UPDATE12012013/153 Nog meer bezuinigen is een heilloze weg

De helft van de Finnen zou het liefst de financiële steun aan andere eurolanden stoppen, zelfs als dat het uiteenvallen van de euro tot gevolg heeft. Dat bleek uit een peiling, die afgelopen weekend werd aangehaald door de Finse omroep YLE. Een derde van de Finnen zou volgens de peiling wel door willen gaan met het redden van andere eurolanden, 16% weet het niet. Uit het zelfde onderzoek blijkt dat ongeveer twee derde van de Finnen denkt dat het ergste van de crisis nog niet voorbij is, 18% denkt dat dat wel zo is. Portugal is goed op weg met het doorvoeren van economische hervormingen in het land. Christine Lagarde, hoofd van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), is dan ook vol vertrouwen dat er geen nieuwe voorwaarden nodig zijn voor de lening van €78 mrd die de Europese Unie en het IMF het land gaf. Ze maakt zich wel zorgen over de hoge werkloosheid in het land. Ze wees erop dat Lissabon al een significant deel van het programma heeft doorgevoerd, in ruil waarvoor het land in 2011 een miljardenlening kreeg van de Europese Unie en het IMF. Lagarde prees de moed van het land om de draconische bezuinigingsmaatregelen door te zetten. Dit is een vreemde uitspraak van Christiane Lagarde. Aan de ene kant zegt ze dat Portugal goed aan het bezuinigen en hervormen is, aan de andere kant maakt ze zich zorgen dat de werkeloosheid zo sterk oploopt. Ze kent dit verschijnsel maar al te goed van de Griekse aanpak. Je kunt nu eenmaal niet bezuinigen zonder dat dat gevolgen heeft voor de werkeloosheid, het netto besteedbaar inkomen en het consumentenvertrouwen. Dus waar heeft mevrouw Lagarde het over?

Waar premier Rutte het op 11 januari over had in het eerste gesprek met de Minister-President, na het Kerstreces, was duidelijk. Het kabinet is niet genegen nu al na te gaan denken over of en zo ja hoe het beleid moet worden aangepast als de cijfers van het CPB, eind februari, aansluiten bij die van DNB en het CPB, beiden van vorige maand. Voorop stelt Rutte dat 'alles' in het werk moet worden gesteld om de 'gezondmaking' van de overheidsfinanciën volgens schema te realiseren. Of dat zou kunnen leiden tot een aanvullende bezuinigingsronde, ontkende hij niet. Hoe dom moet je zijn om te begrijpen dat het consumentenvertrouwen verder onder druk komt te staan en dat het effect omgekeerd evenredig zal zijn aan de doelstelling. Hoe lang kan deze premier nog op zijn zetel blijven zitten? Als het aan mij ligt hopelijk is hij snel weg. Iedere dag is een dag te veel. Maanden geleden heb ik al eens geschreven dat het beleid van dit kabinet leidt tot een afbraak van onze verzorgingsstaat en daarmee van onze welvaart. Dit weekend publiceert een van de landelijk dagbladen een artikel waarin prof Maarten Allers waarschuwt dat de voor dit jaar aangekondigde miljoenen bezuinigingen op de begrotingen van de gemeenten 'kinderspel' zijn bij wat er nog aankomt. De grote klap moet nog komen. Het neo-liberale/sociaal-democratische kabinet Rutte/Asscher heeft ervoor gekozen de bezuinigingen te realiseren door maatschappelijke dienstverlening naar de lokale overheid te verschuiven en daar veel lagere vergoedingen aan te koppelen. Dat betekent dat gemeentes in grote financiële problemen zullen komen. In het artikel worden benoemd: dorps- en buurthuizen moeten worden gesloten, er komt minder geld voor onderhoud van wegen, schoolgebouwen, pleinen, parken en perken. De thuiszorg verschraalt, gymleraren, sportsubsidies, bijdragen aan plaatselijke culturele organisaties als muziek- en toneelverenigingen worden verlaagd dan wel geschrapt. Publieke zwembaden zullen hier en daar moeten verdwijnen. Als de private sector de publieke functies niet overneemt zal dat betekenen dat het sociale leven wordt beperkt. Ik lees dit als een ontwikkeling die op ons afkomt, niet als kritiek op de lokale overheid. Die krijgen het ook maar op hun bordje geworpen door het kabinet, dat met deze opzet de lokale overheid opzadelt met een nationaal probleem. Dat is zeker niet iets waar je als kabinet trots op kan zijn. Burgers zullen het initiatief moeten nemen om de sociale samenhang in stand te houden. De speelruimte van de gemeenten is niet zo groot. Een verhoging van de onroerendzaak belasting met 15% leidt slechts tot een dekking van de gemeentelijke uitgaven van 1%. Dat lost dus niets op.

De economische tegenwind leidt tot stijgende risicokosten bij ING Bank en daar komt waarschijnlijk op korte termijn geen verbetering in. Dat zegt topman Jan Hommen van ING in zijn nieuwjaarstoespraak. ING kijkt volgens Hommen terug op een lastig 2012, waarin het bedrijf onder moeilijke omstandigheden veel heeft bereikt. De marktomstandigheden blijven moeilijk, zei hij. ,,Nederland zit nog steeds in een recessie, en de financiële markten en het economisch klimaat blijven onzeker.'' De topman wees daarnaast op de nadelige gevolgen voor ING van veranderende regels. ,,Terwijl wij stappen hebben gezet om de uitgaven te beperken, worden wij ook geconfronteerd met tegenwind, bijvoorbeeld hogere kosten als gevolg van regulering en de Nederlandse bankbelasting.'' Hommen gaat ook in op het vorig jaar aangekondigde banenverlies bij zowel de bank- als de verzekeringstak. ,,Het spijt mij dat dit een onvermijdelijke beslissing was'', aldus de topman.

Banken krijgen wereldwijd vier jaar langer de tijd om hun buffers dusdanig te versterken dat ze een zware crisis kunnen overleven. Dat hebben de internationale toezichthouders van het Basels Comité voor Bankentoezicht deze week bekend gemaakt. De onderhandelingen over versoepeling van de regels duurden meer dan een jaar. Critici, vooral de lobbyisten van het bankwezen, meenden dat de liquiditeitseisen van 'Basel III' te streng waren, waardoor de kredietverlening door banken onder druk kwam te staan. Volgens voorzitter Mervyn King, ook president van de Britse centrale bank, is het akkoord een zeer belangrijke prestatie. „Voor het eerst is er een wereldwijde minimumnorm voor bankliquiditeit.” De LCR is door centrale bankiers bedacht na de val van Lehmann Brothers in 2008. Banken moeten genoeg snel verkoopbaar papier bezitten om dertig dagen te overleven als de geldmarkt volledig op slot gaat. Versoepeld is de regel dat banken in acute problemen ervan uit mogen gaan dat slechts 3% van de particulieren hun spaargeld zullen opnemen en dat daarvoor, laagrentende, liquiditeiten moeten worden aangehouden. De vraag is dan wat zijn veilige en liquide financiële waarden: je gelooft het niet maar daarvoor mogen mandjes met Amerikaanse hypotheken, mits voorzien van een goede kredietbeoordeling, deels worden meegeteld. Dat doet me denken aan de frauduleuze sub-primes, waarmee de financiële wereld in 2008 werd vergiftigd.

De Nederlandse horeca speelt goed in op de zoekzocht naar 'goedkoop' van de consument. Zo is een gemiddeld driegangenmenu in Nederland flink in prijs gedaald. In 2012 betaalde de restaurantbezoeker daarvoor €27,45, een daling van ruim 15% in 1 jaar tijd. Nederlanders gaven vorig jaar in totaal €43 mln (0,1%) meer uit aan eten en drinken. Dat is vooral te danken aan de consumptie thuis, die steeg met €242 mln. ,,Vooral dankzij de supermarkten, die hun omzet zagen stijgen met 1,8% naar €511 mln. Speciaalzaken zagen hun verkoopcijfers dalen met €179 mln.'' Buiten de deur werd wel minder geld besteed aan eten (-1,1%), maar dat was minder dan gevreesd. Over de hele linie, inclusief horeca, bedroeg de daling €199 mln. De totale consumentenuitgaven daalden met €2,1 mrd (-0,9%). De dalingen van de 'buitenhuisconsumptie' zijn vooral te wijten aan het extreem lage consumentenvertrouwen waardoor burgers de hand op de knip houden. Dit betekent dat ze ook minder vaak buiten de deur eten. Toch is het percentage consumenten dat ook dit jaar minder wil uitgeven aan eten buiten de deur, gezakt van 63% naar 57%. Op duurzame artikelen zoals meubels, tv's en auto's wordt meer bezuinigd. De consument ziet buitenhuis eten kennelijk wel als iets dat bij de gewenste manier van leven hoort. Daar profiteren vooral ondernemers van met een aantrekkelijk prijs-kwaliteitsaanbod. De klassieke horecaondernemers (met een relatief duur aanbod) lijden het meest.

Nederlandse winkeliers gaan de barricaden op tegen de hoge tarieven die creditcardbedrijven in rekening brengen voor betalingen. „De verschillen tussen een pinbetaling en een creditcardbetaling zijn absurd”, zegt Tom Ponjee, secretaris Betalingsverkeer bij brancheorganisatie Detailhandel Nederland. Zo mag een pintransactie nooit meer kosten dan 8 eurocent per keer. Maar bij creditcardbetalingen lijkt het wel wildwest. „Daar is zowel de consument als de winkelier de dupe van.” „Wij zullen vanaf vandaag flink aan de bel trekken op het Binnenhof en daden eisen. Dit moet op de agenda komen. In de politiek moet men er toch ook van overtuigd zijn dat de kosten voor betalingsverkeer zo laag mogelijk moeten zijn?”

De economische crisis hakt er flink in: 45% van de Nederlanders heeft moeite om rond te komen. dat blijkt uit cijfers van het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting). Mensen kunnen hun rekeningen niet meer betalen en zien hun betalingsachterstanden groeien en groeien. "Het betekent nog niet dat ze op straat staan, maar het is een duidelijk signaal dat de situatie steeds moeilijker wordt". "Twee à drie jaar geleden was het nog 37%. Dus je ziet een toename van het probleem en dat is ook niet gek als je ziet dat de koopkracht maar blijft dalen." Het Nibud legt uit dat het gaat om normale huishoudens, zowel met als zonder kinderen. Dat is een verschil met twee à drie jaar geleden toen het voornamelijk de lagere inkomens waren die moeilijk rondkwamen. Ook een kwart van de mensen met een inkomen dat hoger ligt dan €3100 netto per maand, komen moeilijker rond. Dat komt omdat ze een terugval in inkomen hebben gehad en hoge woonlasten hebben. "Dat is ook gerelateerd aan de huizenmarkt. Mensen krijgen hun huis niet verkocht of raken hun baan kwijt."

De Duitse regering gaat ervan uit dat de economische groei in de loop van 2013 weer aantrekt. Dat zegt minister van Economische Zaken Philipp Rösler. De zwakte die de Duitse economie in het vierde kwartaal vertoonde, was volgens Rösler slechts tijdelijk. De groei was in 2012 ,,robuust'' en zal dat ook dit jaar zijn, aldus de bewindsman. Hij zei verder ,,positieve effecten'' te zien van de maatregelen die genomen om de Europese schuldencrisis op te lossen. Tot nu toe gaat het land voor 2013 uit van een groei van het bruto binnenlands product (bbp) met 1%. Dit is een niet onderbouwde uitspraak. Dat politici aan het begin van een nieuw jaar de burgers proberen gerust te stellen dat het ergste van de crisis voorbij is, begrijp ik wel. Wat ongrijpbaar is voor de politiek is het consumentenvertrouwen, terwijl dat nu juist van essentieel belang is voor de economische groei. Dus dat er een stem is die zegt dat burgers zich geen zorgen meer behoeven te maken over de toekomst is te begrijpen, maar of dat ook echt bewaarheid wordt is de vraag. Daar zijn ook wel redenen voor aanwijsbaar. Beleggers twijfelen sterk of de bodem van de eurocrisis al in zicht is. Beleggers zeggen: nee. Onni Rehn, lid van de Europese Commissie als eurocommissaris Financiën, zegt dat de patiënt van de IC is maar dat het nog een tijd zal duren voordat de patiënt gezond wordt verklaard. Ik zeg daarover dat het nog zeker jaren kan duren voordat het zover is, aannemende dat dat punt bereikt wordt. Laten we even naar de banken kijken. De uitvoering van de Basel III voorwaarden ter versterking van de financiële buffers, is vier jaar verschoven. Dat betekent vier jaar verloren tijd. Kijk naar de herfinanciering van de Europese banken, niet alleen in Zuid-Europa, nee ook in ons eigen land verkeert de vierde systeembank, SNS Reaal, in zwaar weer. Het NOS-journaal meldde dat er al maanden wordt gesproken met andere banken over de vastgoedportefeuille, waar zware verliezen moeten worden genomen. Er wordt gedacht aan de oprichting van een badbank, waarin al het vastgoed van SNS/Reaal wordt ondergebracht, met als doel de redding van de op zich gezonde kleine consumentenbank. De Nederlandse banken zouden het kapitaal van de badbank moeten leveren en de overheid zou garant moeten staan voor het zwaar verliesgevende vastgoed. Ook kan SNS de leningen van de Nederlandse overheid uit 2008 dit jaar niet terugbetalen. Het zou gaan om >€800 mln. Mogelijk zou die schuld omgezet kunnen worden in aandelen. Op basis van de beursnotering zou het dan gaan om 800.000.000 aandelen. Hoe groot is het risico dat de Staat, dus U en ik, daarbij lopen? Een ander heet hangijzer is de aanpak van de economische crisis. Een ander aspect dat aandacht verdient is de werkeloosheid onder jongeren. Daarover meer verderop in dit blog. Het kabinet Rutte II gaat voor het opleggen van zware bezuinigingen om het huishoudboekje van de Staat weer op orde te krijgen, daar ben ik een fervent tegenstander van, dat weten de lezers. Ik zie veel meer in hervormingen en de resultaten daarvan. Hans Stegeman, hoofdeconoom bij de Rabobank, schrijft dit weekend in het economenblad ESB, dat de bezuinigingen meer schade aan de economie gaan toebrengen dan door het kabinet wordt voorgesteld. Hij onderschrijft mijn stelling dat het resultaat van de bezuinigingen een diepere recessie, een onnodige hogere werkeloosheid en een hogere staatsschuld zal veroorzaken. In tegenstelling tot de aanname van het CPB dat de multiplier <1 bedraagt, stellen Olivier Blanchard, topeconoom bij het IMF, en Hans Stegeman dat deze 1½ bedraagt. Om de beoogde doelen te bereiken zou Nederland veel meer moeten bezuinigen en zou het land in een nog krachtiger negatieve spiraal terechtkomen. Daarom moeten de sterkere financieel/economische eurolanden zich van het bezuinigingsmodel losmaken en met kracht inzetten voor werkgelegenheidsprojecten. Groei is de opdracht voor dit kabinet en daar zou Brussel zich achter moeten scharen. Een heel ander probleem presenteerde zich deze week. De Nederlandse tak van automatiseringsreus Cap-gemini vraagt te dure werknemers vanaf januari om structureel salaris in te leveren. De salariskorting kan in enkele gevallen oplopen tot meer dan 10%. De salariskorting raakt 400 veelal wat oudere werknemers, die ooit voor veel te hoge salarissen en dure secondaire arbeidsvoorwaarden werden binnengehaald. Dat komt neer op zo’n 7% van de populatie. ‘Er is sprake van een mismatch tussen wat mensen verdienen en wat ze kunnen.’ Hier ligt een spanningsveld tussen werkgevers en de vakbonden. Hoewel salarisverlaging tamelijk revolutionair is voor Nederlandse begrippen, wordt nivellering in de bestuurskamers steeds vaker overpeinsd. Andere automatiseerders durfden het niet op grote schaal, maar de drempel wordt verlaagd nu marktleider Cap-gemini overstag is. Ook IT-reus Ordina zegt dat het op beperkte schaal salarissen kort waar ze niet meer aansluiten op de marktwaarde. ‘Dit komt vaker voor bij oudere werknemers’. In de IT-wereld is het inperken van de personeelskosten nog urgenter dan in de meeste andere sectoren: na een salarisexplosie kelderden de bedrijfsomzetten er sinds 2008 met tientallen procenten. IT bleek het primaire mikpunt voor bezuinigingen bij banken en overheid. Ook werd de markt voor uitbesteding naar India veel efficiënter zodat Nederlandse uurtarieven instortten, voor sommige specialismen met 40% tot 50%. Ook bij grote banken staat het salarisgebouw onder druk. SNS luidde daarover eind 2011 al de noodklok, met zijn uitspraak dat lonen in de financiële sector 10% tot 15% te hoog zijn. De grootbanken proberen de salarisgroei af te remmen door een groter deel te koppelen aan hun winstgevendheid. Deze aanpak is niet alleen een besparingsoperatie, maar ook een poging om de scheefgroei tussen de salarissen van oudere en jongere werknemers te repareren: de opbrengst vloeit deels terug naar jongere hoogvliegers, die daarmee grotere salarissprongen maken. Tot nu toe klampten duurbetaalde en oudere werknemers zich vast aan hun posities, zodat er minder ruimte was voor de instroom en doorgroei van jong talent. De grote IT-detacheerders reageerden de laatste vijf jaar door duizenden mensen te ontslaan. De nivellering gaat niet zonder slag of stoot: sommige werknemers verzetten zich hevig en er zijn juridische beperkingen.

De werkloosheid in de eurozone is in november voor de vierde maand op rij gestegen met 0,1%punt en kwam uit op 11,8% van de beroepsbevolking. In november 2011 zat 10,6% zonder werk. In de gehele Europese Unie van 27 landen was de werkloosheid in november vorig jaar 10,7%. Een jaar eerder was dat 10%. De EU telt iets meer dan 26 miljoen werklozen, waarvan 18,8 miljoen in de eurolanden. De werkloosheidspercentages bedragen in de Verenigde Staten 7,8% en in Japan 4,1%. Nederland (5,6%) kende het laagste werkloosheidspercentage na Oostenrijk (4,5%), Luxemburg (5,1%) en Duitsland (5,4%). Spanje (26,6%) en Griekenland (26%) telden procentueel het hoogste aantal werklozen. De jeugdwerkloosheid in de eurozone liep op van 22,2% in november 2011 tot 24,4% in november vorig jaar. Dat is vooral te wijten aan Griekenland en Spanje (56,5%). Griekenland gaf over november en oktober geen cijfers over de jeugdwerkloosheid, maar in september zat daar 57,6% van de jongeren onder 25 jaar zonder werk. Nederland scoort hoger met een jeugdwerkloosheid van 9,7%. Alleen in Duitsland (8,1%) en Oostenrijk (9%) was de arbeidsmarkt voor jongeren relatief beter. De werkloosheid onder Italiaanse jongeren tussen 15 en 24 jaar is in november opgelopen tot 37,1%, het hoogste niveau sinds het begin van de metingen in 1992. Het algemene werkloosheidspercentage kwam net als in oktober uit op 11,1 en bleef daarmee op de hoogste stand in 13 jaar. het Italiaanse bedrijfsleven stelt het werven van personeel voorlopig uit vanwege de aanhoudende recessie, waarin het land in het laatste kwartaal van 2012 belandde. De echte uitdaging voor de Italiaanse politiek is het verhogen van de arbeidsparticipatie. Die behoort tot de laagste in de geïndustrialiseerde wereld. Vooral vrouwen, de jeugd en ouderen zitten zonder werk.

Rijkeren moeten steeds meer bijdragen aan de zorgkosten voor lageropgeleiden, meldt het CPB. Daardoor stijgen de kosten en komt de solidariteit in de zorg onder druk te staan. Een mogelijke oplossing zou het uitkleden van het basispakket kunnen zijn dan wel een hogere eigen bijdrage vragen. De PvdA en SP hebben kritisch gereageerd op de zorgvisie van het CPB. Daardoor zouden mensen zich meer aanvullend moeten verzekeren. Op die manier gaan de collectieve lasten omlaag en kan de zorg beter worden afgestemd op individuele voorkeuren. Het CPB constateert dat de solidariteit in de zorg onder druk komt te staan bij stijgende zorgkosten. Hoogopgeleiden gaan steeds meer gaan betalen voor de zorg terwijl ze minder zorg nodig hebben dan laagopgeleiden. Volgens Marleen Barth, die voor de PvdA in de Eerste Kamer zit, moet het CPB zich onthouden van uitspraken over het basispakket. Bovendien meent ze dat juist hogere inkomens van het plan van het CPB zouden profiteren en dat het niet de bedoeling is dat met het basispakket te gaan stimuleren.

Het permanente noodfonds ESM heeft deze week met de eerste obligatieveiling sinds het in werking treden in oktober bijna €2 mrd opgehaald. De vraag naar de lening was groot, getuige de €6,2 mrd aan biedingen die werden uitgebracht. Het ESM, voluit Europees Stabiliteits Mechanisme, verkocht voor €1,93 mrd euro aan 3-maandse obligaties. De rente was 0,0324% negatief, hetgeen betekent dat beleggers geld toelegden om hun kapitaal te parkeren bij het fonds.

Het rendement op Nederlandse staatsobligaties zal aan het eind van dit jaar rond de 3% komen te liggen, bijna het dubbele van nu. „Er is sprake van een tegenbeweging. Naarmate de rust weerkeert rond landen als Italië en Spanje, stroomt er minder geld naar de sterke noordelijke eurolanden en dus kan de rente hier stijgen. We zien in feite een correctie en normalisering van het renteniveau. Een peil van tegen de 3% is historisch gezien nog altijd laag, maar voor pensioenfondsen is het brood uit de hemel.” Dat stelt beleggingsstrateeg Ben Steinebach van ABN Amro, naar aanleiding van de Duitse en Nederlandse rente, die de laatste week weer oploopt van een extreem laag dieptepunt. De Duitse rente ziet hij eind dit jaar op 2,5 à 3%, de Nederlandse zit daar in de regel nog een fractie boven. Hij denkt niet dat angst voor een oplopende inflatie achter de recente koersstijgingen in Duitsland en bij ons zit. „De economie staat nog op een laag pitje. Er is wel veel geld in omloop, maar dat zie je nog niet in de portemonnee van de burger. Zolang de consumentenvraag niet aantrekt, zullen de producenten de prijzen niet verhogen. Bovendien is er nog veel overcapaciteit.” Steinebach vervolgt: „Voorlopig zien wij daarom nog geen buitensporige inflatie, ook niet in de VS. Vooralsnog heeft de dollar een ijzersterke positie als sleutelvaluta en hebben de VS geen enkele moeite hun tekort gefinancierd te krijgen. Maar elke duizend dollar die wordt geïnvesteerd in de Amerikaanse staatsschuld, vloeit niet in de economie. In die zin staat er wereldwijd een rem op de groei door de hoge staatsschulden zowel in de VS als in Europa.”

De NVM, de grootste makelaarsorganisatie van Nederland, maakte bekend dat de huizenprijzen vorig jaar met dik 7% zijn gedaald. In de laatste maanden van het jaar was er nog een run op koopwoningen, maar het is maar de vraag in hoeverre dat verdere prijsdalingen heeft kunnen voorkomen. Die run moet worden toegeschreven aan de mogelijkheid om de hypotheekrente te mogen blijven aftrekken voor de IB. Per 1 januari is die regeling ingetrokken. In oktober voorspelde de NVM al dat in het jaar 2012 waarschijnlijk 110.000 huizen verkocht zouden worden, 8000 minder dan in 2011. Onderzoekers van het economisch bureau van ING stelden vervolgens in december dat de woningverkopen het laagste niveau in meer dan 20 jaar tijd hebben bereikt. In het eerste kwartaal van vorig jaar noteerden makelaars het zwakste kwartaal sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2008. De winterperiode pakt altijd relatief rustig uit voor makelaars, maar een daling in het aantal verkochte huizen van meer dan 15% ten opzichte van het kwartaal ervoor komt niet vaak voor. Vanwege onzekerheid over de overdrachtsbelasting na 1 juli werden woningaankopen in april, mei en juni wat naar voren gehaald, waardoor de markt enigszins in beweging kwam. Het Lenteakkoord en de verkiezingsuitslag ten spijt, verslechterde de situatie op de Nederlandse woningmarkt na de zomer niettemin verder. De huizenprijzen daalden in het derde kwartaal zelfs harder dan in de eerste dip direct na het uitbreken van de crisis. Alleen de laatste maanden van het jaar ging het beter. Doordat veel huizenzoekers nog vóór de beperking van de hypotheekrenteaftrek per 1 januari een huis wilden kopen, hadden makelaars in het najaar iets meer werk dan in de andere maanden. Waar NVM-leden in oktober zo'n 1500 huizen verkochten, liep dat in november en december op tot soms bijna 1900, liet een woordvoerder van de brancheorganisatie toen weten. De woningmarkt heeft veel te lijden van de dalende koopkracht en het lage consumentenvertrouwen vanwege de economische crisis. Bij de laatste jaarcijfers, over 2011, telde de NVM ook al 7% minder verkochte huizen dan het jaar ervoor. De gemiddelde prijs van een verkochte woning kwam aan het einde van 2011 ongeveer 4% lager uit dan eind 2010. Deskundigen zeggen dat de onderkant van de markt nog niet is bereikt. Er zal nog zeker tien tot vijftien procent van de waarde van koopwoningen af moeten gaan.

Bij de publieke omroep werken 3 personen die een salaris hebben waarmee ze tot de Top 25 van grootverdieners behoren: twee TV-presentatoren bij de VARA met €493420 en €377.174 en een programmamedewerker bij de Tros met €379.172. Ter vergelijking: de apotheker in het Slotervaartziekenhuis verdient €381.229 en een Lid van de Raad van Bestuur bij de Accolade Zorggroep €597.253.

Staatsobligaties waren in het verleden goudgarante beleggingen, in acht genomen de kredietstatus. Die tijd is voorbij nu de landen uit de eurozone hebben besloten de condities uit te breiden met een zogenaamde collectieve actie clausules (CAC). Met deze nieuwe regels kan een meerderheid van de houders van schuldpapier overeenkomen een deel van de schuld af te schrijven. Het is dan niet meer mogelijk voor een minderheid van de schuldeisers om een herstructurering tegen te houden. Nederland is het eerste euroland dat met een 3-jarige obligatie met deze CAC-clausule €3,2 mrd heeft opgehaald. In theorie betekent dit dat beleggingen in staatsobligaties van de eurolanden geen volledige zekerheid meer biedt voor terugbetaling. In de praktijk hebben we al gezien hoe dat werkt met Griekse staatsobligaties.

De Nederlandse Politiebond, AFMP en Marechausseevereniging stappen naar de rechter om de overheid te dwingen het aow-gat te repareren. De periode tussen het eind van de prepensioen en de eerste aow-uitkering bezorgt duizenden mensen een forse krater in hun inkomen, die kan oplopen tot tienduizenden euro’s. „Dit lijkt erg op diefstal”, zegt Han Busker, voorzitter van de Nederlandse Politiebond.

De bankenunie die begin 2014 van start gaat in de eurozone, zal een belangrijke bijdrage zijn aan het herstel van vertrouwen in de Europese eenheidsmunt, maar dan moet er wel aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. Zo moeten de activa van de deelnemende banken worden beoordeeld om te voorkomen dat ’oude lijken in de kast’ voor rekening komen van het Europese vangnet. Bij de opbouw zullen als eersten banken met overheidssteun worden bekeken, daarna alle significante banken in het eurogebied, en dan bedoelen wij banken met een balanstotaal boven €30 miljard en banken die groter zijn dan 20% van het nationaal inkomen in het eigen land. DNB, de nationale toezichthouder, die tezamen met de ECB deel uitmaakt van het ’single supervisory mechanism’, zal verantwoordelijk blijven voor de overige, kleinere, banken. Wel kan de ECB op elk moment besluiten een bank naar zich toe te trekken. Daarmee is de ECB eindverantwoordelijk voor het toezicht op het gehele bankwezen in het eurogebied,” aldus centralebank-president Klaas Knot. Een tweede belangrijke voorwaarde is dat toezicht en het resolutiemechanisme (om probleembanken te kunnen opknippen zonder schade voor de economie), inclusief financiering, zoveel mogelijk gelijktijdig worden opgericht. „Dit wordt tevens benadrukt in de conclusies van de Europese regeringsleiders, die streven naar invoering van het resolutiemechanisme voor juni 2014. Wanneer alleen toezicht op Europees niveau wordt gebracht, maar het resolutiemechanisme voorlopig nog nationaal blijft, kunnen belangenconflicten ontstaan. De toezichtbeslissing, bijvoorbeeld om een bank af te wikkelen, wordt dan namelijk op het centrale niveau genomen, terwijl de rekening van een dergelijke beslissing op het nationale niveau moet worden betaald. Het principe “wie bepaalt, betaalt” moet hierbij leidend zijn. Gelijktijdige inrichting vermindert verder ook de risico’s voor de belastingbetaler, omdat de Europese resolutie-autoriteit door vroegtijdig ingrijpen afwenteling via Europese financieringsmechanismen voorkomt,” zo betoogt Knot.

De Europese schuldencrisis is verre van over, stelt Willem Buiter, hoofdeconoom bij de Citygroup. Er is te veel schuld en er moet worden afgeboekt, wellicht ook op Nederlandse hypotheken. In het FD van dit weekend staat een buitengewoon interessant artikel onder de kop: Na boetedoening volgt schuldvergeving. Daar zegt hij over de huidige stand van zaken “We beleven een periode van valse rust. De markten onderschatten de risico’s volledig. De kans op een uiteenvallen van de eurozone is van tafel, maar dat geldt zeker niet voor het risico op wanbetaling door overheden, banken en huishoudens, waarvan er vele onhoudbare schulden torsen. Deze risico’s zijn niet langer volledig verdisconteerd in de koersen. De markten veronachtzamen nu die gevaren en kijken alleen naar de liquiditeit die de ECB in het systeem kan pompen.” Beleggers gaan er dus vanuit dat de ECB de problemen wel zal oplossen zodra die manifest worden. Die aanname is te voorbarig. Over de schuldposities van de zwakke eurolanden zegt Buiter over de onhoudbaar hoge schuldposities: “Dat betekent dat ze moeten worden afgeschreven. Zelfs na twee van die operaties in Griekenland is duidelijk dat er nog meer moet gebeuren. De eurolanden zullen spoedig claims moeten opgeven. Ik denk dat zelfs het IMF niet volledig terugbetaald wordt. Waarschijnlijk zal de schuldvergeving aanvankelijk via uitstel van betaling verlopen, verlenging van de looptijd van de leningen, en een verlaging van de rente. Uiteindelijk zullen de leningen eeuwigdurende obligaties met een couponrente van nul procent worden. Maar na Griekenland komt Ierland aan de beurt, dan Portugal, Cyprus en Spanje. In het geval van de Ieren zal het gaan om “official sector involvement”, in die andere waarschijnlijk om een combinatie van publieke en private vergeving. In sommige landen moet ook de private schuld geherstructureerd worden. Mogelijk ook in Nederland op de woningmarkt.”

Kort Nieuws

Minder orders voor Duitse fabrieken;

Truck- en trailerverkoop daalt verder;

Deta8ilhandelsverkopen in december licht omhoog;

Internationale handel Duitsland krimpt stevig;

Amerikaanse banken betalen miljarden dollars voor huizencrisis;

Aantal starters daalt, aantal zzp'ers stijgt;

EIB trekt €200 mln uit voor MKB;

Merkel belooft: geen belastingverhoging;

ING ziet geen snelle economische opleving;

Productie Duitse industrie groeit nauwelijks in november;

De Ierse overheid verkoopt voor minstens €500 mln zogenaamde coco's (converteerbare obligaties) in de BoI aan private investeerders. De Ierse Staat heeft momenteel een belang van 15% in de Bank of Ireland;

Huurverhoging scheefwonen voorlopig afgewend in de 1e Kamer;

Koopkracht daalt in de komende jaren met 16%;

BKR: Het aantal consumenten met een lening en betalingsachterstand is in 2012 met 30.000 gestegen tot 700.000.

Slotstand indices 11 januari 2013/week 2: AEX 350,13; BEL 20 2.496,80; CAC 40 3.706,02; DAX 30 7.715,53; FTSE 100 6.121,58; SMI 7.188,22; RTS (Rusland) 1.571,73; DJIA 13.488,43; Nasdaq 100 2.748,26; Nikkei 10.801,57; Hang Seng 23.264,07; All Ords 4.733,80; € $1,3344; goud $1662,70 dat is €40.039,32 per kg. 

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.