UPDATE11082012/128 Een kabinet van Nationale Eenheid

Deze week was het vijf jaar geleden dat de ECB met €95 mrd over de brug moest komen om de financiële markten weer op gang te krijgen. De reden lag in de VS. Veel banken hadden Amerikaanse rommelhypotheken op de balans en de banken onderling vertrouwden elkaar niet meer: de ECB moest ingrijpen. “Als je het in één zin samenvat is het toch wel de ergste financiële crisis sinds de tweede wereldoorlog”. En hoewel de crisis niet vrolijk stemt, hebben we die crisis nu juist te danken aan ons eigen optimisme. “Als we het hebben over de oorzaak van de crisis, dan heeft het te maken met een massale onderschatting van financiële risico’s. Dat heeft enerzijds te maken met overoptimisme, anderzijds is het menselijk falen en van alle tijden. Maar het heeft ook te maken met verkeerde prikkels en die kan je wegnemen. Maar het overoptimisme dat is van alle tijden”, zegt ING-econoom Van Vliet. Dat zit nou eenmaal in de mens en dus horen crises er gewoon bij, zegt Allard Bruinshoofd, macro-econoom bij de Rabobank. “Uiteindelijk zit het in de genen van de mens. Dit overenthousiasme dateert al uit de oertijd in de vorm van jagen en verzamelen/hamsteren en met name dat laatste wil nog wel eens wat te veel worden.” We hebben de afgelopen jaren ook wel wat geleerd, zegt Van Vliet. “De belangrijkste les is dat het financiële systeem veiliger en eenvoudiger moet worden. Dat betekent grotere buffers, maar ook striktere regels.” Het probleem is echter dat de uitvoering lang, veel te lang, op zich laat wachten. Een terugblik: op 9 augustus 2007 kon de Britse hypotheekbank Northern Rock zichzelf niet langer financieren, collega-banken waren bang geworden voor de grote hoeveelheden giftige leningen in het financiële systeem en leenden elkaar niet meer. Er ontstond spontaan een bankrun. Lange rijen verzamelden zich voor de loketten van de bank van mensen die hun tegoed wilden opnemen. De Europese Centrale Bank pompte ijlings €200 miljard in het interbancaire circuit, maar toen wist de financiële wereld dat er echt wat aan de hand was en de markten raakten in een vrije val. Na Northern Rock meldde BNP Paribas funding problemen en zo ging de sneeuwbal rollen. Ruim een jaar later viel de Amerikaanse bank Lehman Brothers van de ene dag op de andere, het was de genadeklap. De gebeurtenissen liepen harder dan de politici en centrale bankiers konden behappen: er werden wereldwijd duizenden miljarden in de economie gepompt, de rente ging naar bijna nul en er werden noodfondsen opgericht. Tot op heden alles zonder succes, de wereld zit nog altijd met de gevolgen van de crisis. Wat begon met het bundelen van slechte hypotheken in de VS, de zogeheten sub prime-leningen, eindigde in een credit crunch en uiteindelijk een economie die vrijwel tot stilstand kwam. Nu, vijf jaar later, hebben we nog eens vijf jaar nodig om de rekening van alle verbrande of verjubelde miljarden te betalen. Waar de crisis in de VS begon, lijkt nu daar ook de sleutel tot herstel van de wereldeconomie te liggen.

De huren dalen en de huurcontracten worden korter. ‘De onzekerheid in het commerciële vastgoed over de huurinkomsten neemt toe’. En het einde is nog niet in zicht. In blog nr 127 meldde ik al het sombere nieuws dat de Nederlandse kantorenmarkt in de eerste helft van 2012 verder in het slop is geraakt. De leegstand nam sinds begin dit jaar toe van 14,5% naar 15,4%. Het aantal leegstaande vierkante kantoormeters steeg met bijna 7% naar een record van 7,62 miljoen. Er werd 25% minder m2 kantoorruimten in gebruik genomen. De toename van de leegstaande m2 komt vooral door het vrijkomen van bestaande, oudere kantoren. Bij de ING liepen de voorzieningen voor het commercieel vastgoed op tot € 120 mln, veel meer dan in de eerste drie maanden. Het aandeel van de slechte leningen (een betalingsachterstand van meer dan 90 dagen) in de portefeuille liet eveneens een stijging zien. De voorzieningen bij ING hebben vooral betrekking op de markt voor vastgoedleningen in Nederland, die 51% van de totale portefeuille van ruim € 31 mrd bedragen. Ook in Groot-Brittannië en Australië gaat het niet goed, maar daar heeft ING minder leningen uitstaan. Toch zegt de ING dat ze ‘gemiddeld een nette vastgoedportefeuille’ hebben. Het gaat om leningen aan institutionele klanten die vastgoed verhuren. ‘Veelal op A-locaties. Al zit er natuurlijk hier en daar vastgoed bij dat een B-locatie is geworden.’ De institutionele klanten krijgen steeds meer te maken met contractverlengingen tegen een lagere huur. Ook wordt er vaak minder ruimte verhuurd, wat leidt tot leegstand. ‘De markt is ook onzekerder geworden doordat contracten, die voor een kortere termijn worden afgesloten dan voorheen’. ‘De verhuurders zijn dus voor minder lange tijd zeker van hun inkomsten.’ Minder huurinkomsten en kortlopender contracten drukken de waarde van een kantoor- of winkelpand. Daarnaast stijgt het risico dat vastgoed-ondernemingen hun rente- en aflossingverplichtingen niet kunnen voldoen. Eerder dit jaar stelde toezichthouder, de Nederlandsche Bank, dat een kwart van de leningen in het Nederlands vastgoed minder waard is geworden dan het onderpand. Volgens DNB kan dit banken al op korte termijn in problemen brengen. Dit en volgend jaar moet 30% van de in totaal voor € 80 mrd aan bankleningen in het commercieel vastgoed geherfinancierd worden. DNB wil dat er snel een juiste waardering komt van het commercieel vastgoed. Door de dalende huizenprijzen moest ING in het afgelopen kwartaal ook meer voorzieningen treffen op zijn Nederlandse hypotheken. Die liepen op van € 37 mln naar € 53 mln. De betalingsachterstanden blijven stabiel.

Ons land wordt momenteel geconfronteerd met een zware economische crisis en een oplopende werkloosheid. Zowel bij werkgevers als de vakbeweging wordt er getwijfeld aan de daadkracht van politiek Den Haag: maar liefst vijf verschillende kabinetten binnen tien jaar. In werkgeverskringen bestaat een sterke stroming om het poldermodel nieuw leven in te blazen. Verkennende besprekingen met vakbondbestuurders hebben inmiddels al plaatsgevonden. Die moeten er uiteindelijk toe leiden dat het weer mogelijk wordt op centraal niveau afspraken te maken waarbij op een evenwichtige wijze rekening wordt gehouden met werkgevers- en werknemersbelangen. Voor internationale bedrijven speelt een essentiële rol dat deze een bijdrage leveren aan een verbetering van hun concurrentiekracht. Daarnaast kunnen eensgezinde werkgevers en werknemers met politiek Den Haag afspraken maken over een effectieve aanpak van de economische malaise in ons land. Tegenstanders van het poldermodel zijn niet blij met het werkgeversinitiatief. Ze vinden dat het model niet past bij deze tijd. Het is in hun ogen ouderwets, stroperig, niet daadkrachtig, terwijl de uitkomsten te vaak waterige compromissen zijn. Deze kritiek snijdt hout en kan niet worden genegeerd.

In het laatste blog heb ik aandacht besteed aan het vluchtgedrag van de Nederlandse kiezer in de peilingen van de verkiezingen van 12 september a.s. De onzekere kiezers kijken zowel naar links (SP) als naar rechts (PVV). Hebben ze daar veel van te verwachten: nee. Beide partijen kunnen wellicht op onderdelen scoren maar de onduidelijkheid op hoofdlijnen blijft. Ik zie het als een proteststem om 'oude politieke garde' duidelijk te maken dat de toekomst van dit land in nevelen gehuld is. Het centrum van de macht is niet bij machte helderheid te verschaffen waar Nederland, de Europese Unie en de eurozone over tien jaar zullen staan. En voor al die lezers van dit blog die tien jaar een te lange periode van vooruitzien vinden: zelfs voor 2 jaar slagen ze daar niet in. Zelfs voor 6 maanden nog niet! De politiek hopt van EU-top naar EU-top en dan nog draagt de besluitvorming niet bij aan het scheppen van duidelijkheid: geen visie, geen perspectief. Deze groep van regeringsleiders en ministers van Financiën zijn niet capabel de TGV van het Nieuwe Europa in beweging te krijgen. Triest maar wel waar. Ik doe het niet voor de eerste keer maar ik zeg het nog maar eens: ik verwijt de huidige Europese politieke elite onbekwaamheid de problemen van deze tijd aan te pakken en op te lossen. Dat beeld is nu zelfs doorgedrongen tot het kiezersvolk van dit land. Ik heb er geen enkel vertrouwen in dat de politiek, nadat de verkiezingsuitslag van 12 september bekend is, erin zal slagen een slagvaardig kabinet met een visie op de toekomst te vormen. Ze moeten het zelfs niet eens willen proberen. Ik adviseer de majesteit om een Kabinet van Nationale Eenheid te laten formeren. Laat het vaderland een beroep doen op bekwame landgenoten, die wel weten van wanten, die de TGV wel op de rails krijgen. Die weten waar Abraham de mosterd haalt (bij Luycks, grapje). Stop de bezuinigingen, activeer de hervormingen: arbeidszaken, pensioenen, zorg, hypotheekrenteaftrek, woningmarkt, onderwijs en de (kennis)economie en zet de opbrengst van de hervormingen in op groei. Er moet daadkracht getoond gaan worden en dat kunnen we op dit moment niet van de politiek verwachten. Als we kijken naar het debacle van het Kunduz-akkoord, dat al binnen 2 weken om zeep was geholpen omdat het kabinet Rutte-1 2 onderdelen niet wilde uitvoeren voor de verkiezingen en GL en de VDD de gemaakte afspraken niet overnamen in hun partijprogramma's, dan was achteraf bezien de euforie in politiek den Haag over dit reddingsplan een lachertje. En dat de 5 politieke partijen, die zich oriënteren op het midden, VVD, PvdA, CDA, D66 en GL, geen eigen visie hebben op het €-dossier, is voor de burgers en de toekomst van dit land buitengewoon triest. Ze maken zich ervan af met een Jantje van Leyden door de aanname van 'Nederland kan niet buiten Europa en dus moeten we maar meegaan met de voorwaarden, die worden gesteld'. U weet hoe ik daar over denk! Ik heb in het verleden regelmatig de lange golf theorie van de Russische econoom Kondratieff op tafel gelegd. Ik doe dat vandaag weer. We bevinden ons nog altijd in een overgangszone tussen het vierde segment, de winter, en de start van het eerste segment, de lente, van de volgende 60-jarige lange golf. In deze periode moeten we ons ontdoen van alle overtollige ballast die is ontstaan sinds 1949, toen de laatste lange golf van start ging. Dat proces verloopt moddertraag. Afstand doen van verworven rechten is een moeizaam proces in een democratie. De volgende generatie wordt, terecht, onrustig dat de baby-boomers de tijd nemen voor het opruimen van wat ik noem de 'overtollige ballast'. Dat als gevolg daarvan groeivertragingen optreden is het logisch gevolg ervan. We moeten wel in ons achterhoofd de optie houden van de enorme puinhoop er in Europa is ontstaan bij het afsluiten van de vorige lange golf: half Europa lag in puin en het continent was straatarm. We praten over 1945, over het puinruimen, de wederopbouw, het Marshall-dollars en de start van de nieuwe golf in 1949. Toen stonden de neuzen wel allemaal rechtsgericht. Toen, door de oorlog van 1939-1945, lukte het wel. Waarom nu niet? Is er een diep dal nodig om beweging te kunnen forceren? Ik hoop dat het gezond verstand het wint. Voor de goede orde: het gaat dus ook om kapitaalvernietiging. Om geld dat niet nodig is voor de opstart van de 'lente' van Kondratieff.

Op de weekendeditie van Trouw staat op de cover: Vaarwel Zuid-Europa. Waarom we de euro niet willen redden. Het artikel van hoogleraar economie en voorzitter van het economisch onderzoeksinstituut IFO in Muenchen: Hans-Werner Sinn is lezenswaardig. De ramp in Europa heeft zich al lang voltrokken, schrijft hij. Het is duidelijk dat in het zuiden reusachtige verliezen moeten worden genomen: onroerend goed heeft zijn waarde verloren en leningen aan bedrijven zijn niets meer waard. De oplossing ligt niet bij het aanzetten van de geldpersen, maar in strenge beperkingen van de uitgaven en gelijktijdige vergroting van het concurrentievermogen. Maar het lijkt erop, nu volgt de waarschuwing, dat de politici die de besluiten moeten nemen (en hun raadgevers) zich liever begeven op glad ijs en niet de financiele markten maar 'iedereen', hier worden dus ook bedoeld de Europese burgers, op te laten draaien voor de schuldenberg die in Zuid-Europa is ontstaan. De trojka heeft aan de zes crisislanden van de eurozone, Cyprus, Italië, Spanje, Portugal, Ierland en Griekenland, al €1,53 biljoen beschikbaar gesteld. Dat geld is, zo goed als helemaal, in een bodemloze put gevallen. Vanuit het ESM zou dat bedrag nog kunnen oplopen tot €2,2 biljoen. Een biljoen is een 1 met 12 nullen. Als met dat bedrag de problemen niet zijn opgelost gaat dat Duitsland alleen al €771 mrd kosten. Het prijskaartje wat daaraan hangt voor ieder hoofd van het gezin in Nederland is €9.900, in Frankrijk is dat €8.990 en in Slowakije €4.800. Voor de Duitsers is het minder dan bij ons n.l. €9.400. Zou dat niet het generale thema moeten zijn voor de verkiezingen van 12 september? Sinn zegt dat de problemen binnen de eurozone zich niet laten oplossen door meer schulden te scheppen. Er zijn radicale schuldsaneringen nodig in de zwakke landen die niet ten laste van de burger maar ten laste van de kredietverleners moeten komen. Een groot deel van het geld is al verloren, zegt deze hoogleraar economie, en hoe eerder de verliezen genomen des te sneller we een streep kunnen trekken onder dit probleem-dossier. Vraagje aan deze Duitse hoogleraar: als de financiele wereld de sanering van de schuldenberg voor haar rekening moet gaan nemen, welke gevolgen heeft dat voor het bankwezen binnen en buiten de eurozone?

Prof Tissen schreef deze week een column over de schulden kwijtschelden . De regeringleiders hebben van alles geprobeerd maar het 'ei van Columbus' hebben ze niet gevonden. De schuldencrisis in de eurozone wil zich maar niet oplossen. Prof Tissen heeft al veel eerder gewezen op de ultieme aanpak van het kwijtschelden van schulden > 60% bbp voor alle eurolanden. Dus ook voor Duitsland, Frankrijk en Nederland. Daarmee beloon je in feite slecht gevoerd beleid, maar iedereen krijgt dan wel een herstart. Hij onderschrijft mijn standpunt dat de aanpak van de Griekse schuldencrisis door de trojka niet zal leiden tot de doelstellingen zoals die zijn geformuleerd. ©2012 Tissen is duidelijk als hij schrijft 'Als er geen definitieve breuk met het bestaande beleid komt, zullen de bezuinigingsmaatregelen van Griekenland geen enkel positief effect hebben op de schuldenlast en deze zelfs vergroten. Van de regen in de drup dus. Eerdere pogingen om beleggers in Griekse staatschuld via kwijtschelding mee te laten betalen aan de grote schoonmaak van Griekenland (onder leiding van de nadien afgetreden Charles Dallara van het IIF), liepen uit op een hard bevochten succes voor de regering van toenmalig premier Lucas Papademos (ook hij is al weer vergeten), maar bleek tegelijkertijd slechts een druppel op een gloeiende plaat te zijn. Uit de bedrijfskunde is bekend dat je schulden van een onderneming ofwel met een groots gebaar moet kwijtschelden, of je kunt het maar beter laten op weg naar een daadwerkelijk faillissement.' Het IMF, de belangrijkste partner van de trojka, kiest voor een andere weg dan die nu wordt gevoerd. Helemaal helder is Christiane Lagarde nog niet geweest maar er is een gerede kans dat zij kiest voor hervormingen en groei en de bezuinigingen worden even terzijde geschoven. Over de optie om staatsschulden kwijt te gaan schelden schrijft Prof Tissen 'Het kwijtschelden van schulden is verre van pijnloos. Er zal van alle kanten ingeleverd moeten worden. Het gaat vooral om het eerlijk verdelen van de pijn en dat proces vraagt om gezagvolle politieke coördinatie ter voorkoming van oorlog. Er is echter ook een korte weg als het om kwijtschelding gaat. Alle lidstaten hebben uiteraard staatsschuld. Maar niet met alle staatsschuld wordt gehandeld. Tot wel 30% blijft vaak in eigen bezit en kan dus eenvoudig weggestreept worden, trapsgewijs. Dan is er ook de mogelijkheid dat het ESM een banklicentie krijgt en in feite een pan-Europese schuldenbank wordt die naast (of zelfs onder) de ECB bestaat en daar monetair in concurrentie mee is. Dit is echter een parkeeroplossing die niets verandert aan het plaatje van overmatige – en dus onhoudbare- schuld. Zullen de Europese regeringsleiders onder aansporing van het IMF van koers veranderen en overgaan tot kwijtschelding?' Een vraag die niet gesteld wordt en dus onbeantwoord blijft is welke consequenties dat tot gevolg heeft bij banken met solvabiliteits- en/of liquiditeitsproblemen. Betekent dat dat de herkapitalisatie eisen nog zwaarder worden voor het Europese bankwezen? Als het IMF zou gaan kiezen voor een nieuwe aanpak van de Griekse problemen, hervormen, economische groei, herstel van de koopkracht en daarna de schuldenberg gaan afbouwen waarin kwijtschelding van schulden wordt meegenomen, ga ik met Lagarde mee. Maar gedeeltelijke kwijtschelding van schulden in de hele eurozone is onbetaalbaar. Het lootst het bankwezen in zwaar weer. Dat brengt ons dichter bij onheil dan bij de oplossing.

In het vorige blog heb ik Johan te Hove van repliek gediend op zijn vraag of het aanzetten van de geldpersen door de ECB niet de oplossing is van de schulden- en banken- en eurocrisis. Ik lees ook een reactie van de econoom Harm Schelhaas. Hij schrijft daarin wel de oplossing te zien voor de Europese problematiek. Zijn onderbouwing is verre van sterk. Hij verwijst naar de VS en Engeland waar de centrale banken van deze mogelijkheid gebruikmaken en met veel succes. De vaststelling is juist, de conclusie is voorbarig. Het is veel te vroeg om vast te stellen of het inzetten van deze monetaire verruiming langdurig stand kan houden. Kortstondig: ja, maar op de lange duur frustreert het laten draaien van de persen het monetaire systeem. De geschiedenis heeft voorbeelden te over over de mislukkingen van geldverruiningen waardoor het vertrouwen in de valuta afneemt, hetgeen dan leidt tot soms wel catastrofale gevolgen. Het enige positieve is dat er tijd gewonnen kan worden, negatief kan zijn dat er inflatie ontstaat en de rente extreem laag blijft, waardoor de koopkracht afneemt. Schelhaas citeert vervolgens de in 2008 gelauwerde winnaar van de Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie, Paul Kruger, hoogleraar economie aan de Princeton-universiteit, voor zijn analyse van handelspatronen en de plaatsbepaling van economische activiteiten, betrekking hebbend op de schaalgrootte in internationale handel. Hij bepleit in zijn boek “Stop the recession now” monetaire verruiming. Het zij zo. Hij is ook een mens en ieder mens kan foute inschattingen maken, ook de schrijver van dit blog. Zodra de in omloop zijnde hoeveelheid geld de behoefte overschrijdt, die beleggers en investeerders nodig hebben om de wereldeconomie van voldoende financiële middelen te voorzien, dan zou het 'alle hens aan dek' moeten zijn. Een signaal daarvan kan zijn een extreem lage rente, zoals momenteel voor de euro en de dollar.

Kort nieuws:

Het Amerikaanse overheidstekort kwam vorige maand uit op 69,6 miljard dollar, tegen $129,4 mrd een jaar eerder. De uitgaven van de Staat daalden met 12% tot $254,2 mrd. De inkomsten stegen met 16% tot $184,6 mrd. Een aanzienlijk deel van de afname van het tekort kwam doordat uitgaven die normaal gesproken in juli zouden hebben plaatsgevonden al eind juni werden gedaan, omdat 1 juli op een zondag viel. Het ging hierbij om een bedrag van $35 mrd. In de eerste 10 maanden van dit begrotingsjaar nam het tekort van de VS met 126 miljard dollar af tot 973,8 miljard dollar. Het gat op de begroting eindigt het jaar waarschijnlijk voor het vierde achtereenvolgende jaar boven de grens van 1000 miljard dollar. Dat cijfer wordt door de Republikeinen vaak aangegrepen om president Barack Obama te beschuldigen van slecht financieel beleid;

De economische groei in China vertraagt ondanks alle inspanningen van de overheid de daling tot stand te brengen. In juni steeg de export nog met 11,3%, in juli was dat cijfer nog maar 1%. De invoer steeg in juni met 6,3%, in juli nam de invoer af tot 4,7%. Het Chinese handelsoverschot nam de afgelopen maand ook af van $31,7 mrd naar $25,1 mrd. China is de grootste exporteur ter wereld, maar wordt ook geraakt door de gevolgen van de economische crisis, niet alleen in de VS maar zeker ook in Europa. Intern zijn er problemen in de vastgoedsector en dalende consumentenuitgaven;

De Duitse economie is in het tweede kwartaal, naar verwachting, gematigd gegroeid, maar de eurocrisis zorgt voor ,,aanzienlijke risico's''. Dat stelde het Duitse ministerie van Economische Zaken. ,,Na de sterke groei in het eerste kwartaal, is het momentum aanmerkelijk verzwakt door een internationale groeivertraging''. ,,De schuldencrisis in sommige eurolanden drukt op de economie en maakt bedrijven onzeker en voorzichtig.''

Het vertrouwen in de euro wordt verder aangetast. Het Noorse staatsfonds dat circa $600 mrd aan Noorse olieopbrengsten beheert/belegd heeft, na Portugees en Iers papier nu ook Britse, Franse en Italiaanse obligaties van de hand gedaan. Ondanks de alsmaar stijgende aandelenkoersen heeft het fonds toch de posities teruggebracht om de risico's te beperken. Iedere Noor het een belang van $120.000 in het fonds dat gevoed wordt met de opbrengsten van de olie-export. Noorwegen is geen lid van de EU/eurozone, maar is wel lid van de Europese Economische Ruimte (EER): een akkoord tussen de 27 landen van de Europese Unie en de Europese Vrijhandels Associatie (EVA), een samenwerkingsverband dat het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal tussen de deelnemende landen bevorderd. Ook wordt er samengewerkt op economisch gebied. De EER bestaat sinds 1992;

Vluchtgedrag kiezers naar de vleugels als gevolg van grote onzekerheden over de toekomst;

Ik heb enkele weken al gewezen op de stijgende voedselgrondstofprijzen door misoogsten als gevolg van te droog dan wel te nat weer. Vooral de droge zomer en de hitte in de VS tot een lagere opbrengst van granen geleid. Als gevolg daarvan gaat brood komende maand met 15 tot 20 cent omhoog;

In navolging van India en China investeert nu ook Brazilie miljoenen dollars in Afrika;

Als de medailles die door sporters uit de EU op de Olympische Spelen zouden worden samengevoegd zou Europa nummer 1 op de medaillespiegel staan;

De Duitse minister van Economie heeft zich opnieuw zeer teleurgesteld getoond over de hervormingspogingen in Griekenland. „Ik ben gedesillusioneerd”, zegt minister Philipp Rösler. „Samen met het Duitse bedrijfsleven heb ik de Griekse regering meermalen ondersteuning aangeboden. Bijna geen enkel aanbod is van Griekse zijde aangenomen.” Rösler had eerder al gezegd dat een Grieks vertrek uit de eurozone hem niet meer afschrikt. De Griekse regering heeft het begrotingstekort in de eerste 7 maanden van het jaar verlaagd met circa €3 mrd. Het doel was echter €4,5 mrd;

De Belgische economie zal voor het eerst sinds 2009 opnieuw in een recessie belanden, voorspelde gouverneur Luc Coene van de Nationale Bank van België (NBB). Het bruto binnenlands product van België kromp in het tweede kwartaal al met 0,6 procent. Coene verwacht ook een afname in het derde kwartaal, waardoor er officieel opnieuw sprake zou zijn van een recessie. ,,Ik verwacht dat de Belgische economie over het hele jaar licht zal krimpen", zegt de president van de Belgische centrale bank. De recessie heeft gevolgen voor de overheidsbegroting. Volgens hem overschrijdt het tekort dan de EU-norm van 3%. België had de EU een tekort van hooguit 2,8 procent beloofd;

De verkoop van computers in de EU neemt af. Weliswaar niet spectaculair. Een jaar geleden werden er 2,4% meer PC's verkocht.

Slotstand indices 10 augustus 2012/week 32: AEX 333,50; BEL 20 2.343,99; CAC 40 3.435,62; DAX 30 6.944,56; FTSE 100 5.847,11; SMI 6.483,44; RTS (Rusland) 1.413,25; DJIA 13.207,95; Nasdaq 100 2.722,96; Nikkei 8.891,44; Hang Seng 20.136,12; All Ords 4.302,80; € $1,2291; goud $1620,50 dat is €42.357,53 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.