamer met 41 zetels, zou volgens De Hond wegzakken naar 19 zetels. De PvdA behoudt in de peiling zijn 11 zetels, waar de sociaaldemocraten er in 2012 38 haalden. Stonden die twee partijen twee maanden geleden nog op 41 (virtuele) zetels samen, nu zijn het er 30. Als de PvdA bij de Provinciale Statenverkiezingen weer verliest, moet ze op zoek naar een alternatief voor partijleider Diederik Samsom. Onder zijn leiding heeft de PvdA dan drie verkiezingen op één rij verloren. Hoogleraar bestuurskunde Jouke de Vries zei dat in Buitenhof. De Vries is lid van de PvdA en deed in 2002 mee aan de lijsttrekkersverkiezing van die partij, maar legde het af tegen Wouter Bos. Volgens De Vries is het duidelijk dat Samsom „niet lekker in zijn vel zit”. De PvdA brengt een „sleets verhaal”. Dat komt omdat ze geen afwijkende standpunten durft in te nemen, uit angst om coalitiepartner VVD voor het hoofd te stoten. De PvdA zit „in de kooi van de coalitie”, zei De Vries. Samsom durft volgens hem niet te veel afstand te nemen van de VVD omdat hij de coalitie wil voortzetten. Volgens De Vries moet Samsom in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart „eisen formuleren aan het kabinet” om de PvdA meer een eigen gezicht te geven. De pogingen die de partij nu doet om het contact met de kiezer te verbeteren, vindt hij „sympathiek” maar het lijkt hem niet voldoende. De PvdA kwam vorige maand met een rapport waarin staat dat politici meer de wijken in moeten. De partij heeft ambassadeurs aangesteld, prominente PvdA'ers die dat proces kunnen begeleiden. Ik geloof niet in zijn toch enigermate positieve visie. Ook niet in 'terug naar de basis' is voor mij geen optie. Samsom heeft verraad gepleegd aan de socialistische idealen. Hij heeft zijn ziel verkocht aan het liberale gedachtegoed en daaraan zijn volle medewerking verleent. Onder het volk heeft hij geen draagvlak meer. Met de versobering van de verzorgingsstaat en de samenleving, waardoor aan de onderkant veel meer mensen in armoede zijn geraakt, is hij al zijn goodwill verloren. En terecht. De belangen van het gewone volk, de achterban van de PvdA, zijn door hem opgeofferd om met de neoliberalen te kunnen regeren. Daarvoor is hij niet alleen verantwoordelijk. Ook de 35 andere fractieleden moeten daarop worden aangesproken. Met de schade die deze politici hebben aangericht komt nooit meer goed met de PvdA. De belangen van de achterban zijn verkwanseld en waarvoor? Een uitweg voor Samsom c.s. zie ik niet meer. Maar de PvdA heeft een nog groter probleem en dat is dat er geen opvolger als politiek leider in de wacht zit. Ook de uitspraak van de Vries dat er zulke goeie socialistische bewindslieden in het kabinet zitten, doen mij de werkbrauwen fronsen. Namen wil ik horen ……. ja, Ploumen, daar heb ik bewondering voor. Klijnsma en van Rijn krijgen een onvoldoende; Dijksma, Plasterk en Asscher een zesje en Koenders weet ik nog niet (ik vrees voor te weinig visie; hij wil geen uitspraak doen over erkenning van een Palestijnse zaak). De groep PvdA'ers die nu nog gaan proberen de partij een herstart te laten maken om bij de komende verkiezingen nog te redden wat mogelijk is, komen te laat. De schade die door Samsom en zijn fractie is aangericht is niet meer te repareren. Anderhalf jaar hebben de vooraanstaande regionale leiders de kat uit de boom gekeken en nu schrikken ze wakker als de achterban het massaal laat afweten. In de laatste peiling verliest de coalitie 48 van de 79 zetels en heeft er nog maar 31 zetels dat is 20,7% van de Tweede Kamer zetels. De vraag is hoeveel zetels in de Eerste Kamer de VVD weet te behalen uit de rechterflank van het politieke spectrum en hoeveel zetels de PvdA behaalt aan de linker flank. In het gesprek met de minister-president reageerde Rutte op de vraag hoe het kabinet gaat reageren op een afstraffing bij de komende verkiezingen voor Provinciale Staten/Eerste Kamer, als gevolg van het bezuinigingsbeleid groot €50 mrd, duidelijk: dit zijn geen verkiezingen voor de Tweede Kamer en wij stappen dan ook niet op. Wij zullen blijven streven naar stabiele politieke verhoudingen in dit land. Hij heeft er vertrouwen in dat het electoraat de optimistische cijfers van het CPB als het succes van ons beleid zullen zien. De door de MP geprezen kengetallen zijn geen harde cijfers maar prognoses en die kunnen mee of tegenvallen. Er zijn veel teveel onzekerheden om over een succes te kunnen spreken. Ook andere denktanks zijn veel terughoudender over de ontwikkeling van de economie. Daarbij moet er rekening mee gehouden worden dat de PvdA voor de actieve medewerking aan het bezuinigingsbeleid van dit kabinet, op 18 maart aanstaande daarvoor zwaar kan worden afgestraft. Dan komt de positie van Samsom onder druk te staan.

Op 18 maart aanstaande vinden de 4-jaarlijkse verkiezingen plaats voor 566 zetels voor Provinciale Staten. Op 26 mei vindt de verkiezing plaats van de 75 zetels van de Eerste Kamer. De uitslag van de Provinciale Staten is van groot belang voor de samenstelling van de Senaat. Als de beide coalitiepartijen grote schade gaan oplopen dan wordt het twijfelachtig of het kabinet Rutte II nog verder kan regeren. Als ik Provinciale partijen buiten beschouwing laat gaat het in de landelijke politiek om de resultaten van de VVD, de PvdA, de PVV, D66, het CDA, GL en de CU/SGP. Aan de rechterzijde verwacht ik een verschuiving van de VVD naar D66 en de PVV. Aan de linkerzijde verschuift de achterban van de PvdA naar de SP, GL en misschien ook wel het CDA en enigermate naar de CU. We moeten oppassen voor provinciale partijen die worden opgezet door de VVD en PvdA met als doel bij de stemming voor de senatoren zich aan te sluiten bij de moederpartij. Als voorbeeld: de Arbeiderspartij Overijssel die onder de paraplu zit van de PvdA. Pas dus op met het stemmen op provinciale partijen met een onduidelijk profiel en stemgedrag. Maar resteert er dan nog: aan de rechterzijde de PVV, in het centrum het CDA en ter linkerzijde: SP en GL. Volgens de linkse economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg moet Rutte 2 ongeacht de uitslag van de Statenverkiezingen volgend jaar maart de regeringsperiode gewoon afmaken. Niet met stil zitten maar met een beleidsagenda die een concreet maatregelenpakket omvat waarmee de economie en werkgelegenheid worden aangejaagd. Dat kunnen ze wel willen omdat dat goed is voor volk en vaderland, maar daarover beslist het electoraat. Gaan we af op recente opiniepeilingen dan bestaat de kans dat het kabinet Rutte 2 niet meer kan rekenen op een meerderheid in de Senaat. Juist nu onze economie en werkgelegenheid een extra impuls hard nodig hebben, bijvoorbeeld in de vorm van een belastinghervorming met lastenverlichting, komt dit slecht uit. Door een ongunstig verkiezingsresultaat voor de coalitie neemt ook het risico toe dat het kabinet de rit niet uitzit en in dat geval ligt het Haagse beleid al gauw een jaar of zelfs langer volledig stil. Tegenstanders van Rutte 2 zullen daar geen traan om laten, maar de ervaring leert dat de val van een kabinet in het algemeen niet goed uitpakt voor onze economie, en dat raakt ons allemaal. Gezien de smalle marges waarmee de Haagse politiek moet rekenen, rijst bovendien de vraag of een nieuwe coalitie een veel beter beleid op de mat kan leggen.

De productie in de Duitse industrie is in oktober minder sterk gegroeid dan een maand eerder. De productie groeide met 0,2%. In september steeg de productie nog met 1,1% op maandbasis. Eerder werd voor die maand nog een groei van 1,4% gemeld. In vergelijking met oktober 2013 steeg de productie met 0,8%. Dit cijfer was iets slechter dan verwacht. De aanvankelijk gemelde daling van 0,1% in september werd herzien tot een plus van 0,1%. Maar het blijft allemaal bij de oosterburen wel marginaal. De Duitse export is in oktober iets teruggezakt na een herstel in september. De export nam met 0,5% af na een toename met 5,5% in september. De import zakte eveneens terug, met 3,1% na een stijging van 5,2% in september. Het handelsoverschot van Duitsland kwam uit op €21,9 mrd, een fractie minder dan de €22,1 mrd in september. Aangepast voor seizoensinvloeden kwam het handelsoverschot in oktober op €20,6 mrd, tegen 1€8,6 mrd in september. Het verschil in de economische ontwikkeling in Duitsland en de rest van de eurozone wordt steeds groter'. ,,De handelsbalans van Duitsland met de eurozone was slechts licht positief, terwijl de export naar andere regio's met circa 7% toenam''.

Het Griekse parlement moet op 17 december al starten met de procedure voor de aanwijzing van een nieuwe president en niet pas in februari, zoals tot nu toe was gepland. Hierom heeft het kabinet-Samaras gevraagd. De reden daarvan is, zoals ik in mijn vorige blog had geschreven dat de Eurogroep onder voorzitterschap van Dijssel geen goedkeuring heeft gegeven aan de uitbetaling van de allerlaatste tranche van een noodlening ad €1,8 mrd. Ook aan de bevoogding van >4 jaar door de trojka komt nog geen einde, wat de Griekse regering wel had gevraagd. De reden daarvan is dat de Griekse regering nog niet alle hervormingen heeft doorgevoerd. De Eurogroep heeft de Grieken daarvoor nog 2 maanden gegeven. Omdat de Griekse regering die hervormingen niet zonder mandaat van de bevolking wil doorvoeren, is een nieuwe Presidentsverkiezing uitgeschreven. Wat er nu gaat gebeuren is maar helemaal de vraag want de regering beschikt in het parlement maar over 155 zetels, terwijl voor de verkiezing van een nieuw staatshoofd 180 stemmen nodig zijn. Volgens de Griekse wet moeten er, als die 180 stemmen er niet komen, vervroegde parlementsverkiezingen worden uitgeschreven. Premier Antonis Samaras wil dat die periode van onzekerheid zo snel mogelijk over is, nu Athene met de Europese Unie onderhandelt over een verlenging van het hulpprogramma. De Eurogroep stemt in met een verlenging met twee maanden, zo heeft voorzitter Jeroen Dijsselbloem van de Eurogroep bevestigd. De Griekse bevolking moet moeilijke knopen door gaan hakken. Maar de tijd die daarvoor staat is tekort. Na het bekend worden van deze besluiten daalde de koersen op de Europese aandelenbeurzen met rond de 2½%. De Griekse beurs ging >`12,8% onderuit en de rente op Grieks staatspapier steeg fors naar 8,4%. De aandelen maakte de grootste daling sinds de zwarte maandag van 1987. Begrijpelijk. Beleggers werden onrustig over de mogelijkheid dat er nieuwe parlementsverkiezingen aankomen. Die zouden gewonnen kunnen worden door Syriza, de anti-europartij. Mocht Syriza winnen, dan worden er mogelijk afspraken opgezegd over hervormingen en bezuinigingen die zijn gemaakt met Brussel, dat gaat Syriza aan de kiezers beloven. Daar staat tegenover dat de ECB alleen noodhulp geeft aan de Griekse overheid, als de Grieken aan de opgelegde eisen van de trojka voldoet. Ik vind wel dat er een einde moet komen aan het touwtrekken in Athene. De Grieken hebben langzamerhand recht op een nieuwe toekomst.

De rente op lange Nederlandse staatsleningen heeft deze week een nieuw dieptepunt bereikt. De rente op tienjarige Nederlandse staatsobligaties zakte tot 0,762%. Door de toenemende zorgen over Griekenland zoeken beleggers meer hun heil in veiliger geachte Noord-Europese leningen, ten koste van Zuid-Europese obligaties. De rente op tienjarige staatsobligaties daalde in oktober voor het eerst onder de grens van 1% en bedroeg aan het begin van het jaar nog 2,2%. De gestage daling van de rente volgt op de lage inflatie die Europa teistert, als gevolg van de dalende olieprijs. De lage rente is goed nieuws voor de overheid, die hierdoor goedkoop geld kan lenen. Tegelijkertijd zet de dalende rente echter de dekkingsgraad van pensioenfondsen verder onder druk en wat daarvan het gevolg kan zijn weten we. Toch zitten er aan deze extreem lage rente ook zwakke kanten. Denk maar eens aan het prijspeil dat maar blijft dalen (ook als gevolg van de dalende energieprijzen). De beleidsmakers vrezen de deflatie, die op de loer ligt en hier en daar binnen de eurozone zelfs al aanwezig is. Verder moeten we ons afvragen of een zo lage rente wel een uitdaging is voor het bedrijfsleven om nieuwe economische activiteiten te beginnen. Die rente is zo laag omdat er zoveel geld in omloop is waarvoor geen investeringen voorhanden zijn. Wie gaat er geld steken in een entiteit die geen stimulansen genereert? Daarbij moeten we ons afvragen wat de waarde van geld is bij een zo lage rente. Geld is niet meer schaars, het is in overvloed voorhanden met een netto rendement van <0%. Dijssel is daar blij mee, maar kijkend naar de toekomst moeten we ons daar terughoudend over opstellen. Eigenlijk is het een heel negatief signaal. Ik wil het nog maar weer een keer geschreven hebben. Hoe ziet de toekomst er de komende tien jaar uit als beleggers genoegen nemen met een negatief rendement op 10-jaars staatspapier? Als de rente tussen nu en 2025 zou gaan stijgen (en dat hoop ik van harte en verwacht het ook) dan wel stabiel blijft (dan ligt de economie helemaal op zijn gat), investeerders met deze belegging lopen altijd verlies.

KPN brengt het aantal banen in de zakelijke markt met 580 terug. Het telecombedrijf benadrukt dat dit nodig is om de effectiviteit te verhogen en te kunnen blijven voldoen aan de veranderende vraag van klanten. Al eerder waren er aanwijzingen dat een dergelijke banenreductie zou worden aangekondigd. De divisie zakelijke klanten is onder meer de pineut door de opkomst van ’Het Nieuwe Werken’, want daardoor hebben klanten steeds minder werkplekken nodig. Bovendien is de prijsdruk, met een partij als Tele2 in de markt, groot. KPN stelt nu dat zijn zakelijke klanten continu bezig met het stroomlijnen van hun eigen organisatie en hebben tegelijkertijd in toenemende mate behoefte aan nieuwe producten en diensten. KPN wil met de herstructurering een nog sterkere klantfocus en een standaardisatie van diensten en werkprocessen realiseren. Het telecomconcern heeft Jesper Eriksen, die ervaring heeft met het uitvoeren van reorganisaties, aan het hoofd van de zakelijk tak gezet met de opdracht om de divisie te onderzoeken. KPN neemt in de eerste helft van 2015 een voorziening van ongeveer €50 mln en rekent op een jaarlijkse kostenbesparing van ongeveer €45 mln vanaf 2016. Tegenover de personele reductie van tegen de 580 arbeidsplaatsen staat dat KPN binnen het onderdeel consumenten markt 200 monteurs aanneemt om nieuwe klanten aan te sluiten en bestaande klanten beter van dienst te kunnen zijn. In de reorganisatie van 2013 werd al aangekondigd dat 4000 tot 5000 man personeel hun baan kwijt zouden raken in voornamelijk de sector mobiele telefonie. Er staat druk op de ketel.

Kredietbeoordelaar Moody's heeft de beoordeling voor het aandeel Altice 'under review' gezet voor een afwaardering. De actie is een reactie op de aankoop door Altice van de Portugese onderdelen van het Braziliaanse telecomconcern Oi. Die transactie heeft een waarde van €7,4 mrd. Moody's heeft zorgen over de effecten van de uit schuld gefinancierde overname op de zogeheten leverageratios en constateert ook dat het relatief kleine bestuur van Altice nu een aantal recente en flinke overnames heeft te integreren. Dat brengt ,,aanzienlijke'' risico's met zich mee. De firma zal dan ook de voor- en nadelen van de transactie voor het in Amsterdam genoteerde Franse kabelbedrijf gaan beoordelen. Moody's gaf wel aan dat een afwaardering waarschijnlijk zal betekenen dat het huidige (P)B1-oordeel één stapje omlaag gaat.

DFT: De Europese Commissie overweegt om multinationals te verplichten om afspraken met de belastingdienst openbaar te maken. Dat zou een alternatief kunnen zijn voor wat de lidstaten eerder deze week hebben afgesproken, namelijk elkaar te informeren over deze zogeheten ’tax rulings’.Er zijn weer nieuwe feiten naar buiten gekomen over tal van grote bedrijven, die al meer dan tien jaar nauwelijks belasting betalen door hun winsten daar te laten vallen waar er gunstige afspraken met de fiscus zijn gemaakt. Vooral Luxemburg is een draaischijf, accountants als PwC, maar ook Deloitte, KPMG en EY hielpen bedrijven aan lucratieve belastingafspraken in Luxemburg, maar ook in ons land. Het vervelende is dat de Luxemburgse afspraken allemaal zijn gemaakt onder verantwoordelijkheid van de toenmalige premier en minister van Financiën Jean-Claude Juncker, nu voorzitter van de Europese Commissie. Die wil nu zijn straatje schoonvegen en eurocommissaris Pierre Moscovici werkt al aan een ontwerprichtlijn over uitwisseling van gegevens. Deze ’rulings’ zijn in een kwaad daglicht gekomen omdat landen ze misbruiken om bedrijven aan te trekken, die vaak uiteindelijk maar enkele procenten belasting over hun winsten betalen, tot nadeel van het land waar ze feitelijk voornamelijk opereren. Uit gelekte documenten, de ’Luxleaks’, bleek vorige maand al dat 340 bedrijven, waaronder Ikea, Pepsi en Amazon, gretig gebruik maakten van de ’Luxemburgroute’. Aan die lijst zijn nu 35 nieuwe bedrijven toegevoegd, waaronder Disney, Skype, eBay en Bombardier. De Brusselse ontwerprichtlijn voor uitwisseling van gegevens moet een speerpunt worden van het beleid van Moscovici, samen met het harmoniseren van de grondslag voor het heffen van vennootschapsbelasting in de hele EU. Het probleem bij een afspraak over uitwisseling van gegevens is echter dat alle lidstaten ermee akkoord moeten gaan, zoals dat het geval is met alle belastingwetgeving. Ieder van de 28 EU-lidstaten kan een voorstel vetoën. Het dwingend openbaar maken van ’tax rulings’ valt onder de Interne Markt, en daarover is met een meerderheid van stemmen te beslissen. Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker staat na nieuwe onthullingen over belastingvoordelen voor bedrijven in zijn vaderland Luxemburg onder zware druk van het Europees parlement om snel met wetgeving te komen om deze praktijken in de hele EU tegen te gaan. De socialisten, de op één na grootste fractie in het parlement, stuurde deze week, naar aanleiding van deze nieuwe ‘LuxLeaks”, een open brief naar Juncker. Daarin wordt hij tot daden aangespoord. Maar ook het Europarlement is blij met een verplichte openbare rapportage door bedrijven omdat het EP daarmee meer invloed krijgt. Wettelijke transparantie over rulings is de eerste eis die de Europese Groenen hebben opgesteld naar aanleiding van ”Luxleaks’. Rutte heeft al laten weten dat hij, onder bepaalde voorwaarden, wel mee wil denken over meer transparantie. In gewone mensentaal betekent dat dat hij, vooralsnog, niet van plan is de positie van Nederland als belastingparadijs/doorsluisland ter discussie te stellen.

In het verleden heb ik meerdere malen voor gepleit dat ik voor een opdeling ben van systeembanken in nuts- en zakenbanken. Dit om de risico's voor het (spaar)geld van burgers te beperken. Zover is het tot dusverre niet gekomen want de 1700 lobbyisten van de financiële wereld bij de EU hebben met de vorige EC onder voorzitterschap van Barosso een omstreden deal gemaakt dat (systeem)banken niet hoeven te worden opgedeeld in banken voor de burgers en banken voor de zakenwereld inclusief de handel in financiële producten. De Bank voor Internationale Betrekkingen (BIS), ook geheten de Bank for International Settlements, heeft onderzoek gedaan onder 222 commerciële banken in 34 landen, die voor hun financiering vooral afhankelijk zijn van door klanten ingelegd spaargeld (retail), van financiering via obligaties en leningen van andere banken (wholesale) of van eigen handel en beleggingen (investment banks). Banken die geld aantrekken van spaarders en dat weer uitlenen hebben de afgelopen jaren hogere en meer stabiele winsten geboekt dan banken die vooral afhankelijk zijn van de markten en van eigen handelstransacties. De Nutsbanken waren tussen 2005 en 2013 bijna elk jaar het meest winstgevend, terwijl de resultaten van de zakenbanken alle kanten opschoten. De banken haalden in de onderzochte periode gemiddeld een rendement op hun vermogen van 10%. Bij de traditionele banken kwam het rendement uit op 12,5%, terwijl de categorie wholesale op 8,1% bleef steken en de zakenbanken niet verder kwamen dan 5,8%. De BIS wijst erop dat de kosten van zakenbanken de afgelopen jaren veel hoger waren dan die van de andere banken, ondanks de lagere winstgevendheid. Die hogere kosten kunnen een weerspiegeling zijn van de hogere lonen (en bonussen) die de zakenbanken betalen. Er zijn aanwijzingen die erop wijzen dat managers van de zakenbanken onevenredig hoog worden beloond. Sinds de crisis is het wholesale-model uit de gratie geraakt. Degelijke banken komen nu vooral nog in Europa voor. Tegelijkertijd groeide het aantal retailbanken. Waarvan acte.
Twee meningen over hetzelfde onderwerp. Het ene van de OESO en de andere van DNB. Het groeimomentum voor de Europese economie zal steeds verder afnemen, terwijl de groei in de meeste andere belangrijke economieën stabiel is. Dat maakt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling bekend. Volgens de OESO duidt de index van leidende indicatoren voor het Verenigd Koninkrijk ook op een lager groeitempo, maar is dat wel ten opzichte van een hoog niveau. In de eurozone is de groei al langer zeer beperkt. Dat de conjunctuurbarometer steeds verder zal afnemen, wijt de OESO vooral aan de economische ontwikkeling in Duitsland en Italië. De vooruitzichten voor Frankrijk, in vele recente macro-economische rapporten juist de zwakke broeder, zijn volgens deze denktank stabiel. Ook voor de VS, Canada, China en Brazilië is het momentum stabiel, terwijl de indicator voor Japan wijst op een op handen zijnde positieve wijziging. De Russische economie zal aan vaart verliezen, terwijl India de enige grote economie is met een duidelijke versnelling van de groei. Het volgende bericht komt van de centrale bankdirecteur Job Swank. Mijn eerste indruk was dat hier een voorstelling van zaken wordt gegeven over de Nederland economie, die is gemanipuleerd en geïnterpreteerd. Ik moest onmiddellijk denken aan een uitspraak van Dijssel, enkele weken geleden, dat de 'gereedschapskist' van de ECB zo goed als leeg is (in feite zegt Dijssel dat het monetaire beleid van Draghi zo goed als mislukt is), dat de Europese politiek nu aan zet is met het uitvoeren van dringende hervormingen en het uitvoeren van grote investeringen door de 28 EU-landen, maar dat dat een traject is waar veel meer tijd voor nodig is. Daarbij komt dat het Europese Investeringsplan van Juncker van €300 mrd nog een degelijk fundament mist. In Europa is sprake van een gebrek aan geloofwaardigheid en zelfvertrouwen, waardoor het de vraag is of het investeringsplan ooit van de grond komt mede door de smalle dekking van €21 mrd voor €315 mrd aan investeringen. Dijssel neemt kennelijk aan dat van de 28 EU-lidstaten op korte termijn ook geen grote inspanningen kunnen worden verwacht, die de kwaliteit van de economie gaan versterken. In dit licht is interessant dat Duitsland op dit moment zichzelf langs de zijlijn heeft geposteerd. Hetzelfde is het geval voor het bedrijfsleven; die wachten op een 'stip aan de horizon'. En dus concludeert Dijssel dat alleen de consumenten nog in staat zijn de economie aan te zwengelen door meer te gaan besteden, door hun spaargelden aan te spreken dan wel op krediet te gaan kopen. Tegen deze achtergrond heb ik het onderstaande bericht gelezen. DNB stelt dat de Nederlandse economie het juk van de kredietcrisis langzaam van zich af lijkt te gaan werpen. De komende jaren trekt de economische groei aan, van 1,2% in 2015 tot 1,5% in 2016. Dit jaar verwachten de rekenmeesters van DNB een groei van 0,8%. In 2012 en 2013 kromp de economie juist. Belangrijke factor in het herstel is het consumentenvertrouwen, dat sterk is verbeterd met name door het herstel van de huizenmarkt. Ook de koopkracht stijgt. Hierdoor is het niet alleen maar de export die in de toekomst de kar moet trekken, ook de binnenlandse bestedingen dragen een steentje bij. In 2015 draaien de uitvoermotor en die van de binnenlandse bestedingen even hard, in 2016 zijn de bestedingen de belangrijkste groeimotor. Dit jaar is de groei nog volledig aan de uitvoer te danken. ,,Conjunctureel gezien is het een normaal patroon”, aldus Job Swank, directeur monetaire zaken en financiële stabiliteit bij DNB. ,,Eerst neemt de uitvoer toe, dan groeien de investeringen en daarna volgt de consumptie. Het heeft alleen erg lang geduurd vanwege de dubbele dip.” De werkloosheid zal volgens de centrale bank komend jaar iets dalen, maar in 2016 gelijk blijven op 6,6%. Dat komt vooral omdat mensen zich op de arbeidsmarkt melden die daar de afgelopen jaren absoluut niet het nut van inzagen. De zogeheten ontmoedigden komen dus terug. De werkeloosheid ligt volgens DNB nog 2,5% te hoog. Dat betekent dat de economie de komende jaren niet op volle toeren draait. En dat heeft een drukkend effect op de inflatie. Die komt naar verwachting dit jaar uit op 0,4%, volgend jaar op 0,5% en in 2016 op 1%. Dat is nog altijd ver beneden het doel van de Europese Centrale Bank van rond de 2%. Maar het betekent wel een stijging van het reëel beschikbare inkomen. Nederlanders houden gemiddeld meer over om te consumeren. Voor de overheidsfinanciën vertaalt het herstel zich in een lager begrotingstekort en, in 2016, een dalende staatsschuld. Swank wijst er wel op dat ,,als de lage olieprijs persisteert dan zal dat op de lange termijn de stand van de overheidsfinanciën belasten.” De huizenprijzen lagen in oktober ruim 3% boven het dieptepunt dat in juni 2013 werd bereikt. Met dit voorzichtige herstel liggen de prijzen van woningen nog altijd 18% onder die van de top uit augustus 2008. Over de aannames van DNB heb ik nog wel de nodige twijfels. Het lijkt op een voorstelling van zaken die is gebaseerd op de meest optimistische prognoses. Neem de koopkracht. Als de inflatie weer zou gaan stijgen, wat Swank beweert, dan neemt de koopkracht toe. Daar snap ik niets van: de koopkracht gaat pas toenemen als de inflatie verder afneemt dan wel de lonen worden verhoogd. En als de inflatie zou gaan stijgen hoe reageert de rente daar dan op? Bij de stelling over een aantrekkende economie wordt er niet vanuit gegaan dat zich onverwachte ontwikkelingen in het binnen- e/o buitenland kunnen gaan voordoen. En die onzekerheden zijn er wel degelijk. Of het herstel van de huizenmarkt doorzet in 2015 en 2016 is nog maar de vraag. Daar liggen zeker nog hobbels op de weg die nog geslecht moeten worden. En de huidige prijzen liggen nog altijd 18% onder de top van 6 jaar geleden. En hoeveel huizen staan er nog steeds onder water? Als het echt beter zou gaan zou de werkgelegenheid aan moeten gaan trekken en daar houdt niemand rekening mee. Niet dat een werkeloosheidspercentage van 6,6% extreem hoog is, als wij dat vergelijken met het gemiddelde in de eurozone (11,5%). Maar toch de afname in de komende jaren in ons land is maar beperkt. En dan de gedaalde olieprijs, wat voor invloed kan dat hebben? Vanwege de koppeling van de prijs van het aardgas met die van olie kunnen de opbrengsten van aardgas voor de overheid terugvallen. Maar een ander aspect zijn de dalende prijzen van goederen die met gebruikmaking van olie tot stand komen, hetgeen geen positieve invloed zal hebben op de inflatie. Ik heb er al eerder op gewezen dat hierdoor de negatieve inflatiespiraal wordt versterkt. En als dat gebeurt en we komen in een deflatie terecht, dan zal dat de koopkracht weer wel ondersteunen. Swank komt ook met een verbetering van de koopkracht maar met een tegengestelde onderbouwing (die nergens op slaat). Als dat op enig moment gaat gebeuren kan DNB zijn optimistische visie over economische groei wel vergeten. En tot slot als het consumentenvertrouwen zich blijft verbeteren hoeft dat niet voort te komen uit een hoger netto besteedbaar inkomen. Er kan ook spaargeld worden opgenomen, waarop nauwelijks nog rente wordt vergoed. DNB stelt dat bij een stijgende inflatie 'het reëel beschikbaar inkomen' gaat toenemen. Nederlanders houden gemiddeld meer over om te consumeren.' Volgens mij verlaagt een hogere inflatie de koopkracht en onduidelijk is of werknemers daarvoor in hun salaris worden gecompenseerd. Daarbij komt dat de grote groep gepensioneerden niet hoeven te rekenen op een inflatiecorrectie over het pensioen. Een andere onzekere factor, naast de extreem lage rente, is de koers van de euro t/o de dollar. Verder is er de vraag in hoeverre de stuwing van aandelen- en obligatiekoersen door de ruime hoeveelheid liquiditeiten in de markt, doorgaat, wordt afgevlakt dan wel daalt. Allemaal onzekere factoren voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie en die van de eurolanden. De logische gevolgtrekking hiervan is: ja, we komen uit de crisis maar niet in het tijdsbestek dat de DNB en Dijssel ons wil doen geloven. Het verhaal is toegeschreven naar de stelling van Dijssel dat de consumenten de economie moeten gaan redden en dat beeld wordt door de centrale bank ondersteunt. De werkelijkheid is dat als Draghi te weinig inschrijvingen krijgt op de tweede tranche van TLTRO van de kant van West- en Noord Europese banken (omdat er geen behoefte is aan nog meer liquiditeiten) dan is zijn beleid mislukt en geraakt de eurozone in heel grote problemen. Dan zal de Europese politiek de regie in handen moeten nemen en of ze daartoe bekwaam zijn, zal moeten blijken.

UPDATE 11-12-2014: De aanname, die ik eerder gepleegd heb dat de Europese banken ruim in hun liquiditeiten zitten blijkt juist te zijn. De vraag is 'of het monetaire beleid van de ECB wordt aangepast'. Europese banken banken hebben namelijk 'slechts' voor €129,84 mrd aan nieuwe leningen afgesloten met een 4-jarige looptijd met 0,15% (ECB rente van 0,5% + 10 basispunten) rente. Dat is veel te weinig om de kredietverlening in de eurozone aan te jagen. Het bedrag valt tegen, het ligt zeker €20 mrd onder de verwachting. De doelstelling van de ECB is met deze TLTRO €400 mrd aan goedkope leningen te plaatsen, bij de banken. Dat doel is niet gehaald aangezien voor de eerste tranche €82,6 mrd werd geplaatst en nu dus <€130. Dat is net iets meer dan de helft van de beoogde doelstelling. Daarbij speelt ook nog een rol dat de banken tussen nu en februari 2015 ook voor zo’n 270 miljard euro aan duurdere ECB-leningen moeten aflossen die ze in 2011 hadden opgenomen. Per saldo nemen de liquiditeiten van de banken af met €57 mrd. Dat geld is dus niet meer beschikbaar voor kredietverlening aan het bedrijfsleven. Deze ontwikkeling strookt niet met de doelstelling van Draghi om, in de context van de bredere strijd tegen lage inflatie en lage economische groei, de balans van de ECB op te blazen door €1.000 mrd extra in de economie van de eurozone te pompen. Daarmee zou de omvang van de portefeuille stijgen van €2000 mrd naar €3000. Dat doel komt nu even op een lager pitje te staan, want tussen maart 2015 en juni 2016 worden nog 6 veilingen TLTRO gehouden. Binnen het bestuur van de ECB bestaat geen consensus over het te voeren monetaire beleid. Draghi heeft verwoed geprobeerd de kredietmachine in de eurozone harder te laten lopen, door lenen voor banken zo gemakkelijk en goedkoop mogelijk te maken. Dit in de hoop dat, als de leencondities voor banken soepeler worden, zij ook meer gaan lenen aan bedrijven en huishoudens. Met meer investeringen en bestedingen als gevolg. Het blijkt nu zeer lastig om op deze wijze de Europese economie een zetje te geven. Slappe economische groei en een zeer beperkte stijging van prijzen en lonen blijven de eurozone parten spelen. Kennelijk zijn er voldoende liquiditeiten voorhanden om te voorzien in de vraag. Een ongewisse factor is of alle inschrijvingen voor deze 2e tranche worden gehonoreerd. De nu beschikbare leningen moeten worden gebruikt voor kredietverlening aan bedrijven en consumenten. Ik sluit niet uit dat financieel zwakkere banken dit geld gaan gebruiken om daarmee de leningen uit 2011 aan de ECB terug te betalen. Daarmee worden problemen vooruitgeschoven en dat zie ik als onwenselijk. In feite is het plan van Draghi, om nog meer geld beschikbaar te stellen voor de economie, wellicht noodzakelijk om op kapitaalmarkten staatsleningen van eurolanden op te kopen met vers gedrukt geld, de zogenaamde kwantitatieve verruiming (QE). Draghi is daartoe bereid en wil dit paardenmiddel mogelijk begin 2015 inzetten. Maar vooral Noordelijke eurolanden, onder aanvoering van Duitsland, voelen daar weinig voor. En misschien wel terecht, want waarom zou je de markt meer geld door de strot duwen dan er vraag naar is. In Duitsland zijn centrale bankiers en politici bevreesd dat het opkopen van staatsobligaties van eurolanden verkeerde impulsen geeft: zuidelijke eurolanden die hun staatsfinanciën op orde moeten brengen, inclusief Frankrijk, zouden hiermee te makkelijk worden geholpen. En dat zou politici in die landen lui kunnen maken bij het nemen van pijnlijke maatregelen, zoals snijden in de overheidsuitgaven, morrelen aan pensioenstelsels en het liberaliseren van de arbeidsmarkt. Wat gebeurt er als de markt de Draghi dictaten afwijst? Gaat er dan een nieuwe wind waaien in Frankfurt?

Het FNV meldt dat de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd vanaf 2016 180.000 tot 240.000 Nederlanders met prepensioen flink geld gaat kosten. Sommigen tot meer dan 7000 euro per jaar. De vakbeweging roept de Kamer op niet in te stemmen met de maatregel. De FNV verwijt staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat ze geen indicatie heeft gegeven van het aantal getroffenen. De vakbeweging baseert haar cijfers op schattingen van experts, omdat precieze cijfers niet aanwezig zijn. Volgens de vakbond kan het nadeel voor alleenstaanden oplopen tot €7735, bovenop de bijna €20.000 die sommigen al kwijt waren door de eerdere verhoging van de AOW-leeftijd. En dan klagen politici steen en been dat ze nauwelijks nog het vertrouwen hebben van het electoraat.
Na de prognoses van de EC, de OESO en DNB over de ontwikkeling van de Nederlandse economie doet ook het CPB een duit in de zak. Die denktank is net weer iets positiever gestemd. De rekenmeesters van het CPB stellen de raming van de export en de consumptie voor 2015 naar boven bij. Het CPB gaat er vanuit dat de Nederlandse export volgend jaar met 4,5% groeit. Consumenten gaan dankzij een toenemende koopkracht komend jaar 1,25% meer uitgeven. Waar komt de aanname van de stijgende koopkracht vandaan? Uit de hoge hoed getoverd, nee: het CPB gaat uit van een dalend prijspeil als gevolg van de bijna gehalveerde olieprijs, waardoor de koopkracht gaat toenemen. Die redenering volg ik wel. Minister van EZ, Henk Kamp, is daar erg enthousiast over. Maar is dat optimistische geluid wel juist? Ik zou zeggen 'vraag dat eens aan Dijssel'. Deflatie is volgens de beleidsmakers het ergste wat een land kan overkomen. Er ontstaat namelijk een negatieve dynamiek in de economie waarbij bestedingen en investeringen worden uitgesteld. Dat kan desastreus worden voor een economie. Dus neem ik de uitspraak van Kamp met een korreltje zout. Daar komt bij dat de Sauoedische oliesjeiks mogelijk een beleid voeren om de concurrentie zware verliezen toe te brengen door geen steun te geven aan de dalende olieprijs. Ze willen de concurrentie, Rusland, de schalieoliebaronnen in de VS, Venezuela, en de omschakeling van fossiele brandstof naar wind- en zonenergie de wind uit de zeilen nemen door de quota niet te verlagen. Het Internationaal Energieagentschap stelt dat de forse prijsdaling voor een vat olie nog geen positieve impuls hoeft te geven, wat het CPB wel predikt, aan een aantrekkende economie. Zij stellen dat de dalende olieprijs het gevolg is van een afzwakkende (wereld) economie. Waar de ondergrens van olie ligt is niet aan te geven. De Saoediërs hebben een lange adem. Ik luisterde vrijdag naar het gesprek met de minister-president. Rutte was blij met de cijfers van het CPB. Het is goed dat de modellen, die het CPB hanteert, met deze positieve ontwikkeling komen. Het is vooral te danken aan de 8 miljoen werkenden, die weer vertrouwen hebben gekregen in de economie. Deze week sloot de AEX af met een verlies >5%. Waarom stappen beleggers over van aandelen in obligaties? Een heel andere invalshoek voor de koopkracht zijn de consequenties van de hervormingen in de zorg. Ik zie alleen maar meer geld uit mijn portemonnee verdwijnen. Deze week kreeg ik te horen dat mijn zorgkosten volgend jaar, onvoorzien, €300 hoger zullen uitvallen als gevolg van een wijziging van de zorgvergoeding in de polis.

Brussel maakt zich ongerust over ontwikkelingen in Griekenland en misschien wel terecht. Brussel stelt misschien te hoge eisen aan Athene om nieuw geld te krijgen. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, heeft dit weekend Griekenland gewaarschuwd volgende week, bij de aanstaande presidentsverkiezingen in het Griekse parlement, niet ervoor te kiezen om te stoppen met de ingezette overheidsbesparingen en hervormingen. ''Ik denk dat Grieken precies weten wat een verkeerde uitslag van de komende verkiezingen betekent voor Griekenland en de eurozone'', aldus Juncker. Hij maakte duidelijk dat hij er persoonlijk niets voor voelt als extremistische krachten in Athene aan het roer komen. Maar dat maakt Brussel niet uit. Vooralsnog ligt de bal in het parlement en als daar geen meerderheid voor een nieuwe president komt, pas dan is het volk aan zet. De financiële markten reageren paniekerig op de ontwikkelingen. De belangrijkste beursindex in Athene kelderde deze week met maar liefst 13%, de sterkste daling sinds 1987. Ook de rente op tienjarige Griekse staatsobligaties gierde omhoog na het uitroepen van vervroegde presidentsverkiezingen. Premier Samaras heeft vervroegde verkiezingen uitgeschreven nadat het steunprogramma van de EU, de ECB en het IMF (de trojka) moest worden verlengd. De Griekse overheid voldeed niet aan de voorwaarden en heeft twee maanden de tijd om dat wel te doen, in ruil voor €1,8 miljard. Stel, ik zeg stel, dat de radicaal-linkse partij Syriza, die volgens de laatste peiling de grootste partij is van Griekenland, aan de macht komt, dan bestaat de mogelijkheid dat de Grieken gaan stoppen met bezuinigen en zich minder aan de eisen van de trojka gelegen laten liggen. Als Griekenland zich niet aan de afspraken met de trojka (IMF, EU en ECB) houdt, dan kan het meer financiële steun wel vergeten. Dat betekent dat lenen veel duurder wordt en op een gegeven moment onbetaalbaar. Dan bestaat ook de vrees dat de Europese belastingbetaler kan fluiten naar de €240 mrd die al aan Griekenland is geleend.

Dan komt ook de angst terug dat de Grieken uit de euro stappen. Een nieuwe eurocrisis is dan een feit. De waarschuwing van Juncker kan ook helemaal verkeerd vallen bij de Grieken met alle gevolgen vandien, ook voor ons (Nederland). In Buitenhof was te gast Nikos Koulousios, correspondent in Nederland voor verschillende Griekse media, hij schetste de huidige toestand als tragisch. Het beleid dat door de trojka is opgelegd en door de Griekse regering van Samaras uitgevoerd heeft ertoe geleid dat de verzorgingsstaat is ontmanteld, dat er van de zorg weinig over is (ziekenhuizen, apotheken zijn gesloten), dat 1 op de drie Grieken moet leven met een inkomen van rond de armoedegrens en 60% van de jeugd werkeloos is. Hij verwacht dat de linkse politieke partij Syriza niet voor het uittreden van Griekenland uit de EU en de eurozone zal streven, wel voor een herconstructie van de Griekse staatsschuld, waardoor de Griekse economie een (gezonde) herstart kan maken. Dat impliceert wel dat een deel van de Griekse staatsschuld moet worden kwijtgescholden door het IMF, de EU en de ECB.

Enkele headlines: Economisch herstel is nog broos. Oekraïne vraagt om 12 mrd financiële steun van de Westerse donorlanden om het failliet te voorkomen. Het IMF stelt een onderzoek in en verwacht wordt dat om te voorkomen dat het land 'kopje onder' gaat $15 mrd nodig zal zijn. Er loopt al een steunprogramma van $17 mrd. Het land manoeuvreert op de rand van de afgrond. Oekraïne moet omgebouwd worden naar een Westers model. De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling stelt in een reactie dat het land beloont zal worden als het de Westerse koers aanhoudt. In feite gaan wij daar een oorlog financieren tegen de separatisten. Met welk vooruitzicht. Grote delen van Oost-Oekraïne zijn al in puin geschoten en het volk daar is straatarm. 170 banen weg bij Philips Turnhout. Transavia pas in 2017 uit de rode cijfers. Volgend jaar €55 mln meer voor innovatie MKB. Wegener schrapt 300 banen. Economische groei in Ierland neemt af. België ook een klein belastingparadijsje. Noorse centrale Bank verlaagt, onverwachts, de rente naar 1,25%. Benzine kan nog veel goedkoper worden. De productie van de Chinese industrie is in november minder sterk gegroeid dan een maand eerder. De productie groeide vorige maand met 7,2% ten opzichte van een jaar geleden. Een maand eerder was er nog sprake van een groei met 7,7% op jaarbasis. In de eerste elf maanden van 2014 werd een plus van 8,3% gerealiseerd. De winkelverkopen in China namen in november met 11,7% op jaarbasis toe. DNB-president Klaas Knot en Bundesbank-baas Jens Weidmann vrezen dat met QE de prikkel voor landen als Frankrijk en Italië om de economie te hervormen verdwijnt. Maar er moet wat gebeuren, dat is wel duidelijk. De economie van de eurozone groeit nauwelijks, circa 20 miljoen mensen zitten zonder werk en de inflatie gaat dankzij de kelderende olieprijs richting 0%. Er is nog net geen sprake van deflatie maar de ECB wil dat ten koste van alles voorkomen. Bij Buitenhof was te gast Luc Coene, gouverneur van de Belgische Centrale Bank, die over de gevolgen van de dalende olieprijs de verwachting uitsprak dat de inflatie in de eurozone over november 3% zal bedragen, in december 0% en in januari in een deflatie zal geraken. Er is over een kwantitatieve verruiming (QE) begin komend jaar binnen het bestuur van de ECB geen overeenstemming. De standpunten van de groep Weidmann c.s. en de groep Draghi liggen ver uit elkaar. Er gaan geruchten dat de Europese Raad binnenkort gaan besluiten de uitvoering van de aan de EU-lidstaten opgelegde hervormingen en bezuinigingen te verruimen van twee naar vier jaar. Daarmee zouden Frankrijk en Italië meer lucht krijgen. SBM Offshore is de laatste jaren geteisterd door grote tegenvallers. Een verlies van €361 mln op een mislukt boorplatform voor de kust van Noorwegen en een onderhandse deal van €194 mln om een rechtsgang wegens corrupt handelen te voorkomen. Nu gaat het bedrijf 1200 banen schappen als gevolg van de slechte olie en gasmarkt. De hardste klappen vallen in Schiedam, Houston en Rio de Janeiro. De vakbonden hebben de afgelopen 4 jaar beter voor hun werknemers gezorgd dan de overheid voor hun ambtenaren. De CAO-lonen voor de technici en metaalbewerkers in de electrotechniek en de machine-industrie stegen in de periode 2010-2014 met 10,1%, in de schoonmaakbranche (ook een inhaalproces) was de stijging gemiddeld 8,5%, het onderwijs volgde de ambtenarenlonen en scoorde beduidend minder met 3,1%, maar de ambtenaren waren de dupe van de nullijn van de kabinetten Rutte met 1,9%. Kredietbeoordelaar Fitch is in navolging van branchegenoot Moody's somberder geworden over de vooruitzichten van de verzekeringsactiviteiten van SNS Reaal. Fitch zette de outlook voor SRLEV en Reaal Schadeverzekeringen op negatief. De credit-agency wijst op het verlies van de in Vivat omgedoopte verzekeringsactiviteiten van het genationaliseerde SNS Reaal in de eerste negen maanden van dit jaar. Met een verlies over heel 2014 zou de verzekeraar voor het derde achtereenvolgende jaar rode cijfers schrijven. Door de lage rente, moeilijke economie en stevige concurrentie blijft de winstgevendheid in de hele Nederlandse verzekeringsmarkt volgens het ratingbureau waarschijnlijk onder druk staan. Fitch heeft ook de rating voor Frankrijk afgewaardeerd: van AA+ naar AA. De voornaamste reden is te trage voortgang met het terugdringen van de overheidsschuld. Frankrijk had eerder al een 'negatieve outlook' meegekregen van Fitch. De outlook voor Frankrijk staat nu op 'stabiel'. Frankrijk liet eerder dit jaar weten dat het niet in 2015, zoals 2 jaar geleden met Brussel afgesproken, maar pas op zijn vroegst in 2017 zal voldoen aan de Europese norm voor het begrotingstekort van 3% van de totale omvang van de economie. Dat kwam het land vorige maand op een waarschuwing van de Europese Commissie te staan. Fitch kwam met een update over Groot-Brittannië. De Amerikaanse credit-agency hield de rating voor de Britten op AA+.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) heeft de prognose voor de vraag naar olie in 2015 voor de vierde keer in vijf maanden verlaagd. De olieconsumptie komt in de nieuwe verwachting 230.000 vaten per dag lager uit dan de organisatie in november nog voorspelde. Het IEA voorziet dat de wereldvraag naar het zwarte goud komend jaar uitkomt op gemiddeld 93,3 miljoen vaten per dag. De nieuwe voorspelling volgt op de tikken die producerende landen krijgen vanwege de dalende prijzen. Vooral in Rusland zal de productie afnemen, omdat dit land wordt geraakt door sancties die de economie onder druk zetten. De prijs van Amerikaanse olie is gedaald <$60 per vat. Brentolie kost nog >$60 per vat. De olieprijs is dit jaar al ruim 40% gedaald, onder meer doordat de OPEC onlangs besloot de productie voorlopig niet te verlagen. De dalende olieprijs noopt ook dienstverlener Halliburton tot ingrijpen. Het Amerikaanse bedrijf meldt dat het van plan is duizend banen te schrappen buiten de Verenigde Staten. Door verslechterde marktomstandigheden investeren klanten minder in de diensten van de op een na grootste toeleverancier aan de olie- en gasindustrie ter wereld.

Ik kan er niet omheen, nu de tijd dringt naar de jaarwisseling en steeds meer feiten bovenwater komen, die de onrust onder de bevolking doen toenemen. Wie heeft bedacht dat deze enorme operatie waarmee de centrale overheid de uitvoering van een aantal taken binnen een veel te kort tijdsbestek en met veel te weinig geld gaat overdragen aan 403 gemeenten in dit land. Het grootste mankement is dat wetgeving gaat worden uitgevoerd door >400 gemeenten op een wijze zoals is vastgesteld door de >400 gemeenteraden. En 99% van die gemeenteraadsleden hebben geen flauw benul waarmee ze hebben ingestemd. Het is een gotspe om te stellen dat het eerste jaar, 2015 dus, een leertraject is en dat gemeenten daarna wel in staat moeten zijn de regelgeving uit te kunnen voeren. Wat blijft is de rechtsongelijkheid van mensen die een beroep moeten doen op ondersteuning. Woont iemand in een 'rijke' gemeente dan wordt de wet mogelijk humaner uitgevoerd dan door 'armere' gemeenten. Het beleid om de uitvoering van de WMO en de Participatiewet over te dragen aan gemeentes en tegelijkertijd de geldkraan verder dicht te draaien, gaat leiden tot grote sociale onrust in de samenleving. Het is een greep van technocraten naar de macht. Ik heb volstrekt geen vertrouwen in de goede afloop van deze 'verhuizing'. Bekend is dat veel gemeenten contracten afsluiten voor dienstverlening op basis van prijs en geen toetsing uitvoeren op de prijs/kwaliteit verhouding. In Twente worden momenteel case-managers ( een soort wijkverpleging op HBO-nivo) ontslagen die dementen begeleiden. Menzis zegt dat ze die zorg hebben ingekocht bij een thuiszorg-organisatie, maar niemand weet wie er 1 januari a.s. aandacht gaat schenken aan die demente bejaarden. De woordvoerder van Menzis haalt haar schouders op: ze zullen contact opnemen met de organisatie die die zorg moet gaan verlenen. Ik hou mijn hart vast. Dit wordt de afbraak van de zo zorgvuldig opgebouwde verzorgingsstaat. Ik zeg NIET dat ik erop tegen ben dat zaken efficiënter geregeld gaan worden, ik ben daar een groot voorstander van, alleen niet op deze manier. Het humane aspect wordt eruit gehaald als dit soort taken in handen wordt gelegd van ambtenaren, die vanachter een bureau daar invulling aan gaan geven. Ik wil best nog wel geloven dat deze socialistische staatssecretaris Martin van Rijn, het allemaal goed bedoelt, maar heel hard werken aan een operatie die nooit op deze wijze kan slagen, is nutteloze verspilling van energie. Zo was hij erg blij met een uitspraak van de rechtbank van Groningen die oordeelde dat de Friese gemeente Dantumadiel de huishoudelijke hulp van een bejaard echtpaar niet zonder onderzoek had mogen stopzetten. Dat betekent dat hij geen grip heeft op de wijze waarop de 403 gemeenten uitvoering geven aan hetgeen de wetgever heeft vastgelegd. De overheid is niet in staat de regie over de uitvoering van, in dit geval de WMO, in handen te houden. In totaal zouden 100 gemeenten voor de aanpak van Dantumadiel hebben gekozen. Van Rijn loopt nu achter de realiteit aan. Er moeten eerst keukentafelgesprekken komen. Ik zie de volgende rechtszaak al tegemoet over de interpretatie die door gemeenten gegeven gaan worden aan die gesprekken. Het bejaarde echtpaar, van achter in de tachtig woont nog zelfstandig dankzij de huishoudelijke hulp, die nu nog onder de AWBZ en dus het Rijk valt. Daar wilde de gemeente Dantumadiel vanaf. Ze stuurde het echtpaar een brief waarin ze schreven dat zij vanaf 1 januari 2015, wanneer de toekenning van de huishoudelijke hulp de verantwoordelijkheid van de gemeente is, geen aanspraak meer maakt op deze voorziening. Met de hulp van Ieder(in), de koepelorganisatie van chronische zieken en mensen met een beperking, stapte het echtpaar met succes naar de rechter. De rechter oordeelde dat hulp niet zomaar kan worden stopgezet zonder te kijken naar hun persoonlijke situatie. Volgens Ieder(in) staat de zaak niet op zichzelf. Zeker een kwart van alle gemeenten overtreedt de wet door het schrappen van huishoudelijke hulp, stelt de organisatie. 'Dantumadiel' is een landelijke testcase voor de koepel. Staatssecretaris Van Rijn is 'blij' met het (proef)proces. Volgens hem toont rechtszaak aan dat de wet werkt. De gemeenten worden verplicht gesteld de zogenoemde 'keukentafelgesprekken' te voeren om tot maatwerk te komen. De staatssecretaris verzekerde de Tweede Kamer dat hij samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) alle gemeenten zal wijzen op de uitspraak. Het kabinet hervormt de langdurige zorg om beter te kunnen inspelen op de wens van veel ouderen om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en om de stijgende zorgkosten in de hand te houden. Gemeenten krijgen er taken bij en moeten vanaf januari de ondersteuning van thuiswonende ouderen, chronisch zieken en gehandicapten regelen. De zorgverzekeraars worden verantwoordelijk voor verpleging en verzorging van mensen thuis. En vanaf januari worden de gemeenten ook verantwoordelijk voor de jeugdzorg. Van Rijn gaf eerder aan dat er in 2017 nog steeds net zo veel geld naar de langdurige zorg gaat als nu, namelijk ruim €27 mrd. Dat is een groot bedrag maar wat valt er onder langdurige zorg. Ik ben niet de enige die zwaar weer aan ziet komen voor patiënten die afhankelijk zijn van de zorg. Ook in Politiek den Haag worden stemmen gehoord die om uitstel van de ingangsdatum vragen, met als argumenten diezelfde die ik al eerder heb laten horen. De voorbereiding is allerbelabberdst en niet afgestemd met de oude en nieuwe partijen en belangengroepen. Van Rijn kan wel heel hard werken en het beste voorhebben, maar als de opzet niet deugt is alle energie die erin gestopt wordt: tevergeefs. Zo is het maar de vraag wat de wetgever heeft geregeld over 'waar de controle op de uitvoering' op 1 januari 2015 komt te liggen. Heeft van Rijn dan nog wel enige bevoegdheid om in te grijpen waar lokale politici de wet anders interpreteren dan de wetgever heeft bedoeld. Ik vrees dat de 403 gemeenteraden verantwoording dragen voor de uitvoering en uiteindelijk de rechter het laatste woord heeft.

Slotstand indices 12 december 2014/week 50: AEX 406,17; BEL 20 3177,22; CAC 40 4.108,93; DAX 30 9594,73; FTSE 100 6.300,63; SMI 8895,35; RTS (Rusland) 799,16; DJIA 17280,83; NY-Nasdaq 100 4.199,285; Nikkei 17.371,58; Hang Sen 23245,56; All Ords 5196,90; €/$ 1,246175; goud $1.221,80183,10; dat is €31.492,20 per kg, 3 maands Euribor 0,082%, 10 jarig Staat 0,762%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.