UPDATE10062017/380 De ECB is iets positiever over de economische groei, ik niet

De Europese Centrale Bank (ECB) is iets positiever geworden over de economische groei in de eurozone de komende jaren, zegt Mario Draghi. Wel zorgen met name de lagere olieprijzen ervoor dat de inflatie achterblijft bij de eerdere verwachtingen. Voor dit jaar voorziet de ECB een economische groei van 1,9% gevolgd door een groei van respectievelijk 1,8 en 1,7% in 2018 en 2019. Voor alle drie de jaren betekent dat een verhoging met 0,1 procentpunt. De inflatie trekt wel verder aan, maar komt in 2019 niet hoger uit dan 1,6%, iets lager dan eerder werd voorzien. Die verlaging heeft met name te maken met de aanhoudende malaise op de oliemarkt, zei president Mario Draghi deze week in een toelichting op het rentebesluit van de ECB. Maar ook de kerninflatie, waarin de prijzen van voedsel en energie niet zijn meegenomen, laat volgens hem nog altijd geen overtuigende stijging zien. Draghi zei verder dat de onzekerheden rond de huidige groeiramingen ,,in balans zijn”, wat wil zeggen dat de kans op meevallers ongeveer net zo groot wordt geacht als het risico van tegenvallers. Tot dusver waarschuwde de ECB vooral voor ,,neerwaartse risico’s”. Het is niet de enige verandering in de doorgaans strak geregisseerde communicatie van de ECB. De rentetarieven blijven op hun huidige, zeer lage niveau, en zullen dat waarschijnlijk nog geruime tijd blijven. Maar de centrale bank bouwde voor het eerst in lange tijd geen ruimte meer in voor een verdere verlaging. Deze tarieven en het daarbij gevoerde monetaire beleid zijn al een drama, laat staan dat de ECB dat drama nog groter zou maken als het al is en wordt. De herfinancieringsrente blijft 0%, wat betekent dat banken gratis geld kunnen lenen bij de centrale bank. De depositorente blijft min 0,4%, waardoor banken geld toeleggen op de middelen die ze bij de ECB stallen. Per maand koopt de ECB nu voor 60 mrd aan schuldpapier op om de economie een impuls te geven. Dat programma loopt in principe door tot eind dit jaar, maar zou kunnen worden verlengd of uitgebreid als de ECB te weinig voortgang ziet richting zijn voornaamste doelstelling: een inflatie van net geen 2%. Een andere niet eerder besproken optie is de gewenste inflatie te verlagen naar bijvoorbeeld 1%. Dan kan het opkoopprogramma worden afgebouwd. De tijd zal het leren. Een ongewis effect is dat er geen financieel/monetaire modellen beschikbaar zijn over de effecten van het gevoerde monetaire beleid á la Draghi.

De inflatie in Nederland is in mei gedaald naar 1,1%. Een maand eerder werd door consumenten voor goederen en diensten nog 1,6% meer betaald dan een jaar eerder, meldde het CBS. Die daling is dus fors maar komt voor mij niet onverwacht. Vooral door goedkopere vliegtickets en vakanties op bungalowparken stegen de consumentenprijzen in mei minder. De maand ervoor piekten de prijzen van deze diensten door de schoolvakanties die eind april begonnen, aldus het statistiekbureau. In mei nam de vraag naar vakanties weer af waardoor de prijzen zakten. Autobrandstoffen werden in mei goedkoper en ook dit had een drukkend effect op de inflatie van consumentenprijzen, zo stelde het CBS. Omdat de prijsontwikkeling van energie als autobrandstoffen, gas en elektriciteit en voeding sterk fluctueert en de prijzen van alcohol en tabak vaak stijgen door belastingmaatregelen, wordt ook gekeken naar de inflatie exclusief deze productgroepen. De inflatie in mei volgens deze maatstaf steeg met 0,8% op jaarbasis. In april was dat nog 1,3%. Op basis van de geharmoniseerde Europese meetmethode daalden de consumentenprijzen vorige maand, van 1,4% in april naar 0,7% in mei. De inflatie in de eurozone daalde van 1,9% naar 1,4%. De inflatie in Nederland is vanaf mei 2016 lager dan in de eurozone, aldus het CBS.

Hoe is het afgelopen met de al langere tijd in grote financiële problemen verkerende Italiaanse bank Monte dei Paschi di Siena (MPS). De besprekingen over een redding van MPS zijn uit een impasse gehaald omdat er in de afgesproken regels over bankenreddingen een uitweg werd gevonden voor consumenten, die hun opgebouwde pensioenreserves hebben belegd in ooit goudgerande aandelen van banken. Na overleg tussen het Italiaanse ministerie van EZ , MPS en het Europese directoraat-generaal (DG) Concurrentie onder leiding van de Nederlander Gert-Jan Koopman, is men het eens geworden over een ‘shared road map’. Overigens lijkt het ook een beetje te vlotten met die andere impasse op EU-niveau. Deze ontstond omdat de Single Supervisory Mechanism (SSM) van de ECB naar de Europese Commissie keek in afwachting van de volgende stap richting staatssteun en de EC juist weer wachtte op een doorwrocht plan voor herkapitalisatie van de ECB, dat voortkomt uit de verschillende belangen van de ECB en de Europese Commissie. De centrale bank wil financiële stabiliteit, koste wat het kost. De Commissie wil iets van de afbrokkelende geloofwaardigheid van het resolutiemechanisme in leven houden. Maar de Italiaanse probleembank Monte dei Paschi di Siena (MPS) mag opnieuw met belastinggeld worden gered. De Europese Commissie heeft hierover een principeakkoord gesloten met de Italiaanse minister Pier Carlo Padoan van Financiën. Voorwaarde is dat MPS alle €26 mrd aan probleemleningen op de balans doorverkoopt. Ook moeten aandeel- en obligatiehouders meebetalen aan de verbetering van de kapitaalspositie van de oudste bank ter wereld. „Dit zorgt ervoor dat degene die profiteren van investeringen ook bijdragen aan een herkapitalisatie voor het geld van belastingbetalers in gevaar komt. Spaarders blijven altijd beschermd”, aldus Eurocommissaris Margrethe Vestager van Mededinging. Toch betekent deze eis dat ook houders van achtergestelde leningen van MPS moeten bloeden. Padoan probeerde dit te voorkomen, omdat veel gewone Italianen hun appeltje voor de dorst in ‘spaarobligaties’ van hun eigen bank steken. Als compromis is besloten dat MPS deze klanten die geld verliezen door de redding van de banken met ‘meer veiliger producten’ moet compenseren als sprake is geweest van misinformatie. Eerder deze week kreeg Quaestio Capital Management namens een groep kopers van de probleemleningen van MPS ‘exclusief’ toegang tot alle details van het reddingsplan. „Vanwege de uiterste haast in het herkapitalisatieproces”, aldus een korte verklaring van de bank, die een kapitaalstekort van €8,8 miljard heeft. Sinds eind vorig jaar wordt overlegd over een reddingsplan, nadat een emissie mislukte. Hoeveel geld uit de Italiaanse schatkist gehaald mag worden voor de herkapitalisatie van MPS is vooralsnog niet bekend. „De Commissie zal nu samenwerken met Italië over de details van het definitieve herstructureringsplan van MPS, inclusief de toezeggingen van de Italiaanse autoriteiten over de implementatie van het plan”, meldt Brussel. Pas daarna wordt het definitieve besluit genomen. De Italiaanse overheid wil ook financiële steun van banken in het land bij het overeind houden van de geplaagde branchegenoten Banca Popolare di Vicenza en Veneto Banca. Naar verluidt eist de Italiaanse regering een bijdrage van 1,2 mrd. Het Italiaanse ministerie van Financiën zou intensief contact hebben met grote banken als UniCredit en Intesa Sanpaolo in een poging te voldoen aan Europese eisen waarbij ook particuliere fondsen om steun wordt gevraagd om banken die in de problemen komen overeind te houden. De financiële instellingen zouden op basis van hun omvang om een bijdrage zijn gevraagd. Het geplaagde duo lukte het eerder zelf niet om zelf kapitaal los te krijgen bij particuliere fondsen. Daarom willen ze nu goedkeuring van Europese toezichthouders voor een hulppakket van 6,4 mrd door de Staat, maar Brussel staat dit niet toe zonder ook de steun van particuliere investeerders. Een poging deze eis te schrappen liep eerder op niets uit.

Banco Popular kwam deze week in grote problemen doordat de ECB aan de noodrem had getrokken. De Spaanse bank heeft met de toezichthouder of et nog mogelijkheden waren om het grote gat in zijn balans te repareren. De uitslag was voorspelbaar. Banco Popular is in moeilijkheden geraakt door vastgoedleningen waarvan al vele jaren twijfelachtig was of ze nog ooit zouden worden afgelost. Daardoor verslechterde de kapitaalbuffers sterk. Extra noodleningen van de ECB kwamen niet beschikbaar. Het einde van Banco Popular brak aan. Het aandeel Popular was maandagochtend op de beurs in Madrid al ruim 12% omlaag gegaan, nadat het vorige week al bijna 40% in waarde was gedaald. Drie dagen later hadden de aandelen geen waarde meer. Banco Popular wordt overgenomen door branchegenoot Banco Santander. Dat maakte de Europese bankenwaakhond Single Resolution Board (SRB) woensdag bekend. Santander koopt Banco Popular voor de symbolische prijs van €1. Wel haalt Santander voor circa €7 mrd aan extra kapitaal op op de financiële markten. De Europese Centrale Bank (ECB) stelde dat Banco Popular door een slechte financiële positie dreigde om te vallen en benaderde de SRB. Die besloot samen met de Spaanse bankenwaakhond FROB dat een verkoop aan Santander in het belang was van alle rekeninghouders van Banco Popular. Een verkoop van Banco Popular was ook noodzakelijk voor de stabiliteit van het financiële stelsel in Spanje en Portugal. Volgens de ECB had de bank op korte termijn niet meer aan zijn verplichtingen kunnen voldoen. De belastingbetalers zijn zogenaamd gespaard en de aandeelhouders zitten met waardeloze aandelen Popular. Toch vraag ik mij af of het wel zo simpel is als het wordt voorgesteld door de toezichthouders. Hoeveel geld is er met deze transactie verloren gegaan. Kan Santander de verplichtingen van de overgenomen bank wel nakomen. Welke waarde heeft het Spaanse/Europese deposito-garantie-stelsel voor de financiële partijen, de bedrijven en de particulieren en spaarders? Ik stel mezelf die vraag na lezing van een artikel waarin het Centraal Planbureau waarschuwt voor de gevolgen van het door Mario Draghi/ECB gevoerde monetaire beleid in de afgelopen twee jaar. Maakte Jan Kees de Jager en Jeroen Dijsselbloem, beiden ministers van Financiën en Mark Rutte, premier van de twee laatste kabinetten nog nog wijs dat ons spaar- en pensioengeld nooit zou worden gebruikt om zwakke eurolanden en banken overeind te houden, die uitspraken komen nu toch wel in een heel ander daglicht te staan. Het Centraal Plan Bureau, een van de adviseurs van het kabinet op economisch en financieel terrein waarschuwt ons dat al de uitspraken dat wij de arme eurolanden nooit zouden gaan helpen met ons geld een veel te optimistische prognose zijn geweest voor de gevolgen van de gestichte Bankenunie binnen de Muntunie. Lees en huiver …………… Ik citeer: “Banken uit Noord-Europa zullen mogelijk moeten bijspringen in het zuiden van Europa om de euro te redden als de ECB niet langer extra geld pompt in de Europese economie. Daarvoor waarschuwt het CPB in een rapport over de effecten van het stimuleringsbeleid van de ECB. “Meer risicodeling tussen de eurolanden kan nodig zijn om de muntunie te redden”, staat te lezen in de publicatie ‘Onderweg naar normaal monetair beleid’. De ECB koopt sinds maart 2015 op grote schaal obligaties op, in een tempo van €60 tot €80 mrd per maand. Het schuldpapier wordt omgeruild in geld dat bedoeld is om de economie te stimuleren. In totaal is er al voor meer dan 2000 miljard euro opgekocht. Einde van dit jaar zal dat zijn opgelopen naar €2350 mrd. Ook de rente staat op nul. Het beleid lijkt een positief effect te hebben op de economische groei, zegt het CPB. Maar er is grote onzekerheid over wat er gebeurt als de ECB het opkoopbeleid afbouwt en de rente weer verhoogt. Naar verwachting gebeurt dat volgend jaar, en zal dat stapsgewijs uitgesmeerd worden over enkele maanden. Komend najaar zal de ECB de afbouw aankondigen, denken ECB-watchers. Als de centrale bank in Frankfurt het stimuleringsbeleid staakt, zal de rente stijgen en de groei afnemen, verwacht het CPB. Deze effecten zullen het grootst zijn in landen met gezonde banken, waaronder Nederland. Het zijn ook de landen die het meest hebben geprofiteerd van het ECB-beleid. De goede uitgangspositie zorgt ervoor dat Nederland volgens het CPB in staat is de nadelige effecten op te vangen. De banken en de overheidsfinanciën zijn gezond, en voor pensioenfondsen en verzekeraars pakt een hogere rente juist voordelig uit. Het meest risicovol is het afbouwen van het ECB-beleid voor landen met zwakke banken en een hoge overheidsschuld, die vooral in Zuid-Europa (Griekenland, Italië en in mindere mate Spanje, Portugal, Frankrijk en België) te vinden zijn. Mogelijk zullen sterke noordelijke landen een deel van dat risico op zich moeten nemen, om de muntunie te laten overleven. Meer risicodeling is mogelijk door de bankenunie, waarmee al een begin is gemaakt, te voltooien. Daartoe moeten banken onder meer het noodfonds vullen en moet er een gezamenlijk Europees garantiestelsel voor spaarders worden opgezet. In de bankenunie zijn banken op elkaar aangewezen als een van de leden in de problemen raakt in plaats van dat de overheid te hulp schiet en met belastinggeld banken redt. De redding deze week van het Spaanse Banco Popular door het eveneens Spaanse Banco Santander is daar een voorbeeld van. Volgens dit idee zou een bank in Noord-Europa ook moeten kunnen bijspringen om een bank in het zuiden overeind te houden. Meer risicodeling kan ook leiden tot meer problemen, waarschuwt het CPB: het kan landen verleiden tot het nemen van te grote risico’s,” DFT-columnist Martin Visser waarschuwt dat probleemhypotheken bij banken in Europa nog niet zijn opgeruimd. ‘Overheden zijn lui en de ECB is een zachte heelmeester. Deze wonden stinken enorm’. N tien jaar woekert de bankencrisis nog steeds door (EU/Muntunie/Bankenunie/ECB/politieke leiders). Nederland telt nog 700.000 koopwoningen die nog onder water staan (de waarde van het huis is lager dan de (hypotheek)schuld. 3% van de huishoudens hebben een achterstand in de betaling van de maandelijkse hypotheekverplichtingen.

Vijf Arabische landen hebben alle diplomatieke banden met Qatar direct verbroken. Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten,Saudi-Arabië, Bahrein en Jemen met als reden dat Quatar terroristen steunt en daardoor de regio destabiliseert. Diplomaten van Qatar moesten binnen twee dagen weg zijn. Drie landen zetten alle Qatarezen uit. Saudi-Arabië heeft alle militairen uit Qatar die vechten in Jemen naar huis gestuurd. Egypte heeft zijn luchtruim voor Qatar gesloten. Qatar bemiddelt vaak in conflicten met radicale groepen die voor andere landen onbereikbaar zijn. Egypte verwijt Qatar dat het de Moslimbroederschap steunt. De gezamenlijke actie houdt in dat de landen de contacten via lucht, land en zee verbreken. Dit betekent onder meer een reisverbod van en naar Qatar. Volgens het staatspersbureau van Saudi-Arabië was het besluit genomen om het koninkrijk te beschermen ,,tegen de gevaren van terrorisme en extremisme”. Het land riep andere landen op hetzelfde te doen en heeft de grenzen met de golfstaat gesloten. Volgens het Saudische koninkrijk, dat soennitisch is, steunt Qatar sjiitische militanten die ook steun krijgen van aartsvijand Iran. Zij zouden actief zijn in Bahrein en in het oosten van Saudi-Arabië. Bahrein liet tevens als reden voor het besluit weten dat Doha zich bemoeit met binnenlandse aangelegenheden van Bahrein. Volgens het bewind van Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi wordt de Moslimbroederschap gezien als een terreurbeweging. De organisatie claimt zelf vredelievend te zijn. Egypte sluit onder meer zijn havens en vliegvelden voor Qatarese transporten. De aandelenbeurs in Qatar is sinds 1 juni 9,9% in waarde gedaald op 9.237,88 (08-06-2017). Beleggers in Qatar zijn nerveus geworden over de politieke risico’s door de ruzie tussen de Arabische landen en deden hun aandelen in de verkoop. Ook elders in de Golfregio stonden de beurzen in de min.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft Qatar beschuldigd van het financieren van terrorisme „op een zeer hoog niveau.” Dat zou al langere tijd gaande zijn en moet nu ophouden. Trump zei dat als vervolg op een recente bijeenkomst in Riyad in Saudi-Arabië met leiders in de regio te hebben overlegd en besloten te hebben dat het nu tijd was Qatar aan te pakken. Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Bahrein verbraken deze week de betrekkingen. Zij beschuldigen de regering in Doha er al langer van aan te schuren bij Iran en instabiliteit te veroorzaken in de regio. „Wij moesten een besluit nemen; kiezen we de makkelijke weg of ondernemen wij eindelijke een harde maar noodzakelijke actie, stelt Trump. Wij moeten het financieren van terrorisme stoppen. Ik besloot dat de tijd gekomen was Qatar te vertellen hieraan een eind te maken”. De harde lijn van de Amerikaanse president steekt af tegen de koers van zijn minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, die alle partijen maande de crisis te bezweren. De bewindsman zei dat de vervoers- en handelsblokkade gewone mensen in Qatar begint te treffen, het zakenverkeer belemmert en op termijn de Amerikaanse strijd tegen de groep Islamitische Staat in de wielen kan rijden. In Qatar ligt een belangrijke Amerikaanse militaire basis. Qatar, waar ook de satellietzender al-Jazeera is gevestigd die met zijn berichtgeving vaak de woede wekt van Arabische machthebbers, ontkent extremisten te ondersteunen. Het zegt juist de terreurdreiging te verminderen door groepen te steunen die armoede bestrijden en politieke hervormingen nastreven. De minister van Buitenlandse Zaken van Qatar beschuldigde de Arabische buurlanden en anderen van „duidelijke schendingen van het volkenrecht en het internationale humanitaire recht.”

Turkije en Duitsland zijn het tijdens de Pinksterdagen niet eens geworden over een bezoek van 27 Duitse parlementariërs aan Duitse militairen, die de Turks/Syrische grens beveiligen. Ze mochten de militairen wel bezoeken maar hen werd de toegang tot de militaire basis op het vliegveld geweigerd. Berlijn heeft de militairen, die daar in NAVO-verband waren gestationeerd, teruggehaald. Zij waren op de basis bij Inçirlik, ter ondersteuning van gevechtsmissies tegen terreurgroep IS. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Gabriel, sprak in Ankara met zijn Turkse collega Cavusoglu. De Turken bleven het bezoek van de Duitse parlementariërs aan de 250 militairen tegenhouden “om binnenlandse politieke redenen”. Welke redenen is onbekend.

De fabrieksorders in de Verenigde Staten zijn in april met 0,2% gedaald ten opzichte van een maand eerder. In maart namen de orders met een herziene 1% toe. Daarnaast werd op basis van een definitief cijfer gemeld dat de orders voor duurzame goederen in april met 0,8% daalden. De economische activiteit in de eurozone heeft in mei een vergelijkbare groei laten zien met die in april. Dat blijkt uit de zogenoemde inkoopmanagersindex van marktonderzoeker Markit. De samengestelde graadmeter die de bedrijvigheid in de industrie en dienstensector in het eurogebied weerspiegelt, noteerde voor mei een stand van 56,8, net als in april. Uit de cijfers bleek verder dat de economische bedrijvigheid in Duitsland en Frankrijk vorige maand sterker toenam. In Italië en Spanje was sprake van een minder sterke groei dan in de voorgaande maand.

De bedrijvigheid in de dienstensector van de eurozone is in mei iets minder sterk gegroeid dan in april. De graadmeter voor de Duitse dienstensector bleef vorige maand onveranderd op 55,4. De index voor de Franse dienstensector noteerde een stand van 57,2, tegen 56,7 een maand eerder. In Italië en Spanje zwakte de groei van de dienstensector af. In Groot-Brittannië was volgens Markit sprake van een minder sterke groei in de dienstensector. Daar daalde de index naar 53,8, van 55,8 in april.

De Amerikaanse kredietbeoordelaar Fitch blijft van mening dat de voorgenomen opsplitsing van AkzoNobel de kredietwaardigheid van het verf- en chemieconcern niet ten goede zal komen. Datzelfde geldt voor het extra dividend dat het bedrijf van plan is uit te keren. Fitch waarschuwde in maart al voor risico’s die kleven aan de verzelfstandiging van de speciaalchemiedivisie. AkzoNobel presenteerde die stap als een alternatief voor een bod dat concurrent PPG Industries had uitgebracht. Ook over die beoogde fusie, die inmiddels is afgeketst, liet Fitch zich overigens kritisch uit. De kredietbeoordelaar liet vorige maand al weten zijn rapportcijfer (BBB+) voor AkzoNobel kritisch onder de loep te nemen, met een verlaging als meest waarschijnlijke uitkomst. Dat standpunt herhaalde de firma deze week, nadat AkzoNobel vorige week had laten weten zijn splitsingsplan door te zetten. Door de splitsing dreigen volgens Fitch twee kleinere, kwetsbaardere bedrijven te ontstaan. Met de speciaalchemietak wordt bovendien het deel van de onderneming verkocht dat het meest winstgevend is en het best bestand is tegen economische schommelingen. Daar komt bij dat AkzoNobel de opbrengst van die verkoop wil uitkeren aan de aandeelhouders, bovenop een extra dividend dat voor later dit jaar in het vooruitzicht is gesteld. Dat komt de financiële kracht niet ten goede, denkt Fitch. De kredietbeoordelaar wijst er daarnaast op dat de concurrentie van AkzoNobel en PPG niet stilzit. Branchegenoot Sherwin-Williams rondde vorige week de overname van Valspar af en is daarmee ‘s werelds grootste producent van verf en coatings geworden. Het zal zeker niet de laatste overname zijn in de branche, voorspelt Fitch. Ondanks dat PPG de overnameprocedure heeft gestaakt, althans voor het komende halfjaar, gaat Elliott, een activistisch hedgefonds uit de VS met ruim 3% van de Akzo-aandelen, door met het uitbreiden van het belang in AKZONobel.

Norges, het grootste investeringsfonds ter wereld, eist dat banken waarin het zijn geld steekt tonen hoe hun kredietverlening gaat bijdragen om opwarming van de aarde te beperken. Dat meldt het concern, dat $960 mrd belegt in wereldwijd negenduizend bedrijven. Het wordt geleid door Norges Bank Investment Management en belegt zijn in aandelen, obligaties en grondstoffen wereldwijd. Het roept bedrijven op om hun emissie van CO2 terug te brengen. Dat zal dit jaar bij vierduizend bedrijven gebeuren, aldus Norges. De aankondiging volgt op de stap van president Trump om het klimaatakkoord van Parijs niet langer te respecteren om eigen fossiele bedrijven zoals mijnbouwers meer ruimte te geven. Binnen zijn $960 mrd aan beleggingen is de financiële sector de grootste in omvang. Norges belegt in onder meer Credit Suisse, Deutsche Bank , HSBC, Citigroup, Wells Fargo , Barclays en Nordea. Tijdens gesprekken met het bedrijf en op de aandeelhoudersvergaderingen beloven de Noren druk uit te oefenen. Norges vormt nu met vermogensbeheerder BlackRock een front dat bedrijven dwingt om vervuiling en opwarming terug te brengen.

Als derde van de drie grootste banken verlaagt nu ook ABN Amro de belangrijkste spaarrente naar 0,15%. De bank gaat daarmee ING en Rabobank achterna. Die verlaagden hun tarieven al eerder naar dit nieuwe dieptepunt. Dat heeft ABN in een e-mail aan haar klanten laten weten. Tot nu toe kregen spaarders bij ABN Amro nog 0,2% rente. Nu krijgen ze voor elke duizend euro spaargeld nog anderhalve euro rente. Over verdere verlagingen en negatieve rentes laten banken zich niet uit. Triodos geeft als enige bank in Nederland helemaal geen rente meer aan particulieren. De spaarrentes dalen onder meer omdat de Europese Centrale Bank extreem lage rentes hanteert. President Draghi van de ECB hintte eerder deze week op licht aan het eind van die tunnel: waar hij eerder de mogelijkheid openliet dat de ECB-rentes nog verder zouden dalen.

Credit Suisse gaat naar verluidt voor het einde van volgend jaar nog eens 1500 banen schrappen in Londen. De Zwitsers zijn al sinds 2015 bezig met saneren. Dit proces zou nu door de Brexit versneld worden doorgevoerd. Aanvankelijk telde Credit Suisse nog meer dan 9000 medewerkers in de Britse hoofdstad. Na de ingrepen waarover nu wordt gesproken zou dat aantal al zijn teruggebracht tot ongeveer 5000 mensen.

Premier May wilde met de vervroegd uitgeroepen verkiezingen, op 8 juni, een duidelijke parlementaire meerderheid afdwingen. Dat werd een enorm fiasco. Ze raakte de meerderheid in het Lagerhuis kwijt. De Conservatieven komen 8 zetels tekort. Van de 650 zetels behaalden ze er 318 en verloren 12 zetels. Labour krijgt er 29 bij op 261. May sluit een deal met de Unionisten uit Noord Ierland die met tien zetels. De grootste verliezer was de Scottish National Party met 21 zetels en staat nu op 35 zetels. Het Britse pond daalde tegen de euro van €1 tegen 0,8688 naar 0,8784 na het verlies van de absolute meerderheid voor de Conservatieven van premier May in het Britse parlement. May vormt desondanks een nieuw kabinet met de DUP. Daarmee zou ze stevig staan in de onderhandelingen met Brussel over de uittreding uit de Europese Unie, de Brexit, in juni vorig jaar afgedwongen tijdens een referendum. De uitslag viel voor de premier tegen maar de Britse beurs bleef positief, de FTSE-100 index steeg met 0,8%, meer dan de beeldbepalende DAX in Frankfurt. Toch verwachten de financiële markten dat met een verwachte positie van het kabinet zware onderhandelingen met Brussel over de voorwaarden van de uittreding uit de Europese Unie. Deze uitslag ‘valt tegen, dit is slechter dan de markt had verwacht’, reageerde valutahandelaar PJ Datema van de Nederlandsche Betaal- & Wisselmaatschappij in de Amsterdamse beurs. Het Britse vertrek uit de Europese Unie zet alles bij elkaar naar schatting tienduizenden banen in de financiëe sector van Londen op de tocht. Nu is Londen nog een belangrijk financieel centrum, maar door de Brexit dreigen de Britten de toegang tot de Europese markt kwijt te raken. Meerdere grote banken werken daarom aan maatregelen om daarop voorbereid te zijn. Ik verwacht dat veel zal afhangen van de wijze waarp de uittredingsgesprekken zullen gaan verlopen.

Behandelaars in de jeugdzorg trekken aan de bel bij de informateur en de vier politieke partijen die nog altijd in gesprek zijn over de vorming van een kabinet. De zorgen zijn groot. Dat verbaast mij niets. Op de wijze waarop het demissionaire kabinet de bezuinigingen in de zorg heeft ingevuld: forse verlagingen van de budgetten en de uitvoering van de zorg verplaatst van landelijk naar lokaal niveau, heb ik al eerder voor aan de bel getrokken. Met name dat (jeugd)zorg door ambtenaren bij veel gemeentehuizen een groot fiasco zou gaan brengen. Bureaucraten zorg laten uitvoeren gaat nooit werken, daarvoor hebben ze het hart niet op de juiste plaats (een enkeling daar gelaten). Het ergste is als ambtenaren op de stoel van de behandelaar gaan zitten. Jeugdzorg dat door 388 gemeenten op een eigen wijze wordt ingevuld en uitgevoerd. Behandelaars vragen de politiek snel terug te keren naar een landelijke uitvoering. Jeugdhulporganisaties waren al langer ontevreden over de zorg die gemeenten organiseren voor kinderen, blijkt uit een gezamenlijke brief die ze naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. Ze waarschuwen daarin de politieke partijen dat ze nog een harde dobber aan de jeugdzorg gaan krijgen. Koepelorganisaties Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicapten Nederland en de Vereniging Orthopedagogische BehandelCentra maken zich grote zorgen. Ook Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer blijft kritisch. “Het systeem kraakt en piept en dat heeft effect op de kwaliteit van de hulp. Intussen zien we waar dat toe leidt”, zegt ze. “Een flinke toename van het aantal crisisplaatsingen in de gesloten jeugdzorg in 2016, signalen over een nieuwe toename van het aantal ondertoezichtstellingen na de aanvankelijke daling in 2015, steeds jongere kinderen die in de jeugdzorgplus belanden. De wachttijden nemen hier en daar onacceptabele vormen aan. De jeugdhulp is op dit moment nog niet dat betere systeem dat we voor ogen hadden met de decentralisatie.”

Panama Papers vormen een onderdeel van een mini-enquete Fiscale Constructies die momenteel wordt gedaan door 6 leden van de 2e kamer. Er wordt onderzocht hoe rijke particulieren hun geld uit het zicht houden van de Belastingdienst en wie daaraan meewerken. Hoe wordt geld ondergebracht in Belastingparadijzen en werkt Nederland mee aan maatschappelijk ongewenste belastingontwijking? Over bestaande vragen in het Parlement over de populariteit van ons land als doorvoerland van geld van grote multinationales, die daarmee, via een fiscaal product, veel lagere belastingen betalen over hun winsten, wordt door deze commissie geen aandacht geschonken. Er wordt wel onderzoek gedaan naar de 14.500 brievenbusfirma’s, die in hoofdzaak op de ZuidAs zijn gevestigd, die geen of nauwelijks activiteiten in ons land ontplooien maar wel enorme hoeveelheden geld, geschat wordt $4000 mrd per jaar, middels onze banken transfereren om daarmee fiscaal gewin te boeken. Het systeem loopt gesmeerd middels trustkantoren (die 24.000 vennootschappen beheren), fiscale juristen en banken. Vreemd is dat de staatsbank ABNAmro niet is opgeroepen. Namens alle banken wordt Phillipe Mol van van Lanschot Bankiers gehoord, terwijl uit de Panama Papers blijkt dat ABNAmro de eigenaren van vennootschappen gevestigd in Belastingparadijzen, aan het zicht van de buitenwereld (en dus ook de fiscus) onttrekt. Overigens ontkent ABNAmro dat, maar in deze fase zegt mij dat nog niets. Willemieke van Gorkum, directeur integriteit bij DNB, zei deze week tijdens de parlementaire ondervragingscommissie fiscale constructies, dat het toezicht op de trustsector makkelijker zou zijn als Nederlandse belastingwetten duidelijker zouden zijn. DNB let in haar toezicht sinds kort ook op agressieve belastingplanning. Volgens Van Gorkum hanteert DNB daarbij alleen geen eigen definitie van wat agressieve belastingplanning dan precies is. Wij kunnen een discussie aanjagen, maar we zijn geen fiscalisten. We kunnen dus geen maatwerkoordeel vellen over wat wel en niet mag”, aldus Van Gorkum. Maar het probleem daarbij is volgens haar dat veel fiscalisten „zijn opgegroeid met de gedachte dat alles mag binnen de wet.” Volgens Van Gorkum zou het makkelijker zijn voor DNB als de wetgever fiscale wet- en regelgeving duidelijker formuleert dan wel „een aantal richtlijnen geeft”. Ze denkt daarbij aan een aantal uitgangspunten, zoals dat er altijd ergens heffing moet plaatsvinden als daar ook een aftrekpost tegenover staat en ook dat de heffing moet plaatsvinden daar waar ook economische activiteiten worden verricht. In het jaarverslag van DNB staat dat beoogd wordt financiële instellingen geen activiteiten meer te laten initiëren – en bestaande af te bouwen – die op het gebied van agressieve belastingplanning kunnen leiden tot ’verlies van vertrouwen’. De VK publiceerde een interessant artikel van de hand van Philip de Witt Wijnen, over de eerste week van de ondervragingen. <citaat>: Het grootkapitaal versus de Belastingdienst – een ongelijke strijd. Dat is het voornaamste beeld dat is blijven hangen na de eerste week (van twee) van het parlementaire onderzoek naar internationale belastingconstructies. Tegenover de naar schatting 200.000 Nederlandse multimiljonairs die – met behulp van een deskundige fiscale advieswereld – gezamenlijk zo’n 150 mrd offshore zouden hebben gestald, staan nog geen 40 functionarissen van de Belastingdienst die daar de onwettige belastingontduiking moeten zien uit te filteren. De commissie-Nijboer voelde bij de eerste ondervragingen een bont gezelschap – onder ede – aan de tand. Functionarissen van de fiscus en De Nederlandsche Bank, wetenschappers en journalisten die hadden meegewerkt aan de publicatie van de Panama Papers. Het aantal onderwerpen dat aan de orde kwam was al even divers: brievenbusmaatschappijen, exotische constructies, Europese wetgeving, transparantie, OESO en de (on)mogelijkheden van adequaat toezicht. Ook opvallend: het jargon waarmee zowel belastingontwijkers als constructiebestrijders zich bedienen. Een kleine greep uit veel gehoord fiscale abacadabra in de eerste week van de mini-enquête.

APV. Afgeschermd particulier vermogen. Term die de Belastingdienst gebruikt voor omvangrijke vermogens die rijke Nederlanders welbewust buiten het zicht van de fiscus proberen te stallen. Gaat niet alleen om geld, ook om vastgoed, schepen en kunstcollecties.

Stiath. De door de Belastingdienst gehanteerde afkorting voor Stalling van immateriële activa in tax havens.

Tax haven. Belastingparadijs. Land of jurisdictie – het kan ook om een Zwitsers kanton gaan of een Amerikaanse staat – waar een soepel belastingregime geldt. Denk aan lage tarieven, veel aftrekmogelijkheden en gunstige fiscale verdragen met derde landen.

UBO. Ultimate beneficial owner, de uiteindelijke aandeelhouder van een vennootschap of kerstboom aan vennootschappen, die als ultieme eigenaar over het aanwezige vermogen beschikt. Fiscale constructies proberen doorgaans de UBO te verbergen. Binnenkort dienen aandeelhouders met een belang vanaf 25 procent zich in een openbaar UBO-register in te schrijven. In het internationaal verstoppertje spelen duiken inmiddels ook ‘nep-UBO’s’ op.

Grondslaguitholling. Grondslag is de verzameling van inkomsten en bezittingen waarover belasting is verschuldigd. Belastingontwijkers doen er van alles aan om deze grondslag zo klein mogelijk te maken – uit te hollen – bijvoorbeeld voor het opvoeren van zo veel mogelijk aftrekposten. In het Engels: base erosion.

BEPS. Base Erosion and Profit Shifting. Programma van de rijke industrielanden in OESO en G20-verband om met een serie steeds strengere maatregelen ongewenste belastingontduiking aan te pakken, met name door grote multinationals.

Mismatch. De mogelijkheid om van verschillende belastingregimes gebruik te maken in verschillende landen. Bijvoorbeeld: de rente op een lening is in het ene land fiscaal aftrekbaar, terwijl die in het andere land juist als investering wordt beschouwd, waar evenmin belasting over hoeft te worden betaald. Belastingontwijkers tuigen constructies om op zoek te gaan naar een ‘dubbele niet-heffing’.

Trust. Een door trustkantoren aangeboden constructie voor rijke particulieren en bedrijven die hun vermogen, hun werkelijke bestuurders en aandeelhouders willen versluieren. De trustmaatschappij levert zowel administratieve als managementdiensten en vooral – daar komt de naam vandaan – volstrekte anonimiteit en vertrouwelijkheid.

High risk appetite. Door toezichthouders gebruikte term voor de categorie trustkantoren die bereid zijn te werken met risicovolle structuren en dus voor klanten die graag het randje van de wet opzoeken.

Rode vlag. Als belastingambtenaren een fiscale constructie tegenkomen waar een trustmaatschappij bij betrokken is, geldt dat als rode vlag. De kans is groot dat er sprake is van illegale belastingontwijking – ontduiking dus.

Klapdag. De dag dat de fiscale opsporingsdienst Fiod en Openbaar Ministerie na grondig vooronderzoek besluiten naar buiten te gaan. Op één moment volgen invallen, huiszoekingen, beslagleggingen, et cetera.

Pleitbaar standpunt. Indien een belastingplichtige door de Belastingdienst wordt opgespoord als mogelijk ontoelaatbaar belastingontwijker, zoeken hun fiscaal adviseurs en advocaten ‘pleitbare standpunten’. Ofwel: een legitieme reden of omstandigheid voor de gekozen constructie – „mijn cliënt valt niets te verwijten”. Belastingambtenaren verklaarden aan de commissie door pleitbare standpunten inderdaad vaak met lege handen te staan. </citaat>

Slotstand indices dd 9 juni 2017; week 24: AEX 527,30; BEL 20 3946,42; CAC-40 5299,71; DAX 30 12.815,72; FTSE 100 7527,33; SMI 8845,85; RTS (Rusland) 1041,49; DJIA 21271,97; NY-Nasdaq 100 5741,944; Nikkei 225 20013,26; Hang Seng 25.994,83; All Ords 5715,50; SSEC 3,158.400; €/$ 1,1195; goud $1266,40; dat is €36.334,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,331% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,374%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,485%; 10 jaar VS 2,2215%. 10 jaar Duitse Staat 0,27%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,179.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.