UPDATE10102011/67

Ik heb ik mijn laatste blog UPDATE07102011/66 uitspraken gedaan over een generatie politici van 'pappen en nathouden', die momenteel aan het bewind zijn. De onbekwame politieke Europese elite, noem ik ze wel. De mannen en vrouwen, zonder daadkracht, die al veel te lang achter de markt aan lopen. De regeringsleiders die de weg kwijt zijn en die constant bezig zijn 'tijd te winnen' in de hoop dat de 'markt' zelf de problemen oplost. De 96 parlementariërs uit de 2e Kamer die afgelopen week voor uitbreiding van het noodfonds hebben gestemd, dat ons land kan gaan opzadelen met 'lasten' in de grootte van €98 mrd (dat is dus geen kattenpis). Zet dat bedrag eens af tegen de €18 mrd aan bezuinigingen, die het kabinet Rutte-1 in deze kabinetsperiode wil doorvoeren. Ik heb geen enkele politicus gehoord, ook de minister niet, die mij het 'hoe en waarom' helder heeft gemaakt en waar dat geld naar toe gaat. Laat staan het antwoord op de vraag 'hoe Nederland uit deze crisis tevoorschijn komt' kan geven. Geld en garanties ter beschikking stellen aan derden waarop Nederland nauwelijks grip heeft, binnen een club (de EU/muntunie) zonder visie. Laat staan welk perspectief kan worden geboden. Ik ben nog van een generatie, die niet houdt van 'zachte heelmeesters'. Problemen moeten worden opgelost op die plaatsen waar ze zijn ontstaan. Banken die blijk hebben gegeven dat ze de harde regels van het bankvak niet beheersen moeten weggesaneerd worden en dat betekent niet 'met overheidsgeld=belastinggeld' nieuw leven worden gegeven. Ik noem als voorbeeld Dexia. Ik geloof niet in het toeval dat in een bestek van 3 jaar in België twee systeembanken omvallen c.q. op het punt van omvallen staan. Eerst Fortis, dat zijn hand zwaar overspeelde, we kennen de afloop, en nu Dexia. Opnieuw een bank die groter is dan de Staat België. Het interim-kabinet van Leterme zit met de handen in het haar, want kunnen de verliezen en lasten zo eerlijk mogelijk verdeeld worden tussen Brussel en Parijs. Op dit moment dat ik dit schrijf is er nog druk overleg gaande. Voor mij is evident dat België zich moet beperken tot consumentenbanken. Noem het, wat mij betreft, veredelde spaarbanken met kredietfaciliteiten voor het bedrijfsleven, maar ga niet verder. Het is te hopen dat de Belgen hun les geleerd hebben. De komende generaties zullen nog decennia's lang bezig zijn de opgebouwde schulden terug te betalen. Ik sluit niet uit dat België uiteindelijk ook aan het infuus van de EFSF moet om te kunnen overleven. Heeft dat consequenties voor ons land: ja. We zitten in de slangenkuil die euro-zone heet en dat heeft tot gevolg dat alle financiële problemen van de zwakke landen, ik tel er nu zeven van de 17, gezamenlijk moeten worden opgelost. Omdat de zwakke landen niet kunnen participeren, die moeten druk bezig zijn te hervormen en te bezuinigen, zijn er maar 4 rijkere landen die moeten schokken. Hoe langer het duurt voordat er binnen Europa orde op zaken is gesteld, daaronder behoort ook het saneren van de financiële sector (zwakke banken laten omvallen), hoe dieper de put wordt waaruit we uiteindelijk omhoog moeten klimmen. Dat is niet alleen een kwestie van energie, ook van geld. Iedere dag dat de politieke en monetaire autoriteiten de sanering van de financiële sector uitstellen/naar voren schuiven is 'een verloren dag'. Onder saneren versta ik niet alleen 'om laten vallen, wat met de DSB is gebeurd' maar ook overname door een andere bank die sterker is gekapitaliseerd of het uitsnijden van zieke delen middels een 'sterfhuisconstructie'. En nu de belangrijkste vraag, waarvoor tot dusverre iedereen is weggelopen: wie gaat dat betalen? Laat ik daarover duidelijk zijn: de financiële entiteiten zelf, de aandeelhouders en obligatiehouders, in ieder geval nooit de overheden en de klanten: particulieren en bedrijven, die geen verantwoordelijkheid dragen voor slecht financieel beleid in de bankensector. Binnen derde partijen, zoals aandeel- en obligatiehouders, kunnen geen voorkeursbehandeling worden toegekend. Saneren is niet 'de kool en de geit sparen', saneren is een grote schoonmaak uitvoeren en doorpakken.

Dit weekend was er koortsachtig overleg gaande in Brussel en Parijs over de verzelfstandiging van de Belgische belangen binnen Dexia en over de vraag hoe de slechte van de goede onderdelen kunnen worden gescheiden en wiens rekening de daaruit voortvloeiende lasten zijn. Kredietbeoordelaar Moody's heeft België gewaarschuwd dat de nationalisatie van de bank Dexia kan leiden tot een verlaging van de status van zijn staatsschulden. België heeft nu een Aa1-waardering. In de Belgische media worden Rabo, Deutsche Bank, het Franse Crédit Mutuel en het Spaanse BBVA als geïnteresseerden in een overname genoemd. De Rabo spreekt dat tegen. België zou bereid zijn €4 mrd te betalen voor Dexia Bank Belgium. De Duitse tak van de Belgisch-Franse bankcombinatie Dexia zit ook in ernstige liquiditeitsproblemen. Dat bericht Der Spiegel. Dexia Kommunalbank Deutschland AG heeft leningen van in totaal 5,4 miljard euro uitstaan in Griekenland, Portugal, Italië en Spanje. Volgens Der Spiegel oefent de Duitse toezichthouder Bafin al, sinds vorig jaar, druk uit op het moederbedrijf om de liquiditeit van de Duitse tak te verbeteren. Nu hoopt de toezichthouder dat de Duitse afdeling samen met de rest van Dexia wordt gered door de Belgische, Luxemburgse en Franse overheden.

Sarkouzy sprak zaterdag met Lagarde en zondag met Merkel over de Europese schuldencrisis en herkapitalisatie van de banken. De eurolanden moeten hun problemen uiterlijk begin november hebben opgelost, voor de bijeenkomst van de G20-landen in Frankrijk. Dat zei de Franse president Nicolas Sarkozy na overleg met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. De twee leiders zeiden uiterlijk aan het einde van deze maand, voor de komende bijeenkomst van de G20-landen op 3-4 november in Cannes, met nieuwe voorstellen te komen om de crisis aan te pakken. Het zou naar verwachting gaan om voorstellen voor de herkapitalisatie van banken, voor een betere coördinatie van de economische maatregelen in de eurozone en nieuwe plannen voor hulp aan Griekenland. Er bestaat nog onduidelijkheid over waar de banken het geld om te herkapitaliseren vandaan moeten halen: uit de markt dan wel uit het euro-noodfonds. De vijf grootste banken in Frankrijk zullen voor €10 tot 15 miljard aan staatskapitaal accepteren. Geluiden over een herkapitalisatie van de Franse bankensector gaan al enige tijd rond.

De Deense bank Max Bank is zaterdagavond genationaliseerd. Het is de tiende Deense bank die onder de staat wordt gebracht. Max Bank is niet meer in staat om te voldoen aan de verplichting tot afschrijving op uitstaande leningen. De bank wordt daarom overgedragen aan de Financiel Stabilitet, het Deense orgaan dat is opgericht om omgevallen banken over te nemen. Max Bank is een regionale speler in Denemarken. Sinds de crisis in 2008 uitbrak konden al negen Deense banken het niet meer redden zonder staatssteun.

De FED meldt dat het consumentenkrediet in de VS onverwacht hard is gedaald in augustus. Erg hard zijn die cijfers niet: ze worden in 2e termijn altijd gecorrigeerd. Terwijl banken in tal van Europese landen zwaar onder druk staan, hoeft Nederland zich niet direct zorgen te maken over de positie van Nederlandse banken. Volgens toezichthouders en deskundigen staat de bancaire sector in ons land stevig in zijn schoenen. Wanneer heb ik dat eerder gehoord en wat waren de gevolgen? Denk aan Bos …..

„Waarom zouden wij voor die luie Grieken gaan betalen, terwijl Slowakije het armste land uit de eurozone is”. Een ’nee’ van het Slowaakse parlement kan de reddingsmaatregelen van het EFSF ernstig vertragen. Slowakije is het armste land in de eurozone en veel inwoners voelen niets voor hulp aan de 'rijke' Grieken. De liberalen in de rechtse regering willen tegenstemmen en de linkse oppositie ruikt bloed. Premier Iveta Radicova hoopt dat een compromis een goede afloop kan veiligstellen. „Maar we kunnen de euro niet redden met het opnemen van nog meer schulden. Dat is brand blussen met benzine. Slowakije wil maar kan ook niet bijdragen aan het noodfonds.” De voorzitter van het parlement is de belangrijkste criticus van het EFSF. Hij is het boegbeeld van de liberalen die 22 zetels in het parlement hebben, voldoende om een regeringsmeerderheid te blokkeren. Daarom probeert minister-president Radicova de sociaaldemocraten van haar rivaal Robert Fico over te halen. Maar haar voorganger liet afgelopen week opeens weten toch niet voor het EFSF te stemmen. De eurolanden zijn bezorgd over de uitslag van de Slowaken. Een grote meerderheid van de bevolking is tegen financiële hulp voor Athene. De lonen in het Oost-Europese land zijn laag en het draagvlak voor de hulp aan anderen is nagenoeg nihil.

Aan het slot van dit blog nog enkele afsluitende notities over het turbulente weekend. Vannacht om 2 uur is de Raad van Bestuur akkoord gegaan met de ontmanteling van Dexia. Het is niet allemaal ´rozengeur en maneschijn´. De redding van Dexia gaat de Belgen en de Fransen veel geld kosten. De slechte leningen-portefeuille hangt de Belgen om de nek. De vraag is hoe de kredietbeoordelaars gaan reageren. Wordt de rating van België e/o Frankrijk bijgesteld vanwege de garanties groot €90 mrd die geleverd moeten worden. België is nooit in de positie geweest dat ze Dexia konden laten vallen. Gezien de financiële belangen van de Belgische overheid is en was Dexia van cruciaal belang voor 's lands economie. Ze zijn de vaste bankier van de Belgische gemeenten. Om het reddingsplan te doen slagen werd gesteld dat Dexia geen gewone bank is maar een fundament onder de Belgische samenleving. Als je die stelling serieus neemt dan had in het verleden een heel ander beleid moeten worden gevoerd. Wat ik daarmee bedoel is te zeggen dat de Belgen een spaarzaam volkje zijn met een gemiddeld spaarvermogen van €85.000 per persoon. Al dat spaargeld vormde voor een moderne bank als Dexia wilde zijn, een basis om in de riskante wereld van de 'haute finance' 'casinospelletjes' te kunnen spelen. Dat werd, kunnen we nu stellen, in 2008 en nu een groot fiasco. De federale regering had geen andere optie dan het Belgische deel van Dexia te naturaliseren en de zieke delen van het concern eruit te snijden en in een sterfhuisconstructie te stoppen. Met alle garanties die daarvoor nodig zijn: er wordt aangenomen dat het gaat om > €100 mrd, is dat een zware last. Vanmiddag om half 3 werd de notering van Dexia op de beurzen van Brussel en Parijs hervat. De koers daalde bij opening 36%, maar herstelde later enigszins tot een prijs van rond de €0,60. Er is de afgelopen week zeker €400 mln aan spaargeld en deposito's opgenomen, dat valt nog wel mee als de bankrun niet groter is geweest. De Fransen bereiden zich in alle stilte voor op nog meer ellende, want met Dexia zijn de financiële problemen als gevolg van rommelleningen van de zwakke eurolanden bij lange na niet allemaal opgelost. Er zullen zeker nog banken zijn die geherkapitaliseerd moeten worden met kapitaalinjecties van vele miljarden euro's. Dan komt de AAA-rating van Frankrijk in het geding. Dat is een kwestie van afwachten.

Europese banken moeten snel geherkapitaliseerd worden om te voorkomen dat de huidige schuldencrisis een nieuwe bankencrisis veroorzaakt. Daarvoor heeft de Finse centralebankpresident en lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) Erkki Liikanen gewaarschuwd. ,,Banken moeten adequaat worden gefinancierd''. De herkapitalisatie van de financiële sector is volgens hem voornamelijk een taak van de aandeelhouders. Maar ook overheden zullen mogelijk te hulp moeten schieten. De zwakste broeders moeten mogelijk worden geherstructureerd. De bereidheid van beleggers om geld te steken in Europese banken is de laatste tijd flink afgenomen door de zorgen over de schuldencrisis. ,,Vooral de financiering voor de lange termijn is moeilijk geworden''. Volgens hem staat de bankensector er beter voor vergeleken met de wereldwijde crisis in 2008, maar de eisen van beleggers zijn wel toegenomen wegens de torenhoge schulden van overheden.

Ook uit Oostenrijk komt slecht nieuws. Erste Bank, de grootste beursgenoteerde bank van Oostenrijk, heeft gewaarschuwd voor een verlies van 700 tot 800 miljoen euro dit jaar. Dat is het gevolg van de schuldencrisis in Europa en problemen bij de Oost-Europese bankonderdelen. Eerder ging de bank nog uit van een winst van ongeveer 700 miljoen voor 2011. Door de aanhoudende crisis en economische onzekerheid zal Erste Bank een initiële aflossing van een noodlening, die het tijdens de kredietcrisis in 2008-2009 kreeg, met minstens 1 jaar uitstellen. Het gaat om een bedrag van 1,2 miljard euro. ,,Onze hoop dat er op korte termijn een oplossing wordt gevonden voor de Europese schuldencrisis is aanzienlijk afgenomen de laatste weken. Wij gaan er nu van uit dat dit de reële economie en onze activiteiten (in Centraal- en Oost-Europa) zal raken'', aldus Andreas Treichl, topman van de bank. Erste Bank heeft 17 miljoen klanten en kantoren in 10 landen.

Om problemen als die bij de Belgisch-Franse bank Dexia tegen te gaan moet het Europese noodfonds fors worden uitgebreid. Dat stelde hoogleraar economie Steven Brakman van de Rijksuniversiteit Groningen. ,,Door een uitbreiding van het noodfonds ontmoedig je speculanten en neem je de dramatiek weg uit de markt", aldus Brakman. ,,De ironie is dat hoe meer kapitaal er in het noodfonds zit, hoe minder er van dat geld gebruikt zal worden."

Slowakije is dinsdag de laatste lidstaat van de Europese Unie die stemt over het versterken van het noodfonds, zodat dit meer mogelijkheden krijgt om in te grijpen als eurolanden in problemen komen. Volgens Brakman doen de landen er verstandig aan de omvang van het noodfonds minimaal te verdubbelen naar 1500 miljard euro. ,,De lidstaten moeten de binnenlandse problematiek voor even opzij durven schuiven. Als we nu niet adequaat ingrijpen, zitten we over een jaar weer in moeilijkheden", aldus Brakman, die denkt dat de lidstaten anderhalf jaar geleden al hadden moeten doorpakken met het fonds. ,,En pak je het nu niet op, dan is het probleem volgend jaar waarschijnlijk nog groter dan nu en daarmee de oplossing ook weer moeilijker." Net als Brakman denkt ook hoogleraar Esther-Mirjam Sent van de Radbout Universiteit Nijmegen dat er snel actie moet worden ondernomen. ,,Dat een bank als Dexia om dreigde te vallen, zat er aan te komen", aldus Sent. ,,We hebben duidelijk onze lessen niet geleerd. Veel banken nemen nog steeds onverantwoorde risico's, maar zijn te groot om failliet te laten gaan." Volgens Sent moet Europa daarom een duidelijk signaal geven dat de schuldencrisis samen wordt opgelost. ,,Iedereen is er nu vooral bij gebaat dat er snel duidelijkheid komt", aldus Sent. ,,Het huidige stelsel valt en staat bij vertrouwen. Wanneer het vertrouwen weg is, functioneert het stelsel niet meer. Haal je het noodfonds nu snel gigantisch omhoog, dan geeft dat vertrouwen en dus rust op de markt. Pak daarna de oorzaken van de problemen aan."

Sarkouzy en Merkel hielden gisteren een minitop in Berlijn. De Franse en Duitse neuzen staan niet gelijkgericht. Daarvoor liggen de belangen teveel uiteen. Sarkouzy meldde wel, mede namens Merkel, dat voor het einde van deze maand, een antwoord moet zijn voor de euro-crisis en de herkapitalisatie van de Europese banken. Een plan met visie op de toekomst, dat de G20 op 3 en 4 november in Cannes kan bespreken. Er is wel zoveel duidelijk geworden op de afspraken van de euro-top van 21 juli jongstleden moeten worden aangepast. Hoe die structurele verbeteringen eruit gaan zien, is nog niet bekend. Ik vrees dat daar nog diep over moet worden nagedacht. De reactie op de markten was lauw. In de loop van de dag verscheen dit bericht: De top van Europese regeringsleiders, die gepland staat op 17 en 18 oktober aanstaande, wordt mogelijk uitgesteld. Diplomaten zeiden tegen persbureau AFP dat uitstel wordt overwogen om meer tijd te hebben om tot een oplossing te komen voor de schuldencrisis en de problemen met de Europese banken. Volgens de bronnen zou de top naar zondag 23 oktober worden verschoven. EU-president Herman Van Rompuy voert volgens de diplomaten overleg over een datum.

Waarnemers van de EU, het IMF en de ECB, de zogenoemde trojka, hebben hun gesprekken over toekenning van de volgende steunbetaling ter waarde van 8 miljard euro aan Griekenland afgerond. Verwacht wordt dat ze deze week met een advies naar buiten treden.

De vooruitzichten voor de grootste economieën ter wereld worden steeds somberder. Dat zegt de OESO. De index van leidende indicatoren die de denktank Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling uit Parijs samenstelt, daalde van 101,4 in juli tot 100,8. Dat betekent dat de economische activiteit in de 33 bij de OESO aangesloten landen verder is afgenomen. De graadmeters voor de meeste landen zakten onder het langetermijngemiddelde van 100. Alleen Duitsland, Rusland en de Verenigde Staten bleven daarboven. Japan was het enige land dat nog niet op een vertraging afstevent, aldus de OESO.

En om nog even na te praten een ander probleem van over de grote plas: de schuldencrisis in de VS met de scoop op credit-cards. De Amerikaanse consument blijft ondanks zijn gebrekkige vertrouwen toch de portemonnee trekken, waardoor de reële economie nog redelijk ontzien wordt. "In Europa hebben de bestedingen echter wel te lijden onder het gedaalde consumentenvertrouwen". Hij wijst onder meer op de vorige maand gedaalde bedrijvigheid in de industrie van de eurozone. "Ook de Duitse stoomtrein begint haperingen te vertonen." Dit betekent niet dat de economie van VS, 's werelds grootste economie, geen broodnodige impulsen nodig heeft. Hoe werkt dat in de praktijk? Een binnenkomer: het kan heel goed zijn dat een Amerikaan met een laag inkomen een schuld van een half miljoen dollar heeft bij creditcard banken. Wij denken en handelen zo dat als er geen geld meer is je moet stoppen met uitgeven. In de VS werkt dat zo niet. Hier doe je zonder bezittingen en een kortlopende schuld van €370.000 niet veel meer. In de VS neem je een financieel adviseur in de arm en verzoekt hem een uitweg te vinden waardoor je verder kunt leven en besteden. Een burger met 5 creditcards, die allemaal aan hun maximum zitten, is heel gewoon. Zelfs schoolkinderen hebben hun eigen creditcards. Veel soorten leningen hebben is juist gunstig, evenals maandelijks minimaal 2% van de debetstand plus de rente aflossen en leningen afsluiten met een lange looptijd. Als je krap in je slappe was zit, maak je je als klant interessanter, door het nemen van nog een creditcard en die zo nu en dan te gebruiken. Het gaat niet voor niks: je betaalt voor rood staan bij de bank al gauw 20 tot 30% rente. En dit betaalgedrag van de Amerikaan heeft ze the American Dream voortgebracht. Maar die tijd loopt op zijn einde. De schuldenberg moet worden weggewerkt en dat doet au, heel veel au. We weten nog heel goed waar de subprimes crisis is ontstaan: slechte hypotheken van Amerikanen met weinig inkomen verpakken in kadopapier en ze dan all over the world verkopen. Dat was de formule waarmee Amerikaanse banken van hun slechte hypotheken afkwamen. Mijn vraag is welke beleggers financieren de schulden van de Amerikaanse burgers aan creditcard bedrijven? Een nieuwe financiële crisis op komst?

Ik blijf waarschuwen dat het redden van alle banken geen realistische optie is. Ik raad het zelfs streng af. De bankensector moet zichzelf zuiveren. Maar om mij te beperken tot vandaag: de beurzen hebben de redding of moet ik zeggen de sanering van Dexia positief opgenomen. De AEX sloot 1,74% hoger op 293,34, de CAC 40 deed het nog beter met een plus van 2,13% op 3161,47, de Dax 30 SLOOT OP 5847,29 + 3,02%, de FTSE noteerde +1,8% op 5399, BEL 20 2179,74 +1,55% (Dexia 0,805 -4,73%), Suisse Market 5718,56 +1,17%. De euro noteert om 19:00 uur 1,3671 en goud doet $1668,50. De vraag blijft: hoe ziet dit Dexia verhaal er over een jaar uit?

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.