UPDATE12072014/228 Bouwbedrijven krijgen harde klappen

Economie heeft van alles te maken met het accepteren van jouw wereldbeeld. In de VS is dat zelfs zo goed geslaagd dat de armen accepteren dat dat hun lot is en dat het hun eigen schuld is en dat ook moeten accepteren. Dan ben je ver weg van the American Dream. De Zuid-Koreaanse econoom en auteur, Ha-Joon Chang, werkzaam als docent in de ontwikkelingseconomie aan de Universiteit van Cambridge, heeft zijn kritiek over het neoliberalisme neergelegd in zijn twee laatste boeken: 23 Things They Don't Tell You About Capitalism en Economics: The User's Guide. Lezers van dit blog weten dat, ook ik, kies voor een bredere kijk op financieel/economische ontwikkelingen. Ik kijk ook naar de gevolgen die het neo-liberale beleid heeft voor maatschappelijke ontwikkelingen, solidariteit in de samenleving en hoe zwaar de sociale fundamenten van ons bestaan op de proef worden gesteld. Voor mij leidt de uitvoering van het vrijemarkt beleid in combinatie met het 'kapitalisme' tot een afhankelijkheid van de financiële markten en dat is een ongezonde ontwikkeling. De grootste boosdoeners daarvan zijn de centrale banken, die geld in de markt blijven pompen, waardoor de macht van het 'geld' steeds meer toeneemt. Daar ageer ik tegen en dat leest U in dit blog en dat blijft zo.

Ik kom nog even terug op een uitspraak die ik blog 227 heb gedaan over het besluit van de ECB om opnieuw misschien tot €1000 mrd aan leningen aan banken ter beschikking te gaan stellen mits dat geld gebruikt gaat worden voor kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf. Ik heb daarover gesteld dat van banken niet mag worden verwacht dat ze verliezen bij MKB-bedrijven gaan financieren. Niet, dat ik op deze uitspraak terugkom maar ik wil het wel in een bredere context plaatsen, ook al omdat MKB-bedrijven in liquiditeitsproblemen geraken. Dat komt voor mij niet onverwacht. Voor alle duidelijkheid niet alle MKB-bedrijven zijn in geldproblemen gekomen, maar er zullen beslist bedrijven zijn waar als gevolg van lagere omzetten en dalende winstmarges, de stapel met onbetaalde rekeningen toeneemt, er achterstanden zijn in het betalen van gas, water en licht, huur en verzekeringspremie, sociale lasten de Btw-afdrachten. Wie gaat die bedrijven redden van de ondergang, zijn ze nog wel te redden? Het kabinet komt in actie om het midden- en kleinbedrijf (mkb) te voorzien van de nodige lucht om te kunnen groeien. Tot 2019 wordt in diverse regelingen €155 mln gestopt, waardoor ondernemers makkelijker hun bedrijf moeten kunnen financieren. Bovendien staat het kabinet voor een €1 mrd garant in diverse regelingen. In combinatie met private initiatieven moet dat leiden tot €2,5 mrd aan extra marktfinanciering. Door de financiële crisis, schrijft minister Kamp, zijn leningen door banken aan het mkb bijna opgedroogd, waardoor veel bedrijven problemen hebben om de financiering rond te krijgen. [hij bedoelt hier: om het hoofd boven water te houden]„Ondernemers zien in de aantrekkende economie steeds meer kansen om te groeien. [het wordt steeds duidelijker dat we van die aantrekkende economie geen te hoge verwachtingen moeten hebben] Helaas hebben ondernemers dikwijls een zwakke financiële positie, is het risico voor banken toegenomen en zijn er onvoldoende alternatieven voor financiering via de bank”, zegt de minister, wel wat aan de late kant. [als het kalf verdronken is gaat met proberen de put te dichten] Hij komt met een pakket aan maatregelen. DFT: Zo wordt er €100 mln extra in het Dutch Venture Initiative (DVI) gestort. Via dit fonds stelt Kamp private fondsen in staat om ondernemers met groeiambities te financieren. Hij gebruikt hiervoor geld uit het zogeheten toekomstfonds, een initiatief van D66. „Ondernemers krijgen moeilijk krediet terwijl juist het mkb kan zorgen voor innovatie en nieuwe groei en banen”, aldus D66-Kamerlid Verhoeven. [ik ontken dat zeker niet, maar vraag we wel af waarom de Haagse politiek het zover heeft laten komen, door de vermaledijde opeenvolgende reeks van bezuinigingsmaatregelen, waaraan ook D66 actief heeft meegewerkt] Via garantstellingen hoopt het kabinet private partijen te verleiden tot nieuwe initiatieven. Bijvoorbeeld om te komen tot een alternatief voor financiering via banken, zoals een kredietunie of crowdfunding. Het kabinet staat voor €400 mln garant voor aanbieders van dit soort alternatieve financiering. Voor mkb’ers met te weinig eigen vermogen komt er een 'Achtergestelde Leningenfonds.' Wanneer investeerders de kar trekken, belooft het kabinet voor €500 mln garant te staan. [de vraag is of deze toezeggingen zorgen voor voldoende vertrouwen bij ondernemers en consumenten. Ik ken een hogere prioriteit toe aan een heldere visie over Nederland en de relatie met de EU/eurozone. Ik zeg het nog maar eens: het ontbreekt nog steeds aan 'een stip aan de horizon'. Met andere woorden 'er is geen toekomstvisie en Rutte heeft die niet, erger nog wil helemaal zich niet uitspreken over een visie: hij gruwelt van het idee alleen al. Als de politiek dit beleid, van kop in het zand steken' voortzet gaat het nog vele jaren duren voordat 'de stip' in beeld komt. Ben ik NIET tegen ondersteuning van mkb-ondernemers, die ambitie tonen met 'onderzoek en ontwikkeling' te werken aan de toekomst. Ik ben erop tegen dat de overheid geld gaat stoppen in bedrijven 'die op zwart zaad' zitten en waarvoor de overlevingskansen gering tot nihil zijn. De Staat moet het opschoningsproces niet gaan vertragen door geld te stoppen, veelal door het afgeven van garanties aan banken, in bedrijven die zwaar verliesgevend zijn. Ik ben erop tegen dat deze financiële interventie door de banken gebruikt gaat worden om hun lopende kredieten onder te brengen onder de paraplu die de overheid aanreikt. We moeten ons wel realiseren dat 'wij, belastingbetalers', de overheid zelf zijn. De financiële tool van geld geven zonder geld te geven door middel van garantstellingen heeft de laatste jaren een enorme vlucht genomen. Bij het begin van de crisis in 2008 had de overheid garanties afgegeven ter grootte van 13% van het bbp; vier jaar later was dat gestegen naar 43% bbp, >€250 mrd. Hoe de stand van zaken nu is, is niet bekend, maar als we de afgegeven en nog lopende garanties optellen bij de staatsschuld is de EMU-schuld tot ver boven de 100% gestegen. Vorig jaar hebben Kamp en Dijssel besloten dat de Nederlandse overheid geen garanties meer afgeeft, tenzij dringend noodzakelijk. Kennelijk is de situatie bij de kleinere mkb-bedrijven zo groot dat er toch weer nieuwe garanties afgegeven gaan worden. Wel in het kader dat er derden-financiers, anders dan de banken, bereid gevonden worden die wel geld in het mkb willen steken en de daarbij behorende risico's willen dragen. Daarbij wil de overheid zich beperken tot korte termijn kredieten om de detailhandel weer op gang te helpen.

Het bedrijfsleven bestaat uit multinationale, grote (productie)bedrijven en dienstverleners en alles wat daartoe niet wordt gerekend valt onder de norm MKB. Dus kleine, ook zzp'ers, en middelgrote ondernemingen. Voor onze werkgelegenheid is het MKB van groot belang. Daar zijn, in het verleden, veel banen geschapen. En dat is, zeker nu, van groot belang voor de Nederlandse economie. Maar er is ook de crisis, die toeslaat bij, wat vroeger werd genoemd de middenstand, de kleinere detailhandel. Mijn stelling is dat we ons bevinden in een overgangsfase tussen de laatste 'lange golf van Kondratieff' die zestig jaar (1949-2008) ons welvaart heeft gebracht. Iedere 'lange economische golf' bestaat uit 4 ontwikkelingen die vergelijkbaar zijn met de natuur: lente, zomer, herfst en winter. Ieder segment duurt ongeveer 15 jaar en wordt afgesloten met een opschoning. Daarvan is het de bedoeling dat de schilder, de tuinman, de loodgieter en de klusjesman onderhoud plegen om door te kunnen gaan met het volgende segment. Zo een onderhoud noemen we een recessie. Er vallen wat bedrijven om omdat ze niet langer 'levensvatbaar' zijn. Je kunt ook zeggen dat in die periode het 'bed weer eens wordt opgeschud'. De lente is de start van een nieuwe generatie, met nieuwe ideeën over de inrichting van de samenleving, nieuwe technieken, nieuwe vormen van communicatie. In de zomer is iedereen wel zo'n beetje op de nieuwe tijd ingespeeld. In de herfst wordt er goed geld verdiend en in de winter komen de 'graaiers' tevoorschijn die hun zakken vullen. Na de winter, moet er groot onderhoud onderhoud plaatsvinden. Dan moet alle overtollige ballast worden verwijderd, moet de samenleving worden hervormd en gereed worden gemaakt voor een herstart. Wij zitten nu 6 jaar in dat proces en de stip op de horizon is nog niet in zicht. De lange golf van Kondratieff die duurde van het begin van de industriële revolutie tot de crash van eind oktober 1929, heeft precies 20 jaar nodig gehad voor de start van de volgende lange golf. In die periode 1929-1949 zijn zo'n beetje alle fouten gemaakt die we nu ook voorbij zien komen. Ook toen wisten de monetaire, financieel/economische en politieke autoriteiten niet hoe ze uit de depressie en deflatie moesten geraken. Toen hield het kabinet van Hendrik Colijn vast aan de koppeling van de gulden aan het goud. Daardoor was onze gulden keihard, waren geïmporteerde goederen spotgoedkoop maar exporteerde het bedrijfsleven nauwelijks goederen en diensten en leidde de werkeloosheid tot grote sociale problemen. Er was nauwelijks sprake van een sociaal vangnet. Het land was schatrijk maar de bevolking was straatarm en leefde in armoede. Na tien jaar viel nazi-Duitsland Europa binnen met als doel de Europese volkeren te onderwerpen aan het Arische volk. Iedereen kent de afloop: in mei 1945 was Europa veranderd in een grote puinhoop. Het duurde nog 4 jaar voordat de wederopbouw ter hand kon worden genomen (dank zij de Amerikaanse steun van de zogenaamde Marshallhulp). Hiervan kennis genomen hebbende is de vraag waar we staan in de 'grote schoonmaak' die gaande is? Hoe ziet de toekomst van Nederland eruit, ook in relatie met Europa. Houdt de euro stand, hoe sterk zijn de financiële buffers in de financiële wereld, wat gaat er gebeuren met het neoliberale (op kapitalistische grondslag) beleid? Overleefd het volk de bezuinigingen die worden opgelegd? Dit gezegd hebbende keer ik terug naar het in problemen verkeerde MKB, dat bestaat uit bedrijven die middels 'research and development' en degelijk ondernemerschap de volgende ronde gaan bereiken. Die groep moet worden gesteund, daarover geen twijfel. Maar er is ook een andere groep die door de crisis in problemen is gekomen, die verliesgevend zijn geworden, die al hun reserves hebben ingezet, maar 'het hoognodige licht' nog niet zien opdoemen. Ik kijk dan naar de leegstaande winkelpanden in het hele land. Als gevolg van nieuwe communicatieve ontwikkelingen, internet en drones, wordt 'de winkel in het stadshart' steeds minder noodzakelijk voor gestandaardiseerde producten. Bedrijfssluitingen zijn aan de orde van de dag, 'sales van 40% tot 70%' wordt het hele jaar door gegeven. Hoe hard het ook klinkt en hoe groot de veroorzaakte ellende ook is, het is een noodzakelijke ontwikkeling, die we niet moeten ontlopen. Het is een weg die we moeten gaan of we dat nu willen of niet. Vertragen veroorzaakt tijdsverlies en geeft grotere verliezen. We moeten geen 'zachte heelmeesters' willen zijn. Dat zijn mijn overwegingen over het beleid van Draghi over kredietverlening aan MKB bedrijven in de eurozone. Het gaat om die bedrijven die aan de bel trekken in de media, bij de politiek en de autoriteiten omdat ze van de bank geen krediet meer krijgen. Zijn dat bedrijven die ondergekapitaliseerd zijn, die niet meer in staat zijn het hoofd boven water te houden, die wel door willen maar niet meer kunnen. Een bank bepaalt aan wie zij, en onder welke condities, kredieten verstrekken. Het is niet aan derden, ook niet als je Mario Draghi heet, om dat te bepalen. De ECB moet controleren hoe banken dat gedaan hebben en aanwijzingen geven of en hoe dat beleid moet worden aangescherpt. Centrale banken kunnen een bankvergunning intrekken, dat mogen ze allemaal. Maar waar ze vanaf moeten blijven is op de stoel te gaan zitten van de bankdirecteur en de eisen bepaalt die de bank stelt aan kredietnemers. De bank bepaalt de risico's die ze wil lopen, in acht genomen de deskundigheid die ze in een bepaalde sector hebben (ik doel hier op megastallen, detailhandel, transportsector, dienstverlening). En dat moet zo blijven en daar moet geen enkele politicus zich mee bemoeien. De uitspraak van Hans de Boer slaat de spijker op zijn kop: zolang er geen stip op de horizon zichtbaar is, blijven we manoeuvreren in een onzekere situatie. Maar ook op het moment dat die stip kenbaar wordt zijn de problemen nog niet opgelost. We moeten niet onderschatten hoe groot de invloed op de samenleving zal zijn van het bezuinigingsbeleid dat dit kabinet uitvoert. Ik verwijs U naar DFT van afgelopen zondag voor de wekelijkse column van de heren economen Vermeend en van der Ploeg. Ik citeer daaruit: het komende decennium zal de Nederlandse arbeidsmarkt spectaculair veranderen. De belangrijkste ontwikkelingen zijn een baanarme groei, een afname van vaste banen, een toename van zzp-ers, een verdergaande mismatch en een werkloosheid die met 7-8% structureel hoog blijft. De economische groei zal naar verwachting bescheiden zijn, tussen 1-2%. Daarnaast zijn er door nieuwe technologie en automatisering minder werknemers nodig. Beide ontwikkelingen hebben tot gevolg dat er per saldo in Nederland te weinig banen worden gecreëerd. Voor nieuwe werkgelegenheid zijn we vooral afhankelijk van het midden en kleinbedrijf. Bij de overheid en de semipublieke sector is er sprake van banenverlies. Bovendien zal op de arbeidsmarkt het aantal vaste contracten snel afnemen. Steeds meer bedrijven werken met verschillende vormen van flexibele arbeid, zoals nulurencontracten, oproepkrachten, tijdelijke contracten, uitzendkrachten en zzp’ers. Deze zogenoemde flexibele schil die in 2007 rond de 20% lag, is nu circa 25% en zal in 2020 zijn toegenomen tot ongeveer 30%. Recente wetgeving van het kabinet Rutte 2 om het aantal vaste arbeidscontracten te bevorderen, zal deze trend niet kunnen keren. Ook de aansluiting van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt ( de mismatch) is in Nederland een belangrijk knelpunt. Zo is er veel vraag naar technisch opgeleid personeel, maar kunnen deze vacatures niet worden ingevuld. Voor veel werkgevers is flexibiliteit een noodzaak om te kunnen overleven. Economische ontwikkelingen zijn grillig en steeds minder voorspelbaar. Door globalisering en technologische ontwikkelingen neemt bovendien de concurrentie toe. Ook is er op internationale markten steeds meer sprake van pieken en dalen. Daardoor moeten bedrijven flexibel en snel reageren op een veranderende marktvraag. Daar komt nog bij dat ondernemingen, mede als gevolg van digitalisering, steeds minder honkvast worden. Vanwege de wereldwijde concurrentie houden ze nauwgezet bij welke landen het beste vestigingsklimaat bieden. Veel landen zorgen er voor dat ze een goed ondernemingsklimaat hebben en een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn voor multinationale bedrijven. Daarbij spelen een groot aantal factoren een rol, zoals het onderwijsniveau van de beroepsbevolking, een flexibele arbeidsmarkt, concurrerende loonkosten en een vriendelijke belastingheffing. </citaat>

De Griekse politiek moet in meerderheid instemmen met de gedeeltelijke privatisering van het elektriciteitsbedrijf DEI om in aanmerking te komen voor de uitbetaling van een volgend pakket noodleningen, zo heeft de trojka (EC, ECB, IMDF) beslist. De Griekse oppositiepartij Syriza spreekt van een 'nationale en economische misdaad'. De oppositie in het parlement is verdeeld en niemand wilde optrekken met de extreem-rechtse partij Gouden Dageraad. Het hele proces van privatiseringen verloopt naar de mening van Draghi en Dijssel veel te traag. Inmiddels zijn al wel 11.500 ambtenaren ontslagen en zijn de marges voor de apothekers verlaagd. Het Griekse volk blijft massaal demonstreren tegen de eisen die de trojka de Grieken oplegt.

De aandelenbeurzen stonden meerdere dagen in het rood. De verliezen kwamen niet geheel onverwacht. Ook de markten bevinden zich in de vakantieperiode. Daarbij kwam dat er onrust ontstond onder beleggers, die zich zorgen maakten over betalingsproblemen van het moederbedrijf van de Portugese bank Espirito Santo. De koers van het aandeel daalde scherp, toen bekend werd dat deze bank niet aan haar betalingsverplichtingen (rentebetalingen) kon voldoen. Op de financiële markten wordt gevreesd dat de grootste beursgenoteerde bank van Portugal last zal krijgen van de problemen bij het moederbedrijf Espirito Santo International. Die zou overwegen om schuldeisers te vragen hun vorderingen om te zetten in aandelen en zou bovendien meer tijd willen hebben om aan zijn verplichtingen te voldoen. Banco Espirito Santo heeft een blootstelling van bijna €1,2 mrd aan bedrijven die deel uitmaken van Espirito Santo Financial Group. De kapitaalbuffer van de bank ligt echter €2,1 mrd, dat is boven het wettelijk vereiste minimum. Met deze buffer kunnen financiële klappen worden opgevangen. Banco Espirito Santo is voor een kwart in handen van Espirito Santo Financial Group, dat weer 49% bezit van het Portugese conglomeraat Espirito Santo International. Dat concern zou moeite hebben om aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Vanwege de zorgen over Espirito Santo International ging het aandeel van Banco Espirito Santo op de beurs in Lissabon de afgelopen week hard onderuit. Dat leidde tot zorgen in heel Europa over de Portugese bankensector en zware verliezen op de Europese aandelenmarkten afgelopen donderdag. De verwachting is dat de ECB de helpende hand toesteekt. De Muntunie, net uit de eurocrisis gekomen en nu dit weer. En dit is niet de enige bank die in de problemen zit. De bank gaf aan te wachten op de bekendmaking van de herstructureringsplannen van het moederbedrijf om eventuele verliezen door zijn blootstelling te kunnen bepalen.

De Europese Unie moet een toezichthouder in het leven roepen die net zo hard optreedt tegen financiële instellingen als de autoriteiten in de Verenigde Staten. Dat zegt aftredend eurocommissaris Michel Barnier. [de formulering is niet correct: het gaat in de VS niet om toezichthouders maar om het Openbaar Ministerie die de boetes oplegt] ,,We kunnen geen extra territoriale acties van de VS accepteren. Wat we willen is gelijkwaardigheid en dat is een kwestie van gezond verstand.” [wat bedoelt Barnier met ‘territoriale acties en gelijkwaardigheid is geen kwestie van gezond verstand] Barnier reageerde daarmee op de boete van $8,9 mrd die de Franse bank BNP Paribas kreeg opgelegd van de Amerikaanse autoriteiten vanwege het omzeilen van handelssancties tegen Iran, Cuba en Sudan. De Amerikaanse justitie is inmiddels ook een onderzoek gestart naar twee andere Franse banken, Credit Agricole en Société Générale, Deutsche Bank, UniCredit en de Mexicaanse dochter van Citigroup, Banamex. Ook deze banken zouden hebben meegewerkt aan het omzeilen van Amerikaanse handelssancties tegen Iran, Cuba en Sudan. [als wordt vastgesteld dat ze de Amerikaanse wet hebben overtreden kunnen ze daarvoor strafbaar worden gesteld. Er wordt dan onderhandeld over een boete en de hoogte daarvan wordt vastgesteld in relatie tot de verdiensten, die de betreffende bank met het plegen van illegale handelingen heeft ‘verdiend’.] Het Duitse Commerzbank treft waarschijnlijk in navolging van het Franse BNP Paribas een schikking met de Amerikaanse justitie over het schenden van handelssancties tegen landen als Iran en Cuba. Mogelijk krijgt de bank een boete van minstens $500 mln (€367 mln), die al deze zomer bekendgemaakt kan worden. Door een regeling te treffen, kan de op één na grootste bank van Duitsland een strafrechtelijke veroordeling voorkomen. Volgens Barnier moet de EU een gemeenschappelijke financiële aanklager in het leven roepen, zodat Europa ,,met een net zo krachtige stem kan spreken als de VS''. Binnen de Belgische regering gaan stemmen op om het belang, dat zij heeft, in BNP Paribas te verkopen. België heeft een aandeel van ruim 10% in de Franse bank. Er is in het afgelopen decennium in het bankwezen gehandeld langs de grenzen van (on)mogelijke. Wij zijn nu aangekomen in een periode, waarin die incidenten getoetst gaan worden aan de legitimiteit. En dan denk ik aan financiële producten, renteswaps, libor, euribor, woekerpolissen, witte boorden criminaliteit, vastgoed financieringen en te lage financiële buffers bij banken als gevolg van te grote risico's. We staan nu pas aan het begin de grote schoonmaak in het bankwezen, wat allemaal nog volgt ………

De groei van de wereldeconomie zal in de tweede helft van dit jaar aantrekken en verder versnellen in 2015, zegt Christine Lagarde van het IMF. Het groeitempo zal waarschijnlijk echter wel lager uitvallen dan eerder werd geprognosticeerd. Volgens haar wordt het groeitempo onder meer geremd door de zwakkere groei van investeringen. Het IMF komt later deze maand met zijn nieuwe groeiramingen naar buiten. Lagarde zei dat die prognoses iets zullen verschillen van de verwachtingen die in april werden gepubliceerd. Toen ging het fonds uit van een wereldwijde groei met 3,6% dit jaar en 3,9% volgend jaar. De IMF-directeur liet verder weten dat ze verwacht dat de Chinese economie geen scherpe groeivertraging zal laten zien. Lagarde denkt dat de tweede economie van de wereld dit jaar een vooruitgang optekent van 7 tot 7,5%.

De Nederlandse overheid heeft deze week opnieuw bijzonder voordelig geld geleend voor een korte periode. In totaal werd €2,32 mrd opgehaald met leningen waarover geen rente wordt betaald. De heropening van een lening voor 3 maanden bracht €1,21 mrd op tegen een gemiddelde rente van -0,01%. Een nieuwe lening voor 1 jaar bracht €1,11 mrd op, tegen een rente van exact 0%.

De Brics landen, Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika gaan De Nieuwe Ontwikkelingsbank oprichten waarin ieder van de 5 landen voor $10 mrd participeert. Deze ontwikkelingsbank wordt in de markt gezet als een tegenhanger van het IMF en de Wereldbank. Als belangrijkste kandidaat voor de hoofdzetel wordt Sjanghai genoemd, naast New Delhi, Moskou en Johannesburg. Het is de bedoeling dat de bank in 2016 gaat functioneren. In een achterliggend valutafonds waarin $100 mrd, genoemd een noodarrangement voor eventualiteiten, wordt gestort, waarvan $41 mrd door China. In de 5 Brics-landen leven 3 miljard van de 7 miljard wereldburgers. Het gezamenlijke BNP is $15.000 mrd.

Kort Nieuws

De week begon met slecht nieuws uit de bouwwereld. De halfjaarcijfers van Ballast Nedam vielen slecht bij beleggers. De nog kwakkelende bouwmarkt en stevige kostenoverschrijdingen rond het project A15 Maasvlakte-Vaanplein drukten zwaar op de halfjaarresultaten van Ballast Nedam. De verliezen liepen hard op. Het bouwbedrijf maakte verder bekend goed op weg te zijn bij de desinvestering van meerdere onderdelen. De verkoop moet in totaal circa €30 mln opbrengen. Het nettoverlies van Ballast Nedam kwam in de eerste helft van 2014 uit op €51 mln, van een verlies van €3 mln in de eerste helft van 2013 en een verlies van €41 mln over heel vorig jaar. Het operationeel resultaat (ebit) bedroeg een verlies van €45 mln, tegen een winst van €1 mln in de eerste maanden van vorig jaar. De omzet steeg van €486 mln vorig jaar tot €515 mln. De kosten van het project rond de A15 lopen uit de hand: de overschrijdingen zijn recent vastgesteld op €217 mln. Dat levert voor Ballast, dat het project met een consortium uitvoert, een kostenpost op van €87 mln. Er is een geschillenprocedure met opdrachtgever Rijkswaterstaat gestart, maar de uitkomst daarvan kan nog geruime tijd op zich laten wachten. De nieuwe topman Erik van der Noordaa benadrukt dat het project uniek is in zijn complexiteit, het aantal stakeholders en technische moeilijkheden. ,,Het leergeld wordt door ons betaald'', aldus Van der Noordaa. Hij is er van overtuigd dat Ballast wel een deel van de kosten terug kan krijgen. Daarnaast vielen ook de resultaten tegen bij het project A2 Maastricht. Ballast heeft hiervoor een voorziening van €14 mln genomen, vooruitlopend op een onderzoek. Verder nam de onderneming in de afgelopen maanden €15 mln aan herstructurerings- en reorganisatiekosten. De orderportefeuille van Ballast Nedam bedraagt €1,2 mrd, tegen €1,5 mrd aan het einde van 2013. Er zijn in Nederland in het afgelopen halfjaar geen grote nieuwe projecten verworven, aldus de bouwer. Financieel bestuurder Peter van Zwieten zei dat als gevolg van de krimpende orderportefeuille de omzet in de komende tijd, met name in het Infrasegment, zal afnemen. De aangekondigde claimemissie voor €30 mln vindt in het derde kwartaal plaats. De uitgifte is al volledig onderschreven door grotere aandeelhouders en enkele banken. Met de emissie wil Ballast een deel van zijn financiering voor de komende jaren veiligstellen. De solvabiliteit van het bedrijf ligt nu op 4% [dat is erg laag], terwijl de doelstelling op 20% ligt. De verbetering moet volgens Van Zwieten komen uit meer winstgevende projecten en de afsluiting van claims, zoals rond de A15. Als gevolg van de matige resultaten hebben kredietverzekeraar Euler Hermes en Atradius hun dekking op het bedrijf stopgezet. Dat heeft volgens Van der Noordaa gezorgd voor vragen, maar nog niet tot problemen met leveranciers. [Maar dit is wel een negatief punt en geeft een signaal over het heden en de korte termijn toekomst] De bouwmarkt is volgens Van Der Noordaa nog steeds flink in mineur en er is nog steeds sprake van overcapaciteit. Op sommige terreinen zijn er lichtpuntjes, maar het is te vroeg om te spreken van een trend.

BAM verwacht in het tweede kwartaal €75 mln aan verlies te moeten boeken op projecten. De koers van het aandeel schoot daarop meer dan 25% omlaag. De verliezen zijn het gevolg van een verslechtering van een al verliesgevend project in Duitsland en onverwachte problemen bij een infraproject in Groot-Brittannië. In Duitsland is er sprake van slechte grondcondities, zegt BAM. In het Verenigd Koninkrijk speelt onder meer het slechte weer een rol. Bestuursvoorzitter Nico de Vries gaf in een toelichting aan ,,teleurgesteld'' te zijn over de onverwachte verliezen. Hij benadrukte dat het bedrijf vastberaden is de resultaten in de komende tijd te verbeteren. Volgens De Vries kijkt het bestuur van BAM sinds enige tijd veel strenger naar de offertes die worden uitgebracht. Op die manier moeten onverwachte verliezen op grote projecten worden voorkomen. ,,Het bewustzijn ten aanzien van de risico's is enorm verbeterd en daar gaan we mee door'', aldus de bestuurder. ,,We vragen veel vaker uitleg van de teams die de offertes uitbrengen.'' BAM liet verder weten later dit jaar een nieuw kostenreductieprogramma op te zetten, dat eind 2015 ten minste voor €100 mln aan besparingen moet opleveren. De structuur van werkmaatschappijen zal worden gestroomlijnd. Daarbij zijn ontslagen niet uitgesloten, aldus een zegsman, maar hoeveel banen er verdwijnen is nog niet duidelijk. ,,Het is nog te vroeg om daarover uitspraken te doen''. Ook past de onderneming een programma toe om het werkkapitaal voor het einde van 2015 met zeker €300 mln te verbeteren. Volgens De Vries bestaan er in dat kader ,,momenteel'' geen plannen voor een aandelenemissie. De maatregelen zijn bedoeld om de resultaten te verbeteren en binnen de afspraken met banken te blijven. BAM komt in augustus met de cijfers over het eerste halfjaar naar buiten. ABN Amro is terughoudender richting beleggers: de bank adviseert zijn klanten niet langer het aandeel te kopen. Het koersdoel is verlaagd van €4,60 naar €2,60. Het aandeel sloot de week af op €2,301. BAM dreigt volgens ABN Amro de kredietafspraken met banken te schenden. Dat zal nog niet het geval zijn in het tweede en derde kwartaal, maar de bank maakt zich zorgen om de periodes daarna. Het is de vraag of de kostenbesparingen die het bedrijf heeft aangekondigd op tijd komen om te voorkomen dat de convenanten niet kunnen worden nagekomen. Het potentiële winstherstel voor BAM als de markt aantrekt, weegt niet langer op tegen de genoemde risico's, die het bedrijf loopt.

Air France KLM heeft zijn financiële doelen voor dit jaar naar beneden bij moeten stellen. De luchtvaartcombinatie verwacht een brutowinst van tussen de €2,2 mrd en €2,3 mrd te halen. Eerder ging Air France KLM nog uit van €2,5 mrd. De verwachte winst is wel zo'n 20% hoger dan in 2013. Het bedrijf heeft last van overcapaciteit op enkele lange-afstandsroutes, vooral in Noord-Amerika en Azië. Bovendien blijft de vraag naar luchtvrachtverkeer 'aanhoudend zwak' en kampt Air France KLM met problemen in Venezuela. Het luchtvaartbedrijf heeft een voorziening moeten nemen op een voorraad Venezolaanse bolivars, die stevig in waarde is gedaald en lastig in te wisselen is naar euro's of dollars. De vluchten van en naar Venezuela zijn gehalveerd, meldt persbureau Bloomberg. Air France KLM meldt dat het schuldreductieprogramma op koers blijft. In 2015 moet de nettoschuld gedaald zijn tot €4,5 mrd. Vorige maand kwam concurrent Lufthansa ook al met een winstwaarschuwing. Ook bij dat bedrijf presteert de vrachttak slecht en moest flink worden afgeboekt op de activiteiten in Venezuela. Lufthansa noemde verder de toegenomen concurrentie van maatschappijen uit de Golfregio als oorzaak voor de zwakke prestaties. De vakbonden vrezen dat Air France-KLM besluit tot een ontslagronde na de winstwaarschuwing. De luchtvaartmaatschappij maakte bekend dat het beoogde resultaat van €2,5 mrd niet gehaald wordt en blijft steken op €2,2 tot €2,3. De opbrengst per passagier staat onder druk en de groei valt tegen. Vakbond De Unie houdt rekening met een nieuwe reorganisatie nu de resultaten onder de maat zijn. Mogelijk wordt eind juli meer duidelijk over het afstoten van de verliesgevende vrachtdivisie.

Philips grijpt stevig in bij zijn medische divisie, waarvan de resultaten ook over het tweede kwartaal tegenvielen. Topman Frans van Houten neemt zelf de leiding bij het onderdeel op zich, ten koste van divisiedirecteur Deborah DiSanzo, die het bedrijf verlaat. Philips Healthcare, goed voor 40% van de totale omzet, laat al een aantal kwartalen op rij niet de gewenste groeicijfers zien. Dat komt deels doordat ziekenhuizen in de VS terughoudend zijn met de aankoop van dure scanapparatuur. Daarnaast spelen nadelige wisselkoerseffecten een rol alsmede de noodgedwongen tijdelijke sluiting van een fabriek in Cleveland, waar problemen in het productieproces waren ontdekt. De top van de medische divisie ging volgens een woordvoerder van Philips evenwel niet vrijuit. Er werd te traag gereageerd op veranderingen in de markt. ,,Je ziet overal dat het huidige businessmodel van de zorg onder druk staat en zeker in Noord-Amerika worden al enorme veranderingen doorgevoerd. In dat verband moeten we de beste omstandigheden voor onszelf creëren en dat ging niet snel genoeg.'' [wat hiermee ook moge worden bedoeld]

De industriële productie in Groot-Brittannië is in mei met 0,7% gedaald op maandbasis. Dat is de sterkste krimp sinds augustus 2013. De productie in de verwerkende industrie ging met 1,3% omlaag. Dat is de sterkste afname in 16 maanden en de eerste daling van het afgelopen halfjaar. Vooral in de metaalindustrie en de farmaceutische sector daalde de productie flink.

Fugro meldt tegenvallende resultaten en geeft een winstalarm af. De bodemonderzoeker heeft een zwak eerste kwartaal gedraaid en de resultaten blijven aanzienlijk achter bij de verwachtingen. Het bedrijf heeft veel last van de zwakke olie- en gasmarkt. Doordat grote investeringen in de energiesector uitblijven moet het bedrijf de groeidoelstellingen voor de komende jaren naar beneden bijstellingen.

Vion, een grote varkensslachter in ons land en in Duitsland lijdt verlies, voornamelijk bij de oosterburen. Er moet een reorganisatie worden doorgevoerd die in de komende 2 jaar €100 mln moet opleveren. Er wordt niet verwacht dat in ons land slachterijen worden gesloten en personeel moet worden ontslagen. De problemen zitten voornamelijk bij de 34 Duitse slachterijen.

Het failliete kinderopvangbedrijf Estro heeft een schuld van zo'n 100 miljoen euro. De grootste verliezer is ING, maar ook ABN AMRO en enkele buitenlandse banken krijgen nog geld van het bedrijf. De banken verloren eerder al miljoenen aan Estro. In 2010 leenden ze €250 mln aan de kinderopvangorganisatie die toen nog Catalpa heette. Dat geld werd gebruikt voor de financiering van de overname door investeringsmaatschappij Providence Equity. Ook de nieuwe eigenaar financierde €250 mln. Twee jaar na de overname moest Estro van de ondergang gered worden en ging het meeste van het geleende geld verloren. Zo'n €70 mln bleef overeind als lening en samen met de nieuwe Estro-eigenaren leenden de banken nog eens €35 mln aan het bedrijf. Of zij deze in totaal bijna €105 mln ooit terugzien, is de vraag.

De economische crisis, zware projectverliezen en zwak bestuur hebben de beurswaarde van de vier Nederlandse bouwers gedecimeerd. Wat brengt de toekomst voor deze bouwreuzen? „Consolidatie zou logisch zijn.” Wie voor het uitbreken van de crisis geld in een van de vier Nederlandse bouwgiganten heeft gestoken, heeft nu pijn in zijn portemonnee. Bouwers verloren sinds 2007 tussen de 80 en 94% van hun beurswaarde. Een waar bloedbad voor beleggers. Een veelgehoord, en bepaald niet onterecht excuus, is de crisis. De bouwsector betaalde een hoge prijs, niet in de laatste plaats omdat ze te laat waren met aanpassen aan de marktomstandigheden, zegt emeritus hoogleraar Hugo Priemus van de TU Delft. „Bouwbedrijven hebben de diepte en de duur van de crisis onderschat en denken steeds dat er heel dichtbij licht gloort aan het einde van de tunnel. De markt van grote bouwbedrijven is kwetsbaar en dat is onvoldoende onderkend.” De vier beursgenoteerde bouwers staan na zes jaar crisis nog steeds overeind, maar wankelen wel. BAM, Heijmans, Ballast Nedam en het bouwgerelateerde Imtech hebben inmiddels allemaal een of meerdere aandelenemissies gedaan. Bij alle vier is sinds 2008 de topman vervangen. Bij ten minste twee (Imtech en Ballast Nedam) van de vier hebben de banken de controle deels overgenomen. Toch betekent dat allerminst dat de bedrijven het ergste achter de rug hebben. BAM, met ruim €7 miljard omzet de grootste bouwer van ons land, moet opnieuw zware verliezen rapporteren dit keer op projecten in Duitsland en Engeland. Pijnlijk, aangezien het bedrijf nog amper was bekomen van een miljoenenstrop in augustus vorig jaar, onder meer op de bouw van het NAVO-hoofdkwartier in België. De topman bij BAM blijft de beleggers geruststellen dat alles 'in control' is.
Een bedrijf met slechts één werknemer, dat nog nooit een cent omzet heeft gerapporteerd, houdt de gemoederen op Wall Street bezig. De koers van Cynk Technology, dat te boek staat als socialmediabedrijf, is de laatste weken namelijk om heel onduidelijke redenen als een raket omhoog gegaan. Het bedrijf, dat claimt ooit geld te willen gaan verdienen door klanten tegen betaling in contact te brengen met beroemde personen, is nu op de beurs $4 mrd waard. Dat was medio juni nog maar $17,5 mln. Volgens sommige media zou de ongekende koersexplosie te maken kunnen met de hype rond sociale netwerken, maar analisten van de Amerikaanse beleggerssite Seeking Alpha denken eerder aan koersmanipulatie waar creatieve beleggers heel veel geld aan hopen te verdienen als de koers inzakt. Het weinige dat over Cynk bekend is, geeft weinig reden om aan te nemen dat het bedrijf inderdaad miljarden waard is. Uit de laatste financiële gegevens die de onderneming bij de beurswaakhond SEC heeft ingediend, blijkt dat zij tussen 2008 en 2013 in totaal ruim $1,5 mln verlies heeft gedraaid. Er werd in die periode niets ondernomen en geen stuiver omzet behaald. Er werkt één man die tegelijk bestuursvoorzitter, financieel directeur en secretaris is, en bijna driekwart van de aandelen bezit.

De huizenprijzen in de eurozone zijn in het eerste kwartaal van dit jaar aanzienlijk minder sterk gedaald dan in de voorgaande kwartalen. Dat meldt het Europees statistiekbureau Eurostat. Koopwoningen waren in de eurolanden in de eerste drie maanden van dit jaar gemiddeld 0,3% goedkoper dan een jaar eerder. Daarmee zwakten de prijsdalingen flink af ten opzichte van de voorgaande kwartalen, waarin nog minnen van 1 tot 2% werden gemeten. De sterkste daling werd in het eerste kwartaal gemeten in Luxemburg, waar de prijzen met 2,3% zakten. In Nederland gingen de huizenprijzen in het eerste kwartaal met bijna 1% omlaag. Sinds april liggen de prijzen op de woningmarkt volgens cijfers van het CBS echter weer hoger dan vorig jaar.

Argentinië is van plan steun te vragen van China en Rusland in zijn juridische strijd met de Verenigde Staten over het aflossen van oude schulden. Door die strijd dreigt Argentinië niet aan zijn financiële verplichtingen te kunnen voldoen waardoor het land als wanbetaler te boek zal komen te staan. De Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner zal daarom de leiders van China en Rusland om politieke steun vragen als zij later deze maand een bezoek brengen aan Argentinië. Het Amerikaanse Hooggerechtshof bepaalde onlangs dat Argentinië eerst oude rekeningen moet betalen, voordat de verplichtingen op de huidige schuld mogen worden voldaan. De Argentijnse regering wil onderhandelen over de oude obligaties, omdat ze vreest dat de uitspraak van de rechter kan leiden tot aanvullende claims van andere obligatiehouders.

De EU opent de aanval op de hoge belasting op arbeid, die de groei van de economie en de werkgelegenheid in de weg staat. De ministers van Financiën uit de eurozone vinden dat de eurolanden meer moeten doen om de belasting op arbeid omlaag te brengen. Om toch genoeg geld in het laatje te krijgen, moeten die landen de belasting op arbeid vervangen door belasting op consumptiegoederen of door milieubelasting. Zulke belastingen staan groei en werkgelegenheid veel minder in de weg. Volgens de ministers moeten 11 eurolanden extra hun best doen de belasting op arbeid omlaag te brengen, te weten Oostenrijk, België, Estland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Letland,Luxemburg, Portugal, Spanje en Nederland. Veel van deze landen zijn er al mee bezig, zoals Nederland.

Staatssecretaris Wiebes (Financiën) gaf in Brussel een uiteenzetting aan zijn collega’s over hoe ons land het probleem aanpakt. Het is de bedoeling dat de eurolanden van elkaars aanpak van het probleem leren en die zelf ook gaan toepassen. Enkele aantekeningen in de kantlijn. Wat zijn de aannames met betrekking tot de hoogte van de lonen. Gaan die stijgen, gaan die stijgen of blijven die stabiel. Ik kies voor stabiel met een 'outlook' op dalend. Ik neem aan dat de ministers ervan uitgaan dat lagere lasten op arbeid zal leiden tot een hoger besteedbaar inkomen. Daar ben ik veel voorzichtiger over omdat de compensatie gezocht gaat worden in een hogere BTW en accijnzen. Door hogere belastingen zal de inflatie niet verder dalen, misschien wel weer gaan aantrekken. Heeft deze maatregel een positieve uitwerking op de werkgelegenheid, met andere woorden, gaat de werkeloosheid hierdoor dalen, omdat de kosten van geproduceerde goederen kan dalen. In het binnenland zal dat een 'flat' resultaat geven maar voor de export kan dat lonen, als de wisselkoersschommelingen zich beperken binnen marges.

EU-voorzitter Italië wil dit halfjaar de begrotingsregels oprekken, maar de EC, Berlijn en Dijssel willen het begrotingsbeleid niet flexibeler maken, zoals de Fransen en Italianen willen. Rome wil dat eurolanden die ofwel het emu-saldo (van 3%) dan wel de EMU-schuld (60%) overtreden de mogelijkheid krijgen flexibeler om te mogen gaan met de normen om de kans te krijgen de uit het lood liggende economie dan wel staatsschuld weer op orde te brengen. Het almachtige Berlijn gruwelt van de gedachte uitzonderingen toe te staan aan de Italiaanse en Franse socialistische regeringen. De president van de Bundesbank, Jens Weiddeman, bemoeide zich er ook al mee en kreeg daarover een reprimande van de Italiaanse premier Matteo Renzi 'Europa is van de burgers, niet van de bankiers'. Wat de Italianen willen is een combinatie van 'een beter geïntegreerde Europese markt, structurele hervormingen en meer financiële ruimte voor private en publieke investeringen'. Ze denken dan aan het niet meetellen voor het begrotingstekort van duurzame investeringen in onder meer de digitale infrastructuur, onderwijs en (spoor)wegen. De binnenkort aftredende EC is duidelijk; nee, ook Dijssel blijft aanhanger van de Duitse School. De Italianen komen op het slechts denkbare moment met deze voorstellen: de EC van Barosso is uitgeregeerd en het wachten is op de nieuwe ploeg commissarissen onder voorzitter van Juncker (als het EP daarmee akkoord gaat) die hopelijk met een andere bril gaan kijken naar Europa, en de probleemlanden in een mondiale context.

De FNV kwam deze wat laat met het advies aan de senatoren van de Eerste Kamer om de ingrijpende hervormingen in de zorg uit te stellen. Niemand weet hoeveel werknemers in de zorg hierdoor op straat komen te staan, ook PvdA-staatssecretaris van Rijn niet. Er circuleren wel aantallen maar die variëren van 100.000 aan de bovenkant tot 16.000 aan de onderzijde (aanname van het kabinet). Er was eerder al wel een politieke meerderheid in de Tweede Kamer voor, maar ook toen al was bekend dat 2/3 van de gemeenten niet verantwoordelijk wilden worden voor het leveren van zorg en begeleiding van ouderen, in ieder geval niet op de manier waarop hen dat door 'volksgezondheid, welzijn en sport' door de strot wordt geduwd. Ik heb al eerder het standpunt ingenomen van 'teveel en te snel met te weinig ondersteuning'. Het enige waarin het kabinet is geïnteresseerd is hoeveel er bezuinigd gaat worden door de gemeenten op te zadelen met lagere budgetten. Dat dat leidt tot grote werkeloosheid in deze sector, lagere inkomens voor de werknemers en een bestuurlijke chaos op gemeentelijk niveau, die dat met zich mee gaat brengen, wordt geaccepteerd door Politiek den Haag. Voor de behandeling in de Eerste Kamer van de WMO kwam het kabinet nog met een tegemoetkoming van €75 mln. Dit geld is bestemd voor hulpbehoevenden, die ook in de toekomst huishoudelijke zorg kunnen blijven inkopen. Staatssecretaris Van Rijn schrijft aan de Tweede Kamer dat hij op die manier hoopt tienduizend banen in de sector te kunnen behouden. Door de bezuinigingen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) dreigen 35.000 werknemers hun baan te verliezen. Een deel van de cliënten moet nu zelf gaan betalen voor huishoudelijke zorg en de verwachting is dat veel mensen dat geld niet hebben en het ook te duur vinden. De staatssecretaris van socialistische huize wil een deel van die groep nu toch een tegemoetkoming geven van €7,50 tot €10 per keer. Huishoudelijke hulp kost nu ongeveer 23 euro per keer. De staatssecretaris verwacht dat die mensen dan toch een beroep zullen blijven doen op de huishoudelijke hulpen, waardoor er tienduizend banen minder verdwijnen. De gemeenten bepalen wie er voor de tegemoetkoming in aanmerking komt.

DFT: Door de strengere pensioenregels gaan gepensioneerden er de komende jaren in koopkracht verder op achteruit. Ook de pensioenopbouw blijft daardoor verder achter bij de loonontwikkeling. Dat concludeert ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, in een analyse van de nieuwe financiële regels van de overheid. Volgens het ambtenarenpensioenfonds betekenen de aangescherpte regels voor een gemiddeld ABP-pensioen ,,enkele tientjes'' minder per maand de komende jaren. ,,Door hogere eisen raakt indexatie van de pensioenen van de deelnemers, zeker de komende jaren, uit beeld. Er zal later en minder geïndexeerd worden’’, aldus ABP. Het compenseren van pensioenverlagingen in het verleden en de gemiste indexaties wordt, door de strengere regels waarbij pensioenfondsen hogere buffers moeten aanhouden, ,,vrijwel onmogelijk’’ gemaakt. Volgens het ABP komen er meer regels bij, die dusdanig ingewikkeld zijn dat het bijna niet meer is uit te leggen aan de deelnemers waar ze recht op hebben. ,,De complexiteit zal leiden tot hogere uitvoeringskosten, met name voor kleinere fondsen’’, stelt de pensioenreus.

De inflatie is in juni gestegen naar 0,9%. Daarvoor wordt verwezen naar de duurdere vliegtickets vanwege Pinksteren dat dit jaar laat werd gevierd. Ook de benzineprijzen stegen door de onrust in het Midden Oosten. Ook werd kleding met minder korting afgezet. Meevallertje!. Nog een positief bericht: het aantal hypotheekaanvragen zit weer in de lift. In juni waren dat er 18.000, dat is 23% meer dan een jaar geleden. Het aantal faillissementen in de sector advisering en onderzoek is in juni teruggelopen, daarentegen steeg het aantal bedrijven dat 'de deur moest sluiten' in de sector handel en financiële dienstverlening.

Een tegenvaller voor het kabinet is een uitspraak van het UWV dat 'dreigen met boete er niet toe leidt dat grotere bedrijven arbeidsgehandicapten in dienst gaan nemen'. Maar 4% van de grotere bedrijven trekt zich iets aan van het dreigement van staatssecretaris Klijnsma. Vanaf 2015 moeten bedrijven met meer dan 25 werknemers ten minste 5% arbeidsgehandicapten in dienst hebben op dwang van een boete van €5000 per niet ingevulde arbeidsplek per jaar. Het UWV verwacht dat deze maatregel geen groot effect zal hebben ondernemers te stimuleren gehandicapten in dienst te nemen, wat het kabinet wil. In 2011 hadden 505.000 werknemers met een beperking aan het werk, waaronder 30.000 met een Wajong-uitkering. Bijna 1,2 miljoen arbeidsgehandicapten hadden geen werk.

Slotstand indices 11 juli 2014/week 28: AEX 403,61; BEL 20 3.o89,07; CAC 40 4.316,50; DAX 30 9666,34; FTSE 100 6.690,17; SMI 8468,52; RTS (Rusland) 1383,18; DJIA 16.943,81; Nasdaq 100 3904,579; Nikkei 15164,04; Hang Sen 23233,52; All Ords 5474,6; €/$ 1,3609; goud $1339,00 dat is €31.602,89 per kg, 3 maands Euribor 0,203, 10 jarig Staat 1,42% . 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.