UPDATE11042011

Democraten en Republikeinen in het Amerikaanse Congres hebben op de valreep een akkoord bereikt over de begroting voor het komende halfjaar, maar volgens volgers van de Amerikaanse politiek is de strijd nog maar net begonnen. De verschillen van mening tussen beide partijen over de overheidsuitgaven in de komende 6 maanden zullen naar verwachting de rest van de ambtsperiode van president Barack Obama overschaduwen. Voor middernacht is een compromis bereikt in Washington over pijnlijke bezuinigingen ter waarde van $38 mrd, de grootste bezuinigingsoperatie ooit in de Amerikaanse geschiedenis. De dollar sloot de week af op 1,4481, Brent noteerde $126,65 en goud steeg verder naar $1475 per troy ounce (= 31,1034768 gram). Er gaan dus 32,15074657 troy ounces in een kilo. Bij de huidige dollarkoers t/o de euro bedraagt de kiloprijs goud dus 32.750 euro (recordprijs).

Binnen de EU is de strijdbijl weer even begraven als het over bootvluchtelingen gaat die van Noord-Afrika komen. Berlusconi heeft de verstrekking van 25.000 visa voor een 3 maanden toegang tot de Schengenlanden, waarmee hij heeft gedreigd, ingetrokken en Frankrijk heeft toegezegd samen met Italië in de Middellandse Zee te gaan patrouilleren om bootjes met vluchtelingen terug te sturen naar van waar ze gekomen zijn.

Staatssecretaris Frans Weekers van Financiën heeft een gat gedicht in de belastingwetgeving waarmee multinationals voor mogelijk honderden miljoenen euro's vrijstelling van belasting probeerden te regelen. Het gaat om een mogelijk lek in de vennootschapsbelasting, de winstbelasting van bedrijven. Een aantal multinationals heeft vanuit Nederland belangen in buitenlandse dochterbedrijven en die staan genoteerd in dollars of ponden. De valutaverliezen op die deelnemingen willen ze met een beroep op een uitspraak van de Europese rechter aftrekken van de vennootschapsbelasting, maar voor de valutawinsten willen ze gebruik blijven maken van een speciale vrijstelling in Nederland. ,,Eten van twee walletjes'', vindt Weekers dat en hij neemt daarom maatregelen, zodat de bedrijven ook de valutawinsten moeten aangeven. Als de bedrijven hun zin zouden krijgen, zou de schatkist mogelijk honderden miljoenen euro's mislopen.

De FNV waakt er volgens vakbondsvoorzitter Agnes Jongerius voor dat werkgevers ,,alles naar zich toe trekken'' bij pensioenhervormingen. De FNV-voorzitter waarschuwt werkgevers die denken dat alle financiële risico's bij werknemers komen te liggen. Deze werkgevers hebben het volgens haar mis en kunnen een confrontatie met FNV-bonden aan de cao-tafel verwachten.

Deze boodschap gaf Jongerius af na een overleg met bestuurders van vakcentrales FNV, CNV en MHP in Utrecht. Zij wil binnen de FNV de onrust wegnemen over een mogelijk AOW- en pensioenakkoord tussen het kabinet, werkgevers en de vakbeweging. Vakbondsleden vrezen dat alle risico's bij de werknemers komen te liggen en dat de werkgevers de handen aftrekken van hun verantwoordelijkheden.

Miljoenenrisico voor gemeenten, die plaatselijke profvoetbalclubs financieel steunen. Het NRC meldt dit weekend dat het risico zou gaan om ten minste 235 miljoen euro. Dit cijfer komt uit een enquête van de krant onder 33 gemeenten met clubs in de eredivisie en in de eerste divisie. Gemeentebesturen hebben volgens de krant genoeg van clubs uit het betaald voetbal die bij financiële problemen steeds om hulp vragen. Veertien gemeenten die de afgelopen tien jaar de plaatselijke club hebben gesteund, vinden dat eigenlijk principieel onaanvaardbaar. De gemeenten lopen risico met investeringen in stadions (130 miljoen euro), leningen tegen marktconforme rentes aan de club of stadioneigenaar (78 miljoen), of garantstellingen voor leningen bij banken en andere financiers (27 miljoen). Volgens de krant staan zestien van de 36 clubs onder financiële curatele van de KNVB.

Energieleverancier Nuon voorziet een tariefsverhoging per 1 juli 2011. Het zou gaan over een verhoging per aansluiting van € 110 per jaar. Dat komt door een forse stijging van de gasprijs, met ongeveer 16 procent, en een prijsstijging van circa 4 procent voor stroom. De inkoopprijzen van gas, steenkool en olie stijgen al een tijdje door de aantrekkende wereldeconomie. Dit soort ontwikkelingen werkt altijd met vertraging door. De variabele consumentenprijzen voor elektriciteit en gas worden meestal twee keer per jaar aangepast, meestal op 1 januari en 1 juli. De afgelopen jaren is energie in Nederland enorm in prijs gestegen. De tarieven voor stroom en gas zijn in drie jaar tijd gemiddeld met 300 euro gestegen. De stijgingen zouden met name verband houden met de gestegen prijzen voor aardolie. Omdat de gasprijs sterk is gekoppeld aan de olieprijs, betalen huishoudens aanmerkelijk meer voor hun gas. Ook de prijs voor elektriciteit stijgt mee, omdat de stroom in Nederland voornamelijk met gas wordt opgewekt. Ook de benzineprijzen blijven maar doorstijgen, waardoor de koopkracht van de burgers wordt aantast.

Ik schreef al in de vorige UPATE dat “voor de nieuwe stresstest de 90 Europese banken, die daaraan meedoen, een kernkapitaal van 5% van het balanstotaal moeten hebben, heeft de Europese Bank Autoriteit bekendgemaakt. Voor mij is die 5% te laag. De norm zou 8% moeten bedragen om uit de gevarenzone te blijven.Hans Hoogervorst, de vertrekkend voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), onderschrijft dat standpunt. Volgens Hoogervorst hebben de Zwitserse en Britse toezichthouders zich al uitgesproken over de nieuwe kapitaaleisen, geformuleerd onder voorzitterschap van de Nederlander Nout Wellink, en gesteld dat de eisen niet voldoende zijn. ,,Ik ben het met ze eens. Ik denk dat ze in de toekomst hoger moeten zijn.’’ Volgens de zogeheten Basel III-regels moeten banken in de toekomst veel meer kapitaal aanhouden om te voorkomen dat ze in moeilijke tijden in financiële problemen komen. Volgens Hoogervorst mag de eis met ,,een factor van 30 procent’’ hoger liggen dan wat de internationale afspraak is. ,,Het mag wel een tandje hoger.’’ Hoogervorst wees erop dat dit niet geheel pijnloos zal zijn. ,,Als een bank meer kapitaal moet aanhouden, zijn ze ook altijd erg gretig om te vertellen: dan kunnen we ook minder geld uitgeven.’’ De AFM-voorzitter verwacht echter dat de consument dit slechts tijdelijk zal merken en wees op studies die aantonen dat op de lange termijn dit effect er niet is.

De Nederlandse regering is zeer teleurgesteld over de voorlopige uitslag van het Ijslandse referendum over het door Engeland en Nederland met de IJslandse regering gesloten akkoord over terugbetaling van de voorgeschoten spaargelden aan Nederlandse en Engelse spaarders van de failliet gegane internetspaarbank IceSafe. Minister Bos heeft daarvoor 1,3 mrd euro aan IJsland geleend en dat geld zou in 2046 terugbetaald moeten zijn. Een kleine 60% van de IJslandse stemmers heeft de deal deze keer afgewezen. In 2010 stemden 93% tegen het eerder voorstel. IJsland telt 320.000 inwoners, waarvan 230.000 stemgerechtigd zijn. Terugbetaling van de lening aan Nederland en Engeland kost iedere IJslandse burger 12.000 euro. Voor een gezin met 2 kinderen is dat dus 48.000 euro. De Jager heeft al na het eerste referendum ruim een jaar geleden IJsland gedreigd niet mee te zullen gaan werken aan toetreding van IJsland tot de EU. Het klinkt als 'voor wat hoort wat', anderen zullen dat als chantage betitelen. Wat rest is de weg naar de rechter, zegt de Jager nu. De Jager zei zondag dat de IJslanders dom gestemd hebben want het voeren van een rechtszaak kost meer dan die 1,3 mrd euro die Nederland terug wil hebben van de IJslanders. En die 2,5 mrd van de Engelsen dan? Maar als Jan Kees stelt dat het voeren van deze rechtszaak zo duur is dat de kosten de baten overstijgen, moeten we ons dan niet afvragen welke logica we aan het uitvoeren zijn. Stel ………… dat IJsland wint, hoeveel hoeveel miljarden gooien we dan over de balk. De 2e Kamer reageerde positief op de uitspraak van onze minister van Financiën, men had beter eerst kunnen nadenken. We moeten wel oppassen niet te worden neergezet als een hebzuchtig rijk land, dat gokkers, dat waren de betrokken spaarders (hoge rente=hoog risico), de hand boven het hoofd heeft gehouden en de rekening daarvoor wil laten betalen door de IJslandse slachtoffers van die bank. Jan Kees, is er wel diepgaand onderzoek gedaan over de gevolgen van een rechterlijke uitspraak in dit dossier. Stel, de rechter bepaalt dat burgers niet aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de financiële gevolgen van een deconfiture van een commerciële bank. Stel ……. wat kan dat voor gevolgen hebben voor de noodhulp die aan Griekenland en Ierland is verstrekt en binnenkort aan Portugal gaat worden gegeven? Kunnen Ierse burgers opgezadeld worden met de gigantische verliezen die de Ierse commerciële banken hebben geleden door slecht, heel slecht risicobeheer. Worden met een gang naar de rechter in het IJsland-dossier niet veel grotere risico's gelopen als de verleende noodhulp niet blijkt te kunnen worden teruggevorderd? Jan Kees, als ik je een goede raad mag geven: vertel het Nederlandse volk dat jouw voorganger in het IceSafe-dossier en de nationalisering van ABN/Amro en de Nederlandse tak van Fortis+ASR snelle ondoordachte beslissingen heeft genomen, waarmee we achteraf – mogelijk – niet gelukkig zijn. Zeg dat jij dat nooit meer zou doen. Dat jij wel drie keer diep zult nadenken voordat je een besluit neemt. Zeg dat we de fictieve vordering op IJsland voor eigen rekening gaan nemen. Veel succes daarmee.

Gisteravond heb ik gekeken naar een VPRO-documentaire In Turkije. Heel interessant. De grote aantrekkelijkheid die Europa had voor de Turken is verminderd. Europa stelt te hoge eisen en biedt weinig aan. Europa heeft geen geld meer om te besteden, zegt men. De scoop wordt verlegd naar Syrië en Noord-Irak. De visa naar deze landen zijn afgeschaft en de handel naar deze landen vanuit Turkije neem snel toe. Iedere dag passeren 1000 volgeladen Turkse vrachtwagens de Turks/Iraakse grens. De handel met de Arabische landen neemt fors toe en Europa heeft het nakijken, denken de Turkse ondernemers.

We worden vandaag weer eens met de neus op de feiten gedrukt. Ik duid op de instructie van de Europese Bank Autoriteit die heeft bepaald dat het kernkapitaal (ik ga ervan uit dat hiermee het eigen vermogen wordt bedoeld) voor de berekening van de solvabiliteit van de 2e stresstest voor banken is vastgesteld op 5%. Eerdere aannames lagen veel hoger. Als de stresstest van dit jaar een succes moet worden, moet soepel worden omgegaan met het berekenen van het kernkapitaal. Er is, naar mijn mening, naar het eindresultaat toegerekend. Als er met 6%, zou worden gerekend, zou het slagingspercentage te laag zijn geweest. En met 8%, waarvoor ik zou gaan, zouden er banken gaan omvallen. Waarom is de vraag: er is momenteel sprake van een structurele onevenwichtigheid in de financiële wereld, zeg maar bij de banken. Er is veel teveel geld in omloop gebracht dat eerst vernietigd moet worden om een gezonde herstart te kunnen maken. De centrale banken hebben er een puinhoop van gemaakt. De rente is veel te laag, waardoor de prijsvorming op beurzen te hoog is opgelopen. We weten allemaal dat lang niet alle banken even gezond zijn, maar we proberen ze wel allemaal overeind te houden door te sjoemelen met de waarheid. En daar ligt het probleem: 'bad money' moet worden vernietigd en dat gaat gepaard met 'veel au', misschien wel 'heel veel au'. Politieke leiders nemen die verantwoording niet op zich. Ze schuiven liever problemen voor zich uit, zodat ze achteraf kunnen zeggen 'wij hebben alles in het werk gesteld om deze ramp te voorkomen. En dan volgt 'het is de schuld van ………. (hier komt dan te staan een derde partij, maar nooit de politiek; misschien wel 'de financiële markten', de 'credit rating agency's', 'het Midden Oosten', een 'natuurramp'' ). Maar de volgende generatie wil die confrontatie met het verleden van de babyboomers niet op hun bord krijgen. Het wachten is op een wonder dan wel de clash. In het laatste geval is de vraag: als gevolg van de ineenstorting van het economische stelsel, dan wel het financiële karkas of als gevolg van een natuurramp of oorlog. Ik heb het antwoord niet paraat.

Het volgende blog ga ik schrijven voor mijn 3 kleinkinderen. Niet om nu al te lezen maar voor later, als ze met vragen zouden willen komen. Net zoals ik vragen had aan mijn moeder over de Groote Depressie van de 30er jaren van de vorige eeuw. Toen de crash van 24 oktober 1929 (Zwarte Donderdag) plaatsvond was mijn moeder 21. Ze was opgegroeid in de hoogconjunctuur van de 20er jaren. De DJIA noteerde voor de crash 381,17, momenteel noteren we > 12.000,00. Het was de tijd van de charleston. Het dieptepunt van de DJIA was op 8 juli 1932 op een koers van 41,22. Na 1935 was het ergste achter de rug, volgens mijn moeder. Mijn vader was een ambachtsman en verdiende 42 gulden in de maand en daar konden mijn ouders goed van rondkomen. Daarbij moet ik wel opmerken dat mijn moeder toen ze trouwde een nieuw huis meekreeg. Haar vader, mijn opa dus, had midden in de crisis een huis, twee onder een dak, laten bouwen voor 3.000 gulden. Door de crisis konden veel leningen niet terugbetaald worden waardoor banken failliet gingen. Dit had een sneeuwbaleffect tot gevolg waardoor de verslechterende economie versneld in een depressie terecht kwam. Nog extra gevoed door de deflatie (producten werden goedkoper) die daardoor ontstond en het instorten van de handel belandde vervolgens de hele wereld in een laagconjunctuur. Ik zal mijn kleinkinderen proberen uit te leggen waarom mensen die mijn blogs lezen vinden dat 'de auteur gek is'. Een pessimist pur sang. Men vindt dat ook als de economie en de financiële stand van zaken reden geven tot bezorgdheid, dat nog niet zo nadrukkelijk moet worden benadrukt. Je moet altijd met een positieve inslag negatieve ontwikkelingen benaderen. In het realisme is men heden ten dage niet geïnteresseerd. Dat het financiële systeem op enig moment instort: daar wordt niet aan getwijfeld maar de vraag wanneer, waar en waarom kan ook ik niet beantwoorden. Ik blijf, om toch vooral mezelf te kunnen blijven, een realist. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.