UPDATE10012011/2

Het kabinet Rutte-1 wil financiële experts bij wet de mond snoeren om klanten op te roepen hun geld bij de bank weg te halen. Onder klanten zullen ook wel worden verstaan ‘spaarders en beleggers’. Waar de crux ligt is of toezichthouders, als DNB, en financiële deskundigen de mond moet worden gesnoerd om spaarders en beleggers tijdig te wijzen op het wegvallen van vertrouwen voor een bank. Unaniem waren we achteraf van oordeel dat DNB, met de kennis van zaken die zij hadden over IceSave, de IJslandse internetbank die omviel, de Nederlandse spaarders niet had moeten waarschuwen voor de verhoogde risico’s die zij liepen.

Wellink zei daarover ‘dat mogen wij niet doen want daarmee lopen wij het risico op grote financiële claims’. DNB koos dus voor de bank en niet voor de spaarders. Lakeman koos wel voor de spaarders van de DSB bank, maar daar kwam veel verzet over van DNB en de politiek. Lakeman werd afgetekend als de ‘zwarte piet’. Geheel ten onrechte, want DSB was verre van een gezonde bank. Het verdienmodel van DSB met dure verzekeringen waarvan 60% van de premie in de zakken van de bank verdween en klanten die werden opgezadeld met veel te hoge schulden, de hobby’s van de directeur als voetbal en kunst waar teveel geld in werd gestopt, DNB had al lang voor de val van de DSB bank het vertrouwen opgezegd en een ingrijpende reorganisatie afgedwongen. De vraag is of in een samenleving er geen plicht rust op deskundigen om te waarschuwen voor banken waarop burgers niet langer kunnen vertrouwen. Wat het kabinet doet is banken beschermen die zich in een zodanige positie bevinden dat er grote twijfels zouden moeten geuit over de levensvatbaarheid van die banken. De regering kiest in dezen niet voor de burger maar voor de illusie dat banken niet om kunnen vallen. Grote onzin, natuurlijk. Wat er gebeurd is is dat banken in problemen, door het nemen van veel te grote risico’s, zijn gered voor rekening en risico van de burger/belastingbetaler in dit land. En omdat we een ‘rijk’ land zijn doen we dat ook voor andere Europese banken en landen. De Jager heeft in de laatste maanden de burgers wijsgemaakt dat ze zich geen zorgen hoeven te maken over hun spaarcentjes die als garantie zijn ondergezet om zwakke euro-landen met zwakke banken overeind te houden. Niemand hoeft zich zorgen te maken, is het devies. Wij, de politieke Europese elite, hebben de teugels strak in handen zodat het risico dat het niet naar verwachting afloopt uiterst beperkt is. Dat zijn woorden, maar wat wordt de werkelijkheid? De banken zullen moeten laten zien dat ze het vertrouwen van de klanten verdienen. En de politiek zou er beter aan doen te luisteren naar de rapportage van de commissie De Wit en naar die adviezen te handelen. Dit is flutgedoe wat nu wordt voorgesteld.

De boodschapper wordt aangepakt, niet de veroorzaker! Reactie van de monetair econoom aan de Erasmus in Rotterdam, Casper de Vries,

Toen ik bovenstaande tekst had geschreven, ontving ik van een lezer een artikel waaruit ik citeer:

´als je niet meer mag zeggen dat er iets aan de hand is, dan glijden we af naar een dictatuur´. Dit is typisch iets voor de 1e Kamer om dwars te gaan liggen. “Publieke uitlatingen die tot een ondergang van een bank kunnen leiden, is dan ook uiterst laakbaar en dient strafbaar te worden gesteld”

Ik doe ‘publiekelijk’ vele uitlatingen, schrijft de financieel journalist Peter Verhaar, die ‘potentieel’ zouden kunnen leiden tot ondergang van een bank. Deze wet zal critici de mond moeten snoeren. Terwijl keiharde, maar wel onderbouwde kritiek juist hard nodig is. Toezichthouders en bankiers hebben de afgelopen jaren vele steken laten vallen en daarom en alleen daarom vallen banken om. En er is nog altijd bij de top van de banken en DNB geen enkele vorm van zelfreflectie te vinden. Ik peins er niet over om mijn mond te houden. Sterker nog, we gaan er nog harder tegenaan. Dus, pas maar op SNS bank en ING met uw Spaanse internationale vastgoedportefeuille. Pas maar op ABN AMRO met de nieuwe kapitaalseisen die de financiering van de hypotheekberg in gevaar kunnen brengen. Pas maar op NN, AEGON, ASR, Reaal, Delta Lloyd met de woekerpolissen waarop nauwelijks echte compensatie wordt geboden, terwijl klanten mondjesmaat nieuwe polissen kopen. Pas maar op Boele -NVB- Staal met het negeren van de schuldvraag. Pas maar op DNB met het bijna uitsluitend verdedigen van de grote banken. Pas maar op bankbestuurders als de ‘bankencode’ wordt genegeerd.

Let op: Basel III. De Britse toezichthouder op de financiële markten Financial Services Authority is in stilte begonnen met de invoering van de strengere regels waaraan banken wereldwijd over enkele jaren moet voldoen. De financiële waakhond dwingt Britse banken grotere hoeveelheden kapitaal achter de hand te houden om beter bestand te zijn tegen een nieuwe financiële crisis. Daarnaast gaat de FSA strengere eisen stellen aan de bezittingen die banken mogen opvoeren bij de bepaling van hun liquiditeit. Deze maatregelen maken deel uit van het zogeheten Basel III-akkoord , waarin onlangs strengere regels voor de internationale banksector werden vastgelegd. Wereldwijd hebben banken echter nog vier jaar de tijd aan de eerste nieuwe regels te voldoen. In 2019 moet aan alle voorwaarden zijn voldaan. De banken hebben, volgens zegslieden, bij het Engelse ministerie van Financiën geklaagd over de vroegtijdige invoering van de regels. De FSA zou het de banken moeilijker maken hun reserves weer op peil te krijgen, betoogden zij. Door de strengere maatregelen moeten de banken nu grotere hoeveelheden kapitaal tegen een lage rente parkeren op deposito’s van de centrale bank. Daardoor blijft er minder over voor de meer rendabele kredietverlening aan bedrijven, aldus de bankiers.

Hebben de banken daarin gelijk? Het antwoord is ja en nee. De verbetering van de solvabiliteit van de banken is een must, waarmee op korte termijn moet worden aangevangen en waarvoor ze 8 jaar de tijd hebben gekregen dat te realiseren. Daar mag voor de banken geen escape in zitten. Dat is harde noodzaak. Maar ja, de banken hebben gelijk, geld dat bij de centrale bank moet worden gestald, ter versterking van de reserves, kun je ook niet nog eens aanwenden om er bedrijven mee te financieren. Op de achtergrond spelen ook nog mee de bonussen aan de directie en het personeel. Dat heikele punt moeten de banken nog nemen en dat bespaart ook op de lasten, geld dat wel gebruikt kan gaan worden voor kredietverlening. Overigens speelt dit niet uitsluitend in Engeland, banken over de hele wereld, ook in Nederland, krijgen er mee te maken. Het kan best voor de ABN/Amro nog een hele opgave worden!

Al geruime tijd heb ik twijfels gehad over uitspraken van onze politieke leiders, in dit geval Rutte maar vooral de Jager over hoe goed ze de noodhulp aan zwakke broeders in de eurozone wel niet hebben aangepakt. De risico’s zijn verwaarloosbaar klein en de inkomsten zijn groot. In dat verhaal is de logica volledig weg. Je helpt je Griekse vrienden, die jarenlang de vrienden hebben belogen, maar je laat ze niet in de steek. De prijs die ze voor de noodhulp moeten betalen is hoog. Want de vrienden, waaronder Nederland, doen het niet voor niks. Ik heb al eerder gewaarschuwd voor de eisen die het IMF, de EU en de ECB hebben gesteld aan Griekenland. Je kunt niet en de belastingen verhogen en tegelijk op de uitgaven bezuinigen en de arbeiders langer laten werken. Wat er dan gebeurt is dat er minder geld in de portemonnee komt en dat de koopkracht van de gewone man daalt. In Griekenland zou economische groei kunnen omslaan in een krimp. Dat betekent dat de Grieken hun staatsschuld niet terug kunnen brengen omdat er geen liquiditeiten ontstaan door de forse bezuinigingen om de fors gestegen rente op de staatsschuld te betalen en daarbij ook nog af te lossen. Als je echt vrienden bent en je vriend is in grote problemen dan naai je hem geen mouw aan. Dan help je maar je helpt hem niet verder de put in. In Ierland is iets dergelijks gebeurd. De econoom Paul de Grauwe, hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven, zegt daar het volgende over: de Nederlandse regering slaat de plank volledig mis door alsmaar te blijven hameren op een strikte begrotingsdiscipline van de eurolanden. De problemen worden daar niet mee opgelost. Landen dwingen om de begroting op orde te krijgen is de oplossing voor de problemen in de eurozone, zegt Rutte. De Jager pleit voor strikte regels en boetes als landen zich daar niet aan houden. Ik zeg daarop ‘lariekoek’, De Grauw noemt het ‘naïef’. We leven in een Europa van soevereine staten. Dat betekent dat de speelruimte voor het opleggen van boetes heel klein is. De Grauwe ziet maar één oplossing, waar ik ook al op gewezen heb, en dat is meer Europese eenwording. Ik noem dat doorgroeien naar een federaal Europa. Maar daar is de tijd nog niet rijp voor. De enige overlevingskans voor de euro is als de muntunie kan worden ingebracht in een politiek/sociaal/economische unie.

De Grauwe verwoordt dat als volgt: de eurolanden moeten toestaan dat er centraal wordt beslist over lonen, pensioenen en sociale zekerheid. In de situatie waarin we ons thans bevinden blijven onze Europese leiders, ook dit jaar, achter de feiten aanlopen. Ziet professor de Grauwe mogelijkheden voor landen die deel uitmaken van de euro-muntunie om uit te stappen. Het antwoord is ja en nee. Formeel is het antwoord ‘ja’, maar in juridische zin is het vrijwel uitgesloten, praktisch is het heel ingewikkeld en het kost veel geld. Internationaal zullen de financiële markten het als een (aard)schok ervaren. Daarom is het van groot belang dat de lidstaten macht af gaan staan aan een centraal bestuur (in Brussel). Maar zover is het nog niet. De politieke leiders in Europa zeggen wel dat ze maatregelen hebben genomen die de euro zullen ondersteunen, maar op de keper beschouwd zijn ze -nog- niet bereid de daad bij het woord te voegen. De besluiten die tot dusverre zijn genomen zijn too little en too late. De Europese leiders lopen achter de werkelijkheid aan en gaan pas tot actie over op het laatste, allerlaatste moment. Met deze aanpak komen we 2011 niet door. Er zijn nog teveel dossiers die niet zijn afgehandeld: hoe groot zijn de geldproblemen in de eurozone en bij wie, hoeveel geld is ermee gemoeid, hoeveel geld moet er nog naar de banken, hoe groot wordt het noodfonds van de Europese Monetaire Fonds en wie leveren de penicula daarvoor. Komt er in het EMF een vetorecht (initiatief van mevr Merkel)? De Grauw is duidelijk als hij stelt dat als Europa geen echte stappen voorwaarts zet in de richting van een politieke unie, de eurozone niet blijft bestaan. Dat is helder.
Job Cohen roept alle politieke en maatschappelijke progressieve partijen en instellingen op om op Zondag 16 januari in de Brakke Grond in Amsterdam samen te komen voor een manifestatie tegen het rechtse beleid van het kabinet Rutte-1. Hij wil vakcentrales, kerkelijke organisaties, een ouderenbond, ontwikkelingshulporganisaties en politieke oppositiepartijen warm maken voor een andere aanpak van de sociaal/economische en financiële problemen dan de aanpak van VVD, CDA en PVV. Het motto is: stem niet op rechts op 2 maart. D66 denkt nog na over het zenden van een afvaardiging, de CU komt niet omdat het op de rustdag des Heren is. Overal in het land proeft Cohen zorg en cynisme. Over de economie, de pensioenen, de manier waarop wij samen leven, de integratie of over de vraag of onze kinderen het morgen en overmorgen nog net zo goed zullen krijgen als wij het hebben gehad. Over dit laatste behoeft er geen grootse manifestatie gehouden te worden. De komende 15 tot 20 jaar zeker niet. De vorming van een Europese federatie zal ons land veel geld gaan kosten. Wij hebben nog wel spaarpotjes waaruit geput kan worden. Andere landen zijn geen verschaffers maar ontvangers. De prijs voor Nederland om te participeren in een verenigd Europa zal erg hoog zijn. De kwaliteit van het onderwijs moet omhoog door een grotere prestatie in een korter tijdsbestek te leveren. De kenniseconomie moet resultaten gaan opleveren. Het sociale paradijs gaat afgebroken worden en arbeidsrechten worden teruggebracht naar basisvoorwaarden. De lonen worden blootgesteld aan meer concurrentie.

De komende jaren moeten we de schulden gaan aflossen die het paradijsje, waarin deze generatie heeft geleefd, heeft gemaakt. Daar zijn we nog wel even mee bezig. Hou rekening met een lagere koopkracht. Kijkend naar wat Cohen tot dusverre, in politiek opzicht, ten toon heeft gespreid, heeft Nederland weinig van hem te verwachten. Met zijn bezuinigingsplan voor de komende 4 jaar van 13 mrd euro kun je geen deuk in een pakje boter slaan. Ik ga ervan uit dat er uiteindelijk 50 mrd euro bezuinigd moet gaan worden. Job, jij bent een zachte heelmeester, die stinkende wonden veroorzaakt. Links heeft op dit moment geen leidersfiguren, die respect afdwingen en visie hebben. Moet deze manifestatie de redding zijn voor je politieke carrière? Ik dacht het niet. De vraag is wat Cohen met deze handelwijze voornemens is en wat hij ermee tracht te bereiken. Voor de hand ligt dat hij wil bereiken dat bij de komende statenverkiezingen de PvdA een goed resultaat boekt. Gerelateerd naar de 2e Kamer zetelverdeling zal hij al erg blij zijn als hij boven de 20 zetels uitkomt. Ik onderscheid in de PvdA 2 stromingen die ik noem de traditionele burgerij en de progressieven. De eerste groep, de arbeider, past ook bij de PVV: alles moet zo blijven als het was, niks geen nieuwigheden, niks geen onzekerheden. De tweede groep, het middenkader, ligt voor een deel dichterbij GL en een ander deel dichter bij D66 dan wel de CU. Dat is de achterban die zich realiseert dat de samenleving op zijn kop moet worden gezet, met alle onzekerheid die dat met zich meebrengt. De problemen in de eurozone, de globalisering, de vorming van een federaal Europa, de financieel/economische problemen. Kortom, er moet bezuinigd worden en de samenleving moet worden hervormd. Maar beide groepen willen dat wel maar het liefst snel en met zo weinig mogelijke kosten. De grote vraag is of Cohen die beide groepen binnenboord houdt.

Politici hebben in 2011 de sleutel tot economische groei in handen. Als zij de problemen rond de schuldencrisis en dreigende handelsoorlogen niet oplossen, komt er van het voorspelde gematigde herstel weinig terecht, waarschuwen economen. ,,Er zijn momenteel meer bedreigingen dan kansen voor de economische groei”, stelde ING-econoom Martin van Vliet. ,,De onopgeloste crisissen maken van 2011 een onzeker jaar.” Vooral de Europese schuldencrisis is een belangrijke bedreiging voor de economische groei. De storm lijkt de afgelopen weken wat geluwd, maar de markten maken zich volgens Van Vliet alweer op voor nog een onstuimig jaar. De kans is groot dat Portugal in de komende maanden een beroep moet doen op het Europese noodfonds, stelde hij. De vraag is vooral of Europa vervolgens kan voorkomen dat ook Spanje aan het noodinfuus moet.

,,De schuldencrisis is nog niet voorbij en kan het economisch herstel laten stokken”, aldus Van Vliet. ,,Je mag verwachten dat politici daadkrachtig genoeg zijn om te zeggen: tot hier en niet verder. Maar de Europese leiders lijken te denken dat ze al genoeg hebben gedaan.” De voortdurende onzekerheid over de euro kan het broze vertrouwen van consumenten en bedrijven aantasten, waarschuwde Van Vliet.

Verder van huis kan een handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten de economische groei frustreren. De Amerikanen dreigen de Chinezen met handelssancties als ze de waarde van hun eigen munt niet verder laten oplopen. China heeft de koers van de yuan eerder dit jaar wel vrijgelaten, maar tot grote stijgingen heeft dat nog niet geleid, stelde valutadeskundige Chris Turner onlangs vast. Een handelsruzie tussen de twee grootste economieën is volgens hem ook een bedreiging voor Europa. De wereldhandel groeit dan minder hard, wat zeer nadelig is voor een open economie als die van Nederland. Daarnaast leiden sancties waarschijnlijk tot een lagere koers van de dollar ten opzichte van de euro, wat de export van de eurolanden verder schaadt. ,,Als het protectionisme toeslaat in de VS, kan de koers van de euro oplopen tot 1,60 dollar”, voorspelde de valutastrateeg van ING. Momenteel koerst de euro rond een waarde van 1,31 dollar. De economen wachten dan ook met spanning op de volgende stappen van de regeringsleiders. Turner denkt dat de politici de crises komend jaar niet uit de hand laten lopen. Voor Europa staat te veel op het spel om Spanje te laten vallen en China kiest in het conflict met de Amerikanen uiteindelijk eieren voor zijn geld, verwacht hij.

Van Vliet maakt zich echter zorgen om de afwachtende houding van Europese politici. Hij wil de nu zo groot lijkende onzekerheid echter niet overdrijven. ,,In 2007 wisten alle instanties juist zeker dat de wereldeconomie er heel sterk voor stond. Die zekerheid bleek achteraf gezien ook weinig waard.”

Lees hier verder

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.