UPDATE12092015/289 3100 asielverzoeken in Nederland in de laatste week

Vorig weekend heeft het overleg van de EU-ministers van Binnenlandse Zaken in Luxemburg over de verdeling van vluchtelingen over de 28 lidstaten niets opgeleverd. Vooral Oost-Europese landen wilden zich niet binden aan opgelegde quota. Maandag is er weer een vergadering uitgeschreven over de vluchtelingen opvang en verdeling. Tusk, de voorzitter van de Europese Raad heeft al laten weten dat, als er maandag geen overeenstemming ontstaat over het plan van de EC, hij de Europese Raad voor een extra vergadering bijeen gaat roepen: deze maand nog. Het aantal vluchtelingen dat asiel vraagt in Nederland, stijgt hard. In één week tijd, sinds vorige week zondag, zijn er 3100 nieuwe aanmeldingen. De week daarvoor waren er 1800 vluchtelingen in Nederland aangekomen. En daarvoor ging het om gemiddeld 1000 per week. De stijging levert het COA problemen op,met de huisvesting. Er is te weinig noodopvang. Het leger helpt nu mee; in een kazerne in Oirschot heeft Defensie 500 extra bedden neergezet om vluchtelingen op te vangen. Vluchtelingen moeten zich nu nog laten registreren in het eerste EU-land waar ze binnenkomen. Daardoor raken Italië, Griekenland en Hongarije overbelast. Over hoe te handelen in deze omstandigheden zijn in de vorige eeuw afspraken gemaakt over mensen die op de vlucht zijn voor oorlogsgeweld in de Vierde Geneefse Conventie (1949) inzake de bescherming van burgers in oorlogstijd en in het Eerste Aanvullende Protocol bij de verdragen van Genève 1977): inzake de bescherming van slachtoffers van internationale gewapende conflicten. Daarin zijn vastgelegd de morele en wettelijke verplichtingen om 'vluchtelingen' hulp aan te bieden. Er is deze week hard gewerkt in Brussel. Jean Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, heeft in het Europees Parlement zijn eerste State of the Union gepresenteerd. In Brussel kreeg hij veel bijval. Over de spreiding van de vluchtelingen over de 28 EU-landen zijn nog veel vragen of de staten daarmee willen instemmen. In feite is het helemaal geen item. Brussel doet Europese problemen en de landen doen nationale zaken. Er is geen enkele twijfel over dat de vluchtelingenstroom een Europese zaak is. Alleen willen een aantal landen een vinger in de pap houden in de besluitvorming die Brussel gaat maken en die vervolgens door de 28 landen moet worden uitgevoerd en door Brussel moet worden gecontroleerd. Nu een viertal oneliners over dit onderwerp. Jeroen Lenaers van het CDA zegt "sommige landen schuiven het probleem op Duitsland af. Dat is onverantwoordelijk en onhoudbaar." De PvdA-fractie in Europa zegt "De Europese Unie mag niet nalaten om landen die zich aan deze solidariteit willen onttrekken desnoods te korten op de voordelen die ze van hun lidmaatschap hebben." Sophie in 't Veld, D66 zegt "Deze crisis is niet het falen van de Europese Unie, maar het falen van de nationale regeringsleiders." Judith Sargentini van Groen Links stelt "we zien overal in Europa initiatieven van burgers, we zien dat de Europese Commissie actie wil, maar de lidstaten trappen op de rem." Dat laatste is zeker het geval. De lidstaten voelen dat ze soevereiniteit moeten afgeven aan Brussel en dat valt bij de nationale parlementen slecht. Het uur van de waarheid nadert. Binnen de Europese Commissie is overeenstemming over het voorstel van Juncker. De EC spaart de Baltische en sommige zuidelijke lidstaten in haar voorstel voor de herverdeling van 120 duizend asielzoekers over de EU-landen. In de nieuwe Brusselse verdeelsleutel wordt het aandeel van de Baltische staten meer dan gehalveerd. Andere lidstaten, zoals Nederland, Duitsland en Frankrijk, moeten daardoor meer vluchtelingen opvangen. Nederland wordt geacht 7.214 (6%) mensen op te nemen, boven op de 2.047 (5,2%) die het voor de zomer al had toegezegd. De eerder aangekondigde extra vergadering van de Europese Raad is gecanceld en wordt overgenomen door de Ministers van Binnenlandse Zaken. Het aantal vluchtelingen dat probeert via Italië, Griekenland en Hongarije de EU binnen te komen is meer dan verdubbeld. Om deze landen lucht te geven stelt de Commissie voor de komende twee jaar nog eens 120 duizend asielzoekers (54 duizend die in Hongarije zitten, 50.400 uit Griekenland en 15.600 uit Italië) te herverdelen over de overige lidstaten. Van de nu herverdeelde 120.000 vluchtelingen neemt Duitsland er 31.443 op, Frankrijk 24.031, Spanje 14.931, Polen 9.287 en de drie Balkanstaten tezamen 1.679. Voor iedere vluchteling die via Griekenland, Italië en Hongarije Europa binnenkomt ontvangt het het ontvangende land €6000 en €500 voor reiskosten. Er blijft veel onduidelijk over de aantallen vluchtelingen die binnenkomen. Alleen Duitsland spreekt al over 800.000. Nog steeds komen er per dag duizenden aan. Het maximum aantal dat kan worden herverdeeld, zegt Brussel, is het genoemde aantal van 160.000 (40.000+120.000). Laat ik daarover duidelijk zijn: de vluchtelingenstroom die binnenkomt lijkt niet beheersbaar door de Europese politici. Terugsturen naar een oorlogsgebied kan ook niet. Het minste wat we ze moeten geven is 'bed, bad en brood'. Maar laten we ons niet wijsmaken dat Nederland met 9261 asielzoekers zijn portie voor dit jaar heeft gehad. Het compromis van de coalitie geeft op de korte termijn het voordeel van de twijfel aan de PvdA, maar voor de langere termijn scoort de VVD. De VVD wil een asielaanvraagkantoor in Turkije (en op andere plekken) en zonder papieren komt geen enkele vluchteling meer binnen. Er moet heel selectief worden omgegaan met wie wel Europa binnen mag en wie niet. Daarbij komt dat nabuurlanden in het Midden Oosten het overgrote deel van de vluchtelingen moeten gaan opvangen, zegt het kabinet. Ik heb grote twijfels of dat wel mogelijk is. Ik verwacht dat Saudi-Arabië, Qatar, Koeweit, Bahrein en de VAE hun grenzen niet gaan openstellen. Alle oorlogen die momenteel in het Midden Oosten worden uitgevochten gaan over christenen versus islamieten, soennieten versus sjiieten en joden versus de Palestijnen. Het lijkt erop dat voor hen belangrijker is dat de sjiieten bevochten worden, aangezien ze banden hebben met hun vijand Iran, dat ook nog eens een deal hebben gesloten met het Westen. En in die pot moet Europa gaan roeren. Daarbij komt het VVD plan dat door het kabinet is overgenomen om Syrische oorlogsvluchtelingen in de regio te huisvesten niet realistisch over. Het dreigement van Halbe Zijlstra dat hij het verdelingsplan voor 120.000 nieuwe vluchtelingen, die zich in Griekenland, Italië en Hongarije bevinden, niet te accepteren als de EC en de lidstaten het plan asielkantoor-vestigingen net buiten Europa worden geopend, zodat de nu openstaande grenzen selectief kunnen worden gesloten. Het kabinetsplan (=VVD plan) om in de regio nederzettingen te vestigen, zogenaamde 'safe havens' lijkt onrealistisch. Het is zeer de vraag of de Europese regels dat toestaan. Ton Planken, communicatie-adviseur, in de 70er jaren van de vorige eeuw presentator van het TV-programma Den Haag Vandaag, schrijft in een opiniërend stuk in Trouw hoe een Holland Village eruit kan gaan zien. Enkele citaten: Stel dat Libanon bereid is Nederland een flinke lap grond beschikbaar zou stellen dan zouden wij, Nederland dus, daar een tijdelijke stad kunnen bouwen dan wel zouden wij daar kunnen laten bouwen. “Uiteraard betalen wij alle salarissen. Er kan door ons een logistieke operatie op gang worden gebracht om alle materialen voor wegen, woningen met sanitair, consultatiebureaus, klinieken, scholen sportvelden, kleine ondernemingen etc te leveren.” De volgende stap is ervoor te zorgen voor voldoende werkgelegenheid ter plekke. Er moet een zorgstatus worden vormgegeven met ziekenhuizen, klinieken, dokters, verpleegkundigen, materiaal, medicijnen, thuiszorg, ouderenzorgen geestelijke gezondheidszorg voor behandeling trauma's). Zo kunnen voor ambachtslieden en middenstanders ook werkplaatsen en winkels worden gemaakt. “En er zal ook een bestuursapparaat moeten worden opgetuigd, wat banen oplevert.“ En misschien ook wel kerken en moskee's. Overige vluchtelingen uit oorlogsgebieden moeten natuurlijk wel van leefgeld worden voorzien. De vraag is of wij erin zullen slagen de vluchtelingen vrede en veiligheid te bieden? Hoe stellen wij ons voor dit paradijselijke stadje te verdedigen tegen indringers. En dan de vraag of dit vluchtelingendorp met, om te beginnen 10.000 vluchtelingen (dit aantal kan worden uitgebreid met grotere aantallen vluchtelingen) valt onder de Libanese jurisdictie? En hoe beschermen wij die vluchtelingen op een locatie niet ver weg van de oorlogshaarden? We mogen in geen geval dezelfde fout maken als in Screbrenica. En de hamvraag is wat gaat dat kosten? Het antwoord heb ik niet maar wel 'veel geld'. En daarbij komt de complicatie dat Rusland Assad gaat ondersteunen. Daarmee komt het idee van dit kabinet voor het oprichten van 'safe havens' op losse schroeven te staan. Voor alle duidelijkheid: de 9.261 vluchtelingen voor Nederland waar het nu om gaat, maken maar 0,057% uit van ons inwonersaantal. De UNHCR stelt dat er al 4 miljoen Syrische vluchtelingen in de regio (Turkije 1939000, Libanon 1114000, Jordanië 629000, Egypte 132000, Noord-Afrikaanse landen 24000 en in Irak 249000) zijn opgenomen door de nabuurstaten en daarbij komen nog 7600000 ontheemden binnen Syrië zelf. Daarbij komt dat Turken erop uit zijn de vluchtelingen geldelijk leeg te plukken, zodat ze berooid wel naar Europa moeten gaan om te overleven. En dan dreigt Zijlstra dat als de buitengrenzen niet snel worden gesloten de vluchtelingen maar in de 3 opvanglanden moeten blijven. Daarbij komt dat de Duitsers de komende jaren ieder jaar 500.000 vluchtelingen willen binnenlaten. De eerdere uitspraak dat Duitsland dit jaar 800.000 vluchtelingen zou opnemen en dat zou 40% zijn van alle quota van de EN, is niet juist. De rekensom gaf aan dat er dit jaar 2 miljoen vluchtelingen zouden instromen. Alhoewel het aantal vluchtelingen de laatste maand fors is aangewtrokken, maar we zitten nu nog onder de 500.000. Die 2 miljoen moeten we vergeten. Zelfs het miljoen is erg veel voor de nog resterende 3,5 maand. Ik moet wel zeggen dat Merkel haar nek uit durft te steken. Juncker gebruikt de verdeeldheid onder de 28 EU-landen om de EC een grotere politieke rol te geven. Nu de 28 lidstaten vooral hun nationale belangen verdedigen grijpt de EC de leegte in eenduidig bestuur aan om voor de troepen uit te gaan lopen met een Europese boodschap. Ik vraag mij dan ook af of de eisen van ons kabinet en ons parlement er nog wel toe doen. Hebben nationale landen nog wel de macht om nee te zeggen tegen Brussel? Ik denk dat dat een gepasseerd station is. Dat Europa grip wil krijgen op de volksverhuizing die plaatsvindt, begrijp ik heel goed. Maar welke mogelijkheden die worden geopperd zijn uitvoerbaar? Daar moet geo-politiek beleid op worden gevoerd. Aan welke kant van de streep staat Turkije, wat gaat er met Syrië gebeuren. Wordt dat land verdeeld en in wiens handen komt dat? Is Saudi-Arabië nog wel een bondgenoot. Wat vinden wij van de oorlog in Jemen. Hoe ziet de toekomst voor IS eruit? Allemaal vragen, geen antwoorden. Het Midden Oosten is een broeinest van grote ego's. En wij worden met de gevolgen daarvan geconfronteerd.

Jean-Claude Juncker verwijt Europa veel te weinig te doen om vluchtelingen uit Syrië op te nemen. In het Europarlement zei Juncker dat zijn plan om 120.000 extra vluchtelingen te spreiden over alle 28 lidstaten, verplicht moet worden. Komende week moet daarover een akkoord liggen. ,,Het gaat hier om mensen, niet om aantallen." Juncker maakte duidelijk dat een oplossing voor de vluchtelingencrisis prioriteit nummer 1 is op de agenda van de Europese Commissie. “Het ontbreekt aan Europa in de Europese Unie en de unie ontbreekt in de Europese Unie", zei Juncker streng. ,,Daar moeten we verandering in brengen. We hebben daar ook een mandaat voor gekregen van de Europese kiezer. Het is u een kwestie van geen woorden maar daden." ,,We zijn te weinig trots op onze Europese Unie", legde Juncker de vinger op de wonde. ,,Ondanks onze zwakke punten wordt Europa wereldwijd gezien als een plaats van hoop en een oord van ballingschap. We moeten daar geen angst van hebben, maar moeten er trots op zijn." Hij wees ook op de geschiedenis, waar grote groepen Europeanen op de vlucht zijn geweest, onder andere voor het nazi-regime. De EU gaat ook miljarden investeren om het leven in Noord-Afrika beter te maken. De Commissievoorzitter veroordeelde ook de weigering van landen als Hongarije en Polen om islamitische vluchtelingen op te nemen en verwees daarbij naar de jodenvervolging door de nazi's. ,,Dit continent heeft daar heel slechte ervaringen mee. Er is geen onderscheid te maken op het vlak van kleur, religie of afkomst als het gaat om vluchtelingen. Boten terugduwen, dat is niet Europa.” In het Europees Parlement is overwegend positief gereageerd op voorstellen voor een verplicht systeem om vluchtelingen over heel Europa te verdelen. Juncker gaat in eerste instantie uit van een tijdelijk noodmechanisme, waarmee 120.000 migranten worden verspreid vanuit Italië, Griekenland en Hongarije. De PvdA, D66, ChristenUnie en CDA kunnen zich vinden in de plannen. "Als Europese landen vluchtelingen bij elkaar over de schutting blijven gooien wordt het een onmenselijke chaos", aldus CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers. Eurosceptici als Nigel Farage reageerden minder positief en stelden dat de voorwaarden van het voorgestelde Europese asielbeleid zo breed zijn dat iedereen die voet op Europese bodem zet kan blijven. De liberalen in het parlement, waar VVD en D66 bij zijn aangesloten, riepen de lidstaten in navolging van Juncker op meer eenheid te tonen. Sophie in 't Veld (D66) vindt dat Juncker een duidelijk signaal heeft gegeven. "Duizenden gewone mensen hebben laten zien hoe beschaving en solidariteit eruitzien, nu de regeringsleiders nog." De PvdA denkt dat dit nog maar het begin is. De genoemde aantallen zullen al op korte termijn naar boven moeten worden bijgesteld. Volgens de Verenigde Naties moet Europa rekenen op een veelvoud van de vluchtelingen waar nu in de plannen een plek voor wordt gezocht. Ook Peter van Dalen (ChristenUnie-SGP) vindt dat iedere Europese lidstaat een aandeel moet leveren in de opvang. Parlementsvoorzitter Martin Schulz stelde dat de voorstellen van de Europese Commissie kunnen rekenen op brede steun in het "hele parlementaire spectrum". Snelle oplossingen voor de lange termijn zijn nu binnen handbereik, is de verwachting van Schulz. "Junckers plannen brengen Europese Unie een stuk verder." In de Tweede Kamer is de toespraak van Juncker wisselend ontvangen. De VVD vindt Junckers Staat van de Unie een ’zwak verhaal’. De PvdA is ’tevreden’. VVD-Kamerlid Azmani vindt dat Junckers voorstel voor het verdelen van 120.000 asielzoekers over Europa geen oplossing voor het probleem: mensensmokkel naar en binnen Europa. „We krijgen zo geen controle over de migratiestroom. Het is alsof het dak lekt en je verdeelt het opgevangen water over 28 emmers, terwijl je beter het dak kan repareren. Het is ronduit teleurstellend dat Juncker geen voorstellen heeft om te voorkomen dat mensen hierheen komen en op hun tocht verdrinken in zee." PvdA-Kamerlid Maij kan zich juist goed vinden in de oproep van Juncker om meer samen te werken. „Europa staat het komende jaar voor twee uitdagingen: een gezamenlijk antwoord op de vluchtelingencrisis en investeren in meer banen. Alleen samen kunnen de Europese landen deze sprong vooruit maken. De PvdA is tevreden dat Juncker deze opdracht erkent." Bij de PVV heeft niemand een goed woord over voor de toespraak die de commissievoorzitter hield in Straatsburg. „Juncker is en gevaarlijke man, die ons tienduizenden extra asielzoekers door de strot wil duwen en Nederland nog meer nationale soevereiniteit wil afpakken. We hebben geen tekort aan Europese Unie, maar juist een teveel." De SP staat achter het voorstel om vluchtelingen te verdelen over Europa, maar keert zich fel tegen Junckers voorstel voor een Europese schatkist, met een Europese schatkistbewaarder. „Daarmee zou de EU meer geld gaan uitgeven, terwijl de EU juist minder geld moet uitgeven", zegt Kamerlid Van Bommel. „Als je een Brusselse ruif maakt, gaan alle nationale en lagere overheden een wedstrijd spelen wie er het meest uit die ruif kan eten. Daar gaat echt een perverse prikkel van uit." Ook de VVD is tegen Junckers voorstel voor een Europese schatkist. D66 is juist te spreken over Juncker. De partij staat achter de herverdeling van asielzoekers die de Luxemburger voorstaat. „Zijn boodschap is: we kunnen dit oplossen. Daar staan wij achter", zegt Kamerlid Verhoeven. Junckers voorstel voor een Europese schatkist met -bewaarder ziet Verhoeven als een ’vergezicht’. „Ik zou liever zien dat de begroting op korte termijn moderner en flexibeler wordt gemaakt. Nu wordt die voor vijf jaar vastgelegd. Als je opeens extra geld nodig hebt voor vluchtelingen, kun je moeilijk schuiven met geld. Dat zou wel moeten."

De werkloosheid in Griekenland is in juni gestegen naar 25,2%, van 25% van de Griekse beroepsbevolking in mei. In juni 2014 bedroeg de werkloosheid in het land nog 26,6%. De Griekse jeugdwerkloosheid kwam in juni uit op 48,3%.

De prijzen die Nederlandse consumenten betalen voor goederen en diensten zijn in augustus met 0,8% gestegen ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. In juli werd het leven in Nederland nog 1% duurder. Benzine was vorige maand 7,5% goedkoper dan een jaar eerder, lpg en diesel zelfs respectievelijk 23 en 15,7%. Autobrandstoffen hadden daarmee een flink drukkend effect op de inflatie. Ook kleding werd goedkoper, gemiddeld 4,2%. Vooral de prijzen van babykleding (min 10,2%) stonden flink onder druk. Daar stond tegenover dat sommige voedingsmiddelen flink in prijs zijn gestegen. Aardappelen bijvoorbeeld waren maar liefst een vijfde duurder dan een jaar geleden, en ook voor groenten moet de consument dieper in de buidel tasten. Verder hadden de prijzen van telefoontoestellen en vliegtickets een verhogend effect op de geldontwaarding. De zogenoemde kerninflatie kwam in augustus uit op 1,3%, 0,4%punt lager dan in juli. Daarin worden de sterk schommelende prijzen van energie en voeding buiten beschouwing gelaten, net als de prijzen van alcohol en tabak die vaak stijgen als gevolg van hogere accijnzen. Volgens de Europees afgestemde meetmethode kwam de inflatie vorige maand uit op 0,4%, iets boven het gemiddelde voor de hele eurozone. In tegenstelling tot het CBS houdt het Europese statistiekbureau Eurostat geen rekening met de kosten van een eigen woning. De geharmoniseerde cijfers vormen de basis voor het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB mikt al geruime tijd op een inflatie in de eurolanden van net geen 2%. Dat niveau wordt al bijna twee jaar niet meer gehaald. Begin dit jaar nog sprake van een stagnatie van het prijsniveau. Mede onder invloed van een stimuleringsprogramma van de ECB liep de inflatie in het voorjaar op naar 1,1% in mei, maar daarna werd opnieuw een daling ingezet.

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in september gedaald naar het laagste niveau in een jaar tijd. De Amerikaanse consumenten zijn bezorgd over een zwakkere economische groei in hun land door de onrust op de financiële markten en de trager groeiende wereldeconomie. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, ging van een score van 91,9 in augustus naar 85,7 deze maand. Het is de scherpste maandelijkse afname van het vertrouwen sinds eind 2012. ING-econoom Rob Carnell liet in een reactie op het cijfer weten dat de daling van het vertrouwen niet echt als een verrassing komt, aangezien het onderzoek werd gehouden in een periode waarin de beurzen forse verliezen leden. Het cijfer moet daarom meer worden gezien als een reflectie van die wilde marktschommelingen dan als een structurele daling van het Amerikaanse consumentenvertrouwen.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) heeft de kredietwaardigheid van Brazilië verlaagd naar BB+ met een negatieve verwachting. Daarmee hebben de obligaties van de grootste economie van Zuid-Amerika de zogenoemde 'junkstatus' gekregen. Onder meer de zwakke economie speelt Brazilië parten. Daarnaast kampt het land met de gevolgen van het omvangrijke corruptieschandaal, dat ook politieke onzekerheid met zich meebrengt. De economische activiteit in het land zal volgens de kredietbeoordelaar dit jaar met 2,5% terugvallen. Voor 2016 wordt een krimp voorzien met nog eens 0,5%. Het overheidstekort voor zowel 2015 als 2016 zal volgens S&P uitkomen op 8% van het bruto binnenlands product (bbp), onder meer als gevolg van de stevige rentelasten. De staatsschuld van het land zal oplopen tot 59% van het bbp in 2016, waar deze vorig jaar nog 47% bedroeg. In relatie tot de EMU-schuld van Nederland die ca 70% bbp bedraagt valt dat nog niet tegen. Moody's verlaagde de rating voor Brazilië al tot één niveau boven de junkstatus.

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat nu ook verpakte Nederlandse hypotheekleningen opkopen. Volgens persbureau Bloomberg, dat zich baseert op ingewijden, wil de ECB voor €597 mln van het schuldpapier overnemen van beleggers (= banken). Dat het opkoopprogramma van de centrale bank zich nu ook op deze leningen richt, kan voordelig zijn voor de Nederlandse consument. Het opkopen van de zogeheten securitisaties kan ervoor zorgen dat de rente verder omlaag gaat. Dat resulteert in een daling van de hypotheekrente. De hypotheekrente in Nederland staat nu op het laagste punt in vijftig jaar. In mei leek een einde te komen aan een lange rentedaling, maar tarieven van hypotheken kunnen toch nog lager. De hypotheekrente voor een 5-jarige rentevaste periode bedraagt slechts 2,12%, terwijl huizenbezitters de laatste vijftig jaar gemiddeld meer dan 7% betaalden. In het verleden werd wel 12% betaald. Ook de 10- en 20-jaarsrente zijn momenteel historisch laag. De ECB geeft geen commentaar. De instelling is al enige tijd bezig met het opkopen van schuldpapier om de binnenlandse vraag in de eurolanden aan te jagen. We zijn nu al 6 maanden onderweg met het opkoopprogramma van €60 mrd per maand. Als de ECB nu besluit dat programma ook in te gaan zetten voor hypotheekmandjes dan is dat geen positief signaal. De economie in de eurolanden trekt dus niet zo sterk aan dan eerdere verwachtingen van de ECB.

De ministers van Financiën en de centrale bankiers van de groep van twintig grootste economieën (G20) zijn het in Ankara eens over de noodzaak om structurele hervormingen door te voeren. Dit moet de productiviteit verhogen tegen de achtergrond van een ruim monetair beleid. „Ik ben heel duidelijk, landen moeten leven binnen de mogelijkheden die ze hebben”, zei de Britse minister van Financiën George Osborne op een vergadering van de G20 op de vraag of er op de vergadering discussie was geweest over meer fiscale stimulans. Osborne: „Waar we het denk ik allemaal over eens zijn, is dat naast een ruim monetair beleid in veel landen, echte structurele hervormingen nodig zijn.” De zwakkere groei van de wereldeconomie heeft het moeilijker gemaakt om de doelen te halen waarmee de G20 vorig jaar in Australië heeft ingestemd om hun economieën aan te zwengelen, zei de Canadese minister van Financiën Joe Oliver. „We boeken vooruitgang. Maar de basis waarop we hadden gehoopt, is niet bereikt omdat de groei teleurstellend is geweest”. „Het is moeilijker geworden. We moedigen alle landen aan de veranderingen door te voeren die hun actieplannen toelaten.” De G20 is vorig jaar in het Australische Brisbane overeengekomen om hun gezamenlijke economische productie te verhogen met een extra 2% in vijf jaar tijd door middel van structurele hervormingen en andere maatregelen. Osborne spreekt duidelijke taal over monetaire verruiming als het nodig is om economieën daarmee te stimuleren. Ik heb daar kennis van genomen en tegelijkertijd komen er twijfels op hoe lang we dat nog vol kunnen houden. Niet onbeperkt, daar geloof ik zeker niet in. Elke beweging is eindig. In hoeverre is vertrouwen in een valuta niet meer relevant? Welke functie speelt rente in dit krachtenspel? Hoe lang accepteren spaarders en beleggers extreem lage rentevergoedingen op hun (spaar)geld, deposito's en (staats)obligaties? Welke gevolgen heeft dat voor het prijspeil? Ondanks de geldverruimende acties van de ECB komt een stijgende inflatie niet van de grond. Van het tegendeel, deflatie, is sprake. In Duitsland was in juli al sprake van dalende fabrieksorders. In het vorige blog heb ik al gemeld dat het IMF de belangrijkste centrale banken adviseert dat ze moeten wachten met het verhogen van hun rentes totdat de wereldeconomie verder aan kracht heeft gewonnen. In de afgelopen maanden heeft de economie juist aan kracht ingeboet. Ik heb dat geïnterpreteerd als zijnde bedoeld voor de FED, de BoJ en de BoE. Waarom deze terughoudendheid van het IMF? Het kan zijn dat het IMF niet is overtuigd van de stabiliteit van de economie. Het kan ook zijn dat een renteverhoging juist een belasting gaat vormen voor de economie: rente stijgt, valuta stijgt in waarde, concurrentiepositie exporterende bedrijven verzwakt. Het kan ook zijn dat de situatie veel ernstiger is omdat het IMF twijfelt of een renteverhoging wel realiseerbaar is zonder grote schade toe te brengen aan de wereldhandel. Ik doel dan op het volgende: de afgelopen jaren hebben centrale banken enorme geldverruimende maatregelen uitgevoerd. Als de FED de rente op de dollar gaat verhogen dan is dat niet alleen van toepassing op beleggingen in de VS, maar op alle kredieten en beleggingen in de hele wereld. De dollar is een wereldvaluta, met alle consequenties vandien. Een rentestijging van de dollar kan tot gevolg hebben dat veel meer landen tot een renteverhoging zullen besluiten. En of dat dan een positieve uitstraling zal hebben op de wereldhandel en op de economische activiteiten, ik laat dat in het midden. Wel weet ik dat het verlagen van de rente veel gemakkelijker is dan het doorvoeren van een renteverhoging. Dijssel heeft nog niet zo lang geleden gezegd dat een stijging van de rente op de euro grote gevolgen kan hebben voor de begroting. Voor 10 jaars geld betalen wij nog geen 1%, voor kort geld betalen we helemaal geen rente. Een verdere daling van de rente lijkt mij uitgesloten. Er is maar een uitweg uit de huidige situatie en dat is een rentestijging. Maar of de overheidsbegrotingen van de eurolanden die last kunnen torsen, zal moeten blijken. In het verleden heb ik wel eens geschreven over de rentemarkt van de gulden een jaar of 40 geleden. Er bestond een vaste rente op de kapitaalmarkt van 4% plus het inflatiepercentage. Bij 2% inflatie was de basisrente dus 6%. Die rust op de markt was ideaal voor de pensioenfondsen want die konden met hun beleggingsportefeuilles gevuld met een groot deel aan staatsobligaties vrijwel tot achter de komma het rendement berekenen en de hoogte van de uit te keren pensioenen. Die tijd is voorbij. Wij weten nu niet hoe de rente in €, $, ¥, ¥ en £ er over 6 maanden uitziet. Dat was 'vroeger' allemaal veel overzichtelijker en veiliger.

Ik kijk nu eerst even terug naar de hyperinflatie in de Weimar Republiek in de jaren 1922-1923 (na de Eerste Wereldoorlog). Op 2 november 1923 gaf de Duitse overheid de opdracht om een bankbiljet te drukken met een waarde van 100.000.000.000.000 (honderd biljoen) mark. Omgerekend was dit biljet maar $312,50 waard. In deze periode moest de Duitse Centrale Bank zoveel geld drukken dat ze 30 papierfabrieken en 132 drukkerijen in gebruik hadden. De oorzaak van deze hyperinflatie is te vinden in de periode na de Eerste Wereldoorlog. In 1921 werden de Duitse herstelbetalingen voor de schade van de Eerste Wereldoorlog vastgesteld op 132 miljard goudmark. De enige manier voor Duitsland om een dergelijk bedrag terug te kunnen betalen was door middel van export. Maar de export van Duitsland richtte zich op industrieën die tevens belangrijk waren voor Frankrijk, Groot Brittannië en de Verenigde Staten. Deze industrieën werden beschermd met importheffingen, waardoor Duitsland moeizaam kon exporteren en daardoor niet kon voldoen aan de herstelbetalingen. Doordat de hoogte van de herstelbetalingen gekoppeld waren aan de voorspoed van de economie, zorgde dit ervoor dat Duitsland weinig motivatie had om zijn economie te hervormen. Om toch aan de schuldbetalingen te kunnen voldoen had de Duitse overheid twee beleidsopties. Allereerst werd de mark constant gedeprecieerd (gedevalueerd) ten opzichte van de dollar. Op deze manier werden de Duitse producten goedkoper waardoor de vraag naar Duitse goederen steeg en zo de export kon stijgen. Tevens werd de mark relatief minder waard waardoor de schuld kromp. Een tweede beleidsoptie was het drukken van geld. Door tekorten op de rijksbegroting besloot de Duitse overheid om geld te gaan drukken om deze tekorten op te vangen. Dit zorgde voor meer geld in omloop waardoor de waarde van geld afnam: inflatie. Dit nam astronomische hoogtes aan waardoor er een hyperinflatie ontstond. Door de occupatie (bezetting) van het Ruhr-gebied door de Fransen in 1923, werd Duitsland nog onwilliger om het inflatieprobleem op te lossen. De superinflatie in Duitsland is de bekendste inflatie van deze periode, maar veel meer landen hadden last van hoge inflatiepercentages. Duitsland had een grote economie en had zodoende veel invloed op omringende landen. Daarnaast ontstonden er veel nieuwe, onervaren overheden die het drukken van geld als de enige optie zagen om aan hun schulden te voldoen. In de landen: Tsjecho-Slowakije, Finland, Joegoslavië, Bulgarije, Roemenië, Estland en Griekenland verloren de valuta’s 85% tot 99% van hun waarde. Deze percentages vallen in het niet bij de hyperinflaties in Hongarije en Oostenrijk. Door de hyperinflatie stegen alle prijzen respectievelijk 23.000-voudig en 14.000-voudig. In Polen en Rusland was de inflatie nog hoger en stegen de prijzen in Polen tot 2,5 miljoen keer en in Rusland tot 4 miljard keer. Dat kan er dus gebeuren als er lichtzinnig wordt omgegaan met het verruimen van de geldhoeveelheden. Een gewaarschuwd man telt voor twee.

Wat is geld in onze wereld? Voor de burger is het een ruilmiddel, waarmee goederen kunnen worden gekocht. Maar geld is ook een financieel product waarin gehandeld wordt net als in grondstoffen. Lezers die dit blog al langer volgen weten dat ik een voorstander ben van de opsplitsing van banken in nuts- en zakenbanken. Geld in de functie van ruilmiddel zou ik plaatsen bij de nutsbanken, het geld als financieel product plaats ik bij de zakenbanken. Als er problemen ontstaan in de financiële wereld van de zakenbanken staat dat volledig buiten de nutsbanken, overheden en burgers. Die problemen moeten worden opgelost door de partijen die op de markten hun handel drijven. Waarom ik dat zo zeg is om te voorkomen dat het geld wat voor de ruilhandel beschikbaar is, ik reken daar ook spaargeld bij, niet als onderpand kan worden aangemerkt voor de risico's die zakenbanken lopen. Dat betekent wel dat de euro moet worden gesplitst in twee verschillende soorten valuta's moeten komen waarvoor ook verschillende rentetarieven zouden moeten gaan gelden. DNB blijft wel de toezichthouder.

Bijna alle hedendaagse geldsystemen zijn gebaseerd op fiduciair geld. Dit geld heeft geen intrinsieke gebruikswaarde als een fysiek goed (vroeger goud en zilver|). Het ontleent zijn waarde louter en alleen aan het feit dat een overheid dit geld een status geeft van een wettig betaalmiddel; dat wil zeggen dat dit geld moet worden geaccepteerd als een vorm van betaling binnen de grenzen van het land/de Muntunie. In de Middeleeuwen maken goudsmeden in opdracht van de machthebbers gouden en zilveren munten om de ruilhandel te vergemakkelijken. Zij worden experts in het beoordelen van de waarde en gaan het geld opslaan in hun kluizen. De eigenaars krijgen dan een papier waarop de intrinsieke waarde vermeld staat. Omdat het onhandig is een groot gewicht aan edelmetaal te verslepen en link om onder je matras te stoppen, gaan de mensen elkaar betalen met die wisselbrieven. En omdat de goudsmeden met een voorraad edelmetaal blijven zitten in hun kluis, gaan ze dit uitlenen. Hieruit ontstaan de eerste banken. Op het moment dat je de waarde van het geld helemaal los laat van de oorspronkelijke materiële waarde, dan heb je het over fiduciair geld, dus dat bestaat niet meer. Hè, dus eigenlijk denkbeeldig geld zou je kunnen denken. Het enige wat ons geld waarde geeft is het idee dat we de overheid kunnen vertrouwen. Dat die overheden niet veel meer gaan produceren van het geld dan dat er nodig is, doet de vraag naar geld afnemen en de rente gaat dalen. Ook op het spaargeld van de burgers. Het gevolg daarvan kan zijn dat er veel teveel geld in omloop is, dat ook nog eens met extreem lage rentes kan een financiële crisis doen ontstaan als gevolg van luchtbellen die ontstaan en vervolgens weer leeg kunnen lopen met als gevolg een crisis. Zo een ontwikkeling kan tot gevolg hebben dat mensen minder vertrouwen hebben in het geld van de Overheid, van de banken, en misschien meer vertrouwen krijgen in het geldsysteem in de Middeleeuwen. De rol van de Nederlandse Bank, DNB, is om te zorgen voor financiële stabiliteit en daarmee een bijdrage te leveren aan de welvaart in Nederland. Een kritisch toezicht op de banken is van essentieel belang voor de veiligheid van ons geld.

Ik heb deze terugblik op de periode 1922-1923, de periode van de Weimar Republiek, bewust geplaatst om te laten zien wat er kan gebeuren als een land in betalingsproblemen geraakt en politici en monetaire autoriteiten naar de laatste tool grijpen in een poging de schade te beperken. Het tegendeel gebeurt als er onbeperkt geld in de markt wordt gebracht. Er ontstaat een negatieve spiraal die onbeheersbaar wordt en waardoor een munt, in dit geval de Reichsmark, waardeloos werd. Daardoor verdwenen (spaar)geld, pensioenreserves en beleggingen als sneeuw voor de zon. Daarna was iedereen arm. Wat blijft zijn roerende en onroerende goederen en grondstoffen, waaronder edele metalen. Vandaar dat ik reageer op de uitspraak van de Engelse minister van Financiën George Osborne dat monetaire verruiming nodig kan zijn om economieën daarmee te stimuleren. Ik zeg: 'daar zijn grote risico's aan verbonden'. Terugkijkend in de geschiedenis zien we hoe er in het verleden schulden (debt) in het 'niets' verdwenen. Vandaag de dag zou zo een ontwikkeling tot een gigantische geldvernietiging leiden en het financiële fundament zou instorten. In het begin van het interbellum, periode tussen de WO1 en WO2, hebben we gezien hoe, tijdens de Weimar Republiek, een hyperinflatie ontstond waardoor iedereen van zijn schulden in Reichsmarken kon afkomen, maar waar ook iedereen zijn spaargeld kwijtraakte.

Credit Suisse stond hoog op het lijstje kanshebbers om de beursgang van ABN Amro te gaan begeleiden. De Zwitserse bank wilde echter niet voldoen aan de strenge eisen van het ministerie van Financiën en bedankte vriendelijk. Deze zeer opmerkelijke stap bevestigt het beeld van een moeizame relatie tussen Den Haag en een aantal belangrijke mondiale zakenbanken. De bepalingen waar banken die solliciteerden op een rol bij de beursgang van ABN Amro hun handtekening onder moesten zetten waren onder andere het zich houden aan het geldende beloningsbeleid in de eigen jurisdictie en 'exclusiviteit': zolang er aan de beursgang van ABN wordt gewerkt, mag de begeleidende bank geen aandelen verkopen van een andere Europese financiële instelling. Daarmee wordt het moeilijk om bijvoorbeeld ook aan de transacties van de Britse banken Lloyds of RBS te werken. Deze bepalingen komen nog eens naast het feit dat de banken hun werk de facto tegen amper meer dan een onkostenvergoeding van €50.000 doen, hoogst ongebruikelijk in een wereldje waar minimaal 1% van de totale transactiewaarde gebruikelijk is.

Ik herken de uitspraken Citi-hoofdeconoom Willem Buiter, die deze week de alarmbel luidde. Hij ziet 55% kans op een wereldwijde recessie, vooral veroorzaakt door de groeivertraging in China. De van oorsprong Nederlandse econoom voorziet dat scenario voor de komende jaren, zo schrijft hij in een analyse. De afname in groei in opkomende markten is daaraan debet, waarbij China een hoofdrol speelt. En dan doet hij opmerkelijke uitspraken over de economische groei daar. China groeit in werkelijkheid met 4%, al voor een langere tijd, en komt niet in de buurt van de door de Chinese overheid genoemde 7% groei op jaarbasis. In het model zal een recessie kunnen intreden als China's economische groei verder afzwakt tot 2,5%. Buiter staat erom bekend dat hij een onorthodoxe visie niet schuwt en regelmatig bij de buitenbeentjes onder de economen zit. Op Wall Street staat Citi daarin alleen naast Goldman Sachs en JPMorgan Chase die het risico van China aanmerkelijk geringer inschatten. Willem Buiter loopt het risico van een 'harde landing' vanwege zijn grote schulden en hoge uitgaven, gekoppeld aan correcties in zijn aandelenmarkten. De recente ingrepen door de Chinese overheid zouden weleens niet kunnen volstaan, aldus de Citi-hoofdeconoom.

De Chinese beurs lijkt voorlopig gekalmeerd, maar dat is geen reden om aan te nemen dat het land zelf ook in rustiger vaarwater komt. “De Chinese overheid lijkt de controle over de economie steeds meer kwijt te raken”, zegt hoofdeconoom Andreas Höfert van de Zwitserse bank UBS. Het bijsturen van de economie gaat de overheid steeds moeilijker af, zegt Höfert: "Het begint er meer op te lijken alsof er een dronken piloot in de cockpit zit dan dat China zich voorbereid op een zachte landing." Hij doelt onder andere op de steunaankopen van de overheid toen de beurs van Shanghai instortte. Aan die reddingsoperatie hing een prijskaartje van $236 mrd, zo becijferde Goldman Sachs. "Er lijkt geen strategie achter te zitten. De overheid wilde de oververhitte vastgoedmarkt afkoelen, waardoor veel Chinezen overstapten op aandelen. Toen dat te hard ging, werden er maatregelen genomen om beleggen met geleend geld tegen te houden. Vervolgens werden er weer miljarden in de beurs gestoken om de koersen te ondersteunen." Datzelfde zwabberende beleid zag je volgens Höfert in de kredietverlening. "Eerst stimuleren, daarna weer ontmoedigen. Volgens hem doet de Chinese overheid hiermee meer kwaad dan goed." Ook de verlaging van de yuan kan op weinig steun van Höfert rekenen. Weliswaar was de yuan sterk opgelopen ten opzichte van de dollar, maar de timing van de People’s Bank of China was volgens de hoofdeconoom slecht. "Het leidde alleen maar tot nervositeit in de markt." De officile reden om de yuan te verlagen was omdat de Chinese overheid wil dat de munt wordt opgenomen in de special drawing rights, een mandje van internationale reservevaluta waar ook de euro en de dollar deel van uitmaken. Maar er is ook nog een veel grimmiger mogelijkheid, speculeert Höfert. "China wil de waarde van de munt omlaag hebben, omdat dat het enige middel is dat er nog rest om de economie te stimuleren." Welke van deze twee beweegredenen waar is, is volgens Höfert moeilijk te zeggen. "Al nijg ik naar de eerste. Om de economie echt een slinger te geven, zijn de verlagingen van de yuan te gering." Dat beleggers toch speculeren over een verborgen agenda van Peking, is omdat er veel twijfels zijn over de Chinese statistieken. De daadwerkelijke groeicijfers zullen volgens Höfert lager liggen, maar al te pessimistisch is hij niet. "De groei in China is niet meer wat deze geweest is. Maar we moeten niet overdrijven. Beleggers focussen teveel op de aandelenmarkt. Maar het land balanceert niet op de rand van de afgrond." Bovendien is de trukendoos van de overheid nog niet leeg. Zo verwacht Höfert dat de Chinese overheid de reserve-eisen van banken verlaagt. Ook heeft het land enorme dollarreserves. Door de stabilisering van de beurs en de yuan zijn die met een recordbedrag van $93,9 mrd gedaald tot $3,557 biljoen, maar daarmee kan de overheid volgens Höfert nog jaren vooruit.

Ballast Nedam is deze week op één dag 80% gezakt op de Amsterdamse beurs na het fors lagere overnamebod van het Turkse bedrijf Renaissance. De verlaging van het overnamebod van het Turkse Renaissance Construction op Ballast Nedam, met 80% tot €30 per aandeel, is pijnlijk nieuws voor de aandeelhouders van de Nieuwegeinse bouwer, aldus de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). De VEB concludeerde al eerder dat beleggers bij het destijds uitgebrachte bod van €1,55 per aandeel niet gespaard werden bij de 'Turkse verlossing' van Ballast Nedam. Het aandeel sloot de beursweek af op €0,329.

De Britse bank Standard Chartered kan mogelijk boetes en strafrechtelijke vervolging tegemoet zien vanwege vermeende schendingen van de westerse sancties tegen Iran. Het Amerikaanse ministerie van Justitie onderzoekt momenteel of de bank de voorwaarden van een in 2012 gesloten schikking heeft overtreden. Destijds betaalde Standard Chartered $667 mln voor het schenden van de sancties. Een jaar geleden kwam daar een boete van $300 mln van toezichthouders in New York bovenop omdat de controles op transacties van klanten onvoldoende was aangescherpt. De bank, die 90% van zijn omzet en winst haalt uit het Midden-Oosten, Afrika en Azië, verloor in de afgelopen twee jaar ruim een derde van zijn marktwaarde. Om het tij te keren wordt de lopende reorganisatie, waarbij 5% van het personeelsbestand er uit vliegt, volgens ingewijden verdiept.

Fiscalisten zijn ervan overtuigd dat de nieuwe spaartaks gaat sneuvelen bij de rechter. De belasting vertoont namelijk dezelfde gebreken als de veel bekritiseerde vermogensrendementsheffing. „Ik denk dat het huidige belastingplan van het kabinet geen stand zal houden”, zegt Cor Overduin, fiscalist van Grant Thornton Accountants en Adviseurs. Overduin en de Bond voor Belastingbetalers sleepten de fiscus vorig jaar al voor de rechter vanwege de gewraakte vermogensrendementsheffing. Volgen Overduin is er ook veel mis met de nieuwe spaartaks die op Prinsjesdag wordt bekendgemaakt en per 2017 ingaat en nadelig uitpakt voor mensen die beschikken over minimaal €300.000 aan spaargeld en beleggingen. Huishoudens met een vermogen van minimaal €125.000 worden voortaan geacht om een rendement van minstens 4,7% per jaar te boeken. Maar Overduin begrijpt niet waar de Belastingdienst dit percentage vandaan haalt. „Spaarders en beleggers kunnen beter afrekenen over hun werkelijk behaalde rendement. Het verbaast hem dat de Belastingdienst dit niet zou kunnen. Volgens mij is die informatie gewoon beschikbaar bij banken en verzekeraars.” De nieuwe spaartaks stuit bovendien op een aantal juridische problemen, aldus Overduin. „De fiscus mag mensen niet aanzetten tot het nemen van extra risico om een hoger rendement te behalen. Ook heeft de Hoge Raad dit jaar geoordeeld dat het fictieve rendement niet meer dan 10% mag afwijken van het werkelijke rendement.” Financieel expert Kapé Breukelaar benadrukt dat de nieuwe spaartaks vooral ondernemers treft die hun bedrijf hebben verkocht. Zij hebben meestal geen pensioen, maar moeten op hun oude dag leven van AOW en spaargeld. „Ik verwacht dat deze ’brede schouders’ serieus gaan overwegen te vertrekken naar landen die niet zo’n belasting hebben.”

Waar zwakte in opkomende markten de groei van de wereldeconomie dit jaar afremt, doet de Nederlandse economie er juist een schepje bovenop. Dat schrijft Rabobank in zijn economisch kwartaalbericht. Het Nederlandse bruto binnenlands product (bbp) groeit dit jaar naar verwachting met 2,25%, en volgend jaar met 2,75%. De groei is daarmee stukken sterker dan vorig jaar (0,9%), en wordt bovendien breder gedragen, met substantiële bijdragen van zowel de export als de binnenlandse bestedingen. De aantrekkende werkgelegenheid en de lastenverlichting die het kabinet in het vooruitzicht heeft gesteld geven de consumptie volgend jaar een extra impuls. Daarnaast helpt de relatief zwakke euro de export verder vooruit, ondanks een mogelijk dalende vraag vanuit sommige opkomende markten. Rabobank waarschuwt wel dat nog niet iedereen volop zal merken dat het economisch beter gaat. Hoewel de werkloosheid gestaag daalt, staat die nog altijd op een hoger niveau dan voor de crisis. ,,Er is nog een lange weg te gaan voordat alle schade weer is gerepareerd'', aldus de bank. Ook liggen er volop bedreigingen op de loer. De terugval in China en andere opkomende markten kan ook onze export treffen, zeer waar het gaat om grondstoffen als olie en gas. Verder denkt Rabobank dat de situatie in Griekenland slechts tijdelijk van de radar is verdwenen. Voor de wereldeconomie als geheel gaat Rabobank voor dit jaar uit van een groei van 3,25%, na een expansie van 3,4% vorig jaar. Ook in 2016 blijft de groei met 3,5% nog gematigd.

Ontslagen bij grondpersoneel van KLM zijn voor de vakbonden onbespreekbaar, zolang de nieuwe cao van toepassing is. Die loopt tot medio 2016. Naar verluidt staan 3.300 grondbanen op de tocht, ook bij het management. Na het akkoord met de KLM-piloten moeten nu ook de bonden van cabine en grond de cao-overeenkomsten tekenen. Naar verwachting zal dat volgende week gebeuren, als de kaderleden zijn geraadpleegd. Bestuurders Joop Hofland van De Unie en Jan van den Brink van FNV hebben gisteravond aan KLM duidelijk gemaakt dat het geplande ‘transitiecentrum’ voor de herplaatsing en afvloeiing van medewerkers voorlopig in de ijskast moet. ,,Er zijn genoeg mogelijkheden voor interne mobiliteit, vrijwillige vertrekregelingen en natuurlijk verloop om KLM af te slanken.” De ondernemingsraad zal nog dit najaar advies geven over de ingrijpende reorganisatie bij KLM. De KLM-directie wil niet bevestigen dat 3.300 grondbanen moeten sneuvelen. ,,Dat gaan we met de OR bespreken. We zijn blij dat de vakbonden een belangrijke stap hebben genomen om KLM weer gezond te maken. Dat gaan we nu uitvoeren”, aldus de woordvoerster van KLM. Totaal werken er bij KLM ruim 30.000 mensen. Doel van topman Pieter Elbers is minstens 700 miljoen te bezuinigen en 20% productiever werken. Hij wil al in 2016 een KLM nieuwe stijl optuigen die efficiënt en winstgevend vliegt. Binnen de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers is commotie over de afgesproken compensatieregeling voor jonge piloten van €190 mln. Dat zou de besparingen voor een deel teniet doen. VNV-voorzitter Steven Verhagen noemt dat onzin. ,,Er is een budget voorzien voor junioren die hun vliegcarrière zien vertragen.” De KLM-piloten hebben ook bedongen dat ze een zetel in de raad van commissarissen van de Air France KLM Groep kunnen krijgen, een betere winstdeling en volgend jaar circa 4% van de aandelen. ,,Dat collectieve belang brengen we in een stichting onder. Nederland krijgt op die manier meer invloed op het beleid in Parijs”, vindt Verhagen. Andere bonden en beleggers hebben kritiek op de voorkeurspositie van de vliegers, die volgens het cao-akkoord van de VNV weliswaar harder moeten werken en twee jaar langer moeten doorvliegen, maar niet lijken in te leveren op hun welvaartsniveau.

ISIS heeft een nieuwe video gelanceerd waarin ze promotie maakt voor haar gouden en zilveren munten. In de video wordt het een en ander verteld over ons geldsysteem en hoe dat geëvolueerd is van geld op basis van gouden en zilveren munten naar fiatgeld dat door de overheid wordt uitgegeven en dat waarde ontleend aan de status van wettig betaalmiddel. De makers van de video beschuldigen de Amerikaanse overheid van confiscatie, omdat ze met de Gold Reserve Act van 1934 een verbod instelde op het bezit van goud. Ook werd de dollar toen gedevalueerd ten opzichte van goud, volgens ISIS een vorm van diefstal. In de video worden de nieuwe gouden en zilveren munten van ISIS gepresenteerd, munten die vorig jaar november al werden aangekondigd en die in de zomer ook voor het eerst in het echt gespot werden. De gouden dinar is een muntstuk met een gewicht van 4,25 gram en een zuiverheid van 21 karaat goud, deze munt is bij de huidige goudprijs ongeveer $139 waard. Volgens ISIS zal deze gouden munt nooit waardeloos worden, in tegenstelling tot papiergeld. De gouden munt vertegenwoordigt een relatief hoge waarde en zal daarom niet vaak gebruikt worden in het reguliere betalingsverkeer. Daarom brengt ISIS ook drie verschillende zilveren 'dirham' en twee koperen 'fulus' munten in omloop. Deze munten hebben een verschillend gewicht en daarmee een verschillende waarde. Het is de vraag hoe de terreurgroep deze munten in omloop wil brengen. Er staat geen nominale waarde op de munt, dus we nemen voor het gemak aan dat ze voor de intrinsieke waarde verhandeld worden. Dat betekent dat men voor iedere transactie de actuele prijzen van goud, zilver of koper moet raadplegen, prijzen die naar alle waarschijnlijkheid toch in dollars bijgehouden worden. Een vrij omslachtig proces. Daar komt bij dat het moeilijk is om kleine bedragen om te wisselen, vanwege de rigiditeit van dit systeem met slechts drie verschillende munten. De handel geeft dit monetaire experiment van ISIS weinig kans van slagen, omdat papiergeld nu eenmaal een makkelijker rekenmiddel is dat soepeler circuleert dan munten met uitsluitend een intrinsieke waarde. Zie de introductie van deze nieuwe munten vooral als een protest tegen het dollarsysteem, dat de Verenigde Staten al decennia lang in staat stelt ver boven haar stand te leven. De terugkeer naar gouden en zilveren munten is vooral een stap terug in de tijd, het is een ruilmiddel dat veel minder gebruiksvriendelijk en efficiënt is dan op vertrouwen gebaseerd geld. De gouden en zilveren munten zullen uit circulatie gedreven worden als er een gemakkelijker alternatief voorhanden is. De wet van Gresham zegt dat het overgewaardeerde geld het ondergewaardeerde geld uit de markt drukt. Het ondergewaardeerde geld wordt opgepot zo lang als de onderwaardering blijft bestaan. Het zal voor ISIS geen gemakkelijke opgave zijn om binnen haar invloedssfeer de gouden, zilveren en koperen munten te herintroduceren als het nieuwe geld.

RTLZ: Duizenden boeren protesteerden deze week bij het Europese Parlement om extra steun te eisen nu ze in financiële problemen zijn geraakt als gevolg van marktwerkingen, waardoor de prijs voor varkensvlees en melk is gedaald. De zuivelsector heeft moeite met de afschaffing van de melkquota, waardoor de productie in Europa toenam. Ook varkensboeren zitten in de problemen door een overschot op de markt. Een gesprek tussen de boeren en staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken) leverde voor de boeren geen direct resultaat op. "Er zit niets anders op dan dat de varkenssector wordt gesaneerd", zei ze in een kamerdebat. Door de hogere eisen, die ons kabinet stelt aan varkensboeren, prijzen de boeren zich uit de markt. Het is dus niet alleen het gevolg van de Russische sancties bij de import van varkensvlees. Dijksma heeft wel 'beloofd' dat als ze binnenkort naar China gaat ze daar bij de autoriteiten de import van Nederlands varkensvlees zal bepleiten. De Nederlandse boeren voelen de crisis in hun branche nog sterker dan hun Europese collega's, omdat de Nederlandse overheid hogere eisen stelt op het gebied van milieu en dierenwelzijn. Daardoor zijn de varkensboeren €0,19 per kilogram duurder uit. De Nederlandse Vakbond Varkenshouders pleit daarom voor strenge Europese regels die voor alle varkenshouders gelden. Niet in Nederland alleen trekken de boeren aan de bel. Ook in Spanje, Frankrijk en België protesteerden boeren afgelopen zomer al. De sfeer wordt er niet gezelliger op. Zo gaf de regionale Spaanse boerenorganisatie in Valencia, AVA-ASAJA, vorige maand goedkoop Duits varkensvlees de schuld. Duitsland, de grootste producent van varkensvlees, zou door de Russische boycot het vlees tegen bodemprijzen op de markt dumpen. De Spanjaarden verwachten dat de problemen na de zomer nog groter worden omdat de lokale vraag daalt na de vakantie. Frankrijk kondigde deze zomer al €600 mln noodsteun aan. Landbouwers die in moeilijkheden komen, kunnen daarnaast ook uitstel van betaling aanvragen voor het terugbetalen van hun bankschulden. In België krijgen de boeren €30 + €46 mln aan rechtstreekse hulp. Er moet worden erkend dat het niet gemakkelijk is om structurele oplossingen te vinden, was de conclusie van het bilaterale overleg in Brussel . Een (eenmalige) bonus voor een liter melk of een kilo vlees is op de korte termijn prettig, maar lost het probleem op de lange termijn niet op. Bovendien zou de herinvoering van quota of het beboeten van overproducerende boeren een stap terug zijn naar productiemanagement. Iets wat Nederland niet ziet zitten. De 28 ministers van Landbouw van de EU-landen zijn er nog niet uitgekomen waaraan de Europese steun van €500 mln besteed gaat worden. Daarbij komt dat naast de varkens-, zuivel- en kippenboeren nu ook de akkerbouwers aan de bel trekken. Volgens staatssecretaris Dijksma hebben de Nederlandse agrariërs niets aan tijdelijke maatregelen. Zij wil een duurzame oplossing en verruiming van de nu vaak te krappe mededingingsregels. De discussie wordt komende week voortgezet.

Oxford Economics is een onderdeel van de Universiteit van Oxford. Dit adviesbureau heeft onderzoek gedaan naar de mondiale financieel/economische ontwikkelingen in de komende 15 jaar. In de top-50 van de grote steden in de wereld in 2030 zien we dat acht Europese steden zijn verdwenen en negen Chinese steden binnenkomen. Chongqing, een stad in het hart van China, is dan de op twee na grootste stad van de wereld. Jakarta, ooit de hoofdstad van onze kolonie Nederlands Indië die toen nog Batavia heette, is de grootste stad gevolgd door Tokyo. In Chongqing wonen dan 32,6 miljoen mensen. Het adviesbureau verwacht dat de economische groei uit China gaat komen. Volg de ontwikkelingen van steden als Chengdu, Hangzhou en Wuhan, adviseren ze. Het Chinese geheim zit in de productiviteit van de miljoenen werknemers die relatief sneller stijgt dan die in de Westerse wereld. China telt in 2030 45 miljoen veelverdieners, die meer dan $70.000 per jaar besteden. In die ontwikkeling gaat China Europa voorbij. In de geschetste ontwikkeling valt Europa terug naar het tweede plan. Het is met enige terughoudendheid dat ik enkele in het oog vallende ontwikkelingen uit deze studie, aandacht hiervoor vraag. Na vijf maanden van beladen onderhandelingen, heeft Oekraïne een akkoord met de schuldeisers getroffen. In het akkoord, dat nog moet worden goedgekeurd, wordt uitgegaan van een afboeking van 20% op euro-obligaties ter grootte van $18.000.000.000, de uitbreiding van de terugbetalingstermijn met vier jaar en het instellen van alle coupons op 7,75%. De overeenkomst heeft tot doel de, in het IMF bailout-programma gestelde voorwaarden, met inbegrip van een besparing van $ 15.300.000.000 aan rentelasten over de komende vier jaar en om aan een terugbrenging van de schulden tot 71% van het bbp in 2020 te voldoen. 

DFT: Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur) ligt onder vuur na een interview met topman Pier Eringa van ProRail in Het FD. De spoortopman doet daarin een boekje open over de werkrelatie met het ministerie van de bewindsvrouw. Volgens hem gaat dit alles behalve vlekkeloos en wordt hij door het departement soms zelfs gedwongen om slecht nieuws, zoals kostenoverschrijdingen, een tijdje onder de pet te houden. Onlangs werd bekend dat de spoorverbouwing rond Utrecht Centraal veel duurder uitpakt dan was gepland. In het interview zegt Eringa dat er waarschijnlijk nog meer van dit soort financiële tegenvallers op stapel staan. Hij steekt enerzijds de hand in eigen boezem. ProRail heeft te weinig experts in huis om kosten bij grote spoorwerkzaamheden goed in te schatten en in de hand te houden, zegt hij. Eringa haalt tegelijkertijd verwoestend uit naar het ministerie van Infrastructuur. Volgens hem weet het departement van Mansveld soms al langere tijd van slecht nieuws, maar vragen zij aan ProRail om daar vervolgens een tijdje over te zwijgen. „We moeten tegenvallers veel eerder melden, maar we moeten ook stoppen met meebuigen als het ministerie wil dat slecht nieuws wordt uitgesteld. Tot nu toe gingen we daar in mee. Dat doen we niet meer. We gaan Den Haag niet meer verrassen, maar we houden ook niet langer de schijn in de lucht waar later doorheen wordt geprikt", aldus de recent aangetreden ProRail-topman. De uitspraken van Eringa kunnen grote politieke gevolgen hebben. Als zowel het ministerie als ProRail langer dan nodig hun mond houden over essentiële spoorinformatie dan wordt ook de Tweede Kamer niet tijdig geïnformeerd. Dat geldt als een politieke doodzonde. Mansveld zal dan ook met een goed verhaal moeten komen op de aantijgingen. Een motie van wantrouwen ligt op de loer.

Slotstand indices 11 september 2015; week 37: AEX 430,23; BEL 20 3.434,17; CAC 4.548,72; DAX 30 10.123,56; FTSE 100 6.117,76; SMI 8.772,44; RTS (Rusland) 799,10; DJIA 16.433,09; NY-Nasdaq 100 4.323,23; Nikkei 225 18264,22; Hang Sen 21521,79; All Ords 5096,30; SSEC 3200,23; €/$ 1,134; goud $1.108.70; dat is €31.414,40 per kg, 3 maands Euribor -0,038% (1 weeks -0,148, 1 mnds -0,104%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,854%, 10 jaar VS 2,1912%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,149. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.