UPDATE13102012/137 De hele wereld kijkt naar ons hoe wij uit deze crisis komen

Nadat ik afgelopen weekend blog 136 had herlezen heb ik besloten meer lijn te gaan brengen in de onderwerpen waarover ik schrijf en ook de lay-out wat aan te passen. Ik ga het blog onderverdelen in thema's, waarvan ik verwacht dat het allemaal wat inzichtelijker wordt. Onderwerpen kunnen zijn: algemeen, Wereldeconomie, EU en de eurozone, Nederland: politiek, economie en financiën, EFSF en het ESM, Griekenland, Spanje, Italië, Brussel, trojka, Merkel en Duitsland, Draghi en de ECB, EC/EP/eurocrisis/eurotoppen, algemeen, kort nieuws. Uiteraard kunnen zich ontwikkelingen voordoen die als onderwerp worden benoemd. Niet alle genoemde onderwerpen worden in ieder blog gebruikt. Ik ga proberen slechts commentaar te geven op nieuw dan wel gewijzigd beleid dan wel actuele ontwikkelingen. De proef van de laatste 2 blogs om met verschillende tekstkleuren te schrijven blijft bestaan. Blauw = de mening van de blogger, rood = belangrijk, bruin = aandacht vragen, paars = achtergronden, conclusie. Ik ga trachten met deze opzet de omvang van het blog te beperken, zonder dat kwaliteitsverlies optreedt.

Algemeen

Er ontrolt zich een scenario dat het beleid dat wordt gevoerd door de Ministers van financiën van de eurolanden, tezamen met de ECB en het IMF steeds meer verzet oproept bij de zwakke Zuid-Europese landen. Als reden komt naar voren dat de eisen van de trojka binnen de gestelde tijdslijn niet uitvoerbaar zijn. De opgelegde bezuinigingen en hervormingen leiden tot humanitair verzet bij de burgers. De uitvoering van de Brusselse dictaten leidt tot armoede onder de burgerij. Mensen geraken in de problemen met betalingsproblemen met hypotheek/huurverplichtingen, energie, eten en drinken, zorgkosten en zorgpremie. Regeringen kunnen de eerste levensbehoeften niet langer garanderen. Dat brengt met zich mee, dat overheden bezuinigingsvoorstellen moeten gaan afremmen. Ook ontstaat er onvrede dat de noodhulp die wordt aangeboden vanuit de trojka niet gebruikt kan worden voor de opbouw van de economie, maar moet worden doorgeschoven naar de schuldeisers, veelal banken, beleggers en investeerders. De schulden nemen daardoor niet af: ze worden verschoven van eigenaar. De nieuwe schuldeiser wordt het Europese noodfonds. Het enige positieve kan zijn dat de te betalen rente wat lager wordt. Het negatieve aspect is de dalende koopkracht, de toenemende werkeloosheid, weinig toekomst voor de jongeren en dalende inkomens. Van meerdere zijden komen geluiden dat er een grote sanering moet gaan plaatsvinden waarbij schulden aan publieke organisaties (EFSF, ECB) en private financials (banken, verzekeraars, institutionele beleggers, aandeelhouders) moeten worden kwijtgescholden. Binnen de eurozone is daar geen draagvlak voor te vinden. En toch moet er iets gaan gebeuren want op de ingeslagen weg voortmodderen is ook geen optie.

Om de onrust in de Europese muntunie te verminderen is het noodzakelijk dat het Europese gecentraliseerde bankentoezicht zo snel mogelijk van de grond komt. Nederlandse banken moeten de komende jaren ook hun kapitaalspositie blijven verbeteren, wat de ruimte voor dividenduitkeringen beperkt, zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank. Die bufferversterking mag ook niet ten koste gaan van de kredietverlening aan het mkb, dat is belangrijk voor de werkgelegenheid. Het staat allemaal te lezen in het Overzicht Financiële Stabiliteit (OFS), het jaarlijkse rapport over de soliditeit van het Nederlandse financiële systeem. Het toezicht op de banken in Europa moet vanaf volgend jaar bij de Europese Centrale Bank komen te liggen, maar die datum wordt waarschijnlijk niet gehaald. Volgens het hoofd van de Duitse toezichthouder op de financiële markten (Bafin) Elke König, wordt de deadline voor de oprichting van een Europese banktoezichthouder waarschijnlijk met 1 jaar doorgeschoven naar 1 januari 2014.

Leiders van de EU-landen spraken in juni af een toezichthouder op te tuigen die de 6000 banken in Europa in de gaten moet gaan houden. Die moet nog voor het eind van dit jaar aan de slag gaan, maar volgens König is dat onrealistisch. „Ik kan me voorstellen dat we zover zijn in januari 2014”, zei ze. Pan-Europees toezicht op de bankensector wordt gezien als de eerste stap naar een uiteindelijke bankenunie. Volgens Knot moeten de banken in ons land ook regelmatig controleren of de waarde van het onroerend goed waar ze hypotheken op hebben verleend, nog wel in overeenstemming is met dat hypotheekbedrag. Momenteel staan drie van de tien woningen 'onder water'. Om de bubbel uit de huizenmarkt te krijgen moet er volgens Knot ook wel wat gebeuren aan de hypotheekrente-aftrek, maar het tempo waarin en de vraag of ook bestaande gevallen worden geraakt, wil hij overlaten aan de onderhandelaars van VVD en PvdA. Het nieuwe Europese noodfonds ESM moet dan ook op korte termijn de ruimte krijgen om banken direct te herkapitaliseren in landen waar zowel de private sector als de overheid dat niet kunnen. Nederlandse banken zijn wel goed op weg om straks in 2019 te voldoen aan de strenge kapitaaleisen van Basel III. Blijkens het OFS is de Europese schuldencrisis nog altijd de meest acute bedreiging voor de financiële stabiliteit.

Het onder strenge voorwaarden opkopen van staatspapier door de Europese Centrale Bank is een noodzakelijke, proportionele en effectieve maatregel die erop gericht is de prijsstabiliteit in de eurozone te waarborgen. Dat stelde de ECB in de maandelijkse rapportage, waarin de bank zijn beleid verantwoord. ,,De huidige situatie wordt gekenschetst door ernstige verstoringen op de markten voor staatobligaties'', stelt de ECB. Die zijn volgens de centrale bank vooral het gevolg van een ongegronde angst bij investeerders voor het uiteenvallen van de Europese monetaire unie. Omdat die verstoringen het monetaire beleid van de ECB ondermijnen, is het volgens de centrale bank gerechtvaardigd om buitengewone maatregelen te treffen. Met het nieuwe opkoopprogramma blijft de ECB, naar eigen zeggen, binnen zijn mandaat en binnen de regels van Europese verdragen. De ECB benadrukt dat de steunaankopen alleen zullen worden gedaan zolang dat nodig is om de prijsstabiliteit te waarborgen. Staten waarvan schuldpapier wordt opgekocht, moeten maatregelen nemen om hun overheidsfinanciën en hun economische situatie te verbeteren, zodat de begrotingsdiscipline er niet onder lijdt. Mijnerzijds twee bemerkingen op deze aannames: ten eerste de vraag of de angst van de financiele markten over een mogelijk uiteenvallen van de monetaire (euro) unie terecht is. Ten tweede de vraag of de buitengewone maatregelen wel gerechtvaardigd zijn. Het is maar zeer de vraag of landen waarvan de ECB staatspapier gaat opkopen nog wel in staat zijn die maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn om te overleven. Als het land een bodemloze put is kun je 'het water beter naar de zee brengen'. De ECB gaat schulddeling toepassen door het opkopen van 'junkbonds' voor rekening en risico van de burgers uit de Noord-Europese eurolanden. Appeltje eitje.

Klaas Knot is door de 2e Kamer uitgenodigd voor een gesprek over ………….. ik denk aan: zijn stelling dat het ESM zwakke banken uit eurolanden mag of moet gaan steunen. Daarmee staat hij diametraal tegenover Jan Kees de Jager. DNB versus financiën. Knot zegt dat hij hoopt dat het ESM zo snel mogelijk geld gaat verstrekken aan banken die geherkapitaliseerd moeten worden. Hij maakt wel het voorbehoud dat deze banken zolang wordt ingeschat dat ze ook op termijn levensvatbaar zijn. Met andere woorden Knot kijkt niet naar achteren wat er allemaal fout is gegaan maar naar voren. De Jager zit in ee4n konktie met zijn Duitse en Finse collegae die strenge voorwaarden willen toepassen voor het verstrekken van leningen aan zwakke Zuid-Europese banken. Zo moet er effectief toezicht zijn op het bankwezen en moet de overheid eerst puingeruimd hebben. Dat gaat dus niet over 'morgen' maar over 'jaren'. Knot wil nu Europees geld inzetten om banken te redden. Er moeten buffers, herkapitalisatie komen, Basel III moet worden ingevuld. De realiteit is dat half Europa daar de centen niet voor heeft en dat de konktie daar voor op moet draaien. Dus U en ik. Verder wil Knot dat banken het dividend dat ze zouden kunnen uitkeren gaan aanwenden voor verbetering van de solvabiliteit. Verder maakt DNB zich zorgen over vastgoedbelangen die banken in portefeuille hebben. In het Nederlandse bankwezen staat €80 mrd uit aan leningen in commercieel vastgoed (kantoren en winkels), terwijol de leegstand toeneemt. Daarom verlangt DNB dat banken vaker en nauwkeuriger de waarde van de panden moeten laten taxeren en zo nodig verliezen moeten nemen. Fitch Ratings heeft de rating voor de zelfstandige levensvatbaarheid van de bankdivisie van SNS bank naar de junkstatus verlaagd, vanwege de aanhoudende en mogelijke toenemende risico's van de portefeuilles met commercieel vastgoed. Fitch handhaaft wél de langetermijnkredietratings voor SNS Reaal en de bankdivisie SNS Bank. De langetermijnrating blijft gehandhaafd op het veilige niveau BBB-plus, omdat de kredietbeoordelaar nog steeds verwacht dat de Nederlandse staat SNS zal redden in geval van nood. SNS gaat honderden banen schrappen.

De Europese Unie zou overwegen om de deadline voor het invoeren van de regels om de Europese financiële sector stabieler en veiliger te maken uit te stellen naar 1 januari 2014. Oorspronkelijk stond de geleidelijke introductie van de nieuwe zwaardere kapitaalseisen (Basel III) gepland voor begin volgend jaar, maar de Europese Unie zou volgens bronnen aanwezig bij de besprekingen in Cyprus dit tijdstip met een jaar willen verschuiven na waarschuwingen uit de bankensector, die vrezen voor een forse stijging van de kosten. De volledige invoering van het Basel III-akkoord stond gepland voor 2019. Banken moeten veel meer kapitaal en liquiditeit gaan aanhouden om een herhaling van het ontstaan van een bankencrisis te voorkomen en ook in slechte economische tijden het hoofd boven water te kunnen houden.

Griekenland

Athene was begin van de week dichtgetimmerd met veiligheidsmaatregelen en 7000 man politie uit het hele land. De keizerin van Europa kwam vanuit haar vesting in Berlijn naar het hol van de leeuw, zo werd door de Duitse media geschreven. In het blog 136 heb ik al aangegeven dat de Grieken een betere regeling van de oorlogsherstelschade WOII willen. Er was sprake van een gespannen sfeer. Begrijpelijk. Athene was omgebouwd in een vesting. De 2 grootste pleinen, waar meestal wordt gedemonstreerd waren van de buitenwereld afgesneden. De Duitse ambassade en het Goethe-instituut werden zwaar bewaakt. Er gold een demonstratieverbod in Athene van 9am tot 8pm, wat niet werd gehandhaafd. Rellen waren het gevolg. De 2 grootste vakbonden riepen op tot het werk gedurende enkele uren neer te leggen en de straat op te gaan. De vraag was wat Merkel te bieden had of dat ze met lege handen was gekomen. Op de Europese aandelenmarkten was het onrustig. Het is de laatste dagen duidelijk geworden dat een deel van de Griekse noodhulp moet worden gesaneerd. Dit wordt bevestigd door Menno Snel, bewindvoerder bij het IMF. Snel is vorig jaar als vertegenwoordiger van Nederland door de Jager bij het IMF voorgedragen. Ook Lagarde heeft daar in een eerder stadium al aandacht voor gevraagd. De Nederlandse minister van Financiën is daar een fervent tegenstander van. Voor het Nederlandse kabinet is kwijtschelding absoluut onbespreekbaar; de geboden hulp moet door de Grieken met woekerrente worden terugbetaald. Snel zegt wel dat dan eerst de Griekse schulden onhoudbaar moeten worden door onvoorziene tegenvallers. Ook bronnen binnen de Trojka suggereren dat de Griekse schuld tot onhoudbare proporties oploopt door de veel sneller dan voorziene krimp van de Griekse economie. Ik denk dat je struisvogelpolitiek bedrijft door te zeggen dat je alles nog terug krijgt. Het is een inconvenient truth." Nederland zou €7,6 mrd in Griekse leningen hebben uitstaan. Of dat de gehele schade is bij een Griekse default betwijfel ik. Maandag later in de middag kwam Snel naar buiten met de mededeling dat 'zijn uitspraken helemaal verkeerd waren geinterpreteerd'. Vervolgens verklaarde de Jager in Luxemburg na de oprichtingsvergadering van de Raad van Bestuur van het ESM en voor de samenkomst van de gouverneurs van het ESM dat 'de Grieken hun eigen problemen moeten oplossen. Kwijtschelding van schulden door de andere eurolanden is geen optie', sprak de Jager. Maar waar niet is verliest de keizer zijn recht en dat zou de Jager moeten weten. Oud-minister van Financiën Gerrit Zalm, tegenwoordig de topman bij ABN/Amro, brengt, inzake het G-dossier, ter sprake een liedje van Drs P over een ritje van een arrenslee naar Omsk, waar de wolven achteraan lopen en één voor één alle kinderen eruit worden gegooid. Het grote risico is dat na Griekenland het volgende land gaat." Volgens Zalm, bij BNR, leidt het idee dat er überhaupt een land de euro uit kan, kan tot gevolg hebben dat wantrouwen in andere landen ontstaat. "Dat is het grote risico. Griekenland 'as such' is niet zo'n groot risico." "De Griekse politiek bleek eerdere protesten tegen de bezuinigingspolitiek die Duitsland en het IMF opleggen, vaak niet aan te kunnen'', lijkt een realistische aanname. De politici kijken uit naar de rapportage van de trojka, die binnen enkele weken wordt verwacht. Het is echter zeer de vraag of mevrouw Lagarde van zins is voort te gaan op de ingeslagen weg, nu doorgaan vastloopt in een doodlopende weg. Dat willen dan wel kunnen de Jager c.s. niet inzien. Ik kijk nog even terug op het statiebezoek van Merkel aan Samaras. Een beleefdheidsbezoek aan de Griekse premier en de president. Merkel kwam niet alleen: ze had een heel gezelschap bij zich. Leidde zij een handelsmissie? Om half 5, na het officiële programma, gingen Merkel en Samaras naar het Hilton hotel waar Griekse en Duitse ondernemers aanwezig waren. Tegelijkertijd bestookte de politie 25.000 demonstranten met traangas. Had Merkel de Grieken iets te bieden anders dan loze woorden. Ik citeer: Merkel beseft terdege dat de Grieken het zwaar hebben. Er moet nu bezuinigd worden om toekomstige generaties de kans te geven in welvaart te kunnen leven. Het overleg werd gevoerd in alle openheid, met wederzijds begrip, in solidariteit, in een geest van samenwerking en het gevoel dat zowel de Griekse en Europese problemen kunnen worden overwonnen. Merkel stelde wel even dat de Grieken nog veel moeten doen. In juli is het aantal werklozen gestegen naar 25,2% van de beroepsbevolking. Met een toezegging voor een steunpakket kwam ze niet. Samaras beloofde haar wel dat hij alle beloofde/afgedwongen bezuinigingen zal doorvoeren. Dat doet veel Grieken het ergste vrezen voor de toekomst. Het Griekse volk moet ervoor bloeden maar we zijn vastbesloten het gevecht te gaan winnen. De overgrote meerderheid van de Grieken is somber gestemd over de toekomst. Ook is een merendeel van de bevolking tegen de maatregelen die Griekenland moet nemen om in aanmerking te komen voor extra noodsteun. Van de meer dan duizend respondenten denkt 80% dat het land de verkeerde kant uitgaat. Bij een peiling vorige maand was dat nog 74%. Slechts 13% denkt dat Griekenland de goede weg opgaat. Ook bleek dat 72% van de ondervraagden het niet eens is met de voorwaarden voor extra steun en vindt dat Athene daarmee niet mag instemmen. Vorige maand was nog 68% die mening toegedaan. De Griekse levensstandaard is sterk gedaald na 5 jaar van recessie en de strenge bezuinigingen. Een kwart van de bevolking is werkloos en onder jongeren zit meer dan de helft zonder werk.

Vroeger, eeuwen geleden, werden problemen zoals Griekenland die nu heeft, beslecht door een leger naar het land te sturen om het leeg te roven. Zo kreeg je je geld weer terug. Op de manier zoals ik naar de situatie kijk, sluit ik helemaal niet uit dat het Duitse bedrijfsleven interesse heeft de krenten uit de pap te halen door voor een appel en een ei Griekse ondernemingen over te nemen. En daar zijn dinsdag de eerste contacten voor gelegd. Merkel doet, zo op het oog, vriendelijk en aardig maar doet helemaal niets om de Griekse economie weer draaiende te krijgen. Ze houdt de hand stevig op de knip. Tegelijkertijd voert de trojka de druk verder op en dwingt Samaras om de opgelegde hervormingen door te voeren. Duitsland hoopt dat ze zo, goedkoop, de Griekse parels in handen krijgen. Griekenland heeft 2 opties: of zichzelf uitleveren aan Merkel dan wel zelf de stekker uit het stopcontact (de eurozone) trekken. Merkel zegt: ik doe alles om jullie (de Grieken) in de eurozone te houden, maar tegelijkertijd werden de duimschroeven van de Griekse minister van financiën Stournaras stevig aangedraaid. Terwijl het IMF zegt dat Griekenland de gemaakte afspraken (die onder zware druk zijn afgedwongen) moet uitvoeren en zo nodig nog dieper moet gaan snijden om de eurolanden te gerieven. Er is geen animo meer om nog iets extra te doen voor de Grieken. Triest en dat noemden wij 'het zijn onze vrienden in goede en in slechte tijden'. De bereidheid is gedaald tot bijna nul. De Jager maakte het wel erg bont. Hij verkeert nog altijd in de periode waarin hij het uitschreeuwde: wij kunnen niet streng genoeg voor de Grieken. Zij zullen moeten lijden …………… maar ik zeg dan: niet tegen elke prijs. Als de Grieken de stekker eruit trekken waardoor we in een ongecontroleerd proces terechtkomen is de ellende, die dat met zich mee gaat brengen, niet te overzien. De Jager moet nu heel snel teruggefloten worden. Een CDA-politicus onwaardig! Mijn advies aan de Grieken is: stop ermee. Hier is geen eer meer door jullie te behalen. Gooi de kont tegen de krib. Jullie worden door de Europese politici tot op het bot uitgekleed.

Spanje

Afgelopen zondag vonden in Spanje in 56 steden massale demonstraties plaats tegen de nieuwe bezuinigingsronde van het kabinet Rajoy. Er werd geageerd tegen het door Brussel afgedwongen beleid het Spaanse staatshuishoudboekje op orde te brengen. De demonstranten voerden leuzen met zich mee met teksten als 'nog meer bezuinigen betekent nog meer werkeloosheid'. In Spanje zit momenteel een kwart van de bevolking zonder werk waaronder 50% onder de jongeren. Ik vrees met grote vreze dat de angst van de Spanjaarden realistisch is. We moeten in de eurolanden stoppen met de overheidskranen dicht te draaien. Spanje zit in een diepe recessie, waarvan zelfs een lichte verbetering voor 2013 niet in beeld is. De Spaanse centrale bank uit zich in sombere bewoordingen. Door nieuwe bezuinigingen door te voeren neem de economische krimp toe, de werkgelegenheid neemt verder af, de staatsschuld neemt toe naar 90,5% bbp en het begrotingstekort wordt er niet beter van. Spanje zit op een heilloze weg zonder licht in de tunnel. Het IMF sombert over Spanje: het tekort voor dit jaar wordt geschat op 7% en volgend jaar op 5,7%. De recessie zet in 2013 door, de krimp stijgt naar 1,3%. Het bankwezen moet snel geherkapitaliseerd worden. Ik zeg de zwaardere buffers moeten komen van de kant van de beleggers en aandeelhouders, Brussel kiest voor risico van de burgers uit de rijkere eurolanden deze operatie uit te voeren. In gewoon Nederlands: de burgers moeten de verliezen gaan betalen van het Spaanse bankwezen die onverantwoorde investeringen hebben gedaan in vastgoed. S&P wijst op de dieper wordende recessie en de problemen in de bankensector in Spanje. Er is een risico voor de overheidsfinanciën door ,,stijgende economische en politieke druk''. De kredietstatus is met 2 treden verlaagd: van BBB+ naar BBB-. Dat is nog één trede verwijderd van de junkstatus. De afwaardering komt net nadat Spanje het vijfde bezuinigingspakket binnen een jaar heeft aangekondigd. De twijfel over de kredietwaardigheid van het land is alleen maar gestegen sinds de Europese Unie maximaal €100 miljard aan steun voor de banken toezegde. Financiële markten lijken de dagen af te tellen totdat premier Mariano Rajoy opnieuw moet gaan aankloppen voor steun. De reden daarvoor is dat Spanje volgend jaar €207,2 mrd moet gaan lenen, waardoor de staatsschuld stijgt naar 90,5%. In 2007 bedroeg deze nog maar 36%. De pijn zit dus in de laatste jaren.

DFT: Het verschil tussen rijk en arm is in Spanje het grootste van alle landen in de eurozone. Meer dan 1,7 miljoen huishoudens in het zwaar door de schuldencrisis getroffen land hebben volgens de laatste statistieken van de overheid helemaal geen inkomsten uit werk. Het zijn werkloze huishoudens. Maar werkloosheid betekent in Spanje lang niet altijd dat men ook een uitkering krijgt. Slechts 67% van de Spanjaarden die als werkloos staan geregistreerd, ontvangen een vorm van hulp of uitkering van de staat. Spanje is in de statistieken over Europese landen op het gebied van inkomensongelijkheid nu een van de zorgwekkendste landen van de EU, schrijft het dagblad El País. Voor de crisis kon Spanje zich in de middenmoot handhaven.

Italië

De recessie in het 2e kwartaal was net nog erger dan eerder was gemeld: 0,8% tegen een eerder gemelde krimp van 0,7%. Op jaarbasis daalde de economische activiteit in het 1e kwartaal met 1,5%.

IMF

Het IMF sombert over de economie. In de zogenaamde World Economic Outlook, die deze week werd gepresenteerd, worden de groeiprognoses voor de wereldeconomie voor de komende 2 jaar negatief bijgesteld. Het IMF stelt de groei voor dit jaar bij naar 3,3% en voor volgend jaar naar 3,6%. Die cijfers had ik al eerder naar buiten gebracht. Uit de toelichting blijkt dat 'als gevolg van de financiële crisis vier jaar geleden nog veel overheden, met name de ontwikkelde landen (red: als Nederland) met te hoge begrotingstekorten kampen en met een snel oplopende staatsschuld.' Te snelle bezuinigingsaanpak kan leiden tot een oplaaiende recessie en toenemende werkloosheid. Het IMF roept de VS en de eurolanden op een terughoudend beleid te voeren bij het op orde brengen van het staatshuishoudboekje. Verder zou het IMF graag zien dat de Europese bankenunie snel van de grond komt om het wantrouwen van de financiële markten te beteugelen. Schulddeling moet op de politieke agenda's komen te staan om te voorkomen dat de marktpartijen tegen elkaar worden uitgespeeld. Wat Lagarde dus wil is dat wij een deel van de Spaanse schulden gaan overnemen en gaan betalen.

Het IMF pleit ervoor dat de rijkere eurolanden de lonen en de inflatie in eigen land sterker te laten stijgen om de handelsbalans van de eurozone beter in balans te krijgen.

Een kleine terugloop van de productie in de Nederlandse industrie in augustus: 0,6% per dag.

Het IMF, de Wereldbank en de OESO schilderen een uiterst somber beeld van de nabije toekomst. Met name de eurozone staat voor een zwak en zeer hobbelig verlopend economisch herstel. De voornaamste reden is dat de politiek er nog altijd niet in slaagt het vertrouwen te herstellen. Ook hebben de banken nog jaren nodig om hun balansen te verkleinen, waardoor er te weinig geld in de economie komt. Zo zal de groei in ons land in 2013 maar 0,4% bedragen – praktisch de helft van wat het CPB voorspelt – en stijgt de werkloosheid van 5,2 naar 5,7%. Volgens het IMF worden negatieve gevolgen van bezuinigingen op de economische groei stelselmatig onderschat. In Europa wijzen de OESO-indicatoren op verdere afzwakking in de grote landen van de eurozone, Duitsland, Frankrijk en Italië, en van de eurozone als geheel. De economie van Groot-Brittannië, dat geen deel uitmaakt van de eurozone, lijkt juist weer op te krabbelen. Het IMF is wel tevreden over Ierland en Portugal, die vorderingen maken met bezuinigen.

In een redactioneel commentaar in Trouw van 11 oktober 2012 wordt aandacht besteed aan voortschrijdende inzichten over de gevolgen van het uitvoeren van bezuinigingen met als doel de staatsschuld en het begrotingstekort weer binnen de emu-normen te brengen. In feite is er niets nieuws onder de zon. In de dertiger jaren van de vorige eeuw reikte de Engelse econoom John Maynard Keynes de oplossing aan om uit de Groote Depressie te geraken. De politiek dacht met bezuinigen en het verlagen van lonen en uitkeringen uit de depressie te komen. Het tegendeel gebeurde. Hoe meer er werd bezuinigd zoveel te groter werden de sociale en maatschappelijke problemen. Keynes legde uit dat als de markt, het bedrijfsleven even grote schoonmaak moeten uitvoeren, de overheid het stokje moet overnemen door geld in de markt te pompen door opdrachten van de overheid uit te laten voeren. En …. dat werkte, moest ook de calvinist Hendrikus Colijn, premier, erkennen. In feite zitten we nu in een vergelijkbare situatie, met dat verschil dat de premier nu de liberaal Mark Rutte is. Opnieuw is er voortschrijdend inzicht over de negatieve resultaten van bezuinigingen. Kijk naar Griekenland en Spanje maar ook naar ons eigen land. Deze keer is het niet Keynes die zijn vingertje opsteekt maar de Francaise Christine Lagarde, geboren Lallouette, die de hele meute ministers van financiën en regeringsleiders van de eurolanden tot de orde roept. 85 jaar na Keynes komt ze met dezelfde boodschap aan Merkel en Rutte: 'de rijkere eurolanden moeten stoppen met bezuinigen en moeten overgaan groeiimpulsen te genereren.' Dat kan grote gevolgen hebben voor de trojka want het IMF wil Griekenland meer tijd geven om orde op zaken te stellen. Dat betekent meer geld naar Griekenland en een nieuwe sanering van de Griekse schuldpositie waarbij deze keer de eurolanden, de EFSF en de ECB niet buiten schot kunnen blijven. We hoefden op het commentaar van de Jager niet lang te wachten: 'no way'. Ik hou rekening met het feit dat mogelijk er geen consensus zal ontstaan in de rapportage van de trojka: de EU en de ECB versus het IMF. Het IMF zegt dat we moeten stoppen met bezuinigen door lastenverhogingen door te voeren in de BTW en de zorg. De nullijn voor de ambtenaren, pensioenuitkeringen die worden gekort, een hoger eigen risico in de zorg, het veroorzaakt koopkrachtverlies en dat is nu juist wat we moeten voorkomen. Er moet slim bezuinigd gaan worden: neem structurele maatregelen die op de lange termijn werken. De schrijver van het redactioneel commentaar wijst dan naar de woningmarkt. Dan zeg ik: ja, maar dat is een complexe materie waar een aantal zaken tegelijkertijd moeten worden aangepakt zodat er een maximaal resultaat wordt geboekt. De woningmarkt bestaat uit: de bouwnijverheid, die nieuwe impulsen nodig heeft; de huurmarkt, waarvan ik vind dat de huurprijzen omlaag moeten; de koopwoningen en dan in relatie tot de prijsvorming, de onder water staande woningen, de staatsgarantie van het Waarborgfonds, de financiering van de restschuld; de woningcoöperaties, ligt de toekomst in projectontwikkeling dan wel in de sociale functie in de samenleving; de leegstaande kantoorpanden hebben een duurzame bestemming nodig; de leegstaande winkelpanden en de financiering ervan en tot slot de hypotheekrenteaftrek. De voorstellen van het Lente-akkoord kunnen zo de prullenbak in. Maak het socialer, hou het betaalbaar en stop met nog tientallen jaren de superrijken in dit land ieder jaar weer een kadootje te geven van enkele tienduizenden euro's. Ja, dat betekent dat de 'villabewoners' een vermogensverlies moeten accepteren en meer aan woonlasten moeten gaan betalen. Maar zij kunnen dat dragen. En schaf die regeling af binnen 5 jaar en maak een nieuwe regeling die ervan uitgaat dat iedereen verplicht wordt af te lossen zodanig dat mensen die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken (stel 67 jaar) nog maximaal 30% hypotheek hebben van de WOZ waarde. De hypotheekaftrek wordt voor iedereen die in een eigen woning woont maximaal over €350.000 (de hoogte van de garantie van het Waarborgfonds) de rente mag aftrekken met een maximaal tarief van 42%. Rutte, kom terug van je stelling dat jouw achterban nog 30 jaar kan profiteren van jouw gulheid. Stop met het lobbyen voor jouw kiezers en wees een staatsman/vrouw.

Kort nieuws

De productie van de Duitse industrie is in augustus met 0,5% afgenomen op jaarbasis. Mijn vraag daarbij is of dat cijfer aangepast voor seizoensinvloeden (zomervacantie).

De groei is uit de Franse economie. In het 3e kwartaal trad een krimp(je) op van 0,1%. Ook voor het 4e kwartaal wordt gerekend op een voortgaande stagnatie. Voor heel 2012 wordt uitgegaan van 0,2% groei.

De OESO meldt dat zij verwachten dat de economische vertraging in de eurolanden de komende tijd doorzet en de groei in de VS en Japan afzwakt.

De Belgische bank en verzekeraar KBC gaat ingrijpend hervormen. De financial gaat zich concentreren op België en Centraal- en Oost-Europa. KBC liet verder weten een flink deel van de ontvangen staatssteun tegen het einde van dit jaar af te willen lossen. Tijdens de kredietcrisis ontving de bank 7 miljard euro van de Belgische en de Vlaamse overheid. Daarvan moet voor eind 2013 4,67 miljard euro worden afgelost, inclusief boetes.

De Iraanse riyal is een derde van zijn waarde verloren. De politie treedt hard op tegen geldhandelaren en wisselkantoren die $$ en €€ tegen woekerprijzen verkopen. Er is een grote vraag naar $$ en goud. Sinds begin van dit jaar is de Iraanse munt al 80% in waarde gedaald.

Fitch heeft het ESM de hoogste kredietstatus, AAA, toegekend, maar wel met de waarschuwing dat Griekenland niet uit de eurozone mag worden gezet. Dat bericht kwam naar buiten op de vooravond van het bezoek van Merkel aan Athene. Wordt Merkel onder druk gezet door deze credit-agency?

De krimp in de Brise industrie was in augustus sterker dan verwacht. De productie daalde met 1,5% op maandbasis. De vraag is of dit een seizoensgecorrigeerd cijfer is (vanwege zomervacantie).

Het Europees Parlement wil meer nationale vrouwelijke centrale bankiers in het bestuur van de ECB.

De huizenprijzen zijn in het laatste jaar met 7,5% gedaald en ten opzichte van het 2e kwartaal met 2,2%. In de regio Amsterdam bedraagt het jaarcijfer -11,5%.

Hoe politiek is een monetair autoriteit? De PVV in de Tweede Kamer vindt dat president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank moet worden ontslagen. Knot heeft de belangen van Nederland als lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank ,,verkwanseld’’, zegt Barry Madlener. Volgens hem moet de president van DNB in de ECB de Nederlandse belangen behartigen. Knot heeft dat volgens hem niet gedaan, bij het ECB-besluit om staatsobligaties van zwakke eurolanden op te kopen. Knot steunde dat, waar de president van de Duitse Centrale Bank, Jens Weidmann, tegen het besluit was. De motie komt waarschijnlijk niet in stemming (onvoldoende steun in de Kamer).

Jarenlang stond beleggen in schepen garant voor torenhoge rendementen. Meeliftend op de almaar groeiende wereldeconomie en de vraag naar vrachtvervoer bleek een investering van duizenden euro’s voor veel Nederlanders goud waard. Maar sinds 2008 is alles anders. Na twee stevige crises moeten particuliere beleggers, samen met rederijen en banken, alle zeilen bijzetten om hun schip van de financiële ondergang te redden.

Tot slot een link naar een artikel van de NRC Ombudsman over Financieele journalistiek gekaapt. Over hoe deskundigen een onafhankelijke visie presenteren.

Conclusies uit dit blog: Griekenland verlaat de eurozone mogelijk binnen de komende zes maanden, zegt de Zweedse minister van Financiën Anders Borg. De Zweedse bewindsman denkt dat het hoogstwaarschijnlijk is dat het noodlijdende Griekenland de eurozone verlaat. ,,We moeten niet uitsluiten dat dit in de komende zes maanden gebeurt", zei hij tegen persbureau Bloomberg. De Europese leiders bereiden zich momenteel voor op de EU-top van komende donderdag en vrijdag in Brussel, waar onder meer wordt gesproken over de Europese schuldencrisis en het toezicht op de Europese banken. De Grieken zijn momenteel in overleg met de trojka, bestaande uit de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, over een hulppakket van €13,5 miljard. Athene moet dan wel strikte bezuinigingsmaatregelen doorvoeren.

Een heel ander geluid komt van de Europese Commissie: de eurolanden boeken sterke vooruitgang in hun strijd tegen de schuldencrisis. Dat stelde Olli Rehn (commissaris voor Monetaire Zaken) tijdens de jaarvergadering van het IMF. Rehn wees op de vooruitgang die wordt geboekt in Ierland, Portugal en bij de hervorming van de Spaanse bankensector. Daarnaast is de spanning op de financiële markten afgenomen door de instelling van het permanente noodfonds ESM, het besluit om een Europese toezichthouder voor grote banken in te stellen en de aankondiging van het nieuwe steunprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB). Door dalende loonkosten in het zuiden nemen volgens hem ook de grote onevenwichtigheden in de eurozone steeds verder af. Ik weet niet of ik dat moet bevestigen dan wel ontkennen. Ik zie steeds weer grote demonstraties op het Iberisch schiereiland tegen het daar gevoerde beleid. Dat het probleem van de onderkapitalisatie van de zwakke Spaanse banken is of wordt opgelost is nog lang niet zeker. Pas in 2014 is de ECB in staat de toezichtfunctie op het bankwezen in te richten. Om op de resultaten daarvan vooruit te lopen gaan mij te ver. Eerst zien, dan pas geloven. En de onbalans in de eurozone is nog lang niet opgelost en ook niet verbeterd. Dat wordt misschien pas beter als 'schulddeling' wordt uitgevoerd, pas als wij de Spaanse en Italiaanse schulden worden betaald van ons geld en de banken daar worden gered door het ESM, dus ook van Uw en mijn spaargeld en pensioenreserves.

De controverse: de Jager vs Lagarde: onze minister van financiën zegt in Washington na afloop van de jaarvergadering van het IMF, waar hem de les gelezen werd door het IMF, 'bezuinigingen zijn op dit moment de enige optie om het vertrouwen in de economie te herstellen'. DFT: ,We zitten in een vertrouwenscrisis die niet wordt opgelost door tekorten minder snel terug te dringen'', benadrukte De Jager. Het vertrouwen van consumenten en investeerders kan volgens de minister alleen verbeteren als de overheidsfinanciën worden aangepakt. ,,Zonder dat vertrouwen kun je de economie stimuleren wat je wilt, maar dat levert geen enkel resultaat.'' De Jager relativeerde de oproep van het IMF eerder deze week dat besparingen waar mogelijk moeten worden aangepast aan de economische omstandigheden. ,,Er zit nauwelijks verschil tussen onze opvatting en die van het IMF'', stelde de minister. ,,Er is bij het IMF geen twijfel dat ook Nederland moet bezuinigen.'' Ik heb de indruk dat hier wel degelijk een groot verschil van interpretatie ligt. Het IMF zegt dat Nederland eerst moet inzetten op groei en pas daarna gaan werken aan de afbouw van onze staatsschuld. De Jager zegt: eerst bezuinigen en dan ontstaat de groei vanzelf. Door eerst te gaan bezuinigen zet je de economische activiteit onder druk, krijgt de consument een nog lager vertrouwen in herstel van de economie, daalt de koopkracht verder en is er een mogelijk dat Nederland in een negatieve spiraal terecht komt. De Jager onderbouwt zijn aannames met de uitspraak: ,,De wereld kijkt mee''. De stelling van het IMF is dat structurele ontwikkelingen bij bezuinigingen belangrijker moeten zijn dan het halen van een bepaald cijfermatig doel. ,,Die luxe kunnen we ons niet permitteren'', zei De Jager daarover. ,,De hele wereld kijkt mee, we zitten niet in een situatie waarin we het vertrouwen stap voor stap kunnen terugwinnen. We moeten juist meer doen dan de markt van ons verwacht, in plaats van met veel pijn en moeite maar net aan de gestelde doelen te voldoen.'' De groei en inflatie blijven waarschijnlijk beperkt. We kunnen nu alleen met moeilijke maatregelen van de hoge schuld afkomen.'' Wat de Jager beweert is abacadabra voor mij. De hele wereld kijkt misschien wel mee maar dan om te kijken hoe onze praatjesmaker zich deze keer uit de problemen redt. Wij hebben helemaal geen torenhoge staatsschuld, op basis van de emu-normen. Van alle 17 eurolanden zitten we aan de onderkant. De schulden van Duitsland, Frankrijk, België, Italië, Griekenland, Ierland, Oostenrijk, Portugal, Malta en volgend jaar ook Spanje zijn hoger dan dat van Nederland. Wij scoren 64% bbp, maar Duitsland, Frankrijk, België, Griekenland, Italië, Ierland en Portugal scoren >80% bbp. Ik doel hier niet op dat wij ook naar die 80% kunnen. Dat wij gaan proberen binnen de emu-norm van 60% te komen, prima, maar het is geen topprioriteit, mijnheer de Jager. En dan een vraag aan de Jager: waarom moeten wij het beter doen dan anderen die er veel slechter aan toe zijn. Ik hoor het Jan Kees nog zeggen: als er eurolanden zijn die willen weten hoe je binnen de emu-normen moet begroten, kom naar den Haag en wij zullen dat laten zien hoe het werkt. Op het moment dat hij deze uitnodiging uitsprak hadden wij een begrotingstekort van 50% boven de emu-norm (-4,6% bbp vs -3% bbp). Blaaskaak!!

Christine Lagarde zegt dat het IMF van mening is de muntunie moet worden versterkt om het vertrouwen in de euro te herwinnen. Ze herhaalde haar pleidooi dat overheden in hun bezuinigingsbeleid rekening moeten houden met de gevolgen voor de economische groei. ,,We erkennen dat geloofwaardige aanpassingen op termijn in alle rijke landen nodig zijn. Maar het tempo en de vorm moeten natuurlijk per land goed worden afgestemd. Er is geen algemene oplossing.'' Daardoor zit de Jager in de tang van de trojka. Lagarde wil niet dat we fors gaan bezuinigen maar wel dat we nu eerst gaan investeren. De club van Rompuy, met Monti, Rajoy en Hollande wil dat via het ESM schulddeling gaat worden doorgevoerd. Duits en Nederlands geld moet via Luxemburg (ESM) naar Spanje en Italië (overheden en banken) en misschien ook nog wel naar de Grieken. De 3e tang komt van de ECB. Over het opkoopprogramma van staatspapier op de secondaire markt verschillen de Jager en het parlement met DNB over welles of nietes. Knot staat achter Draghi en de Jager zegt 'nee'. Wij zitten in de wagen waar de klappen gaan vallen, daar moeten wij rekening mee houden.

De president van de Europese Centrale Bank (ECB), Mario Draghi, benadrukte dat er veel bemoedigende stappen zijn gezet in Europa. ,,De situatie blijft uitdagend, maar er zijn wel degelijk redenen voor een gematigd optimisme’', zei hij na afloop van de vergaderingen. ,,Zoals iedereen weet staan we er gemiddeld beter voor dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Dat geldt nu ook voor de meeste individuele landen van de eurozone.''

Het Nobel-comite heeft de Nobelprijs voor de vrede toegekend aan de EU omdat er al 67 jaar aaneengesloten vrede heerst op dit continent. Buiten beschouwing blijven dan de Joegoslavische oorlogen van 1991-1995 en de daar aangerichte bloedbaden met als hoogtepunt de val van Srebrenica in 1995 waar de Bosnisch-Servische troepen onder leiding van Ratko Mladic een genocide uitvoerden waarbij ca 7000 moslimmannen en -jongens werden vermoord. Een Nobelprijs voor de EU in een periode, waarin de eurozone een grote financieel-economische crisis doormaakt. Legt het Nobel-comite de vinger bewust op de zere plek en met welk doel. Een opdracht voor een nieuwe generatie politici? Rutte c.s. afvoeren en Samsom c.s. opvoeren? Ik sluit het niet uit.

Ik heb tot dusverre nauwelijks aandacht besteed aan de kabinetsinformatie. Ik behoor niet tot de groep die staan te applaudisseren over een nieuw kabinet van VVD-PvdA. Ik zie niet graag een kabinet Rutte-2 gevormd worden. Dat wordt een ramp voor ons land. Zowel Rutte, de Jager, Leers en Kamp moeten zo snel mogelijk van het politieke speelveld verdwijnen. Voorgoed verdwijnen. Zowel Rutte en de Jager heb ik al meerdere malen geduid dat beide heren een gebrek aan economie en financiën hebben. Ze lullen uit hun nek. Studenten die met hun 22ste corpsbal zijn kan prima zijn voor het werken in teamverband, maar als een premier dat op zijn 45e nog is, is er iets goed fout gegaan. Een premier die geen leider is van het volk. Ja, hij is een uitstekend debater, goed van de tongriem gesneden, adrem, maar hij denkt te eng. Ik heb hem al meerdere malen een lobbyist genoemd voor de VVD achterban. Hij mist niet alleen economische en financiele kennis maar ook een sociaal hart. Het VVD programma is op hem geschreven en niet op de liberale doelstellingen. Daarom moet Rutte weg en moet het VVD-programma worden herschreven. En dan moet er een nieuwe liberale leider (m/v) opstaan die met de sociaal/democraten de problemen moeten gaan oplossen. Een kabinet met visie, daar heeft het volk recht op. En als ik over de Jager schrijf als een blaaskaak weet iedereen wat ik bedoel.

Slotstand indices 12 oktober 2012/week 41: AEX 327,95; BEL 20 2.366,80; CAC 40 3.389,08; DAX 30 7.232,49; FTSE 100 5.793,32; SMI 6.655,20; RTS (Rusland) 1.478,31; DJIA 13.328,85; Nasdaq 100 2.720,14; Nikkei 8.534,12; Hang Seng 21.136,43; All Ords 4.510,10; € $1,2952; goud $1754,30 dat is €43.497,26 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.