UPDATE10102017/398 Vertrouwen in de toekomst, gaat Rutte III uitstralen

Dit is een tussentijds blog, dat ik post nadat het onderhandelaarsakkoord van VVD, CDA, D66 en CU, aan de Tweede Kamer is gepresenteerd. Het beleid dat Rutte III gaat voeren staat onderaan dit blog.

Aan de vooravond van de afronding van de kabinetsformatie treden prominenten van de VVD en het CDA naar buiten met kritiek op het regeerakkoord, zoals dat afgelopen weekend in elkaar getimmerd was door de voormannen van de VVD, CDA, D66 en CU. Al eerder heb ik Sybrand van Haersma Buma neergezet als een politieke leider die vooral kijkt naar het verleden. Hij profileert zich als een verdediger van het behoud zoals dat in het verleden was. Het ontbreekt hem aan een visie op de toekomst. Sybrand van Haersma Buma is geboortig van Friesland, waar de CHU, met vooral leden van de Hervormde Kerk in het Noorden van Nederland, sterk vertegenwoordigd was. Zijn vader was burgemeester van Workum en Sneek en zijn grootvader was burgemeester van Stavoren en van Wymbritseradeel. De Christelijk-Historische Unie werd opgericht op 9 juli 1908 en fuseerde in 1980 met de KVP en de AR in het CDA. Het laatste boegbeeld van de CHU, na de Tweede Wereldoorlog, was freule Christine Wittewaall van Stoetwegen. Buma voert nog altijd een streng (Calvinistisch) CHU-beleid van een sociaal- en fiscaal-conservatistische ideologie van de Christelijke democratie. Hij ruilde een maatschappelijke stage voor jongeren van tussen de 18 en 20 jaar, zwaardere straffen voor pooiers en loverboys en het zingen van het volkslied op de scholen en ook nog een verplicht uitstapje naar het Rijksmuseum en de Tweede Kamer, in voor zwaardere onderwerpen als een belastingherziening waarbij het nog maar de vraag is of ouderen daar ook van profiteren. Niet dat ik tegen kunst en cultuur ben, zeker niet. Maar geef het wel een veel bredere scoop. Waar ik op tegen ben is de beperking van de VOC en de Westerse democratie. Ik ben een groot voorstander dat voor kunst- en cultuurvorming op de lesroosters ruimte wordt ingedeeld. Beperk het niet tot Rembrandt en de grote Meesters uit die tijd. Kijk naar het heden en het verleden en beperk dat niet. Kijk ook naar andere musea en naar regionaal werkende kunstenaars. Het CDA is veel te eng bezig, de leider mist visie voor de volgende generaties. De oud-minister Ernst Hirsch Ballin treedt naar voren uit de duisternis en vertolkt de stem van de linkerflank van het CDA in het CDA-blad ‘Christen Democratische Verkenningen’, samen met hoogleraar Paul van Geest, de hoofdredacteur van het blad. Buma krijgt het verwijt van Hirsch Ballin en Van Geest dat de partijleider de in het Program van uitgangspunten van het CDA geformuleerde culturele verscheidenheid ‘helaas loslaat’. Buma sluit migranten niet uit maar, zo vinden zij, ‘het is duidelijk dat hij niet aan hen denkt’ als hij het opneemt voor de boze Nederlander. Dat klinkt discriminerend. Buma stelt in zijn H.J. Schoo-lezing op 4 september jongstleden dat de baan van ‘de gewone Nederlander’ is vergeven aan een immigrant of Oost-Europeaan. De immigrant die Nederlander is geworden maar door zijn naam niet wordt uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek ‘staat in zijn betoog niet op het netvlies’, menen de twee critici. Buma denkt volgens hen vooral aan de boze Nederlander. “Zeker een politicus moet zich het lot aantrekken van degenen die hij tegenkomt en die niet worden gehoord, maar als anderen die evenmin worden gehoord, daarbij des te meer worden afgewezen, raakt de door Buma nagestreefde maatschappelijke verbondenheid nog verder uit het zicht.” De twee CDA’ers vinden verder dat Buma de geschiedenis idealiseert en ten onrechte verzwijgt dat het CDA medeverantwoordelijkheid draagt voor het ontstaan van scheidslijnen in de samenleving. “Er is te lang medewerking gegeven aan het harde economische beleid waarin ook de zwaksten hun ‘eigen broek moesten ophouden’.” In feite staat hier dat Buma verraadt heeft gepleegd aan de Christelijk waarden die het CDA koestert. Over het nut van de maatschappelijke stage voor jongeren nog een kanttekening. Het wordt geen plicht, maar vrijwillige stage. Buma geeft daarbij beperkingen aan: in de zin dat aan het einde van de stageperiode een diploma kan worden verkregen. In hoeverre jongeren een geldelijke vergoeding ontvangen gedurende de leerperiode, is mij nog niet bekend. De tegenprestatie van de politiek zou zijn dat jongeren die hun schoolopleiding niet hebben afgesloten met een diploma, hier een kans krijgen een zogenaamd stage-diploma te krijgen, waaraan de overheid prioriteit gaat toekennen bij solliciterende jongeren zonder een schooldiploma maar met een stagediploma.

De VVD’ers zijn het niet eens met uitgelekte formatieplannen. Huizenbezitters maken zich grote zorgen over het voornemen van de nieuwe coalitie om de wet-Hillen af te schaffen. Mensen die hun woning (bijna) hebben afgelost, moeten door dit plan van VVD, CDA, D66 en CU het eigen woningforfait betalen. De compensatie die ze er tot nu toe voor kregen vervalt geleidelijk. De nieuwe coalitie verwacht een miljard te besparen op het afschaffen van de wet, die ooit in het leven werd geroepen om aflossen te stimuleren. Bij de Vereniging Eigen Huis stromen bezorgde reacties binnen over het coalitieplan. Boze kiezers spuwen intussen hun gal bij VVD, CDA en CU via sociale media en mails. Hans Wiegel en Frans Weisglas van de VVD beklaagden zich in De Telegraaf en het AD over het plan om mensen die hun koopwoning hebben afbetaald weer eigenwoningforfait te laten betalen. Ze spreken van een aflosboete en dat lijkt terecht. Wiegel wijst erop dat de overheid zich onbetrouwbaar toont, door mensen eerst voordeel te bieden in ruil voor aflossing en vervolgens dat voordeel weer af te pakken. „Nu denkt de overheid: daar is wat te halen!” „Mensen zijn de klos”, zegt VVD-coryfee Hans Wiegel. De fracties stonden daarmee onder grote druk om ’nee’ te zeggen tegen het voorstel, dat niet in goede aarde valt. Maar daar is een oplossing voor bedacht door de Tweede Kamer-fractie van de VVD: de opgelegde aflosboete over het eigenwoningforfait wordt niet gespreid in 20 jaar, maar in 30 jaar opgelegd. Het gedrag van de vier onderhandelende partijen is verwijtbaar, met als resultaat dat het vertrouwen in de politiek – opnieuw – wordt beschadigd: politici zijn nu eenmaal niet te vertrouwen. Rutte II slaat zich op de borst hoe goed de doorgevoerde bezuinigingen voor ons land wel niet zijn geweest. Het tegendeel is echter het geval. Bij Defensie is een slagveld aangericht, in de zorg is veel teveel bezuinigd en de problematiek van de pgb’s is niet overal opgelost. Ik herhaal nog een keer dat Rutte niet bekwaam is om dit land naar het Nieuwe Europa te brengen. Hij is een slimme, goedgebekte belangenbehartiger van het bedrijfsleven en het rijkere, goed verdienende deel van de bevolking.

De overheid gaat niet langer onnodig registreren of iemand man of vrouw is. De vier partijen die de nieuwe coalitie gaan vormen, willen dat alle overheden zo veel mogelijk genderneutraal te werk gaan. Het plan betekent dat Artikel 1 van de Grondwet wordt uitgebreid. Discriminatie wegens onder meer religie en ras wordt aangevuld met de seksuele oriëntatie en discriminatie op basis van een handicap. Het geslacht blijft wel in paspoorten staan vanwege de regels in het buitenland. Het plan stond in het zogenoemde ‘roze stembusakkoord’ dat VVD en D66 voor de verkiezingen ondertekenden. Die partijen hebben CDA en ChristenUnie overtuigd. Het CPB zegt over het onderhandelaarsakkoord: ‘bijna iedereen gaat er in koopkracht op vooruit’ maar door het zo te formulieren kan er ook staan ‘niet iedereen gaat er in koopkracht op vooruit’.

Het nieuwe kabinet gaat illegale prostitutie harder aanpakken. Pooiers en escortbureaus zonder vergunning krijgen niet langer alleen een boete, maar er komt ook een gevangenisstraf op te staan. Het kabinet trekt bovendien €3 mln uit om vrouwen en mannen te helpen die uit de prostitutie willen stappen. Kenniscentrum Fier, dat zich inzet tegen mensenhandel, spreekt van “een begin van een vuist tegen het uitbuiten van vaak is zo’n twee keer zo groot als de legale prostitutiesector.

Sinds de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg neemt het aantal incidenten met verwarde mensen toe. Ruim 75.000 meldingen kwamen er in 2016 bij de politie binnen, een stijging van 14% ten opzichte van het jaar daarvoor. Wie zijn deze verwarde mensen, hoe worden ze begeleid en is de hulp die geboden wordt wel voldoende? Het antwoord is ‘nee’. Veel van deze patiënten in psychische nood zijn ook agressief. Een exact beeld van de omvang van deze groep zeer agressieve verwarde mensen is moeilijk te geven, maar uit navraag bij 45 Veiligheidshuizen in Nederland denkt men dat het gaat om 3.000 tot 5.000 personen in Nederland die als gevolg van een psychische aandoening gevaarlijk gedrag vertonen. Het opvangsysteem rondom mensen die in psychische nood verkeren faalt. Hierdoor ontstaan er vaak gevaarlijke situaties voor de samenleving. In een recent rapport schrijven onderzoekers dat er onnodig veel incidenten plaatsvinden ‘waarbij niet alleen de geestelijke gezondheid van de betrokkene in het geding is, maar ook de veiligheid van anderen’. Alleen al dit jaar hebben zeker 100 incidenten met agressieve verwarde mensen de kranten gehaald. Het gaat daarbij om personen die hun huis opblazen of daarmee dreigen, op straat mensen verwonden of zelfs doden. De problemen zijn evident en urgent. Wat moet er zo snel mogelijk gedaan worden? Het huidige beleid gaat ervan uit dat verwarde psychische patiënten, die door hun gedrag, moeten worden opgenomen in een psychiatrisch GGZ/psychiatische verpleeginrichting, voor hulp, na 3 maanden mag de patiënt worden ontslagen onder het mom van ‘deze patiënt is uitbehandeld’. De patiënt moet maar worden opgevangen door de familie, vrienden en kennissen. Als dooddoener wordt gezegd dat de verwarde persoon geen probleem is van de GGZ, maar van justitie en politie. Waarvan acte: de overheid stelt geen geld meer beschikbaar voor de opvang en begeleiding van deze mensen. Verpleegkundigen die zijn verenigd in de beroepsvereniging V&VN vragen het nieuwe kabinet om een noodplan om de gevolgen op te vangen van het tekort aan personeel in de zorg. V&VN hield een peiling onder de 17.000 leden en vindt de uitkomsten daarvan alarmerend. Het tekort leidt volgens de leden tot onverantwoorde situaties, zoals een verslechterende patiëntveiligheid. In afwachting van maatregelen pleit V&VN voor betere roosters en contracten die meer zekerheid bieden.

Het nieuwe kabinet van de nieuwe coalitie wil de dividendbelasting per 2019 afschaffen. Het kabinet wil het zo aantrekkelijker maken voor buitenlandse bedrijven om zich hier te vestigen. Voor Nederlandse bedrijven bespaart het vooral een hoop administratieve rompslomp. Ingewijden bevestigen berichtgeving hierover van de NOS. De dividendbelasting – de belasting over het winstaandeel dat bedrijven uitkeren aan hun aandeelhouders – levert het kabinet jaarlijks zo’n €1,4 mrd op. Het afschaffen ervan maakt deel uit van een breder pakket van wijzigingen van de belastingen voor bedrijven. Al met al gaan de lasten iets omhoog. Om de afschaffing van de dividendbelasting te betalen worden andere zaken duurder. Ondernemers gaan meer betalen als ze vervuilen, een overmatige schuld aangaan en bepaalde belastingconstructies gebruiken.

Nederlandse huishoudens hebben nog altijd te hoge hypotheekschulden. Er moet haast gemaakt worden met het inperken van de aflossingsvrije schuld. Dat stelt De Nederlandsche Bank (DNB) in het Overzicht Financiële Stabiliteit. De Nederlandse hypotheekschuld bestaat voor 55% uit aflossingsvrije en beleggingshypotheken. Die hoeven pas aan het einde van de looptijd te worden afgelost. DNB vreest dat huishoudens daarmee in de problemen komen. Dat kan leiden tot het gedwongen verkopen van een huis. DNB-president Klaas Knot wilde niet ingaan op de maatregelen uit het regeerakkoord “Vertrouwen in de toekomst” van het kabinet die al zijn uitgelekt, al zei hij dat het versneld afbouwen van de hypotheekrenteaftrek op zijn ’warme goedkeuring’ kan rekenen. Sinds de crisis is de huizenmarkt op veel plekken hersteld. In de Randstad is zelfs sprake van oververhitting. Maar nog altijd staan 15% van de Nederlandse koophuizen ’onder water’, waarbij de waarde van het huis lager is dan de waarde van de hypotheek. Op het hoogtepunt van de crisis was dat meer dan 30%. Wat DNB betreft, moet de hypotheekrenteaftrek versneld worden afgebouwd. Ook de loan to value, dus het maximale bedrag als percentage van de waarde van de woning, moet omlaag. Dit jaar wordt die teruggeschroefd naar 100%, maar Knot zou liever een loan to value van 90% zien. Ook moeten er meer huurwoningen in de vrije sector komen. Nu vallen veel huishoudens tussen de wal en het schip. Voor een sociale huurwoning komen ze door een te hoog inkomen niet in aanmerking, maar ook is het soms lastig om aan een koophuis te komen. Door subsidies voor sociale huurwoningen en het koopsegment af te bouwen, moet het aantrekkelijker worden om voor de vrije huursector te bouwen. Niet alleen het kabinet moet maatregelen nemen om de woningmarkt gezonder te maken. Banken en consumenten hebben ook een verantwoordelijkheid. Hypotheekverstrekkers moeten klanten stimuleren om het aflossingsvrije deel te verkleinen. Door bijvoorbeeld een hypotheek over te sluiten tegen een lager rente, kan er extra worden afgelost op de aflossingsvrije hypotheekschuld. De Europese Commissie heeft afgelopen week een kartelinval gedaan bij de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). De Commissie gaat na of nieuwe regels om bankrekeningen aan apps van andere bedrijven te koppelen worden tegengewerkt. De NVB bevestigde het onaangekondigde bezoek uit Brussel. Een woordvoerder stelde dat de belangenvereniging ‘volledige medewerking’ geeft aan het vooronderzoek. Meer details wilde de zegsman niet kwijt. 6 oktober maakte de Commissie via een persbericht bekend dat het ‘in enkele Europese lidstaten’ inspecties had uitgevoerd rondom de aanstaande nieuwe Europese wetgeving die banken verplicht rekeninggegevens van klanten te delen met andere bedrijven. Deze veelbesproken nieuwe wetgeving, PSD2 genaamd, wordt echter niet bij naam genoemd. Vooralsnog is de Commissie niet bij banken zelf langs geweest, zo blijkt uit een rondgang langs de Nederlandse grootbanken. Een woordvoerder van de Commissie wil niet op situaties in specifieke landen ingaan. In het persbericht staat vermeld dat Brussel bezorgd is dat banken en bankenbelangenverenigingen de regels, die vanaf de jaarwisseling moeten ingaan, aan het tegenwerken zijn om nieuwkomers in de financiële wereld de pas af te snijden. De Commissie benadrukt dat het om een vooronderzoek gaat, en dat niet op voorhand vast staat dat er ook daadwerkelijk sprake is van een bankenkartel. Onduidelijk is op basis van welke vermoedens het vooronderzoek wordt uitgevoerd. PSD2 verplicht banken om bankgegevens van klanten, die hier toestemming voor geven, te koppelen aan apps en websites van niet-banken. Dit moet innovatie en concurrentie rondom betaalverkeer en financiële planners bevorderen. De Nederlandse banken bekritiseren de nog altijd heersende onduidelijkheid rond de technische en veiligheidsvoorschriften rond PSD2. De Nederlandse Tweede Kamer heeft de invoering onlangs een jaar uitgesteld.

Werknemers hoeven ondanks het sterke economisch herstel in ons land niet te rekenen op een stevige loonstijging. Dat blijkt uit onderzoek van RaboResearch.

In het ‘onderhandelaarsakkoord’ dat deze week werd gepresenteerd staat dat het kinderpardon niet humaner zal worden aangepast. Voor mij onbegrijpelijk dat de beide Christelijke partijen CDA en de CU hieraan hebben meegewerkt. Nederland schendt ‘de rechten van het Kind’ en niemand trekt aan de bel. Hoe is de stand van zaken. In de praktijk worden veel kinderen die een aanvraag indienen, afgewezen. Van de 1360 aanvragen die tussen mei 2013 en april 2016 zijn ingediend, zijn er 100 toegewezen. Er zijn dus meer dan 1200 aanvragen afgewezen, meestal omdat het kind niet heeft meegewerkt aan de vertrekplicht nadat het asiel van zijn of haar ouders was afgewezen. Eerder, bij de overgangsregeling voor 1 mei 2013, werd ongeveer de helft van drieduizend aanvragen toegewezen. Na lang overleg hebben de vier partijen toch besloten de regeling zo te laten als deze nu is, omdat een versoepeling van de toelatingscriteria juridisch erg ingewikkeld blijkt. Voor VVD en CDA weegt ook mee dat er in de Tweede Kamer eigenlijk geen meerderheid is voor de verruiming die D66 en ChristenUnie willen. Kinderombudsvrouw Prof.Dr.Mr. Margrite Evelien Kalverboer, Nederlands orthopedagoog en jurist, vindt dat het Kinderpardon op de schop moet. Daarmee wil ze bereiken dat alle in Nederland gewortelde kinderen van asielzoekers een eerlijke kans krijgen. Het huidige Kinderpardon, dat nu wordt gecontinueerd, doet volgens haar geen recht aan de kinderen die in Nederland geworteld zijn. Daarom presenteert zij een alternatief, dat volgens haar wel recht doet aan hen. Ze vindt dat dit alternatieve Kinderpardon in het regeerakkoord van het nieuwe kabinet had moeten worden opgenomen. Kalverboer wil niet af van het huidige uitgangspunt dat er pas uitzicht is op een vergunning na vijf jaar verblijf in Nederland, maar zij vindt het onjuist dat kinderen die in Nederland geworteld zijn kunnen worden uitgezet als hun ouders zich niet volledig aan bijkomende regels hebben gehouden. Zij stelt dat kinderen niet mogen worden afgerekend op beslissingen van hun ouders, omdat dat in strijd zou zijn met het gelijkheidsbeginsel dat in artikel 2 van het internationale Kinderrechtenverdrag staat. Het Nederlandse Kinderpardon doet geen recht aan de kinderen waar het om gaat en moet op de schop. Daarom presenteerde de Kinderombudsman al eerder een alternatief Kinderpardon. ‘Een Kinderpardon dat wél recht doet aan kinderen,’ aldus de Kinderombudsvrouw. Ze roept de formerende partijen op een rechtvaardig Kinderpardon een plek te geven in het regeerakkoord. Kalverboer stelt dat het uitgangspunt van het Kinderpardon – uitzicht op een vergunning na vijf jaar verblijf in Nederland – goed is. Het zijn de bijkomende voorwaarden die zorgen dat het Kinderpardon voor zoveel kinderen onrechtvaardig uitpakt. Onder de definitieve regeling werd 95% van alle aanvragen afgewezen omdat gezinnen niet aan alle voorwaarden voldeden. In 2016 kreeg zelfs maar één gezin een vergunning. ‘Het doel van de huidige regeling lijkt om er zo min mogelijk kinderen onder te laten vallen. In die zin is het een schijnoplossing,’ aldus de Kinderombudsvrouw. Ze stelt dat ‘met de komst van het Kinderpardon werd erkend dat deze kinderen een toekomst in Nederland verdienen. Nu is het tijd om die toekomst ook echt te garanderen.’ Op dit moment is het bijvoorbeeld zo dat kinderen niet in aanmerking komen voor het Kinderpardon als ouders onvoldoende hebben gewerkt aan vertrek, ooit een verkeerde nationaliteit hebben opgegeven of geen asiel hebben aangevraagd. Om te komen tot een rechtvaardig Kinderpardon beveelt zij in het alternatieve Kinderpardon onder meer aan om het meewerkcriterium te schrappen, de regeling uit te breiden naar kinderen die geen asiel hebben aangevraagd en het toezichtscriterium aan te passen zodat kinderen die tenminste vijf jaar onder toezicht hebben gestaan van Rijk of gemeente ook in aanmerking komen. Om te zorgen dat meer kinderen succesvol een beroep kunnen doen op het Kinderpardon, wil de Kinderombudsvrouw bovendien dat de regeling wordt verankerd in de Vreemdelingenwet of het Vreemdelingenbesluit. Kalverboer: ‘Op dit moment is het Kinderpardon in geen enkele wet verankerd. Hierdoor heeft de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, die over deze regels gaat, te veel beleidsvrijheid.’ Deze VVD-bewindsman kan de toepassing manipuleren, zodat slechts een enkeling nog maar in aanmerking komt voor het ‘pardon’. Het Kinderpardon vormt slechts één onderdeel van vreemdelingenbeleid dat over de belangen van kinderen gaat. De Kinderombudsman is groot voorstander van het verankeren van het belang van het kind in de Vreemdelingenwet. Op die manier staat het belang van het kind niet alleen in deze regeling centraal, maar in alle besluiten die de overheid in het kader van de Vreemdelingenwet over kinderen neemt. Wat mij heel erg stoort is dat de Nederlandse regering de rechten van het Kind schendt, zoals die zijn vastgelegd in artikel 2 van het internationale Kinderrechtenverdrag. Dan kan de fractievoorzitter van de Christen Unie dat dat in de fractie ‘heel erg veel pijn’ doet, maar er was geen compromis mogelijk. Dan zeg ik: dan had je afgelopen week nog éékans en die heb je niet gebruikt: op het allerlaatste moment voordat het concept regeerakkoord naar de fracties gingen ‘een humaner kinderpardon af te dwingen’. Rutte had dat ‘met veel tegenzin’ wel geaccepteerd.

Ik wijd nog enige aandacht aan de twee boeken van de hand van de Duitse filosoof Oswald Spengler, die in 1918-1922 ‘De ondergang van het Avondland’ schreef, waarin hij zijn cultuurpessimistische blik op de westerse geschiedenis schetste. Er wordt heel verschillend gedacht over zijn stellingen, die hij 100 jaar geleden formuleerde. Waar schreef Oswald Arnold Gottfried Spengler (ϯ 8 mei 1936), Duits geschiedfilosoof en cultuurhistoricus over? Hij beschreef de levenscyclus van ‘groei, bloei, verval en sterfte’van het oude Europa toen al als: wij moderne westerlingen zijn in onze cultuur ‘mensen van de winter’; we leven in een tijdperk waar de bloeitijd achter ons ligt. Hij benoemde dat oude zekerheden zouden wegvallen, het gemis van geestelijke bezieling en gemeenschapszin, oorlogsdreiging, het haperen van de democratie en vooral een onderhuids gevoel dat de mens zijn eigen toekomst aan het verwoesten is/was’. Ik herken zijn denkwereld in de economische theorie van de Engelse econoom John Maynard Keynes (1883-1946), die vooral bekend geworden is door het in 1936 verschenen boek The General Theory of Employment, Interest and Money (De algemene theorie over werkgelegenheid, rente en geld), waarin hij de keynesiaanse theorie beschrijft, waarmee hij de grondlegger zou worden van het naar hem vernoemde keynesiamisme (ook wel anticyclische begrotingspolitiek genoemd). De General Theory gold zo’n dertig jaar, vanaf kort na het verschijnen tot eind jaren zestig als de grondslag van de hedendaagse macro-economie.

VK: Ondanks het ‘groenste regeerakkoord ooit’ blijven kolencentrales tot 2030 open. De kolencentrales blijven de komende jaren ongemoeid. Pas in 2030, zo stelt het regeerakkoord van Rutte III, moeten ze alle vijf dicht. Dat is een grote tegenvaller voor de milieubeweging, die al jaren roept dat snelle sluiting van de kolencentrales de beste maatregel is voor het klimaat. Kolencentrales zijn berucht in de klimaatdiscussie, omdat zij voor de productie van stroom dubbel zoveel CO2 uitstoten als een vergelijkbare gascentrale. De kolencentrales stoten jaarlijks 12 megaton CO2 uit, 6% van de totale landelijke uitstoot. Een groot deel van de milieubeweging vindt snelle sluiting van de kolencentrales de meest noodzakelijke maatregel om de akkoorden van Parijs te kunnen halen. Het nieuwe kabinet komt wel met een klimaatwet, die bepaalt dat de CO2-uitstoot in 2030 met 49% moet zijn gedaald. De Klimaatwet is een idee van oud-PvdA-leider Diederik Samsom en Jesse Klaver van GroenLinks. Volgens het regeerakkoord moet, om die 49% te halen, de jaarlijkse uitstoot van CO2 met 56 miljoen ton omlaag. De grootste stappen denkt het nieuwe kabinet te zetten met het ondergronds opslaan van CO2 (18 miljoen ton) door de industrie, en met de sluiting van de kolencentrales (12 miljoen ton). Tot nu toe wordt in Nederland nog geen kilo CO2 ondergronds opgeslagen. Het mag dan wel een slimme oplossing zijn van de nieuwe coalitie, maar het is wel duur en uiteindelijk niet duurzaam. De Milieubeweging geeft het regeerakkoord hiervoor een vijfje, omdat de rekening bij de burgers wordt neergelegd door verhoging van de gasprijs en verlaging van de stroomprijs (maar met hoeveel is nog niet bekend). Een andere maatregel is het duur maken van de uitstoot van CO2. Deskundigen zijn het er al lang over eens dat dat dé oplossing is, maar dat moet dan wel in Europees verband gebeuren. Rutte III gaat ten minste één maatregel treffen: elektriciteitscentrales moeten vanaf 2020 een CO2-heffing betalen die zou oplopen van 220 miljoen in 2020 tot 620 miljoen euro in 2030 – als er dan tenminste nog centrales zijn die fossiele brandstof verstoken. Zo’n CO2-heffing zal de concurrentiepositie van windmolens en zonnepanelen op de stroommarkt nog aanzienlijk verder versterken, mede door de subsidies die zijn aangekondigd. Hoe kunnen wij naar het gepresenteerde voorgenomen beleid in de periode 2018-2021 kijken? Rutte is heel duidelijk: zijn derde kabinet behartigd vooral de belangen voor werkend Nederland: de middengroepen. Gepensioneerden gaan een onzekere tijd tegemoet. Hun pensioen wordt de komende jaren niet of nauwelijks verhoogd, terwijl de inflatie wel oploopt, mede door de BTW-verhoging van 6% naar 9% waardoor onder andere voedsel duurder wordt en onvoldoende zullen worden gecompenseerd door belastingverlaging. Werkenden kunnen dat wel compenseren met looneisen en zullen dat volgens de ramingen ook doen. Ik sluit niet uit dat de koopkrachtplaatjes van het CPB veel te optimistisch zullen blijken te zijn. Het aangekondigde beleid wordt gelabeld met ‘Leef nu, betaal later. Het kabinet maakt zichzelf financieel kwetsbaar. In feite plundert het de schatkist op de langere termijn.

nu.nl meldde vrij snel na de aanbieding van het regeerakkoord aan de Kamervoorzitter mevrouw Arib, de hoofdlijnen van het beleid van Rutte III. Wat ik mis is een visie op Nederland en Europa. Het regeerakkoord is voor mij niet meer dan een lijst van min of meer noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden.

Arbeidsmarkt en Sociale Zekerheid:
– Het wordt voor werkgevers makkelijker om werknemers te ontslaan, de ontslagvergoeding gaat wel omhoog.
– Werknemers hebben vanaf de eerste werkdag recht op een ontslagvergoeding.
– Er mag in een periode van drie jaar in plaats van twee jaar tijdelijke contracten worden gegeven. Daartussen blijft een periode van zes maanden gehandhaafd.
– Payrolling wordt aan banden gelegd. Arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten moeten gelijk worden gesteld aan die van de werknemers van de inlener.
– Loondoorbetaling bij ziekte wordt bij kleine bedrijven (tot 25 werknemers) verkort van twee naar één jaar.
– Er komen maatregelen om werken vanuit arbeidsongeschiktheid aantrekkelijker te maken.
– De modelcontracten uit de zzp-wet (Wet DBA) worden vervangen.
– Er komt een opdrachtgeversverklaring die zekerheid vooraf van moet bieden voor vrijstelling van loonbelasting en premies.
– Er komt een minimum uurtarief voor zzp’ers van €15 tot €18.
– Wanneer zzp’ers weinig verdienen (125% van het wettelijk minimumloon) en lang werken bij een opdrachtgever (drie maanden), hebben zij recht op een vast contract.
– De arbeidswet wordt aangepast zodat ‘gezagsverhouding’ duidelijker is geformuleerd.
– Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers wordt niet verplicht, wel makkelijker (en betaalbaarder) gemaakt.
– Gemeenten moeten voor arbeidsgehandicapten 20.000 extra beschutte werkplekken regelen. Dat kan bijvoorbeeld in sociale werkplaatsen. Ik hoorde in de wandelgangen dat de overheid €1 mrd minder gaat uitgeven aan arbeidsgehandicapten. Maar hoe dat zit is mij nog niet duidelijk.
– Er komt een inspanningsverplichting voor bijstandsgerechtigden.
– Er komen meer regelingen voor mensen met schulden en er wordt meer geld vrijgemaakt voor schuldhulp.

– In 2020 moet de pensioenpremie leeftijdsonafhankelijk worden. Dit betekent dat de doorsneepremie waarmee jongeren hun oudere collega’s subsidiëren, wordt afgeschaft. Dat kost, uitgesmeerd over jaren, ruim €50 mrd. Daardoor gaat de pensioenpremie in 2020 omhoog.
– Ouderschapsverlof wordt per 2019 uitgebreid van twee naar vijf dagen, per 1 juli 2020 krijgen ouders vijf weken tegen een betaling van 70 procent van het loon.
– €250 mln per jaar extra voor kinderopvangtoeslag.
– Verhoging kinderbijslag van €250 mln en verhoging van kindgebonden budget van €500 mln.

Vrachtvervoer:
– Voor vrachtverkeer wordt een kilometerheffing ingesteld.

Verkeersveiligheid:
– De verlichting bij snelwegen gaat op meer plekken aan.
– Boetes voor hardleerse verkeersovertreders gaan omhoog. Bij kleinere overtredingen gaan de boetes omlaag.

Mobiliteit personenvervoer:
– In 2030 alle auto’s emissieloos.
– Eenmalig €100 mln voor fietsinfrastructuur.
– Meer sprinters op het spoor.

Duurzaamheid:
– Het kabinet wil in Europa een emissiereductie afspreken van 55% in 2030.
– Een nationaal klimaatakkoord moet zorgen voor een reductie van 49% in 2030.
– Woningcorporaties krijgen een korting van €100 m op de verhuurdersheffing om te zorgen voor woningisolatie.
– Uit de rijksmiddelen is zo’n €4 mrd beschikbaar voor de transitie naar schonere energie.
– De belastingen op energie worden groener.
– Kolencentrales gaan uiterlijk in 2030 dicht.
– Meer kavels voor windenergie op zee.
– Nieuwe woningen niet meer op gas.

Media:
– Er komt meer geld voor het bevorderen van onderzoeksjournalistiek, onbekend hoeveel.

Sport:
– Er moet een ‘sportakkoord’ komen om de financiering en organisatie van de sport ‘toekomstbestendig’ te maken.
– Voor de positie van sportbonden wordt 10 miljoen uitgetrokken.
– Het nieuwe kabinet maakt meer geld vrij voor de Nederlandse topsporters. Om meer kansen te bieden aan de olympische en paralympische teams is de bijdrage verdubbeld van €10 naar €20 mln per jaar. Daarnaast komt er meer ruimte voor topsporttalenten om onderwijs en topsport combineren.

Ook trekt het kabinet structureel €5 mln extra uit ter ondersteuning van de organisatie van sportevenementen in Nederland, waaronder EK’s en WK’s. Het initiatief voor de organisatie van een evenement ligt altijd bij de sport.
– Het kabinet gaat ook steviger inzetten op de aanpak van dopinggebruik, matchfixing, corruptie en misbruik in de sport.
Cultuur:
– €325 mln wordt uitgetrokken voor monumentenonderhoud.
– Jongeren krijgen op hun 18e een boekje over de geschiedenis van Nederland.

Medisch-ethisch:
– Er komt een brede maatschappelijke discussie over de euthanasiewetgeving. Daarna zal besloten worden wat er met de Euthanasiewet gebeurt. De partijen hebben afgesproken dat de Kamer zelfstandig besluit over initiatieven.
– Het wordt makkelijker om embryo’s te kweken voor wetenschappelijke doelen. Dit kan helpen om ziektes te voorkomen. Ook wordt embryoselectie mogelijk om erfelijke ziektes te voorkomen.

De vier partijen laten elkaar vrij in kwesties van leven en dood, mits zo’n vraagstuk zorgvuldig is besproken en beoordeeld. Afspraken daarover zijn nodig om te voorkomen dat de nieuwe coalitie overvallen wordt door een nieuw twistpunt waarover in het regeerakkoord niets is afgesproken.

Het kabinet zal omstreden nieuw onderzoek alleen toestaan als dat echt nodig is en er geen alternatief is. Verder moet het belang van de wetenschap worden afgewogen tegen mogelijke ethische bezwaren.

Zorg:
– €180 mln deze kabinetsperiode voor mantelzorg.

Ook op het gebied van emancipatie wordt er een belangrijke maatregel doorgevoerd: onnodige geslachtsregistratie wordt beperkt.
– €2,1 mrd voor verpleeghuiszorg.
– Tabaksaccijns gaan omhoog
– €460 mln moet worden bespaard op geneesmiddelen.
– De NIPT blijft beschikbaar, maar niet in het basispakket.
– De transparantie in prijzen in de zorg moet worden vergroot.
– De hoogte van het eigen risico wordt bevroren op €385. De zorgpremie gaat daardoor omhoog.

Onderwijs:
– Er komt €270 mln beschikbaar voor leraren.
– Ook gaat er €450 mln naar de verlaging van de werkdruk in het onderwijs
– €170 mln is er vrijgemaakt voor het tegengaan van achterstanden bij kleuters.
– Het opzetten van scholen moet makkelijker worden.
– Het collegegeld in het hoger onderwijs wordt gehalveerd in het eerste jaar, bij de lerarenopleidingen in de eerste twee jaar. Deze maatregel start in 2018-2019.
– Voor de maatschappelijke stage-periode voor jongeren van 18 tot 20 jaar wordt €100 mln uitgetrokken.
– Er komt €5 mln komt voor de aanpak van laaggeletterdheid.

Rutte:
“Het gaat goed met Nederland, maar te veel mensen voelen dit niet in hun persoonlijk leven.” “Met dit pakket gaat iedereen er op vooruit. Investeren in scholing, de zorg en lastenverlichting.” “We gaan hard werken aan een duurzame samenleving. Normale Nederlanders gaan er écht op vooruit.” “We hebben gekozen voor groei en vooruitgang. Met dit pakket hebben we ook daadwerkelijk vertrouwen in de toekomst”. “We versnellen de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Dat stond niet in het VVD- verkiezingsprogramma. Maar dat doen we in het geheel met de koopkrachtstijging. Ook geven we die afbouw helemaal terug via het eigenwoningforfait.” De tweede pijnlijke maatregel voor de VVD is de zogenaamde aflosboete. “Daar nemen we dertig jaar de tijd voor. Vanwege die zeer lange overgangsperiode, vind ik het te dragen met alle andere dingen die we doen.”

CPB:

De verschillen tussen rijk en arm zullen door het beleid van Rutte III op termijn licht afnemen. Dat blijkt uit het doorrekenen van het regeerakkoord. Volgens het CPB dalen de inkomensverschillen met 0,1%, vooral door de lastenverlichting voor de middeninkomens. Zonder de voorgenomen kabinetsmaatregelen zouden ze met 2,7% toenemen. Vooral werkenden profiteren van deze maatregelen. Ze gaan er volgens het planbureau in doorsnee 0,8% per jaar op vooruit. Uitkeringsgerechtigden profiteren met 0,6% en gepensioneerden met 0,5%.
Gas Groningen:

Het nieuwe kabinet schroeft de gaswinning in Groningen nog wat terug. De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie denkt over vier jaar ongeveer 1,5 miljard kuub aan Gronings gas minder te winnen. Ook moet dat een stuk gelijkmatiger gebeuren. Door die maatregelen neemt de kans op aardbevingen af.
Bestuur en Koninkrijksrelaties:
– De benoeming van de burgemeester wordt uit de grondwet gehaald om de gekozen burgemeester mogelijk te maken.
– €900 mln wordt uitgetrokken voor ‘regionale knelpunten’ (bijvoorbeeld rond kerncentrales).
– openbare informatie wordt zoveel mogelijk via open data aangeboden
– het raadgevend referendum wordt afgeschaft.

Justitie en Veiligheid:
– €267 mln extra voor wijkagenten en rechercheurs.
– reservering van €95 mln voor aanpak cybersecurity; deze middelen worden onder andere ingezet voor de uitbreiding van personele capaciteit en ICT-voorzieningen.
– terugkerende jihadgangers kunnen langer in voorarrest blijven.
– extra waarborgen in ‘sleepwet’.
– er komt een verbod op criminele motorbendes.
– illegale prostitutie wordt strafbaar.
– aanbieders kansspelen op internet moeten in Nederland zijn gevestigd.
– begroting Justitie wordt losgekoppeld van inkomsten boetes.
– bij maximaal tien gemeenten wordt een proef gestart met gereguleerde wietteelt.
– strafmaat haatzaaien wordt verhoogd van 1 naar 2 jaar.
– gedetineerden komen niet meer standaard na twee derde van hun straf vrij.
– verdachten zware misdrijven moeten verplicht naar de rechtszitting.
– wraakporno wordt strafbaar.

Regeerakkoord “Op hoop van zegen.”

Het regeerakkoord is 76 pagina’s dik en bevat vier hoofdthema’s:
– Investeren voor iedereen
– Zekerheid en kansen in een nieuwe economie
– Nederland wordt duurzaam
– Nederland in de wereld

– Nederland zal “diplomatieke actie” ondernemen tegen landen die “geen volledige medewerking verlenen” aan het oplossen van de ramp met vlucht MH17.

De nationale politie krijgt structureel €267 mln extra voor onder andere meer agenten in de wijk en rechercheurs.
– Ook komt er structureel €450 mln beschikbaar om de werkdruk in het primair onderwijs te verlagen. Taakverlichting kan plaatsvinden door aanstelling van conciërges en ander onderwijsondersteunend personeel en door klassenverkleining.

“We doen dit voor de toekomst van onze kinderen. Jong en oud bij elkaar, stad en regio elkaar versterken, ziek en gezond solidair en gelovig en niet gelovig voor elkaar opkomen.”
Jaarlijks wordt €20 mln euro besteed aan preventie. Zo moet er een ‘preventieakkoord’ komen met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en -bonden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Daarmee moet overgewicht – obesitas – en roken worden aangepakt.

Zalm stelt daarnaast dat onderwerpen een breder draagvlak hebben dan alleen van deze coalitiepartijen. “Klimaat was een complex onderwerp. Vooral hoe je een balans houdt tussen een ambitieus klimaatbeleid en het niet verslechteren van de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven. Medisch-ethische kwesties waren ook lastig. Dat is allemaal in stapjes gegaan.” “Ik ben trots op het totale beeld en dat de partijen elkaar hebben kunnen vinden op de meeste onderwerpen, zonder dat het leidt tot iets waterigs. Er zitten ambitieuze plannen in. Of het nu gaat om veiligheid en Defensie, maar ook rond klimaat en onderwijs. De ambitie straalt er vanaf.”

Reacties:
Met Rutte III neemt de ongelijkheid toe. De rijkste 25% gaat er veel meer op vooruit dan de gewone Nederlander. Geert Wilders (PVV) tegen NOS: “Ik vind het een verschrikkelijk akkoord. Terreur, islam komt niet een keer in het regeerakkoord voor”. De SP noemt de plannen een voortzetting van het beleid van de kabinetten Rutte I en Rutte II “waar de SP duidelijk niet in past”. Volgens Roemer gaan vooral de grote bedrijven er de vruchten van plukken, terwijl de mensen met de laagste inkomens uiteindelijk de rekening gaan betalen. “De vrienden van Rutte komen er goed vanaf.” Buma: De zorgen van Nederlanders stonden tijdens de verkiezingen centraal, die ik begrijp. Zorgen over de zorg en de verharde samenleving.” Er gaat meer geld naar zorg, veiligheid en er komt een vrijwillige maatschappelijke stage voor jongeren. We gaan de samenhorigheid en identiteit versterken. We gaan de arbeidsmarkt hervormen en en er komt een belastinghervorming. Gezinnen gaan minder belasting betalen.” Segers: “Dit wordt geen kabinet dat op de winkel gaat passen. Er komt een nieuw klimaatbeleid, hervorming van arbeidsmarkt en belastingstelsel. Investeren in zorg en onderwijs. Dit wordt niet niks.” Lodewijk Asscher (PvdA): ‘Dit kabinet plaatst multinationals boven mensen. Miljardencadeaus aan grote bedrijven, buitenlandse beleggers en grote vermogens en tegelijkertijd worden de boodschappen duurder, wordt de zorg duurder en betalen arbeidsgehandicapten de rekening.” Maar hij ziet “natuurlijk” ook zaken waar hij positief over is: “Maar met vertrouwen de toekomst tegemoet treden kan alleen als er zaken zijn waar je van op aan kunt. Fijn wonen, aandacht in de zorg, goed onderwijs en een baan waarmee je vooruit kunt kijken: dat zijn de zekerheden waar Nederland op moet kunnen bouwen.” Pechtold: “Wie zo lang wacht, die krijgt ook wat. Een unieke gebeurtenis in de geschiedenis: vier mannen zeggen ‘ja’ tegen elkaar.” “Wij willen gelijke kansen voor iedereen. Een tweedeling dreigde: arm en rijk, jong en oud en laag en hoog opgeleid.”
“Deze coalitie doet grootste investering in onderwijs, haalt de klimaatdoelen van Parijs en maakt een vaste baan mogelijk.” “We gaan met respect om met medisch-ethische thema’s.” Henk Krol (50PLUS): Ik ben woest, dit is een anti-ouderenkabinet. Ouderen gaan aan het eind bijna 40% op achteruit ten opzichte van werkenden. Ook het pensioenstelsel op de schop. Dit moeten we niet tolereren. Vluchtelingen Werk Nederland: “De migratie- en integratieplannen zijn spijkerhard. Het ademt één en al afweren en uitsluiten. Ook komt er nog steeds geen rechtvaardig kinderpardon. Het nieuwe kabinet heeft vertrouwen in de toekomst, maar dit regeerakkoord biedt vluchtelingen geen vertrouwen in hún toekomst.” De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) over de halvering van het collegegeld: “De nieuwe coalitie halveert het collegegeld voor eerstejaarsstudenten ter waarde van bijna 200 miljoen euro. Tegelijkertijd verhoogt het de rente op studieleningen, dat bijna 200 miljoen euro oplevert. Studenten draaien dus zelf op voor de korting op het collegegeld.”
©2017 hannesdewitte@gmail.com

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.