UPDATE10022011

Geachte redactie van het VPRO-programma Tegenlicht,

Ik heb me afgevraagd of Drs Kees Vendrik, oud-Kamerlid voor GL met als specialiteit financieel/economische onderwerpen, nu een sf-docu dan wel een drama-docu heeft geschreven. De inkijkjes die worden gegeven zijn realistisch, behalve dan de Italiaanse variant. Vendrik confronteert, maar hoe de problemen worden opgelost (als die oplossing er komt) blijft een open vraag. Neem het script Ierland. Dat land stapt uit de muntunie. Ierland voert het Ierse pond terug in tegen een prijs waarmee het Ierse bedrijfsleven op de wereldmarkt kan concurreren. Prima, wat doet de Ierse regering met intrestbetalingen en de aflossing van staatsleningen. Hoe gaat het verder met de zwakke Ierse banken? Stel, ze gaan over tot het afstempelen van staats- en bankpapier. Zijn de problemen in de eurozone daarmee dan opgelost? Over het antwoord hoeft niet te lang worden nagedacht: nee, tenzij de Ieren de Italiaanse variant gaan trachten te realiseren. China zou met z'n enorme voorraad dollars Europese landen kunnen overnemen. Misschien is dat wel een optie om uit de problemen te komen. 
Gerrit Zalm zegt in de docu dat het opstappen van landen uit de euromuntunie niet tot de mogelijkheden behoort. Er is geen uitgang meer als je eenmaal binnen bent. De 17 eurolanden zijn dus tot elkaar veroordeeld in goede en in slechte tijden. Niemand, ook Zalm niet, heb ik hierover horen spreken toen hij nog minister van Financiën was en het volk voorging bij de introductie van de euro (01-01-2001). Hij heeft ons uitvoerig verteld welke de voordelen van een gemeenschappelijke munt allemaal waren maar …….dat ieder land dat in de muntunie stapt afstand doet van een monetaire tool n.l. devaluatie van de munt, heb ik nooit iets gehoord. Voor alle 17 eurolanden beslissen de financiële markten over de waarde van de euro. De ECB kan alleen nog sturen middels de rente-tool. De euro is verworden tot een kooi waar 17 landen inzitten en waar niemand ooit meer uitkomt. De rijkere eurolanden zullen, of ze willen of niet, de zwakke eurolanden, Griekenland, Ierland, Portugal, Spanje, België, Italië, Frankrijk misschien in een latere fase ook nog wel, financieel moeten ondersteunen. Zover is de politiek nog niet, de Jager nog helemaal niet, maar ik vrees met grote vreze dat de burgers uit Duitsland, Finland, Luxemburg en ons eigen land, hun spaar- en pensioenreserves (plus een oplopende staatsschuld, waarmee de komende generaties met de rente- en afbetaling worden opgezadeld) moeten opofferen voor het gezamenlijk belang. Maar of dat op de een of andere wijze wordt beloond ………….. de tijd zal het leren. 
De vraag wat er gebeurt als er op een dag geen geld meer uit de muur komt omdat het financiële systeem is ingestort, komt niet aan de orde. Voor politici een moeilijk te beantwoorden vraag maar de burgers (en dus de kijkers van Tegenlicht) vragen zich dat wel af. De inkijk die Vendrik geeft is ook mijn realiteit waarvoor ik regelmatig waarschuw op mijn (nieuwe) blog www.02051935.nl 
 
Tegen de inflatoire druk van stijgende grondstoffenprijzen kan de Europese Centrale Bank (ECB) weinig of niets doen. Maar als ook de lonen gaan stijgen zal de rente snel volgen, stelt Yves Mersch, bestuurslid van de ECB en voorzitter van de centrale bank van Luxemburg. „Als de gestegen grondstoffenprijzen in Europa neerslaan in de vorm van hogere loonafspraken, waardoor de inflatie over een langere periode gemeten te hoog blijft, dan zal de ECB niet aarzelen de renteschroef aan te draaien”, zo zei hij in een toespraak. Volgens Mersch hebben de centrale bankiers geen enkele invloed op de prijsvorming van olie, graan, delfstoffen en metalen. Omdat hier de prijzen volledig door wereldwijde vraag en aanbod worden bepaald, helpt een renteverhoging alleen in eurozone niet. Dan zou alleen daar de groei worden afgeknepen, terwijl juist de ’nieuwe’ economieën momenteel de grootste verbruikers zijn van grondstoffen en dus ook de grootste aanjagers van de mondiale inflatie. Maar de aantrekkende vraag naar grondstoffen komt niet alleen omdat de wereldmarkt uit de recessie kruipt. Volgens een aantal analisten zijn de centrale banken zelf medeschuldig. Vooral de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve Board, heeft met zijn anticrisispolitiek de banken laten zwemmen in de miljarden. Die hebben het overschot aan liquiditeit gebruikt om posities in te nemen in grondstoffen en voedingsmiddelen, omdat de centrale banken tegelijk de rente te laag houden om daar iets te kunnen verdienen. Derhalve zijn de grondstoffen ook door toegenomen speculatie gestegen. Onlangs zei ECB-president Trichet nog te verwachten dat het huidige inflatiepeil van 2,4% in de eurozone (0,4 procentpunt boven de norm van 2%) van tijdelijke aard is. Eind dit jaar zou de groei weer zo gematigd zijn dat ook de inflatie weer binnen de norm komt.
„Maar als de inflatie blijvend naar een hoger niveau wordt getild, moeten wij handelen om een onbeheersbare loon-prijs loonspiraal te voorkomen”, aldus Mersch. Deze week bleek dat Volkswagen dit jaar 3,2% meer loon gaat betalen, de Duitse metaalvakbond ziet deze cao als trendsetter. De meeste economen gaan er nu van uit dat de ECB in het laatste kwartaal van dit jaar de rente gaat verhogen, ruim vóór dat de Amerikaanse centrale bank dat gaat doen.
 
Griekenland had achteraf gezien in 2002 nooit mogen toetreden tot de euro. Dat zegt minister Jan Kees de Jager van Financiën. ,,Ze hebben er een potje van gemaakt, ze hadden destijds nooit in de euro gemogen". Griekenland moest vorig jaar voor vele miljarden aan steun aankloppen bij de andere eurolanden. Vervolgens kwam er een Europees noodfonds van in totaal 750 miljard euro, waar inmiddels ook Ierland bij heeft aangeklopt. Griekenland bleek jarenlang te hebben gerotzooid met de begrotingscijfers. Er werd een beetje teveel gesjoemeld. De Grieken hebben geen CBS, daardoor kon de minister zelf opdracht geven de statistieken te wijzigen. Een Griekse lening van 1000 euro die over 5 jaar moet worden terugbetaald wordt nu verhandeld voor 770 euro. Dat betekent dat de markt ervan uit gaat dat de Grieken niet het hele bedrag terug zullen kunnen betalen. ''De 'discount' in de mark is een mooie kans'', denkt de Griekse overheid. Ze denken erover om de leningen nu op de markt terug te kopen maar ……….. daarvoor zou het Europees noodfonds opnieuw aan Griekenland moeten lenen. Griekenland denkt dat zo een herstructurering van de schulden (het niet terug betalen van een deel van de schulden) voorkomen kan worden. Afstempelen noemen we dat proces. Het zou voorlopig nog maar om plannen gaan, maar volgens Dow Jones zouden de Grieken voor tussen de 36 en 44 miljard euro aan eigen schuld willen opkopen. 
 
Na vier verwarrende dagen kunnen analisten hun getob staken, schrijft Hans de Geus op RTLZ. Het midden- en kleinbedrijf in de VS gaf uitsluitsel: de arbeidsmarkt in de VS is nog altijd ziek. 4 februari werd het belangrijkste cijfer van de maand over de Amerikaanse economie: de 'Nonfarm Payrolls', de banengroei buiten de agrarische sector, bekend gemaakt. Het cijfer was abominabel: geen 175.000 banen, maar slechts 36.000 banen kwamen erbij. De werkloosheid daalde wel, van 9,4 naar 9,0%. Die kerncijfers waren niet met elkaar te verenigen. Het had allemaal te maken met een statistische correctie: de potentiële beroepsbevolking is met honderdduizenden neerwaarts gecorrigeerd, zodat er weliswaar nog steeds even weinig mensen werken, maar het officiële cijfer ziet er ineens veel beter uit. Het laat zich raden waar de markten zich aan vastklampten. Aandelen bereikten recordniveaus. De National Federation of Independent Business maakte deze week zijn maandelijkse stemmingsindex bekend, het 'Small Business Sentiment'. Het cijfertje stijgt iets, doch veel te weinig om een daling van de werkloosheid als reëel te achten. Ik citeer: 'There were fewer increases and more reports of shrinkage in workforces'. Kortom, op Mainstreet is het nog steeds tobben waar Wall Street alweer enige maanden exuberant is. Dat is geen houdbare combinatie op de lange termijn. Steeds meer analisten beginnen de officiële data-brei minder serieus te nemen en neigen ernaar die cijfers die vroeger hoogstens als voorlopende smaakmakertjes dienst deden, zoals de NFIB, de ISM, het consumentenvertrouwen, als de uiteindelijke cijfers mee te nemen voor hun beoordeling over de stand van de economie. De officiële cijferbrei laten ze rustig doorgisten, tot daar maanden later ook de waarheid naar boven dwarrelt. Geen slecht idee. Welke informatie is, op welk moment, nog serieus te nemen en op welke wijze worden cijfers en stemmingen gemanipuleerd?
 
Ik heb de laatste maand al meerdere keren aandacht gevraagd voor het beleid van de ECB zoals dat onder leiding van Jean-Claude Trichet wordt uitgevoerd. Trichet vertrekt op 1 november a.s. De eerste president van de ECB was de Nederlander Wim Duisenberg, die het stokje overgaf aan de Fransman Trichet. Het zou logisch zijn dat een Duitser hem zou opvolgen. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat Trichet een weinig begerenswaardige boedel achterlaat. Nu komt Reuters met het bericht dat Europese bronnen melden dat de Duitse centralebankpresident Axel Weber geen kandidaat voor de opvolging van Jean-Claude Trichet als president van de Europese Centrale Bank (ECB) meer is. De kandidatuur van Weber staat niet langer op de agenda'', aldus een van de bronnen. Weber, hoofd van de Bundesbank, gold de afgelopen maanden als de belangrijkste kandidaat om Trichet in oktober op te volgen. Zijn uitgesproken, strenge opvattingen over het beleid van de ECB maakten hem echter ook omstreden. Vooral zijn kritiek op het besluit van de ECB om staatsobligaties op te kopen van landen die in financiële moeilijkheden zitten, viel slecht. Als centralebankpresident maakt Weber, net als zijn Nederlandse collega Nout Wellink, zelf deel uit van het comité dat het beleid van de ECB bepaalt. Volgens het Duitse persbureau DPA wil Weber de overstap maken naar Deutsche Bank, het grootste bankconcern van Duitsland. Hij zou daar de opvolger kunnen worden van bestuursvoorziter Josef Ackermann. Het Duitse ministerie van Financiën geeft nog geen commentaar op de berichten over centralebankpresident Weber. De vraag is nu, als Weber niet naar de ECB gaat, wie dan wel. Een president uit landen die in de gevarenzone verkeren of kunnen gaan verkeren, sluit ik uit. Resteren nog maar 4 landen: Duitsland, Finland, Luxemburg en Nederland. Duitsland valt dus af. Wellink, onze kandidaat, heeft een besmet verleden. Daar is hijzelf niet van overtuigd, maar anderen wel. Is er een Luxemburgse kandidaat beschikbaar met kwaliteiten, die bereid is de puinhoop op te gaan ruimen? De Italianen willen ook graag maar ……… willen wij de Italianen wel?
 
De Amerikaanse economie wordt sterker zegt de Amerikaanse minister van Financiën, Timothy Geithner. De president van de Amerikaanse centrale bank, de FED, Ben Bernanke zegt daarentegen dat de werkeloosheid in de VS hoog blijft ondanks de aantrekkende economie. Wie moeten we geloven?
 
Een politiek item in een koud kikkerland. Na het verlies dat het CDA leed bij de verkiezingen in juni, de christendemocraten gingen van 41 zetels in de 2e Kamer naar 21, verkeert de partij nog altijd in een leiderschaps- en inhoudelijke crisis. De partij heeft geen leider en volgens velen binnen de partij geen herkenbare boodschap. Marja van Bijsterveld vertelde bij Pauw en Witteman dat er momenteel een driemanschap is dat leiding geeft aan de partij: Liesbeth Spies, waarnemend voorzitter van het CDA (een vrouw waar ik nog nooit iets van gehoord heb),  Sybrand van Haersma Buma, fractievoorzitter in de 2e Kamer (de onzichtbare man) en Maxime Verhagen, vicepremier in het kabinet Rutte-1 (de man die zich niet profileert als partijleider). Kortom, armoe troef! In de peiling van Maurice de Hond staat het CDA nu op 15 zetels en over 3 weken zijn er verkiezingen voor Provinciale Staten. Maar met veel enthousiasme tovert de minister van Onderwijs toch nog een konijn uit de hoge hoed: Jan Kees de Jager. Die man is zo geweldig, die doet het zo goed voor het Nederlandse volk, daar gaan we met z'n allen voor. Laat ik nu juist op het punt staan daar grote twijfels over uit te spreken. Beseft de Jager wel waarmee hij bezig is. Ik doel dan op die 209 mrd aan garanties die hij heeft afgegeven en over standpunten die hij, namens de Nederlandse burgers, in Brussel neerlegt. Ik vrees dat hij er net zoveel verstand van heeft als zijn voorganger. Ik zal nu duiden waarop ik doel. Enkele oneliners van Yankee (= Jan Kees): De Unie zorgt voor de oplossing van de financiële problemen van zwakke lidstaten van de muntunie. En dat binnen 6 maanden, is zijn overtuiging. Als onderbouwing voor die uitspraak zegt de Jager dat ‘de markten hun aandacht gaan verleggen van de eurozone naar de VS. Daar zijn de problemen nog veel groter dan hier in Europa'. Als er een dollarcrisis ontstaat heeft dat voor Nederland maar beperkte consequenties, zegt de Jager, omdat (je gelooft het niet als je het leest) ………….. wij meer exporteren naar de PIGS landen (de probleemlanden in de eurozone: Portugal, Italië, Griekenland en Spanje) dan naar de VS, China en India bij elkaar opgeteld. Ik zou graag van de Jager willen horen wat ons dat oplevert? Exporteren naar landen die financieel niet meer in staat zijn de rekening te betalen. Ik heb het al eerder uitgesproken: de vrees dat we eerst de goederen leveren aan die landen en vervolgens zelf ook nog de rekening betalen. Ik begrijp helemaal niets van dit beleid: natuurlijk willen landen die financieel aan de grond zitten graag goederen importeren en kijken ze minder scherp naar de prijs die ze moeten betalen, mogelijk omdat ze weten dat ze de rekening toch niet kunnen betalen. En dat zou ons geheime wapen zijn: exporteren naar arme landen voor rekening en risico van de Nederlandse belastingbetaler (en die weet van niks).  Waarmee de problemen van de zwakke broeders in de muntunie door de EU in het komende halfjaar gaan worden opgelost, blijft een raadsel. Wel zegt de Jager nog dat hij weinig ziet in het voorstel “European Pact” van Merkel en Sarkozy: de ombouw van de EU naar de Verenigde Staten van Europa. Geen politieke unie dus, maar wel harde afspraken op economisch gebied, alhoewel daarvoor de neuzen ook niet gelijkgericht staan. Zaken als onderwijs of ons pensioenstelsel moeten in den Haag blijven. Hij snapt er echt niks van als hij ervan uitgaat dat ‘over zes maanden er schoonschip is gemaakt in de EU’. Hij heeft nog altijd niet door dat hij met 16 andere landen in een gesloten kooi zit, die we de muntunie noemen, en veroordeelt is samen op te trekken, desnoods tegen wil en dank. En dan zijn er meer zwakke broeders in de muntunie dan sterke en die zwakken gaan het beleid bepalen, maar dat heeft onze minister van Financiën nog niet door. En deze man moet het CDA uit het moeras gaan trekken. Als het CDA bij de verkiezingen van 2 maart opnieuw wordt afgestraft, vrees ik voor het voortbestaan van het minderheidskabinet Rutte-1. 
Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.