UPDATE13062015/276 Schuldverlichting voor Griekenland?

Meestal begin ik mijn column al in de loop van de week te schrijven. Dat heb ik deze week niet gedaan, omdat de tableau's van de Griekse crisis met het uur wisselden. Ik beperk mij daarom, op hoofdlijnen, tot de stand van zaken op de laatste beursdag van deze week. Ik begin dit blog met het neerzetten van eerdere uitspraken van mij, over wat zinvol zou zijn om de Griekse crisis op te lossen. Op dit moment moeten de Grieken niet aangeven dat ze uit de Muntunie willen stappen. Dat lost niets op en Griekenland blijft met een enorme staatsschuld zitten, ook al stappen ze over naar de drachme. De Grieken moeten ook niet de dictaten van de Brusselse Groep, in welke vorm dan ook, accepteren. In feite moeten ze zelfs de laatste tranche van €7,2 mrd uit het tweede Europese hulpprogramma niet accepteren, aangezien dat de staatsschuld nog verder stijgt en het probleem niet oplost. Over twee maanden starten dan weer nieuwe onderhandelingen voor een derde hulpprogramma en de Brusselse Groep komt met nieuwe bezuinigingen en hervormingen. En begint het hele spel weer van voren af gaan. Dat is zowel voor de Grieken als voor de drie geldgevers een onwenselijk scenario's. Wat er moet gebeuren is een herstructurering van de Griekse economie en de staatsschulden. De Grieken zijn volgestopt met schulden om het Europese bankwezen te redden, maar dat traject is gigantisch uit de klauw gelopen en verwijtbaar aan de Europese politieke en financieel/monetaire elite. Het landje, met een economie dat slechts 2% uitmaakt van de totale economie in de eurozone, heeft nu een EMU-schuld van 177% bbp, waar de norm 60% bbp is. Daar zijn op de eerste plaats de drie geldschieters, van wat vroeger de trojka heette, verantwoordelijk voor maar ook eerdere Griekse premiers die met de trojka deals hebben afgesloten die door het Griekse volk niet opgebracht konden worden. Griekenland moet nu een rustpauze afkondigen, waarin geen rente en aflossing op leningen, meer worden betaald. Eerst moeten de kernproblemen van de Grieken worden opgelost, zodat de economie weer gezond wordt en de armoede wordt teruggebracht doordat de werkgelegenheid weer aantrekt. Een soort Marshallplan voor de Grieken. Dit plan van de Amerikanen was een omvangrijk materieel hulpplan, dat op initiatief van de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George C. Marshall drie jaar na de WOII in werking trad. Het was gericht op de economische wederopbouw van de door de oorlog getroffen landen inWEuropa.  Een belangrijke drijfveer van deze hulp was het vormen van een sterke buffer tegen de expansie van het communisme vanuit de Sovjet-Unie van Stalin. De betrekkingen tussen de |VS en de Sovjet-Unie waren, na de oorlog, namelijk in snel tempo verslechterd. Marshall deed het voorstel officieel o p 5 juni 1947. Op een conferentie in Parijs die in juli 1947 plaatsvond, waren zestien Europese landen vertegenwoordigd om het plan te bespreken. Spanje (dat onder Franco formeel neutraal was gebleven) en de USSR waren niet uitgenodigd. Diverse Oost-Europese landen die ook voor hulp en deelname in aanmerking kwamen, namen op last van Stalin niet deel aan de conferentie. De West-Europese landen stelden in september 1947 samen een economisch herstelplan op dat vervolgens aan de Amerikaanse senaat werd aangeboden. De hulp bestond tussen 1948 en 1952 concreet uit geld, goederen, grondstoffen en levensmiddelen. Voor veel mensen maakte deze hulp het verschil tussen leven en dood. Uiteindelijk bedroeg de Marshallhulp een totaalwaarde van $12,4 mrd vanuit de VS. Hiervan kwam $1,5 mrd ten goede aan het verwoeste Duitsland, waardoor dit land de oude, waardeloos geworden Reichsmark op 20/21 juli 1948 kon vervangen door de Duitse mark, waardoor de lege winkelschappen weer gevuld konden worden. Ook de andere landen die profiteerden van de Marshallhulp, kregen hierdoor een belangrijke impuls voor de opbouw van hun industrieën en energievoorziening; 20% van de hulp was een lening, 80% was gift. Daarbij kwam in een 2e fase dat bij het Verdrag van Londen in 1953 de Duitse oorlogsschuld in feite werd kwijtgescholden. Formeel zijn de herstelbetalingen wel vastgesteld, maar er is geen afspraak gemaakt wanneer die terugbetaald moesten worden. Vandaar dat gezegd wordt met 'sint juttemis'. Hiermee wil ik duiden op gemeenschappelijke doelen die binnen een unie nagestreefd dienen te worden. Ik heb nu meer de indruk dat het gaat om gezichtsverlies te voorkomen bij het IMF, de ECB, de EC/regeringsleiders van de eurolanden en Griekenland. In de media lees ik interpretaties van opgestapelde problemen waarmee gemanipuleerd wordt. Zo wordt gesteld dat de Grieken al uit 2 Europese hulpprogramma's €220 mrd hebben ontvangen. Dat is wel zo maar er wordt niet bijverteld dat €200 mrd hulpgeld rechtstreeks moest worden doorgeschoven naar hoofdzakelijk Duitse, Franse en een enkele Nederlandse bank. Zo heeft Merkel dat in 2009 bepaald. Een ander onderbelicht aspect is wie hebben de Grieken binnen de Muntunie gehaald? De meest kwalijkste rol heeft Goldman Sachs daarbij gespeeld met manipulatie met financiële producten, waardoor het leek alsof de Grieken voldeden aan de gestelde normen. Daarnaast hebben de Fransen aangedrongen op toetreding van de Grieken in de Muntunie. Maar ook de rijkere West-Europese eurolanden zagen wel wat in de armere Zuid-Europese landen door uitbreiding van de interne handel, dat mogelijk werd. Hoe het ook zij de geldschieters moeten even geduld hebben, want in de tweede fase moeten de schulden worden gesaneerd: een deel moet worden kwijtgescholden en de rest moet in een lange-termijn schema worden terugbetaald. Iedere andere aanpak gaat Europa nog meer geld kosten. Een Grexit heeft helemaal geen zin, want dan lopen we ook nog een militair risico. Griekenland is ook nog een NAVO-bondgenoot en flirt momenteel met de Russen.

Als de Griekse regering niet bereid is tot het nemen van moeilijke maatregelen, dan komt Griekenland nooit uit het slop. Dan hebben de onderhandelingen met geldschieters geen zin, aldus eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem. „Er is alleen een deal mogelijk als die inhoudelijk goed in elkaar zit, als Griekenland daarmee echt uit het putje wordt gevist en die deal hebben we nog niet”,. „We hebben bij herhaling uitgelegd hoe weinig tijd er nog is voor de Grieken.” Athene moet volgens hem moeten lastige stappen zetten, ook als ze onpopulair zijn. „Dat is elke keer weer het punt waar we op terugkomen.” Op 18 juni, de dag waarop wordt beslist wie op 1 juli a.s. de voorzitter wordt van de eurogroep (Dijssel of de Spaanse bewindsman Luis de Guindos), komen de landen van de eurogroep weer bijeen. Het laatste bericht hierover is dat de Spanjaard geen tien stemmen achter zich krijgt en daarom opteert dat niet de eurogroep zelf, maar de Regeringsleiders de nieuwe voorzitter aanwijst. Spanje zou namelijk onderbedeeldc zijn met belangrijke posten in de EU en wil daarvoor compensatie. Er ligt dan een conceptovereenkomst met de Grieken waar we over kunnen praten of niet, aldus Dijsselbloem die zegt zich niet te laten opjagen. „Het is vooral in het Griekse belang om het akkoord te krijgen. Maar op deze manier schiet het niet op.” [dat is de grootst mogelijke onzin, wat Dijssel zegt. Als de Grieken doen wat Dijssel eist, komen ze nooit uit ‘het putje’. Een grondige sanering met een hulpprogramma voor de economie dat is wat er moet gebeuren. Dat is echt de enige optie.] Bij de geldschieters – de eurolanden, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) – raakt het geduld op. Het IMF liet deze week weten dat er nog altijd grote verschillen van mening zijn over belangrijke onderwerpen. Het team van het IMF heeft Brussel verlaten. Daar kunnen twee interpretaties voor worden gegeven. Volgens Dijsselbloem is het IMF-team niet weggelopen en staan ze nog steeds klaar. Een deal zonder het IMF is niet mogelijk, aldus de minister. „Het IMF is nodig voor de financiering.” Maar een andere mogelijkheid is dat wat betreft het te volgen beleid het IMF niet meer op één lijn ligt met de eurogroep. Dijssel zegt over zijn kansen de voorzittershamer te kunnen blijven hanteren dat hij veel mensen heeft gesproken over de functie en dat waren „positieve gesprekken”. De samenwerking in de eurogroep is „heel goed en constructief”. Hij hoort dat landen content zijn dat de vergaderingen zo efficiënt verlopen en dat hij de Griekse discussie tot dusver naar tevredenheid heeft geregeld. [tevredenheid is geen voldoende] In de eurogroep is het accent al verschoven van crisis naar structurele onderwerpen zoals de bankenunie, aldus de minister. „Die verschuiving hoop ik door te zetten. Ook minder tijd besteden aan Griekenland en meer echt aan structurele verbeteringen aan de eurozone.”

DFT: Duitsland en de andere eurolanden moeten Griekenland schuldverlichting geven. In ruil daarvoor dient de Griekse regering stevige hervormingsmaatregelen door te voeren, dat zegt de Duitse topeconoom Marcel Fratzscher. "Het moet duidelijk zijn voor iedereen dat de Griekse staatsschuld onhoudbaar is", aldus de voorzitter van de Berlijnse denktank DIW (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung). "Europa wil de Griekse regering niet nog eens een schuldreductie geven zolang de regering zich niet committeert en niet heeft laten zien succesvol institutionele en structurele hervormingen door te kunnen voeren". "Maar Europa moet een helder plan aan de Griekse regering aanbieden voor de herstructurering van de schuld in de komende jaren in ruil voor hervormingen." Met andere woorden: de drie geldschieters en de eurogroep onder voorzitterschap van Dijssel zijn nu aan zet. De Griekse staatsschuld is enkele jaren geleden al eens verlaagd. Banken en andere financiële instellingen moesten toen grote verliezen accepteren. Later hebben de eurolanden de looptijden van de leningen verlengd en de rentelasten verlaagd. Door alle verstrekte leningen is de schuld van Griekenland met 175% van het bruto binnenlands product (bbp) echter nog steeds erg hoog. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) drong er al meermaals op aan dat nu de eurolanden een verlies op hun leningen aan Griekenland moeten accepteren. De Griekse regering van premier Alexis Tsipras zet in op schuldreductie, maar daar valt met de eurolanden niet over te praten. Ik vrees dat Dijssel een verstorende factor is, die voor zo'n ommekeer in beleid het veld moet ruimen. "De economische crisis en vertrouwenscrisis in Griekenland wordt alsmaar dieper en dieper", zegt Fratzscher. "Het allerbelangrijkste voor de Griekse regering is nu het vertrouwen te herwinnen van de Griekse burgers, bedrijven en investeerders." Al maanden onderhandelen de eurolanden tevergeefs met Griekenland over het vrijgeven van het laatste deel van de lopende noodlening. Dit weekend gaan de besprekingen verder. De Duitse econoom vindt dat het huidige programma 'met enkele maanden moet worden verlengd'. Daarna zullen de partijen moet spreken over een derde pakket. De Griekse economie draait namelijk slecht en Griekenland kan geen financiering krijgen op de financiële markten. Dat standpunt deel ik zeker niet. Er moet niet nog meer geld naar Griekenland, want dat betekent nog hogere schulden. Die ze nooit meer terug kunnen betalen. De Griekse werkeloosheid moet niet toenemen maar afnemen, de economische krimp wordt naar economische groei worden omgebogen, de lasten moeten worden verlaagd, het sociale vangnet moet worden versterkt. In het FD waarschuwt oud-Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer voor de gevaren van een Grexit, een Griekse uittrede uit de euro. "Het is kortzichtig en risicovol Griekenland af te laten drijven van Europa." Fratzscher is het daarmee eens. "De kans op een Grexit neemt substantieel toe. Die Europeanen die pleiten voor een Grexit zitten er faliekant naast. Zij onderschatten de aanzienlijke financiële en politieke kosten, zowel voor Griekenland als voor Europa." Athene wil voor haar vervelende compromissen sluiten met EU, ECB en IMF, maar dan moeten die instituten eerst bereid zijn Griekse schulden kwijt te schelden. Als dat laatste niet gebeurt, weigert de Griekse premier Tsipras medewerking aan harde ingrepen. Met die boodschap van Tsipras onderhandelen een aantal ministers in Brussel . Tot op heden zijn de overige eurolanden onder aanvoering van Duitsland niet bereid gebleken om nog meer Griekse schulden kwijt te schelden. Hooguit kan worden gepraat over nog langere looptijden en nog lagere rente. Voor donderdag moet er iets op tafel liggen voor de euroministers om over te praten. De banken hebben in 2013 al wel schulden afgeschreven en lieten dik €100 miljard zitten, maar de Griekse staatsschuld staat nog altijd op een onhoudbare 175% van het bbp. Ook het IMF drong al langer aan op schuldafschrijving en is afgelopen week niet alleen uit de onderhandelingen weggelopen omdat de Grieken dwars lagen, maar ook omdat volgens het IMF de Grieken er nooit uitkomen zonder schuldreductie. Tsipras lijkt nu wel bereid een groter begrotingsoverschot te creëren, maar de echt grote bezuinigingen op de pensioenen, lonen en ambtenaren wil hij nog altijd niet. Over twee weken moeten de Grieken €1,6 miljard aan het IMF terugbetalen, geld dat er niet is. Zonder akkoord over nieuwe miljarden is dat het moment waarop Griekenland in 'default' gaat. De ECB kan dan de Griekse banken ook niet meer steunen.

Terwijl de donkere wolken boven Griekenland zich steeds meer samenpakken, lijken beleggers zich weinig druk te maken over een verdere escalatie van de Griekse schuldencrisis en een mogelijk vertrek van het Zuid-Europese land uit de eurozone. Dat stellen experts van vermogensbeheerder MFS. Volgens de experts is uit de relatief stabiele spreads van staatsobligaties en de bescheiden beweging van de aandelenkoersen in de EU-landen af te leiden dat een Grexit door beleggers wordt onderschat. Zij wijzen erop dat er een grote onzekerheid boven de markt hangt die een potentieel ontwrichtende werking kan hebben op de gehele eurozone als een land niet meer aan zijn betalingen kan voldoen of zelfs de EU verlaat. De kans dat Griekenland een dreigend bankroet niet meer weet af te wenden is sinds vorige week toegenomen doordat grote terugbetalingen aan het IMF en de ECB in aantocht zijn, menen de experts. Zij verwachten dat de aanhoudende vrees voor een mogelijke Griekse wanbetaling veel onzekerheid in de hand zal werken, waardoor een waarschijnlijk niet meer valt te ontkomen aan een ingreep van de Europese centrale bank. Terwijl de Griekse premier Tsipras nog alle zeilen bij moet zetten om een akkoord te bereiken met de andere EU-landen over de benodigde hervormingen, waarschuwt Jens Weidmann, de voorman van de Duitse Centrale Bank, dat de tijd voor Griekenland voor een deal over de noodsteun opraakt. Weidmann die zich al langer kritisch uitlaat over de linkse regering in Athene, meent dat de kans dat Griekenland in wanbetaling raakt steeds meer dichterbij komt. Weidmann stelt dat Tsipras nu snel over de brug moet komen met het doorvoeren van de benodigde hervormingen om zo in aanmerking te komen voor de laatste tranche van het steunpakket. Zonder noodsteun zal de regering in Athene niet in staat zijn om de terugbetalingen aan het IMF en de ECB die de komende weken aan de orde zijn, te voldoen en dreigt het land bankroet te gaan. Deze waarschuwing uit Berlijn behoort bij het eindspel wat wordt gespeeld. Het geeft zeker geen aanzet tot de structurele hervormingen die de Grieken nodig hebben. Ik zou niet spreken van een bankroet maar over een pauze die nodig is om de fundamenten van de financieel/economische situatie waarin de Grieken verkeren, te versterken (schuldsanering en economische groei). De werkloosheid in Griekenland is in het eerste kwartaal van dit jaar gestegen tot 26,6%, van 26,1 in het voorgaande kwartaal. Economen hadden juist verwacht dat de werkloosheid zou dalen tot 25,4% van de Griekse beroepsbevolking. In het eerste kwartaal van vorig jaar lag de werkloosheid nog op 27,8%. Volgens het statistiekbureau bedroeg de jeugdwerkloosheid in het eerste kwartaal bijna 52%. Vooral onder jonge vrouwen is de werkloosheid hoog met 57%. De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis verwerpt, net als premier Alexis Tsipras, de voorstellen van de internationale schuldeisers voor een deal over de Griekse schuldenkwestie. Schuldenverlichting moet de Griekse schuldenlast draaglijker maken, aldus Varoufakis. Het geduld van Europa met Griekenland is op. Zowel Commissie-voorzitter Juncker als de Amerikaanse president Obama vielen het afgelopen weekeinde, tijdens de G7 bijeenkomst in Bayern over de Griekse premier Tsipras, die met serieuze voorstellen moet komen om Griekenland binnen de eurozone te houden. De tijd is krap, eigenlijk komende week moet alles in kannen en kruiken zijn om de diverse parlementen nog de gelegenheid te geven een eventueel akkoord goed te keuren. Juncker toonde zich verbolgen dat Tsipras lijkt te werken met twee agenda’s , één voor Europa en één voor het thuisfront. De EU wil het liefst een ’Grexit’ vermijden, de risico’s kunnen wel eens groter zijn dan nu wordt ingeschat. De VS willen een gesloten front in Zuid-Oost Europa tegen oprukkende extremisme in het Midden-Oosten. Griekenland is tenslotte NAVO-lid. Langzamerhand wordt duidelijk dat de Grieken weinig substantieels hebben te stellen tegenover de eisen van EU en IMF om de begroting weer op de rails te krijgen. Ze mikken vooral op afschrijving van schulden, nog lagere rente en nieuwe leningen waarvan rente en aflossing worden bepaald door de economische groei die de Grieken kunnen genereren. Athene wil nu vooral op niveau van regeringsleiders onderhandelen, maar de ministers van de eurozone en het IMF hebben duidelijk gemaakt dat in de technische gesprekken de getalletjes eerst moeten kloppen voordat er op politiek niveau kan worden gepraat. EU-president Donald Tusk hekelde ook de felle retoriek van de Grieken richting de uitgestoken hand van EU en IMF. „Als iemand zegt 'ik zal je geld lenen maar ik wil het in de toekomst wel terug' is dat geen harteloze rover en het is ook niet waar dat de schuldenaren altijd de moraal aan hun kant hebben en de geldleners de boeven zijn.” Ja, dat deel ik wel, maar de verantwoordelijkheid voor de hoogte van de lening(en) moet de leningscapaciteit van de geldontvanger niet overschrijden. En dat is hier wel gebeurt. Tegen Tusk zou ik willen zeggen dat hij de geldgevers bij zich moet ontbieden en hen 'de les moet lezen' zodat zij met voorstellen komen die de Grieken kunnen nakomen. Donald Tusk zei deze week dat „Ik heb mij afzijdig gehouden en neutraal, maar we hebben nu beslissingen nodig, geen onderhandelingen”. Hij voegde toe dat de Griekse regering zich „meer realistisch” moet opstellen. „Er is geen tijd meer om te gokken. De dag komt eraan dat iemand zegt dat het voorbij is.” De enige realiteit is, zeg ik tegen Tusk, dat 'waar niet is, verliest ook de keizer zijn recht'. Je kunt een zak wel omkeren, maar als er geen muntjes meer inzetten is hij 'leeg'. Die realiteit is in Brussel nog niet doorgedrongen. De eerste opdracht voor Brussel is de (jeugd)werkgelegenheid te verhogen, om zodoende werkelozen weer aan het werk te krijgen. Brussel moet inzien dat er geen geld meer is, hoe zwaar je de druk ook opvoert. Het zegt meer over de kwaliteit van de Brusselse elite dan over de Griekse leiders. De uitspraken deze week van Dijssel leg ik maar terzijde, ik kan hier helemaal niets mee. Hij zegt dat een deal de komende dagen nog steeds mogelijk kan zijn. Maar het is aan de Grieken om dat mogelijk te maken. „Maar het moet een solide en geloofwaardig akkoord zijn dat Griekenland helpt weer financieel op eigen benen te staan.” Volgens Dijsselbloem is het niet makkelijk, het proces is lastig, maar het is nog steeds mogelijk. Hier vergist hij zich, het is onmogelijk voor de Grieken, het enige haalbare is dat er €7,2 mrd beschikbaar komt maar direct na de zomer begint de ellende opnieuw. De fundamenten aan de basis moeten worden herbouwd, maar om dat te realiseren is Dijssel ongeschikt. Gezichtsverlies! Tsipras haalde vorige week vrijdag in het Griekse parlement hard uit naar de voorstellen van de schuldeisers en zei dat alleen de Griekse voorstellen een basis kunnen zijn voor een oplossing, inclusief schuldenverlichting. Varoufakis sluit zich daarbij aan. ,,Als minister van Financiën weiger ik mijn handtekening onder een deal te zetten zoals nu aan ons is voorgelegd.'' Volgens Varoufakis waren die voorstellen ,,een agressieve actie om de Griekse regering te terroriseren''. EU-voorzitter Jean-Claude Juncker liet weten teleurgesteld te zijn over de houding van de Griekse regering en wil dat Athene snel met voorstellen komt om een deal te bereiken. De Franse minister van Financiën, Michel Sapin, zei vorig weekend dat een duurzame oplossing moet worden gevonden voor Griekenland. Een vertrek uit de eurozone zou ,,catastrofaal'' zijn voor de Grieken, aldus minister. De Griekse regering moet volgens de Fransman maar eens leren hoe ze moet besturen. Europeanen willen niet meer betalen voor de Grieken, verklaarde de minister. Uit Wenen kwam het bericht dat Griekenland momenteel geen negatief effect heeft op de economie van de eurozone. Dat stelt de president van de Oostenrijkse centrale bank en ECB-bestuurder Ewald Nowotny. Volgens hem wordt Griekenland terecht als een speciaal geval gezien op de financiële markten. Bovendien is er volgens de centrale bankier geen sprake van 'besmettingsgevaar' richting andere zwakke eurolanden. Julius Baer, een Zwitserse bank voor rijken, schat de kans op een Grexit op 50 procent. Mocht Griekenland zijn schulden niet meer kunnen betalen, dan zullen er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven en komt er mogelijk een referendum over het lidmaatschap van de eurozone, denkt de bank.

De Turkse economie groeide sinds 2002 jaarlijks gemiddeld met bijna 5%, maar sinds 2013 zwakt de economische groei af (zie illustratie). Bovendien heeft de Turkse lira flink terrein verloren ten opzichte van de euro en de dollar en is het wereldwijd een van de slechts presterende munten. Verder ligt de inflatie nog steeds op een hoog niveau en is de werkloosheid toegenomen van 10,4% begin 2014 tot 11,2% in februari. De verwachting is dat Ankara dit jaar een groei van ongeveer 3% realiseert. Econoom Rob Rühl zegt dat Turkije veel last heeft van de geopolitieke ontwikkelingen, zoals de oorlogen in Irak, de op een na grootste handelspartner, en Syrië. „We zien dat de onrust in de regio langer aanhoudt dan verwacht. Dat heeft negatieve gevolgen voor de export en de investeringen, waardoor de economische groei lager uitvalt.” Maar ook het beleid van Erdogan heeft de economie geen goed gedaan. De Turkse president vecht een harde strijd uit met zijn voormalige compagnon Fethullah Gülen die verschillende bedrijven en media bezit. Onlangs werd de private bank Bank Asya, die gelieerd was aan de Gülen-beweging, overgenomen door de bankentoezichthouder BDDK. „Maar er zijn ook andere invallen geweest bij bedrijven die gelieerd zijn aan de Gülen-beweging”, zegt Rühl. „Dit zorgt voor terughoudendheid bij binnenlandse en buitenlandse investeerders.” Verder is het zorgelijk dat Erdogan al bijna anderhalf jaar op ramkoers ligt met de Turkse centrale bank die begin 2014 de rente van 4,5 naar 10% verhoogde om de inflatie in toom te houden en de koersval van de lira te stoppen. Het strikte monetaire beleid valt de Turkse president en verschillende ministers zwaar op de maag. „Dat leidde tot een reeks bizarre aanvallen op de centrale bank”, zegt Szabo. „En dat heeft de onafhankelijkheid van dit instituut aangetast.” Volgens econoom Rühl hebben de voortdurende aanvallen op de centrale bank gezorgd voor onrust op de financiële markten. „En dan krijg je ook de rekening gepresenteerd. Beleggers worden nerveus en onrustig, dat zie je terug aan de koersval van de lira.” Turkije staat na de verkiezingen voor de grote uitdaging om een aantal structurele hervormingen door te voeren, meent Szabo. „Een van de oorzaken van de afzwakkende economische groei is de lage spaarquote van Turkije, waardoor het land te afhankelijk is van buitenlands kapitaal.” Rühl vindt dat Turkije onderliggend nog steeds enorme groeimogelijkheden heeft. „Het land kan veel beter, ze hebben er niet uitgehaald wat er in zit. Daarom is het van groot belang dat het bedrijfsvriendelijke klimaat wordt gehandhaafd.” De nederlaag voor Erdogan is hard aangekomen. De AK partij komt 17 zetels tekort voor een meerderheid in het Parlement. Zij behaalden 259 zetels, dat is 40,7% van de 550 zetels. Voor de meerderheid komt de partij van Erdogan zetels tekort. De Koerdische HDP komt nieuw in het Parlement met 78 zetels, daarmee scoren ze met ruim 13% boven de drempel van 10%. De vraag is nu of er partijen zijn die een coalitie willen vormen met de AK-partij. Algemeen was de stemming dat niemand met Erdogan wil gaan samenwerken. Dat zou betekenen dat er over 1½ maand nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Na het bekendworden van de uitslag van de verkiezingen ging de de Turkse beurs hard onderuit, in reactie op het verlies van de absolute meerderheid in het parlement van de AK-partij van president Recep Tayyip Erdogan. Ook de Turkse munt stond flink onder druk. De graadmeter, de Borsa Istanbul 100, kelderde maandag bij opening ruim 8% en zakte voor het eerst sinds maart onder de 80.000 punten. De beurs sloot maandag af op 77.805,41 en eindigde deze week op 80.532,51. Ten opzichte van toonaangevende valuta als de euro en de dollar zakte de lira meer dan 5%.

De Britse bank HSBC staat voor een miljardenbesparing die wereldwijd 22.000 tot 25.000 werknemers hun baan gaat kosten. Dat maakte de bank deze week bekend. De ingreep moet de bank vanaf 2017 op jaarbasis $5 mrd (€4,4 mrd) opleveren. Het bedrijf zet daarbij activiteiten in Brazilië en Turkije in de etalage. De maximaal 25.000 banen die verdwijnen bij de grootste bank van Europa komen neer op circa 10 procent van het volledige personeelsbestand. Het kostenbesparingsprogramma kost de bank $4,5 tot 5 mrd. HSBC mikt verder op uitbreiding in Azië op het gebied van verzekeren en vermogensbeheer. Daarnaast zal het gericht actief worden in bepaalde gebieden zoals de zogeheten Pearl River Delta in China. Eerder waren er geruchten dat ING misschien wel interesse zou hebben in een overname van de Turkse activiteiten van de Britse bank. Dat schreef de Turkse krant Hurriyet op basis van ,ingewijden dichtbij ING'. Het financiële concern wilde daar destijds geen commentaar op geven. HSBC is er alles aan gelegen de winstgevendheid op te krikken en daarnaast risicovolle bezittingen af te stoten. Het bedrijf is van plan de risicogewogen activa met ongeveer $290 mrd te verminderen. Daarbij mikt het op een rendement op het eigen vermogen van meer dan 10% vanaf 2017. Ook wordt voor het einde van het jaar bekend waar het bedrijf zijn hoofdkantoor zal vestigen. Dat is nu nog in het Verenigd Koninkrijk. Tegelijkertijd worden miljarden uitgetrokken om de interne naleving van regels te verbeteren. HSBC is net als veel andere internationaal actieve banken betrokken bij een reeks rechtszaken, onder meer vanwege manipulatie op de valutamarkten. Financiële schandalen, waaronder gesjoemel met het interbancaire rentetarief Libor, manipulatie van wisselkoersen, overtreding van Amerikaanse handelssancties en misstanden bij de verkoop van aan hypotheken gerelateerde financiële producten hebben ertoe geleid dat de beide topbankiers Deutsche Bank op gaan stappen. Er wordt momenteel onderzoek gedaan of Deutsche Bank in Rusland heeft meegewerkt aan het witwassen van €5,4 mrd. Daarbij komt dat aandeelhouders ontevreden zijn over de resultaten van deze grootste bank van Duitsland.

Het Internationaal Monetair Fonds kan geld blijven lenen aan Oekraïne, ook wanneer het land niet meer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen. Dat heeft IMF-voorzitter Christine Lagarde laten weten. Ik vraag mij af of hier geen sprake is van politieke druk. De VS en Europa hebben toezeggingen gedaan aan de politieke leiders in Kiev en dat gaat geld kosten want het land is zo goed als bankroet. Door het IMF in te schakelen kost het 'ons' geen geld en bereik je toch je doel, namelijk het afhankelijk maken van Oekraïne aan het Westen. De regering in Kiev is nog in onderhandeling met schuldeisers over het saneren van de grote staatsschuld van het land. Lagarde lijkt die gesprekken nu te willen vergemakkelijken. „In het geval dat er geen akkoord wordt bereikt met de private schuldeisers en het land bepaalt dat het niet al zijn schulden kan terugbetalen, kan het IMF blijven lenen aan Oekraïne”, stelt ze. Oekraïne verkeert in grote economische problemen. De economie is hard geraakt door het conflict met pro-Russische seperatisten in het oosten van het land. De meeste zware industrie zoals steenkool en staal ligt in het oosten van Oekraïne en door het geweld kwam de productie zwaar onder druk te staan. Om te voorkomen dat het land economisch ten onder zou gaan, kreeg Oekraïne eerder een steunpakket toegezegd van $17,5 mrd van het IMF. Daarvan is al een deel uitgekeerd.

Hans Hoogervorst maakt zich boos over de reactie van politici en belangenorganisaties op het advies om hypotheeknormen strenger te maken. Het voorstel van DNB-president Klaas Knot wordt weggehoond. "De politiek heeft niets van de crisis geleerd", zegt de prominente VVD'er in een interview met DFT. "Je moet het dak repareren als de zon schijnt", zegt de oud-voorzitter van toezichthouder AFM. Knot stelt voor de maximumhypotheek in de toekomst te beperken tot 90% van de woningwaarde. Dat gaat dan in kleine stapjes tussen 2018 en 2028 worden gerealiseerd. Kabinet, Tweede Kamer, makelaars, banken en de bedrijvenlobby wezen het idee meteen van de hand. Hoogervorst: "Als we teruggaan naar 90% zitten we nog steeds op een norm die internationaal gezien hoog is. Deze norm wordt wereldwijd gezien als een heel belangrijk middel om de woningmarkt niet te laten ontploffen." Die voorgestelde norm van 90% is voor mij nog te hoog. Ik ben opgegroeid in een periode dat banken 75% van de executoriale waarde en dat leverde nauwelijks risico's op voor de hypotheeknemer. Wij moeten niet zo zeuren, wij moeten ons in een sneller tempo aanpassen hetgeen 'elders' als norm wordt gehanteerd. Waarom moet zo'n aanpassing tot 2028 duren voordat die volledig is doorgevoerd?

Royal IHC ontslaat 487 medewerkers. Ook neemt het bedrijf afscheid van 1127 ingehuurde krachten. Dat maakte de scheepsbouwer deze week bekend aan het personeel. IHC zegt de ingrijpende maatregelen te moeten nemen vanwege de verslechterde markt. De reorganisatie moet eind dit jaar zijn afgerond. IHC heeft dik 3000 mensen in dienst. Het bedrijf is van plan het aantal werven in Nederland terug te brengen van vier naar twee. De werf in Hardinxveld-Giessendam gaat definitief dicht en de scheepsbouwactiviteiten in Sliedrecht worden verplaatst naar de werven in Krimpen aan den IJssel en Kinderdijk, lichtte een woordvoerder toe. Het internationaal opererende Koninklijke IHC zegt daarnaast in het buitenland 'versneld' aanvullende bouwcapaciteit te willen realiseren. IHC wil de reorganisatie nog dit jaar afronden. Het bedrijf is al bezig met het opstellen van een sociaal plan, waarover het de komende tijd met de vakbonden in gesprek wil gaan. IHC, na Damen Shipyards de grootste scheepsbouwer van Nederland en gespecialiseerd in de bouw van schepen en materieel voor de offshore- en baggerindustrie, zegt dat de maatregelen nodig zijn wegens tegenvallende marktomstandigheden. Het concern heeft vooral last van de sterke daling van de olieprijs, waardoor opdrachten uit de olie- en gasindustrie uitblijven en de concurrentie scherper is geworden.

Slotstand indices12 juni 2015; week 24: AEX 477,76; BEL 20 3.631,76; CAC 40 4.901,19; DAX 30 11.196,49; FTSE 100 6.784,92; SMI 9026,43; RTS (Rusland) 950,38; DJIA 17.898,84; NY-Nasdaq 100 4.453,794; Nikkei 20.407,08; Hang Sen 27286,64; All Ords 5552,10; €/$ 1,1267; goud $1.181,30; dat is €33.676,58 per kg, 3 maands Euribor -0,014% (1 weeks -0,129%, 1 mnds -0,064%), 10 jarig Staat 1,079%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,309. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.