UPDATE12032011

Ik zou deze blog geopend hebben met de resultaten van de bijeenkomst in Brussel van de regeringsleiders van de 17 eurolanden. Maar dat nieuws is naar achteren verhuisd vanwege een krachtige aardbeving in Japan die vanmorgen om kwart voor zeven, onze tijd, kwart voor drie daar, 135 km ten oosten van Sendai plaatsvond. De beving had een kracht van 8.9 op de schaal van Richter. Er worden door de autoriteiten enkele honderden doden gemeld en 88.000 vermisten. Er is nog geen enkele indicatie over hoeveel mensen zijn omgekomen bij deze beving. Alle treinverkeer in Japan ligt vrijwel stil, alle olieraffinaderijen zijn stilgelegd. Een raffinaderij in Tokyo staat in de fik. Er zijn problemen met 4 kerncentrales, die zijn stilgelegd. Miljoenen mensen zitten zonder stroom. Boten, auto´s, huizen, gebouwen en zelfs een trein zijn weggespoeld cq verdwenen. De luchthaven van Tokyo is gesloten. Er is een tsunami onderweg naar de westkust van het continent Amerika. Een eerste schatting geeft aan dat de schade tussen de 100 en 150 mrd euro zal gaan kosten.

Het laatste nieuws uit Japan is dat er bij een van de kernreactoren vandaag een explosie heeft plaatsgevonden. Details ontbreken op dit moment. Wel zijn alle bewoners in een straal van 20 km geevacueerd. 4 werknemers zijn gewond geraakt. Een deel van de gebouwen bij/van de reactor is ingestort. Er is witte rook dan wel stoom ontsnapt. Het stralingsniveau is 20x hoger dan normaal. Er zijn geruchten over een dreigende meltdown in de reactor. Er zouden 4 kernreactoren zijn stilgelegd. Problemen kunnen ontstaan bij hoognoodzakelijke koeling. Japan heeft 54 kernreactoren die 30% van de energiebehoefte leveren.

Aandelenbeurzen wereldwijd noteren vandaag in het rood. Behalve de DJIA en de Nasdaq die 0,5 en 0,66% in de plus sloten. Aandelen van verzekeraars liggen aangeboden in de markt. Aandelen van bouwbedrijven zijn gevraagd. Van paniek is geen sprake. Dollar ligt wat beter ten opzichte van de euro. Japan sukkelt al 20 jaar met een economie die nauwelijks van haar plaats komt. Dit ondanks het feit dat de Japanse overheid met enorme hoeveelheden geld de economie heeft getracht te stimuleren. Steeds weer viel het resultaat tegen. Steeds weer volgde na een tegenvallende groei een nieuwe krimp. Het resultaat daarvan is dat de staatsschuld in Japan 200% bedraagt van het bbp. De EU-norm is 60%, België heeft 100%. Een pluspuntje is dat veel Japans staatspapier in handen is van Japanse instellingen (dus niet in buitenlandse handen). Minpuntje is dat dat geld bestaat uit pensioenreserves en spaargeld van de Japanse burgers.

De laatste dagen staan bol over de Frans-Duitse as die Europa zou willen besturen. Noem het een greep naar de macht van Angela Merkel. In de media werd daar veel aandacht aan besteed. DFT als RTLZ kwamen beiden met dezelfde voorbeschouwing, waaruit ik enkele citaten overneem.

Europa wil deze maand definitief afrekenen met de onrust over de toekomst van de eurozone. Economen zijn echter sceptisch over de weg die hiervoor wordt gekozen. ,,Men probeert de toekomst van de euro veilig te stellen, zonder de huidige crisis op te lossen'', zegt Carsten Brzeski van ING. Meer economische samenwerking staat centraal als de leiders van de eurozone weer bij elkaar komen in Brussel. Een belangrijk onderwerp, beaamde de Belgische econoom Paul de Grauwe, maar vooral op de lange termijn. ,,Veel voorstellen die nu worden gedaan hebben niets te maken met de financiële stabiliteit van de eurozone. Een verhoging van de pensioenleeftijd is op termijn wel noodzakelijk, maar nu moet vooral worden besloten om de slagkracht van het noodfonds voor eurolanden uit te breiden.'' Duitsland en Frankrijk verschoven de aandacht sinds eind vorig jaar van noodoplossingen voor eurolanden met financiële problemen naar de toekomstige inrichting van de eurozone. Om een nieuwe crisis te voorkomen moeten landen hun beleid op het gebied van lonen, pensioenen en belastingen veel beter op elkaar afstemmen, stelden zij. ,,Een plan om alle landen wat Duitser te maken'', stelt Brzeski. Die voorstellen negeren echter de urgentie van de huidige crisis, stellen beide economen vast. Dat die nog niet is verdwenen bleek deze week uit de recordrentes op Portugese schulden en de afwaardering van de kredietwaardigheid van Spanje door Moody's. ,,Er is nog veel wantrouwen over de mogelijkheden om landen uit de problemen te halen'', aldus De Grauwe. ,,Dat moet eerst worden weggenomen, dan kan de rust terugkeren.'' Portugal deed daarom opnieuw een stevig beroep op de andere eurolanden om de capaciteiten van het noodfonds snel uit te breiden. Alleen zo kan worden voorkomen dat het land daadwerkelijk noodsteun moet aanvragen, aldus de regering. Een groter noodfonds stuit echter vooral in Duitsland op grote weerzin. Als grootste economie van Europa loopt Duitsland het grootste risico als de reddingsoperaties mislukken. Voor bondskanselier Angela Merkel geldt daarom: eerst afspraken over strengere regels, voordat er over vergroting van het fonds kan worden gepraat. Het belangrijkste onderwerp bleef echter onbesproken. ,,Men blijft om de houdbaarheid van de schulden heendraaien. Maar iedereen kan zien dat het bijna onmenselijk is wat Griekenland moet doen om de schulden te verlagen.'' Uiteindelijk moeten politici beslissen of ze landen als Ierland en Griekenland toestaan om delen van hun schuld af te boeken. Dat kan Europese banken echter in grote problemen brengen. Eind maart moet er een 'totaalpakket' voor de eurozone op tafel liggen. Lukt dat niet, dan ontstaat er weer veel onrust op de financiële markten, voorspelt De Grauwe. Volgens Brzeski zal de paniek niet zo groot zijn als vorig jaar. ,,Toen werd er gevreesd voor het uiteenvallen van de eurozone. Inmiddels is in elk geval duidelijk dat Duitsland dat niet wil laten gebeuren.''

Premier Mark Rutte verwacht dat de zeventien eurolanden het in grote lijnen eens worden over meer economische afstemming. Volgens hem zal er geen sprake zijn van ,,super-Europese toestanden'', waarbij de lidstaten allerlei bevoegdheden aan Brussel overdragen. Wel zullen de sterkst presterende landen, zoals Duitsland, Finland en Nederland, als voorbeeld gaan dienen voor de rest. Rutte heeft dit vandaag gezegd voor aanvang van een extra top van de regeringsleiders van de eurolanden. Hij noemde het voorstel dat nu op tafel ligt ,,prima''. Het is opgesteld door EU-president Herman Van Rompuy en voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie. Het plan gaat minder ver dan een Frans/Duitse conceptnotitie die een paar weken geleden uitlekte. Daarin was wel sprake van het overhevelen van bevoegdheden van de lidstaten naar Brussel. Volgens het voorstel van Merkel en Sarkozy zouden lidstaten worden gedwongen hun pensioenleeftijd aan te passen aan de vergrijzing. Ook zou de vennootschapsbelasting in de eurolanden gelijk getrokken moeten worden. ,,Dat ging mij te ver'', stelt Rutte. De premier vindt het wel goed als eurolanden die het economisch minder goed doen, gedwongen worden zich op te trekken aan lidstaten die hun zaakjes wel op orde hebben. In het plan van Van Rompuy en Barroso staat onder meer dat de eurolanden moeten zorgen dat hun pensioenen betaalbaar blijven en dat hun lonen niet uit de pas lopen. Daarbij is echter geen sprake van dwang uit Brussel. Rutte vindt het vooral belangrijk dat de eurolanden hun begrotingen beter op orde krijgen. Alleen als daarover harde afspraken komen, is Nederland bereid tot extra financiële garanties voor het noodfonds voor de euro. Dit fonds van 750 miljard is bedoeld om landen te steunen die hun schulden niet meer kunnen betalen. Een financiële ineenstorting van deze landen zou de positie van de euro in gevaar brengen. Rutte zei geen druk uit te oefenen op Portugal, dat al geruime tijd in problemen verkeert, om ook bij het noodfonds aan te kloppen. Hij wil wel dat de Portugezen meer opheldering geven over hun financiële situatie. ,,Maar het gaat me te ver om te zeggen: een collega-lidstaat moet aan het noodfonds.'' Met dit soort politici komt Europa nooit goed op zijn fundamenten te staan. Er moet, zeker op dit moment, doorgepakt worden. De fundamenten moeten geborgd worden. Er moet samenhang komen tussen economie, politiek, financiën en sociaal maatschappelijke zaken. Niet praten en halve afspraken maken, daar schiet Europa niets mee op. Er hoeven helemaal geen nieuwe afspraken te worden gemaakt over de begrotingen van de eurolanden. Die afspraken liggen er al tien jaar, maar ook tien jaar lang hebben de regeringsleiders NIETS gedaan om te controleren of alle landen, dus ook Duitsland en Nederland, die regels wel respecteerden en of de uitgaven wel binnen de begrotingen bleven. Ze aten een hap en hieven het glas en daar bleef het bij. En na tien jaar wordt het resultaat van dat zwakke beleid transparant. De zwakke broeders die zich niet aan de regels hielden moeten nu met de billen bloot. Twee zijn er al door de mand gevallen maar de anderen zullen volgen. Niet omdat ik dat wil maar omdat de financiële markten als scheidsgerecht functioneren. En midden in zo een proces komt Rutte met wat zwakke statements over 'we willen en profiteren van de muntunie en we willen onze soevereiniteit behouden'. Laat nu net die combinatie niet meer op het menu staan. Mijnheer de premier, U vraagt iets wat de keuken niet meer kan serveren. En wat ook niet kan is nog langer wachten met doorpakken. Rutte, je moet een vent zijn. Als de tijd voortschrijdt kan het zijn dat je kapucijners met spek moet eten omdat de tijd van rode kool met hachee voorbij is. Volgens mij eet onze minister-president nog steeds asperges du chef de Wilhelmina à Venlo! Pakt Mark Rutte deze aanwijzing op? Ik heb grote twijfels over het nut van het nieuwe noodfonds, het is alleen maar een middel om de spaar- en pensioengelden van de Duitse, Nederlandse, Finse en Luxemburgse burgers te gebruiken voor de aflossing van schulden die onbekwame regeringsleiders van arme eurolanden de afgelopen tien jaar hebben gemaakt. En ik wil ook nog wel graag van hem horen wat hij zich voorstelt van zijn voorstel dat 'als eurolanden die het economisch minder goed doen, gedwongen worden zich op te trekken aan lidstaten die hun zaakjes wel op orde hebben'. Hij doelt daarmee op Duitsland en Nederland. Hier staat dus 'de zwakke broeders worden opgelegd zich op te gaan trekken aan b.v. Nederland'. Voorbeeld: onze pensioenfondsen hebben 750 mrd euro aan pensioenreserves, andere landen hebben zo een levensverzekering-systeem niet. Die hebben een solidariteits-systeem zoals wij dat hebben met de AOW. Hoe kan een zwakke broeder zich aan ons optrekken. Dat lukt ze helemaal niet. Die mentaliteit past helemaal niet bij de mediterrane cultuur. Die mensen zijn bezig met overleven. Wat Rutte zegt is gewoon kul, het slaat werkelijk nergens op. Griekenland heeft het moeilijk, er moet zwaar bezuinigd worden. Uitkeringen, waaronder pensioenen, omlaag, belastingen en BTW omhoog. Gevolg: koopkracht daalt, economische groei wordt economische krimp. Werkeloosheid neemt toe (in de winter, 's zomers zal dat nog wel meevallen). Grieken aten voor de crisis drie keer per dag, nu nog maar twee keer en binnenkort (als de regering de eisen van het IMF en de EU uitvoert) nog maar één keer per dag. Waar gaat die prietpraat van Rutte dan nog over?

Rutte wordt op zijn wenken bediend. Portugal gaat de broekriem verder aantrekken. De Portugese regering gaat nog dieper in de uitgaven snijden om het overheidstekort terug te dringen. Dat kondigt de Portugese minister van Financiën Fernando Teixeira dos Santos aan. Het mes gaat onder meer in de uitgaven aan gezondheidszorg en sociale voorzieningen. Daarnaast worden infrastructuurprojecten op de lange baan geschoven. De extra bezuinigingen ter waarde van 0,8 procent van het Portugese bruto binnenlands product (bbp) moeten ervoor zorgen dat het tekort dit jaar wordt teruggedrongen tot 4,6 procent van het bbp. Naast de nu aangekondigde bezuinigingen wil Portugal ook de arbeidsmarkt aanpakken, door onder meer de duur van werkloosheidsuitkeringen te beperken en ontslagvergoedingen aan banden te leggen. Het tekort van de Portugese overheid moet zo verder dalen tot 3 procent van het bbp in 2012 en 2 procent in 2013. Portugal ligt volgens Dos Santos op koers om die doelen te halen. De extra bezuinigingen zijn bedoeld om alle twijfels hierover weg te nemen. Eerder meldde de Duitse versie van zakenkrant Financial Times dat de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank gaten hebben ontdekt in de Portugese begroting. Volgens Dos Santos is daarvan echter geen sprake. Portugal staat al maanden onder zware druk van de financiële markten. Door de toegenomen vrees dat het land zijn schulden niet kan betalen, is de rente op de Portugese staatsleningen opgelopen tot een onhoudbaar niveau. Veel economen verwachten dan ook dat Portugal, in navolging van Griekenland en Ierland, op korte termijn noodsteun moet vragen aan de EU en het IMF. Ondanks de nieuwe bezuinigingsplannen steeg de rente op Portugese staatsleningen opnieuw tot het hoogste niveau sinds de invoering van de euro. Bij de huidige niveaus zou Portugal ruim 4,5 procent meer rente moeten betalen op tienjarige staatsleningen dan Duitsland. Het leermoment: hoe betrouwbaar is Portugal nog als 'vriend in de eurozone' en als bondgenoot?

Het slot communiqué van de bijeenkomst van de 17 regeringsleiders die participeren in de eurozone kwam te laat om dit blog 11 maart nog te posten. Om te beginnen eerst maar een positief bericht. De Raad heeft besloten de voorwaarden voor het noodkrediet aan Griekenland te versoepelen. De Ieren hadden ook gevraagd de rente op 67,5 mrd euro te verlagen. Daar lees ik niets over anders dan – een herhaling van zetten – dat de sterke broeders geen beloning willen toekennen voor slecht gedrag. Ook wijzen de sterke broeders versterking van het noodfonds af. De conclusie van de samenkomst van de 17 regeringsleiders heeft weinig opgeleverd. Er is wat gerommeld in de marge. Er is een pact gesloten om de euro te versterken. Ieder land mag op basis van vrijwilligheid ertoe overgaan de pensioenleeftijd aan te passen aan de levensverwachting en de lonen te koppelen aan de productiviteit. Ieder euroland mag beslissen of, hoe en wanneer het daartoe wil overgaan. Dat is nog eens een forse stap voorwaarts. Daar liggen de financiele markten dagenlang wakker van. Stoere jongens, ferme knapen. De afgezwakte versie van het oorspronkelijke Duits/Franse pact voor concurrentiekracht is aangenomen maar met 2 kanttekeningen van Merkel en Sarkozy. Merkel heeft zich eraan gebonden indien iedereen hun begroting op orde houdt. En daar zit nu net de pijn. Frankrijk ziet dit pact als een opstapje naar een volwaardige economische regering voor de eurozone en dan komt het plan van Merkel/Sarkozy toch weer op tafel. Over 2 weken wordt er verder gepraat.

De Amsterdamse effectenbeurs eindigde donderdag op een flink verlies. Al vroeg op de handelsdag werd het Damrak op verlies gezet door onder andere de Europese schuldenproblematiek en de onrust in het Midden-Oosten. ,,Daarnaast staan de belangrijkste olieprijzen nog op een hoog niveau. ,,Wanneer er door de onrust in het Midden-Oosten een leider af gaat treden, kan er een periode van politieke instabiliteit ontstaan. De vraag is wie er dan aan de macht gaan komen. De instabiliteit kan zijn weerslag hebben op de beurs. Bovendien blijft de Europese schuldenproblematiek een negatieve factor'', die nog niet zo snel wordt opgelost. Beleggers moesten ook negatief Chinees nieuws slikken. De Chinese export is vorige maand met slechts 2,4% gestegen, dit bericht voedde de angst voor een economische terugslag. De import in de VS is in januari ten opzichte van december met 5,2% gegroeid. Daarentegen stegen de detailhandelsverkopen met 1%. Het handelstekort was in de VS is over januari groter dan analisten hadden voorspeld. Consumentenvertrouwen in de VS is onverwacht sterk gedaald: van 77,5 in januari naar 68,2 in februari. AEX daalde 1,12% naar 362,14, de $ noteerde zwakker 1,3900. De inflatie in Duitsland is in februari hoger uitgevallen dan eerder gemeld. De inflatie bedroeg op jaarbasis 2,1 procent, eerder was gemeld 2%. Ten opzichte van december 2010 stegen de prijzen met 0,5%. Nederlandse huishoudens gaan er dit jaar nog eens 200 euro op achteruit door de oplopende benzineprijs en een hogere energierekening. Dat hebben economen van ING berekend. Door duurdere olie zal het gemiddelde prijspeil dit jaar niet met 2 procent, maar met 2,5 procent stijgen. Dit drukt de koopkracht verder in de min. Ook de hogere energienota per 1 juli doet een extra aanslag op de portemonnee. En de stijgende voedselprijzen hebben die geen invloed op de koopkracht? Vrijdag AEX sluit op 359,07 dat is -0,87. $ 1,3872. De zware aardbeving in Japan, de onrust in Libië en demonstraties in Saudi-Arabië maakten beleggers terughoudend.

Prof Dr R.J. Tissen schrijft in zijn midweekse column dat hem 'opvalt op dat hij geregeld van doemdenken wordt beschuldigd. Zelf houdt hij het liever op een realistische kijk op de ontwikkelingen. Die gaan steeds weer van kwaad tot erger.' Ik zit op diezelfde realistische kijk op besluiten en ontwikkelingen. De meeste mensen zijn niet geïnteresseerd in het perspectief op middellange termijn. Veel burgers hebben vertrouwen in politici omdat ze aannemen dat die wel weten hoe ze mijn belangen het best kunnen behartigen. Dat is echter lang niet altijd het geval. Het is niet voor de eerste keer dat ik dit schrijf maar 'we zitten in een trein die de verkeerde kant op rijdt en niemand trekt er aan de noodrem'. Tissen schrijft in zijn column dat 'er in Europa geen enkele eenheid van denken of doen is – op geen enkel terrein- blijkt wel weer uit de plotselinge maar niet verrassende erkenning door Frankrijk van de opstandelingen in Libië. Verwacht wordt dat binnen enkele dagen een Franse ambassadeur zich zal melden in Benghazi om het nieuwe regime in het zadel te helpen. Zelfs schuwt president Sarkozy er niet voor om actief aan de huidige geweldsexplosie in Libië mee te werken, door namelijk aan te kondigen ook zelf wel een partijtje te willen bombarderen. Ik, Tissen dus, zeg dat met opzet een beetje ruw, want met zijn eigengereide handelen brengt Sarkozy Europa op de voet van oorlog met een andere staat, namelijk het nu nog soevereine Libië onder leiding van Khadaffi. Hoe slecht die man ook is, hij is officieel nog wel de baas. Als puntje bij paaltje komt doet Sarkozy gewoon waar hij zelf zin in heeft, uiteraard met het oog op bescherming van het eigen belang van Frankrijk. Zelfs overleg met Angela Merkel heeft hij niet gehad en dat leidde tot een spontane woede-uitbarsting in Berlijn. Zal Nederland te midden van het geweld van beide supermachten –want dat zijn Frankrijk en Duitsland- iets in de melk te brokkelen hebben? Nee dus. Het komt erop neer dat wij wel mogen meebetalen aan een oplossing en we mogen heus ook wel aan tafel meepraten, maar als het erop aankomt is het inpakken en wegwezen. De Frans-Duitse as beslist. Zoals vanouds. Duidelijk is dat er op deze manier weinig overblijft van de ooit zo mooie belofte van een machtig en welvarend Europa dat met vereende krachten nog rijker en welvarender wordt. Europa is tot het bot toe versplinterd.' Einde citaat.

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , . Bookmark de permalink.