UPDATE10052014/220 De verkiezingen voor een nieuw Europees Parlement komen dichterbij

Ik moet mijn excuses maken over de onduidelijkheid met betrekking tot de kapitaalbuffer vereisten voor banken bij de dit jaar uit te voeren stresstests. De kapitaalvereiste buffer volgens Basel III is 7% en voor ABN-Amro, RABO en ING komt daar een extra buffer bovenop van 3%, op te bouwen in de jaren 2016-2019. Dan wordt de hoogte van de buffer straks 10%. Toch werd er eerder al gesproken over veel lagere buffers voor de banken. Begin februari wilde Dijsselbloem de verhouding tussen het eigen vermogen en het uitgeleende geld (de zogeheten leverage ratio) verhogen naar 4%, waar in Europees verband toen 3% was afgesproken. De vraag is of banken voldoende gekapitaliseerd zijn om de risico's die ze lopen voldoende af te dekken. Een meerderheid van de Kamer wilde naar 4%, maar de VVD wilde daar niet van horen om de concurrentiepositie van de Nederlandse banken niet onder druk te zetten. Hogere stootkussens zijn ,,superbelangrijk” voor de stabiliteit in de financiële sector. Een grote buffer moet de ,,eerste reddingsboei” zijn voor een bank die in de problemen komt, en voorkomen dat de staat weer moet bijspringen, zoals eerder bij ABN, ING en SNS. In dit kader is de uitspraak over redding van zwakke banken van belang: er komt een tijdelijke regeling om banken in nood direct te herkapitaliseren via het Europees Stabiliteits Mechanisme. Alle harde toezeggingen van Dijssel ten spijt betekent dat dat opnieuw de belastingbetaler zwakke banken van de ondergang moet gaan redden. Het ESM haalt zijn vermogen weg bij de 17 deelnemende landen en dus bij de belastingbetalers in die landen. Dat betekent dus ook dat de financiële bobo's in Europa onder aanvoering van Dijssel er rekening mee houden dat uit de stresstests zal blijken dat er banken zijn die niet alleen door de financiële markten en de nationale overheden gered kunnen worden en dat Europa/de belastingbetalers bij moet springen. Een duidelijk zwaktebod. Het is voor mij onduidelijk waar en wanneer er met 7% en wanneer en bij wie er 3%/4% gerekend gaat worden. Wordt vervolgd.

Wij wisten al maanden dat dit moest gaan plaatsvinden: de gevolgen van het doemscenario van dit kabinet zou aan het volk gaan worden uitgelegd. Een maand geleden was ik aanwezig op een debatavond over de vraag 'waarom het Nederlandse volk niet in opstand komt tegen het bezuinigingsbeleid en het gebrek aan visie van deze regering'. Het antwoord was toen: een eenduidig beeld ontbreekt. Er zijn wel groepen die 'ergens' kwaad over zijn, maar die komen niet massaal in beweging. Daar komt het volk niet voor naar het Museumplein. Daar komt nu verandering in. Het ministerie van Volksgezondheid, minister Schippers dus, bereidt zorgorganisaties achter de schermen voor op een lawine aan vragen van het publiek over veranderingen in de zorg. Aanleiding is een 'bombrief' die het ministerie rond 1 juli aanstaande naar honderdduizenden Nederlanders zal versturen. Daarin staat dat er voor hen grote veranderingen, in de praktijk zwaardere lasten, ook financieel, op komst zijn, omdat hun zorg vanaf 1 januari 2015 niet meer door het Rijk, maar door de gemeente of de zorgverzekeraar wordt geregeld [Hier staat dus: wij, de centrale overheid, zijn altijd goed voor het volk geweest, maar nu dit kabinet heeft besloten dat de zorgverzekeraars en de gemeenten de zorg moeten gaan overnemen, wordt dat voor jullie een stuk(je) slechter.] Zorgorganisaties verwachten grote onrust door de brief. Er komen speciale callcenters om vragen te beantwoorden. Pauline Fuhri van Actiz, de brancheorganisatie voor zorgondernemers, verwacht dat mensen willen weten wat de veranderingen individueel voor hen betekenen. ,,Maar juist dat is nog niet te zeggen.'' Ouderenorganisatie ANBO houdt rekening met ,,blinde paniek''.

Dijssel predikt een succesverhaal voor de euro in de weekend uitgave van Trouw. “De euro is een sterke en stabiele munt” en dat is veel waard. Ja, zegt hij 'er waren problemen rond de introductie' waardoor het in Zuid-Europese landen uit de hand gelopen is. Ten aanzien van het pleidooi van zijn partij voor het opnemen van een EU-werkeloosheidsnorm, zoals ook is ingevoerd voor de EMU-schuld en het emu-saldo, wijst hij van de hand. Daarover wil ik nog wel wat zeggen. Op de eerste plaats over de controle van ingediende begrotingen. Dat is een beleidsstuk, dat 9 maanden, eerder is vastgelegd op gepleegde aannames. Er is geen enkele zekerheid dat zo een begroting en het daarbij geprognosticeerde resultaat, in deze crisisperiode zijn dat begrotingstekorten, ook wordt gerealiseerd. Of de geplande bezuinigingen het resultaat opleveren als ingeschat en of de belastingen binnenkomen als aangenomen, is pas 2 jaar later te becijferen. Op zich is dat dan niet meer zo interessant omdat de twee volgende begrotingen dan al zijn opgesteld. Ik doe nog een stap terug. De EU is de opvolger van de EEG. De interne markt was en is nog altijd de belangrijkste peiler. Daarnaast is de Muntunie opgericht, die een eigen Europese munt mogelijk heeft gemaakt met een monetaire autoriteit voor het beleid. De zwaarste peilers zijn de financieel/economische. Dat past ook in het neoliberale beleid dat wordt gevoerd. De sociale gevolgen (werkeloosheid, dalende lonen en uitkeringen, dalende pensioenen, dalende koopkracht, sociale armoede) is een restproduct van de gehoorzaamheid aan de financiële markten. Dijssel stelt daarover dat werkeloosheid een politiek probleem is, dat nationaal moet worden aangepakt. Rutte stelt dat werkgelegenheid geen overheidsdoelstelling is. Daarvoor zijn de bedrijven en de sociale partners verantwoordelijk. Weliswaar stelt dit kabinet €600 mln beschikbaar voor omscholing en bijscholing van werkelozen, maar over het nut ervan zijn grote twijfels. De bezuinigingen, zoals door Brussel zijn opgelegd, en tot een hogere werkeloosheid en een lage economische groei leiden, zijn afgedwongen om het belang van de banken en de financiële wereld te dienen. Politici zijn niet in staat om tegelijk en financiële en sociale streefgetallen na te streven. Het is geen en/en maar een of/of situatie. Je gaat of voor de factor 'kapitaal' of voor de factor 'arbeid'. Het bewandelen van een gulden middenweg is op dit moment, op deze plek geen optie. Op zich zou het democratisch gehalte van het Europees Parlement zo zwaar moeten zijn dat de macht van de financiële markten zoveel wordt beperkt dat aan de bestrijding van de werkeloosheid veel meer aandacht moet worden gegeven. Als de komende jaren daar onvoldoende aandacht gegeven gaat worden vrees ik voor het bestaansrecht van de Europese Unie.

Nu we het toch over geld hebben vraag ik aandacht voor een onderzoek op initiatief van de Nederlandse Vereniging van Banken, de Duisenberg School of Finance en de VU over het normbesef bij jonge bankiers (tot 35 jaar). Hoe staat het imago van de financiële sector ervoor? Zijn bankiers graaiers, verzekeraars woekeraars, toezichthouders snurkers, de financiële sector poenpakkers die klanten niet de hele waarheid vertellen en de rekening van hun financieel trapezewerk dumpen bij de belastingbetaler en zich laten belonen met 'kapitale' bonussen. Is deze schets te kort door de bocht, zijn er herkenningspunten dan wel een vorm van realisme? Ik wil wel een onderscheidt maken tussen bankdirecteuren, bankiers en bankers. Deze laatste groep zijn in feite arbitrageanten, ook wel dealers/handelaars genoemd van financiële producten. Bankers zijn geen bankiers, zitten ook niet in de top van een bank, maar verdienen soms wel meer dan de leden van de Raad van Bestuur. De grootste groep bankdirecteuren zijn general managers van plaatselijke vestigingen. Ook worden directeuren van werkafdelingen op het hoofdkantoor zo aangeduid. De jonge bankiers hebben zich uitgesproken over hun positie middels een 'Cultuurkaart Financiële Sector': ze zeggen zelf: betrokken, ambitieus, dienstbaar, betrouwbaar en integer te zijn. Enkele citaten: Wij staan voor betrouwbaarheid en stabiliteit. Wij zijn eerlijk, spreken klare taal en doen wat we beloven. Wij zijn open, empathisch en geïnteresseerd en luisteren naar onze omgeving, zowel intern als extern. Wij handelen vanuit het belang van de klant. Wij spreken elkaar af op (on)ethisch gedrag. Wij zijn ons bewust van de gevolgen voor de klant, de samenleving en de wereld. Bekijk de details op: http://www.argumentenfabriek.nl/sites/default/files/Cul.pdf Ik heb dit artikel drie keer gelezen: ik geloofde mijn eigen ogen niet. Mijn sympathie gaat naar hen uit: proficiat. Dit is een prachtvolle start voor jullie carrière.

Er komt heel positief nieuws uit Brussel: extra bezuinigingen zijn niet meer nodig. Al eerder werd bekend dat Nederland sneller uit het dal klimt dan werd aangenomen. Het tekort loopt beduidend onder de norm van 3% en de groei trekt aan. Toch behoort Nederland, samen met Italië, Kroatië en Slovenië, tot de economisch zwakste groep landen van de eurozone. De sterkste groeiers in de EU zijn Letland en Litouwen, daarna volgen Zweden, Estland, Polen, Roemenië, Engeland, Ierland en Griekenland. Alles bij elkaar is de boodschap dat de eurozone nu echt de crisis achter zich laat. Dat is te lezen in de ’spring forecast’ , de lenteprognose van de Europese Commissie. „Het economisch herstel neemt vaste vorm aan” na de recessie van de afgelopen jaren, aldus Europees commissaris Siim Kallas, de tijdelijke waarnemer van economisch commissaris Olli Rehn, die al naar Finland is vertrokken, voor de verkiezingscampagne. Mondiaal gezien zijn de eurozone en Japan de zwakste groeier. Met stip op één staat China, daarna de VS gevolgd door de EU-28. Dat betekent dat de 28 EU-lidstaten beter scoren in economische groei dan de 18 eurolanden: dit jaar 1,6% versus 1,2% en volgend jaar 2,0% vs 1,7%. De Commissie spreekt zelfs hoopgevende woorden over de werkeloosheid. Maar het is niet om daar enthousiast over te worden: de prognose is dat in de EU de werkeloosheid daalt van 10,8% in 2013 naar 10,1% in 2015. In de eurozone liggen die cijfers minder goed: 12,0% naar 11,4%. De OESO bevestigt dat de werkeloosheid zorgwekkend hoog blijkt. Het lenterapport van de EC, dat enige vreugde uitstraalt over een in aantocht zijnde verbetering van de economie in Europa, wordt al gelijk getemperd door de OESO. Zij spelen de rol van de nuchtere rekenmeester die stelt dat de diepe wonden die aan Europa zijn toegebracht, niet van het ene op het andere moment kunnen worden geheeld. Dat gaat jaren kosten, zegt de OESO. Weliswaar neemt de groei toe, maar die is bescheiden van aard; de werkeloosheid daalt, maar in een traag tempo; de wereldhandel trekt wat aan, maar niet in de omvang zoals die is geweest. De investeringen gaan toenemen, maar niet naar het oude niveau; het werkeloosheidscijfer daalt in 1½ jaar met slechts ca 0,5%. De banken zijn kwetsbaar en zullen nog grote afschrijvingen moeten doen die opgevangen moeten worden met hogere buffers. Daarvoor is speciaal papier ontwikkeld, de zogenaamde coco's, een type achtergestelde leningen met een rentevoet die > de marktrente ligt, en met de mogelijkheid dat een bank in problemen de rentebetalingen mag opschorten. Als zo'n bank niet meer te redden is is de belegger zijn geld kwijt. Ook de consumptie kan ook volgend jaar nog geen potten breken. De OESO waarschuwt dat de geldontwaarding laag is en risico's met zich meedraagt. Het slome groeipad kan een nog verder dalende inflatie veroorzaken met alle gevolgen daarvan voor een deflatoire prijsontwikkeling. [De vraag is in hoeverre de uitspraak van Dijssel dat ‘de crisis voorbij is’ serieus moet worden genomen?] De OESO heeft daar nog wel twijfels over: er hoeft maar 'iets' te gebeuren of de crisis is weer terug in volle hevigheid. Denk daarbij aan het kwetsbare Europese bankwezen en aan de Bankenunie, ook kan de Muntunie onder druk komen te staan. Het aandikken van kleine positieve ontwikkelingen in het Lenterapport van de EC veroorzaakte op de valutamarkten een stijging van de euro ten opzichte van de dollar. Daar zit het exporterende bedrijfsleven al helemaal niet op te wachten. De ECB zou nog wel een monetaire tool kunnen inzetten met het nog verder verlagen van de rente, waar ik overigens geen vertrouwen in heb dat daardoor de euro gaat dalen, monetair kunnen gaan handelen (het opkopen van leningen zodat de geldhoeveelheid gaat toenemen), daar heb ik ook al geen vertrouwen in en tot slot kan de ECB weer goedkoop geld aan de banken gaan aanbieden. We weten wat 20-jaar ruime geldbeleid in Japan heeft opgeleverd: een staatsschuld van 225% bbp. De OESO schetst ook de ontwikkeling van het Bruto Nationaal Product voor de periode 2010-2060. Daarin zien we een verdere uitbouw van China en India en een afbouw van de VS en Europa. De data zien er voor die periode van 50 jaar Europa niet rooskleurig uit: het aandeel van de niet-OESO landen (de OESO bestaat uit: de 34 welvarendste landen uit de hele wereld, 24 Europese en de VS, Japan, Israël, Chili, Canada, Turkije, Australië, Nieuw-Zeeland, Mexico en Zuid-Korea) stijgt van 35% naar 50%. China stijgt van 16% naar 22%, India van 6% naar 15%, Japan daalt van 7% naar 3%, de VS daalt van 23% naar 19%, de eurozone gaat van 18% naar 11%, de overige OESO landen dalen van 19% naar 17% en de overige niet-OESO landen blijven stabiel op 13%. Het zijn prognoses!!

Enkele ontwikkelingen die we niet uit het oog moeten verliezen: de productie van de Franse industrie is in maart, vrij onverwachts, met 0,7% gedaald op maandbasis. Nintendo heeft het boekjaar van april 2013/maart 2014 afgesloten met een verlies van omgerekend €164 mln. Voetbalclub Twente wordt onder verscherpt toezicht geplaatst van de KNVB. De HEMA is vorig jaar in de rode cijfers geraakt. De omzet daalde met ruim 5%, het resultaat daalde naar een verlies van €16,4 mln (in 2012 een winst van €6,4 mln). Als reden wordt opgegeven: lagere consumentenbestedingen en moeilijke marktomstandigheden. Warenhuisketen V&D hoopt het bedrijf met een nieuwe strategie volgend jaar weer winstgevend te maken. Het concern wil meer klanten trekken door de warenhuizen te vernieuwen en het assortiment uit te breiden met 200 merken. Ook de online-activiteiten van de onderneming moeten meer omzet gaan opleveren. De vestigingen kunnen worden uitgebreid met diensten als onder meer een stomerij, een nagelsalon, een schoenmaker en een 'charge bar', waar klanten hun mobieltje kunnen opladen. ,,Ik heb er het volste vertrouwen in dat we binnen vijf jaar een merk zijn waar consumenten een warm en goed gevoel bij krijgen en en winkel is waar ze graag komen'', aldus V&D directeur De Jonge.

V&D is al jaren verliesgevend en ook dit jaar moet de onderneming naar verwachting een ,,klein verlies'' in de boeken zetten. Hoeveel het verlies over 2013 bedraagt, is nog onbekend.

Het eerste kwartaal is verliesgevend voor ING afgesloten op jaarbasis daalde de winst van €1,9 mrd naar een verlies van €1,9 mrd door éénmalige afboekingen. De bank zegt dat Europese economie tekenen van herstel vertoont, maar Nederland hobbelt vooralsnog een beetje achter de rest aan. Het herstel in Nederland verloopt volgens een ,,klassiek patroon'', en komt nog altijd hoofdzakelijk vanuit de export. ,,Dat is op zich goed nieuws. Het zegt iets over de concurrentiepositie van Nederland''. Verder krabbelt het consumentenvertrouwen op en ziet ook ING een stabilisatie van de huizenmarkt. De binnenlandse vraag blijft evenwel nog steeds achter. Mede daardoor groeien de spaartegoeden bij ING nog altijd harder dan de kredietverlening. In het eerste kwartaal namen de toevertrouwde middelen met €8,3 mrd toe, terwijl de kredietportefeuille per saldo met €5,1 mrd groeide. [De vraag, die hierbij gesteld moet worden, is waar het nieuwe spaargeld vandaan is gekomen: uit Nederland, de EU-landen of uit het Verre Oosten? Het consumentenvertrouwen beweegt zich nog niet naar het gewenste niveau. En dat is verklaarbaar.

Opvallend is wel dat de Europese Commissie een uiterst geringe inflatie blijft zien, 0,8% gemiddeld dit jaar en 1,2% in 2015. Dat houdt druk op de ECB om eventueel in te grijpen. Brussel is optimistischer geworden over ons land, het begrotingstekort komt dit jaar met 2,8% weer onder de Europese norm van 3%. Ook wordt voor dit jaar een sterkere economische groei verwacht dan tot nu toe verondersteld, namelijk 1,2%. Bij de vorige schatting, eind februari, hield de commissie nog rekening met een tekort van 3,2%. Ook verwachtte Brussel slechts een groei met 1%. In 2013 kende Nederland nog een krimp van 0,8%. Toch is het gemiddelde van de eurolanden veel beter, voor de eurozone wordt voor dit jaar 1,2% groei verwacht en voor volgend jaar 1,7%. Dat laatste is wel iets minder dan de 1,8% die begin dit jaar nog werd voorspeld. Voor de hele EU gaat Brussel uit van 1,6% dit jaar naar 2% in 2015. Duitsland is de grote motor, maar ook Italië en Spanje doen het beter. Frankrijk is het land dat nog het meest aan de rem blijft hangen. Voor 2015 zal de groei in ons land verder aantrekken naar 1,4%. In februari werd nog uitgegaan van 1,3%. Aanjager van de groei zullen dan niet meer investeringen zijn, maar een stijging van de uitgaven door consumenten. Verder denkt de commissie dat Nederland in 2015 zijn begrotingstekort verder terugdringt tot 1,8%. Dat zou dan zelfs beter zijn dan het gemiddelde in de eurozone. U kent de terughoudendheid van deze positieve prognoses. Ik blijf bij mijn eerdere standpunt dat de consument eerst een helder beeld moet hebben over de toekomst van Nederland en Europa voordat de consumentenbestedingen weer op peil komen. Er is geen enkele politieke partij in Nederland die met een heldere visie voor Europa komt inclusief een routebeschrijving. Het is ook onzeker hoe groot de impact is van alle in de pijplijn zittende bezuinigingen op de koopkracht. En dan spelen nog twee zaken een rol: deze Europese Commissie legt na de komende verkiezingen, van eind mei, hun portefeuilles op tafel. Hun mandaat zit erop. Het is niet ongebruikelijk dat de boedel die ze achterlaten rooskleuriger wordt voorgesteld dat die in werkelijkheid is dan wel zal worden. Verder spreekt niemand over de op handen zijnde wijzigingen in de rekenmethodes die worden gebruikt om het bbp te berekenen. De fractieleider van de CU, de econoom Arie Slob, heeft daar begin april al over gesproken en gesteld dat de omvang van het bbp groter zal worden. Misschien moet worden gesproken over oppompen. Dat nu het begrotingstekort snel terugloopt, is daarnaar te herleiden. Er verandert niets, de cijfertjes worden gemanipuleerd en zie …… de problemen zijn opgelost. De Europese Commissie vertrekt met een dikke voldoende op zijn rapport voor economie en financiën. Frankrijk is hierbij een dissonant. De Franse regering is nu voornemens, zag ik op France 2, om de financieel/economische problemen rigoureus aan te gaan pakken. Ze willen af van de Europese aanpak van de crisisbestrijding, door middel van bezuinigingen om daarmee de staatsschuld omlaag te krijgen (wat niet/nauwelijks lukt). De Fransen willen zich gaan inzetten op investeren en daarvoor het monetaire beleid aan te passen. In feite willen ze af van de grote afhankelijkheid van de financiële markten, de factor 'kapitaal' en meer beleid te richten op de factor 'arbeid' door werkgelegenheidsbeleid en onderwijs/opleiding. Hiermee zet Frankrijk het deficit van het beleid van 2 EC's onder voorzitterschap van de Portugees Barosso op de politieke agenda in Brussel. Het beleid dat bedacht is in Berlijn en uitgevoerd in Brussel. Daarvoor hebben ze de steun nodig van andere lidstaten en van 'Berlijn'. Als ze dat niet lukt zal dat de populistische partijen als van Wilders en Le Pen in de kaart spelen. We gaan nog spannende tijden tegemoet. De aanpak van de crisis heeft vanaf het eerste moment in dienst gestaan om de positie van Das Kapital te beschermen. De Duitse en Franse banken moesten worden gered door, onder meer, de verliezen op Griekse staatsobligaties bij de banken weg te halen en te leggen bij de belastingbetalers. Wouter Bos, Jan Kees de Jager en Jeroen Dijsselbloem hebben daaraan meegewerkt. Daardoor dalen de lonen, staan de pensioenen onder druk, worden de sociale voorzieningen afgebouwd, wordt de zorg minder en duurder en worden hand en spandiensten verleend aan het bedrijfsleven. Het neoliberalisme van de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Engelse Eerste Minister Magaret Thatcher, die het begrip 'financiële innovatie' introduceerden, eist van de samenleving zware offers te brengen. Het gevolg daarvan zal zijn een toenemende armoede. Waar staat het Europees Parlement in dit dossier?

Na drie maanden van daling is de inflatie in april gestegen, van 0,8% in maart, naar 1,2%. Dat is de grootste stijging sinds de btw-verhoging in oktober 2012, meldt het CBS. De inflatie in Nederland ligt nog altijd op een relatief laag niveau. In maart daalde het prijspeil nog tot het laagste niveau in bijna 4 jaar. [De vraag is of hier sprake is van een structurele omslag? Ik wil dat nog niet bevestigen.] De stijging van de inflatie werd vorige maand namelijk vooral veroorzaakt door hogere prijzen van autobrandstoffen. Ook duurdere vliegtickets en vakantieaccommodaties droegen bij aan de toename. Dat komt doordat Pasen dit jaar volledig in april viel en vorig jaar niet. ,,Tijdens de Pasen neemt de vraag naar vakanties toe en gaan de prijzen van accommodatie en vliegtickets omhoog. Hierdoor lagen de prijzen van vakanties dit jaar in april hoger dan in april vorig jaar'', aldus het CBS.

Volgens de Europees geharmoniseerde rekenmethode die Eurostat hanteert, klom de inflatie in Nederland in april tot 0,6%. In de gehele eurozone steeg het gemiddelde prijspeil volgens Eurostat met 0,7%, ruim onder de doelstelling van tegen de 2% waarop de Europese Centrale Bank (ECB) zijn monetaire beleid baseert. ,,De Nederlandse inflatie ligt nog steeds onder het niveau van de eurozone, maar het verschil is kleiner geworden'', stelt het CBS.

Steeds meer internationale bedrijven verhuizen de activiteiten van hun Nederlandse pensioenfonds naar België. Het vestigingsklimaat is daar aantrekkelijker dan in Nederland. Onder andere risicoadviseur en verzekeringsmakelaar Aon zou de activiteiten van de Nederlandse pensioenregeling naar België verhuizen. Eerder maakten Johnson & Johnsen en de Belgische financieel dienstverlener Euroclear ook al bekend de Nederlandse pensioenregeling te verplaatsen. Het verhuizen van een pensioenregeling is al mogelijk sedert 2005 nadat er een nieuwe Europese pensioenwet inging, tot dusverre hebben bedrijven en pensioenfondsen daar geen tot nauwelijks gebruik van gemaakt. Als reden voor de verhuizing wordt opgegeven de onzekerheid welke in Nederland bestaat over het langlopende pensioendebat. Verder zijn bepaalde eisen in België ook minder streng dan in ons land. Vooral voor internationale bedrijven lijkt het aantrekkelijk om dit te doen om zo alle pensioenregelingen samen te brengen, wordt gesteld. Voor grotere sectorfondsen zoals ABP is de route niet zomaar een mogelijkheid. Hans van Meerten, pensioenadvocaat bij Clifford Chance, geeft twee redenen voor deze verhuizing van pensioenfondsen naar België: "Men is het uitstel van de Nederlandse regelgeving een beetje beu en België kent meer flexibiliteit in toezicht dan Nederland. En dat maakt dat België aantrekkelijk is." Die flexibiliteit in toezicht zit volgens hem vooral in de mogelijkheid om per pensioenregeling rente te berekenen. "Heb je bijvoorbeeld oude deelnemers, dan kan je daar je prudentiële eisen op vaststellen. Dat maakt het meer state of the art dan het Nederlandse toezicht." PvdA-Kamerlid Roos Vermeij is niet gerust op deze ontwikkeling. "Ik vraag me af of de deelnemers van pensioenfondsen, die verhuizen, hier nu echt iets mee opschieten. We hebben hier strenge regels, dat is niet voor niets gedaan, die zijn goed en rechtvaardig. DNB is de toezichthouder voor de Nederlandse pensioenfondsen.

''Portugal staat er absoluut beroerd voor, het is helemaal niet opgeschoten, zoals de financiële autoriteiten ons willen doen geloven. De overheidsschuld is 130% van het bnp, de private schulden zijn 260% van het bnp, er is een handelstekort van 'slechts' 3% bij een werkloosheid van 15%. Het positieve beeld over Portugal gaat dus helemaal nergens over, ik zie niet waar Portugal het geld vandaan moet halen om de schulden terug te betalen'', aldus de sombere analist Hans de Geus op RTLZ. 

De sterke daling van de rente op Zuid-Europese staatsleningen is goed nieuws voor de betreffende landen, maar kan ook tot teleurstelling leiden als de beloofde economische hervormingen niet worden doorgevoerd. Dat zegt de directeur van de afdeling Financiële Markten van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), José Viñals. De afgelopen maanden zijn de rentes op Griekse, Italiaanse, Spaanse en Portugese leningen sterk gedaald, tot de laagste niveaus in jaren. De Zuid-Europese landen plukken daarmee de vruchten van het herwonnen vertrouwen in hun economische en financiële toekomst.

Viñals vreest echter dat de dalende rentes ook kunnen leiden tot gemakzucht bij overheden. ,,Het is heel belangrijk dat nu ook op alle fronten het juiste beleid wordt geleverd'', stelt hij. De dalende rentes wijzen er volgens de Spaanse econoom op dat beleggers verwachten dat alle hervormingen vlekkeloos worden uitgevoerd. Lukt dat niet, dan kunnen de rentes weer sterk oplopen. ,,Er is ruimte voor teleurstelling als de uitkomsten niet perfect zijn'', vat hij de situatie samen. Viñals verwacht dat de rentes in de eurozone dit jaar oplopen als het stimuleringsbeleid in de Verenigde Staten verder wordt afgebouwd. Doordat de Federal Reserve minder obligaties opkoopt gaat de rente in de VS omhoog. Normaal gesproken volgen rentes in andere ontwikkelde landen die trend, zei de IMF-directeur. De financiële problemen van kleine en middelgrote bedrijven blijven een van de grootste pijnpunten in de eurozone, stelt Viñals verder. Vooral in Zuid-Europese landen moeten overheden mogelijk ingrijpen om ervoor te zorgen dat banken hun verliezen nemen. Zo moet worden voorkomen dat de betalingsproblemen van bedrijven het herstel van de arbeidsmarkt en de economie in de weg blijven staan.

De Duitse regering overweegt de komende jaren de inkomstenbelasting te gaan verlagen. In 2016 zouden de belastingtarieven met 2% moeten dalen, wat belastingbetalers in totaal €3 mrd zou schelen. Op die manier zou de regering werknemers beter willen beschermen tegen inflatie. Loonsverhogingen die zijn bedoeld om de inflatie te compenseren, kunnen nu nog leiden tot een hogere belastingaanslag. De regering zou dat effect willen verminderen. Minister Wolfgang Schäuble (Financiën) rekent er momenteel op dat de belastinginkomsten in de periode tot en met 2018 met circa €40 mrd zullen toenemen. Dit jaar zou al een plus van bijna €3 mrd worden gerealiseerd, die in 2015 oploopt tot €7 mrd. In de twee daaropvolgende jaren stroomt ongeveer €9 mrd meer in de Duitse schatkist dan in het voorgaande jaar, terwijl de inkomsten in 2018 met €11 mrd zouden oplopen.

De beleggingsindustrie speelt in op de schreeuwende behoefte naar een hoger rendement. Kozen beleggers eerst voor exotische, opkomende markten, nu watertanden zij bij coco-obligaties, ook wel genoemd 'ramp' papier. Vooral banken zetten ze voor miljarden uit om hun kapitaalbuffers te versterken. Deze achtergestelde obligaties bieden beleggers een relatief hoge rentecoupon, maar de uitgevende bedrijven mogen de lening op een voor hen voordelig moment omzetten in aandelen of de rentebetaling (even) stoppen. Daar wringt de schoen voor beleggers. Partijen in de markt lijken bereid die risico's te nemen. Dit financieel product past in de behoefte van de banken om hun buffers te verhogen om te kunnen voldoen aan hogere kapitaaleisen.

In de westerse industrielanden wordt tussen regeringen volop gediscussieerd over het beste economische beleid, schrijven de economen van der Ploeg en Vermeend in hun wekelijkse column in de media. Vanaf het begin van de economische crisis in 2008-2009 hebben de EU-landen en de VS voor een eigen aanpak gekozen. De Amerikaanse regering is onmiddellijk gestart met een fors economisch en monetair aanjaagprogramma. Dit stimuleringspakket lag rond de $800 miljard en omvatte extra overheidsuitgaven voor infrastructuur en belastingverlagingen voor burgers en bedrijven. Bovendien werd de economie aangejaagd met een rente van bijna nul% en het ruime monetaire beleid van de Amerikaanse centrale bank (Fed). De VS accepteerde dat door de extra uitgaven voor stimulering het begrotingstekort en de overheidsschuld verder zouden toenemen. Deze stijging werd verantwoord geacht. De regering ging er van uit dat het stimuleringsbeleid tot extra groei, een lagere werkloosheid en meer belastinginkomsten zou leiden. Met die inkomsten zou het tekort en de staatsschuld versneld kunnen worden verminderd. Cijfers van economische denktanks laten zien dat dit beleid inderdaad sneller een einde aan de recessie heeft gemaakt. In de EU lag de nadruk op het terugdringen van begrotingstekorten en staatsschulden door een combinatie van bezuinigen op de overheidsuitgaven en belastingverhogingen. De meeste EU-landen volgden de zienswijze van de Duitse regering die meende dat door stimuleringspakketten op kosten van de schatkist de tekorten en schulden in Europa nog verder zouden oplopen en daardoor onbeheersbaar zouden worden. Bovendien bestond de vrees dat internationale financiers en investeerders (de financiële markten) Europa zouden gaan mijden vanwege te hoge schulden, dan wel hogere rentes zouden vragen voor het financieren van de staatsschulden in de EU. Het Europese beleid was en is er op gericht dat eurolanden zo snel mogelijk weer voldoen aan de Europese begrotingstekortnorm van maximaal 3% bbp. De EU had veel kritiek op het Amerikaanse stimuleringsbeleid dat als risicovol werd bestempeld, maar die is nu verstomd. De VS daarentegen meende dat door het Europese beleid het economisch herstel zou vertragen en dat het risico bestond dat door de bezuinigingen en lastenverzwaringen de economische neergang zou worden versterkt; belastingverhogingen en bezuinigingen op overheidsuitgaven remmen de groei en leiden tot een hogere werkloosheid. Ook het IMF waarschuwde de EU in 2012 voor de negatieve effecten van dit beleid. Kijken we nu naar de resultaten van de Amerikaanse en Europese aanpak dan zien we dat de afgelopen jaren de economische groei in de EU fors is achtergebleven bij die van de VS. In de periode 2008-2013 is de economische groei in de VS gemiddeld circa 1,2% per jaar geweest, terwijl de economie in de eurozone kromp en de werkloosheid opliep tot 12% (voor de crisis ongeveer 7%). Bovendien is de Amerikaanse werkloosheid met 6,3% weer terug op het niveau van 2008. De EU-landen blijven daarbij ver achter. Volgens recente prognoses zal ook de komende jaren de economische groei in de VS hoger liggen dan in de EU. De keerzijde van de medaille is wel dat het stimuleringsbeleid in de VS heeft geleid tot een stijging van de staatsschuld van 75% tot 104% bbp (2013). Maar ook in de eurozone zagen we deze toename: van 77% naar 106%, terwijl de werkloosheid steeg tot 12% (2013). De vrees van de EU dat het Amerikaanse begrotingstekort zou ’exploderen’ is niet uitgekomen. Door de relatief hoge economische groei is de VS juist in staat het tekort en de staatsschuld versneld te verminderen. Europa heeft een innovatieve maakindustrie nodig

De komende jaren moeten groei en werkgelegenheid in de EU worden bevorderd door de nadruk te leggen op de interneteconomie, nieuwe technologische ontwikkelingen en de maakindustrie 4.0. Het belang van industriële bedrijvigheid is de afgelopen decennia door de politiek in veel Europese landen, waaronder Nederland, zwaar verwaarloosd; de diensteneconomie stond centraal. In Europa is Duitsland de belangrijkste uitzondering. Het beleid is daar, al ver voor de crisis, gericht op een sterke technische maakindustrie, niet alleen op grote bedrijven, maar tevens op mkb-niveau. Voor economische groei en banen is een innovatieve maakindustrie (smart industry) van cruciaal belang. Duitsland geldt als voorbeeld. Begin 2012 werd door het kabinet-Merkel ’Industrie 4.0’ gelanceerd (hightech strategie, gericht op de vierde industriële revolutie). Deze connected industry, waarbij machines, producten en mensen onderling digitaal met elkaar worden verbonden, kan snel en adequaat reageren op internationale ontwikkelingen, zoals een veranderde klantvraag en de voordelen van massaproductie combineren met maatwerk. Industrie 4.0 maakt gebruik van intelligente software en internet die complexe bedrijfsprocessen overnemen en machines, bedrijven, klanten en afnemers aan elkaar koppelen (’internet of things’). Daardoor ontstaan er nieuwe bedrijfsmodellen. Om aansluiting te krijgen bij het Duitse 4.0 heeft FME, de werkgeversorganisatie in de Nederlandse hightech-industrie, het lovenswaardige initiatief genomen tot het opstellen van het rapport Smart Industry. Nederland moet, zo luidt de boodschap, met een innovatieve maakindustrie snel inspelen op de vierde industriële revolutie. De huidige Nederlandse industrie levert een bijdrage aan ons bbp van 13%, in Duitsland is dat 22% bbp. Die richting moet ons land ook op. Bij het bevorderen van de maakindustrie moet het mkb centraal staan. Daarbij is van essentieel belang dat er (fiscale) maatregelen worden getroffen die kleine bedrijven en start-ups in staat stellen om voldoende investeringskapitaal aan te trekken. Dat is nu een knelpunt. Daarnaast moet in ons onderwijs snel worden ingespeeld op industrie 4.0. Zonder adequate (vak)opleidingen zal 4.0 niet van de grond komen. De animo voor deze opleidingen zal groot zijn: deelnemers hebben een grote kans op een uitdagende baan.

Een andere column die ik las is van Alex Sassen van Elsloo en gaat over de Bankenunie. De EU heeft recent besloten tot het vormen van een bankenunie. Het hoofddoel van deze bankenunie is het doorbreken van de link tussen banken en overheden (belastingbetalers). Klinkt allemaal leuk, maar het haalt niets uit en in zekere zin verhoogt de bankenunie juist de kans op een systeemcrisis. De bankenunie omvat vele dingen zoals toezicht (door ECB, wat een vreemde dubbele pet-situatie is) en dergelijke, maar het meest interessante deel is het resolutiemechanisme. Bij een faillissement zullen nu de aandeelhouders, schuldhouders en spaarders van boven de €100.000 eerst worden aangesproken. Mocht dit niet genoeg zijn dan is er een door de banken zelf gefinancierd fonds dat de bank dan te hulp moet schieten. En mocht dit tekort schieten, dan is er nog het ESM. Dat resolutiefonds moet in 8 jaar worden opgebouwd; wat heel erg langzaam is. Maar het duurt niet alleen te lang, het fonds gaat, als het eenmaal is volgestort, €55 mrd bedragen. Dit bedrag is peanuts. De hoofdeconoom van Citigroup schat de tekorten van banken op €1000 miljard tot €3000 miljard. Nu hebben onze leiders natuurlijk wel bedacht dat dit fonds geld gaat lenen om zo de slagkracht te vergroten. Ofwel, ze willen een schuldencrisis oplossen met meer schulden! Topidee dus… het gebruik van de hefboomconstructie. Maar zelfs met geleend geld erbij, is dit fonds zo potent als een natte dweil. Ik zou zelfs durven beweren dat het de kans op een systeemcrisis juist verhoogt. Nu banken voor elkaar garant moeten staan via dit nieuwe fonds, is het niet onaannemelijk voor de markt om te verwachten dat banken moeten gaan bijstorten als het leeg getrokken wordt door een faillissement. Dan verslechtert de positie van alle banken om één bank te redden. Dit is te dragen als het om één failliete bank gaat. Maar als er meerdere banken zijn die tegelijk failliet gaan (wat in een crisis kan gebeuren), dan zal de financiële markt snel tot de conclusie komen dat de banken meer moeten storten; zodanig veel, dat de andere zwakke banken kunnen gaan omvallen, wat zou beteken dat de sterkere banken nog meer geld zouden moeten bijstorten, wat hen weer in de problemen zou doen geraken. Ook al zou er geen bijstorting van de banken worden afgedwongen, dan nog treedt het domino-effect op, want spaarders en obligatiehouders van zwakkere banken zullen de eerste faillissementen aangrijpen om hun posities weg te halen (spaargeld) of te verkopen (aandeelhouders en obligatiehouders). Het resolutiefonds gaat aan deze ingebouwde reactie niets doen, dus wanneer de komende crisis komt dan bent u indirect (via het ESM) dan wel direct (via de overheid/belastingen) toch weer verantwoordelijk voor de banken. En omdat onze leiders akkoord zijn gegaan met het monsterlijke ESM, zijn tekorten in dit fonds direct opeisbaar bij de lidstaten. Sassen van Elsloo kiest voor een andere aanpak: het is zaak om banken juist te isoleren van elkaar. Allereerst moeten financiële instellingen minder verweven worden. Op dit moment zijn alle banken en verzekeraars met elkaar verbonden via dochtermaatschappijen, derivaten, obligaties en zo verder. Diversificatie hoeft niet alleen een positieve uitwerking te hebben op risico (zie boek Antifragile van Nassim Taleb) want in het geval van een behoorlijke crisis, verhoogt het juist het systeemrisico (zie deze column). Ook de risicoweging en het kapitaal wat moet worden aangehouden, de buffers dus, moet omhoog. Daar wordt nu eindelijk wat aan gedaan, maar het is weer allemaal te weinig om een bank tegen een echte crisis bestand te maken. Verder zou een bank gewoon failliet moeten kunnen gaan en dan ook nog zonder depositogarantiestelsel. Dit stelsel klinkt goed, maar maakt de spaarder juist lui in haar beoordeling van de bank; het is immers niet nodig. Haal dat weg en koppel het aan een volledige, juiste en begrijpelijke informatie omtrent de bank, zodat de spaarder zelf kan bepalen waar hij/zij haar geld wil stallen. Dit beloont juist conservatief gedrag bij de banken, waardoor de banken dan ook eindelijk minder risico op zich zullen nemen. In het algemeen kun je stellen dat het weghalen van risico’s (via staatsgaranties bijvoorbeeld) averechts werkt. Het is net als met prijzen van goederen; hoe lager de prijs, des te meer er gekocht wordt. Banken doen precies hetzelfde, risico wordt goedkoper, dus ze nemen meer risico. Leuk en aardig totdat er een crisis komt. De ECB en haar rentebeleid spelen hier ook een slechte rol. Door het kunstmatig laag prijzen van geld/schuld (rentestand) stimuleren zij juist risicovol gedrag en het ontstaan van bubbels. En zo zijn er meer items die aangepakt moeten worden, zoals de zieke relatie tussen bank en staat. Uiteindelijk komt het erop neer dat de bankenunie niet datgene brengt wat de EU-politici u zo graag willen doen geloven. Het is een wassen neus, die in extreme situaties zelfs averechts kan werken. Het is de hoogste tijd voor echte hervormingen. [Ik heb hier niets aan toe te voegen, het is een situatieschets die ik volledig onderschrijf.]

Kort Nieuws:

Het is wachten op de eerste grote ramp die de samenleving of de banken gaat treffen. Cybercriminaliteit wordt een steeds grotere bedreiging. Het grootste probleem is dat de overheid zich niet wapent tegen invallen van hackers tot het moment dat er geen water meer uit de kraan komt dan wel het electriciteitsnet uitvalt. Cybercriminelen bouwen een voorsprong op en onze bestuurders wachten af.

De prijzen die industriële producenten in de eurozone rekenen voor hun producten zijn in maart met 0,2% gedaald op maandbasis. In de gehele Europese Unie daalden de producentenprijzen met 0,3%. In vergelijking met maart vorig jaar gingen de prijzen zowel in de eurozone als in de EU met 1,6% omlaag. De sterkste dalingen op maandbasis, met 0,9%, werden gemeten in Nederland en Denemarken. In Griekenland, Malta en Spanje stegen de prijzen juist licht.

Dijssel zegt dat hij geen zorgen heeft over de zogenoemde flitshandel. Voor de goede orde: wat is 'flitshandel'? Het wordt ook wel high-frequency trading genoemd. Het is een methode om te speculeren op valuta- en aandelenkoersen waarbij in nanoseconden, dat is het miljardste deel van een seconde, zowel gekocht als verkocht wordt. Hierbij wordt dus gespeculeerd op kleine koerswijzigingen die zich in korte tijd voordoen of op kleine verschillen in de waarde van hetzelfde aandeel op verschillende beurzen, de zogenaamde 'arbitrage'. Daarmee kunnen met kleine koersverschillen grote winsten gemaakt worden. Flitshandel gebeurt volledig geautomatiseerd. De concurrentie hangt niet zozeer af van inzicht maar juist veel meer van de snelheid waarmee de software van de supersnelle computers, reageert middels snelle dataverbindingen met de beurscomputers. Aan de Kamer schrijft Dijssel dat de handel in financiële instrumenten door regelgeving en toezicht in Nederland een gelijk speelveld voor alle deelnemers kent. In de Verenigde Staten wordt momenteel onderzocht of partijen, die zich bezighouden met flitshandel onwettige voordelen hebben boven andere beleggers. Centrale vraag daarbij is of bij de supersnelle, geautomatiseerde handel gebruik wordt gemaakt van informatie (voorkennis) waarover andere beleggers nog niet beschikken. De FBI bekijkt onder meer of er op basis van koop- of verkooporders die van klanten worden ontvangen, eerst voor eigen rekening wordt gehandeld. Die situatie herkent Dijsselbloem naar eigen zeggen niet voor de Europese markten. De minister wijst daarbij op de strenge regels ten aanzien van bijvoorbeeld de transparantie van marktpartijen en het toezicht daarop van onder meer de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Verder is het in Europa, in tegenstelling tot in de VS, verboden voor handelsplatformen om bepaalde marktpartijen tegen betaling iets eerder in het orderboek te laten kijken dan anderen (flash trading). Binnen de Europese Unie werden eerder dit jaar nog strengere regels ten aanzien van flitshandel ingevoerd, schrijft RTLZ.

De Amerikaanse huizenmarkt blijft een bedreiging voor zijn economie. Hoewel de groei in de VS doorzet, is die gering en wordt bedreigd door inflatie en werkloosheid die achterblijven bij doelstellingen in Washington. De verbetering in de arbeidsmarkt is zichtbaar maar het resultaat is nog lang niet voldoende, aldus Fed-voorzitter Janet Yellen, in een toespraak tot de Joint Economic Committee van het Amerikaanse Congres. De trage groei van de lonen is een teken van de achterblijvende economie. De afgelopen veertien jaar is de werkloosheid in de VS met 27 miljoen personen toegenomen. De officiële werkloosheid daalt, omdat werklozen na enige tijd niet meer worden meegenomen in de statistieken. Tellen we de verborgen werkloosheid mee, dan moeten we concluderen dat de Amerikaanse arbeidsmarkt helemaal niet herstelt. Het evenwicht tussen de factoren 'kapitaal' en 'arbeid' loopt uit de rails in de VS.

Als Rusland te maken krijgt met westerse sancties, dan zal dat voor de inner circle van Poetin weinig uitmaken. Met behulp van de fiscaal vriendelijke structuur in Nederland, op de Zuidas in de hoofdstad bij daar gevestigde trustkantoren, hebben ze hun financiële belangen allang veilig gesteld.

Griekenland heeft over 2013 een zogenoemd ‘primair overschot’ op de staatsbegroting gerealiseerd. Daarom mag de Griekse minister van Financiën bij zijn eurocollega’s vragen om lastenverlichting. Onderliggend ziet de financiële situatie van Griekenland er nog precair uit. We kennen de truc die Brussel heeft toegestaan. De Grieken hoeven de lasten van hun enorme staatsschuld niet mee te nemen bij de staatsbegroting. Daardoor lijkt het aan de buitenkant heel florissant, maar in werkelijkheid verkeert het land in een situatie van 'default'.

De bedrijvigheid in de omvangrijke Chinese industrie is in april voor de vierde maand op rij gekrompen, waarmee de afkoeling van de op één na grootste economie ter wereld verder wordt onderstreept.

In de verkiezingsdebatten voor het Europese Parlement staan de partijen diametraal tegenover elkaar. De VVD gaat voor de banken en het bedrijfsleven en het zo optimaal mogelijk functioneren van de interne markt. De PvdA gaat voor een veel socialer Europa en begrenzing van macht van de banken en de risico's die ze lopen. Zo wil de PvdA sancties opleggen aan banken die hun buffers niet op orde brengen. Eigenlijk heel logisch maar de VVD is daar faliekant op tegen. D66 staat voor een federaal Europa, daarna wordt het beeld vaag. Wat ik mis is een routebeschrijving en een plan van aanpak. In de Bankenunie moet eerst nog wel even het Europees Deposito Garantie Stelsel worden ingebracht. Hoe denkt D66 dat te gaan realiseren? Waar haalt ze het geld vandaan, even uit de mouw schudden? De Europese banken laten betalen als er zwakke banken omvallen. Ja, maar eerst moet er een bankensanering achter de rug zijn en moeten de banken geherkapitaliseerd zijn.

Laatste Nieuws:

In de peiling van Maurice de Hond van 11 mei 2014 zakt de PvdA twee zetels en komt op tien. Het verlies is te herleiden naar het 'op losse schroeven zetten' van de afspraken over het kinderpardon en de uitvoering ervan. De twee zetels zijn verschoven naar de VVD die nu 22 zetels scoort. De twee grootste partijen blijven D66 (25 zetels) en de PVV (24 zetels). De SP verliest 1 zetel en het CDA stijgt 2 zetels en komt op gelijke hoogte met de SP (21 zetels). 56% van de PvdA kiezers is van oordeel dat de partij uit het kabinet moet stappen, als het kinderpardon niet, alsnog, wordt uitgevoerd volgens de afspraken. Nog slechts 19% wil Mark Rutte terug als premier in een volgend kabinet. Vertrouwen in Rutte komt grotendeels (49%) van zijn eigen partij.

In Buitenhof vond een debat plaats van de President van Europa, Herman Van Rompuy met de schrijver, columnist, Arnon Grunberg, geleid door Pieter Jan Hagens. Interessant. Aan de orde kwamen de onderwerpen: weerzin tegen Brussel, trage besluitvorming door de regeringsleiders, het verschuiven van de 'zwarte piet' van de nationale regeringsleiders naar Brussel, de regeltjes machine van Brussel, het functioneren van het Europees Parlement. Alles, echt alles wat Brussel uitvoert is de uitvoering van besluiten van de regeringsleiders. Dan krijgt Pechtold toch nog gelijk: Rutte spreekt in Brussel over de Europese belangen en in den Haag over de nationale. Europa bevindt zich in een fase waarin nu eerst geconsolideerd moet worden. Het beleid moet een stap zijwaarts zetten. Van Rompuy deed een uitspraak over zekerheid voor de bevolking. Daaruit kon ik niet vaststellen dat de EU naast de financieel/economische peilers ook sprake zou kunnen zijn van een sociale. De politieke peiler moet ook nog eens, ooit, worden gerealiseerd en de democratische moet veel sterker worden uitgebouwd. Duidelijk werd dat er nog veel werk aan de winkel is. Wat 'pijn' doet is ook het ontbreken van een visie op de toekomst van Europa en een daarbij passende routebeschrijving.

Slotstand indices 9 mei 2014/week 19: AEX 401,93; BEL 20 3.143,88; CAC 40 4.477,28; DAX 30 9.581,45; FTSE 100 6.814,57; SMI 8510,39; RTS (Rusland) 1234,38; DJIA 16583,34; Nasdaq 100 3555,699; Nikkei 14199,59; Hang Sen 21860,77; All Ords 5.442,00; €/$ 1,376; goud $1290,10 dat is €30.116,94 per kg, 3 maands Euribor 0,336%, 10 jarig Staat 1,766%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.