UPDATE09112011/78

,,Volgens de overheid zou de basispremie van de zorgverzekering 2012 met gemiddeld 11 euro per jaar stijgen. Maar in de praktijk is dat 30 euro per jaar geworden naar €108,25 per persoon per maand'', vertelt Erik Hordijk, directeur van Verzekeringssite.nl. ,,De meeste mensen zullen denken: dat valt wel mee, maar dat is niet zo, want daarnaast gaat het verplichte eigen risico van 170 naar 220 euro per jaar. Het basispakket wordt uitgekleed en de dingen die uit het basispakket verdwijnen, komen deels in de aanvullende pakketten terecht. Die gaan met tussen de 6 en 10 procent omhoog.'' Dus de jaarkosten stijgen met €30 en €50 per jaar per persoon plus de premie van aanvullende verzekeringen. Wordt vervolgd.

De groei van de Nederlandse economie valt in het 4e kwartaal van dit jaar stil, verwacht De Nederlandsche Bank. Volgens DNB groeide de Nederlandse economie in het derde kwartaal met 0,2 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Voor de laatste 3 maanden van het jaar voorspelt de centrale bank een krimp van 0,1 procent. DNB wijst erop dat er bij de voorspellingen normaal gesproken met een foutenmarge van 0,3 procentpunt rekening wordt gehouden. In het huidige economische klimaat zou de onzekerheid echter groter kunnen zijn. Het gebrek aan groei komt volgens DNB vooral door de malaise op de Europese aandelenbeurzen, het dalende vertrouwen onder consumenten en producenten en de oplopende werkloosheid. Daarnaast neemt de groei van de wereldhandel sinds de zomer af. DNB baseerde de voorspelling op een nieuw model, waarmee de bank naar eigen zeggen op een betrouwbare basis een raming kan maken van de economische groei in het lopende kwartaal. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakt dinsdag 15 november zijn eerste schatting van de ontwikkeling van de Nederlandse economie in het derde kwartaal bekend.

De Europese Unie wil dat de lidstaten 550 miljoen euro extra op tafel leggen. Brussel komt anders dit jaar geld tekort. Als de lidstaten niet over de brug komen, dreigen sociale en onderzoeksprojecten ernstige vertraging op te lopen, aldus een woordvoerder van het Europees Parlement. De lidstaten dwongen eind vorig jaar een beperkte stijging van hun bijdrage voor 2011 af: hoogstens +2,91 procent in vergelijking met 2010. Parlementariërs waarschuwden toen al dat dat onvoldoende zou zijn. Volgend jaar willen de EU-landen hun bijdrage met iets meer dan 2 procent laten stijgen. Volgens de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de unie, is een verhoging met 4,9 procent noodzakelijk om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen. De lidstaten, de commissie en het parlement gaan de komende dagen proberen een oplossing te vinden. De zegsman van het Europees Parlement benadrukt dat de EU-landen, ondanks de extra 550 miljoen euro, hun totale bijdrage voor 2011 zien dalen met ruim 726 miljoen.

De veertigers worden gezien als een verloren generatie. Ik heb het dan over Rutte, de Jager, Jongerius, Wilders en nog een handje vol parlementariërs. Mannen en vrouwen zonder visie en zonder ruggengraat. De generatie voor en na de babyboomers zijn krachtiger en energieker, meer visie, meer inzet. De verloren generatie zijn toch meer mannen en vrouwen van de hebzucht en de bonussen. Oude structuren op lokaal, nationaal en mondiaal niveau staan onder druk en dreigen om te vallen. Zekerheden van gisteren bestaan vandaag niet meer. Weg foetsie. Het is onontkoombaar: veertigers moeten aan de bak. Ze kunnen zich niet langer verstoppen, teren op vergane glorie. Er moet nieuwe visie komen op het gebied van financieel/economische structuren, milieu, welvaart, welzijn en nieuwe (Europese) staatsvormen op het terrein van politieke, fiscale, sociaal/maatschappelijke zaken. Er is een sterke behoefte aan nieuwe leiders die de weg gaan plaveien naar een nieuwe duurzame toekomst. Die leiders moeten nu wel opstaan, maar ik zie ze niet. Tot dusverre kunnen de veertigers wel praten over maar als het op uitvoeren aankomt zijn ze niet thuis. Ik doel hier op de zwakke politieke leiders binnen de EU, die al jaren achter de financiële markten aanlopen. De politiek heeft de taak om een brug te slaan naar de toekomst, mooie woorden maar wat is de realiteit? We moeten op zoek, zoals Machiavelli al schreef, naar politici die virtuoos gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de tijd biedt, die compromissen weet te sluiten, het publiek kan bespelen, maar ook niet bang is om, indien nodig, impopulaire besluiten te nemen. Leiders die voor de troepen uitlopen en de weg wijzen naar 'het beloofde land'. Ik schrijf daar al jaren over: waar blijft de visie van Europa, wat is het perspectief, dat ons wacht. Ik maak nu even een brugje naar de euro. De econoom Arjan Klamer waarschuwde er al tien jaar geleden voor dat de euro niet kan werken, omdat de Europese landen er niet klaar voor zijn. En dat probleem moet toch eerst opgelost worden voordat we over de toekomst na kunnen gaan denken. Dat betekent wel dat de koningen en prinsen, de Rutte's en de de Jager's terzijde geschoven moeten worden. Ze hebben te lang laten zien hoe het niet moet. De ontwikkeling van de wereldeconomie vereist een sterk en eensgezind Europa. Er moet nu gewerkt gaan worden aan een nieuw Europa. De EU moet uitgebouwd worden tot een sterke grootmacht, naast de VS, China, Japan, India, Rusland en Brazilië. Daarvoor moet een prijs betaald worden: we moeten afscheid nemen van onze huidige nationalistische ideeën. Dat zeggen ook anderen die wijzen naar te weinig Europa. De politici, die ooit Griekenland toe lieten treden tot de eurozone, moeten daarvoor verantwoording afleggen, ze kenden namelijk de risico's. Ook de banken en hun hebberige bazen zijn medeverantwoordelijk voor het echec. We moeten op zoek naar leiders die in staat zijn de blik naar voren te richten, naar een hervorming van het financiële stelsel waarin eurolanden verantwoording af moeten leggen over hun staatsschuld en hun begrotingstekort, en wat mij betreft ook over de voortgang van de kenniseconomie en sociaal/maatschappelijke aspecten van de samenleving en de banken en pensioenfondsen moet worden verboden geld van spaarders in te zetten in de risicovolle casinospelen van de grote banken.

Het is een ongewone herfst in Europa. Politieke stormen jagen vertrouwde gezichten weg. De premiers George Papandreou van Griekenland, Silvio Berlusconi in Italië en José Luís Rodríguez Zapatero van Spanje verlaten het politieke toneel. Vorige maand verloor de Slowaakse premier Iveta Radicova haar baan door een stemming over het Europese reddingsfonds. De Ierse premier Brian Cowen was in maart afgetreden wegens de staatsschulden. Het is een nieuwe 'machtsbeving', enigszins vergelijkbaar met het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 en de val van Oost-Europese communistische regimes in 1989. „In het algemeen heeft de Europese samenleving ingezien dat tientallen jaren van losbandigheid een bijna fatale slag hebben toegediend”, analyseert Thomas Kleine-Brockhoff van het German Marshall Fund of the United States. De crisis heeft alles te maken met de schulden en sterk achterblijvende groei. Het IMF rekent voor de jaren 2011 en 2012 op een economische groei in China van ruim 9 procent. In de eurozone is dat slechts ruim 1 procent. Van de groei in het zuiden van Afrika (5 à 6 procent) kan Europa hooguit dromen. Dat de 17 eurolanden financiële hulp zouden vragen, om de euro te laten overleven, van China, India en Rusland, zou enkele jaren geleden ondenkbaar zijn geweest in het welvarende Europa. Nog ongebruikelijker is de manier waarop de leiders de laatste weken instructies krijgen vanuit Brussel, Berlijn en Parijs. Silvio Berlusconi werd in de marge van een EU-top apart genomen door de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy. Zij maanden hem meer te doen aan de schulden, wat hij nu slechts kan doorvoeren door zijn aftreden te beloven. Nog openlijker werd de Griekse premier Papandreou terechtgewezen. Zijn ideetje om een referendum te houden over het ingrijpende bezuinigingspakket dat Europa eist, leidde tot openlijke afwijzing door Merkel, Sarkozy en de Europese Commissie. Dat ondermijnde zijn gezag zodanig, dat hij moest vertrekken. „Wij verwachten een regering van nationale eenheid”, stelde voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie. En dat geschiedde dan ook. „Dat zijn totaal nieuwe omgangsvormen in Europa”, aldus een diplomaat. Sinds kort is zelfs een vertrek van Griekenland uit de eurozone of zelfs de EU geen taboe meer. „Alles hangt met alles samen”, zei EU-president Herman van Rompuy. Want de schulden- en eurocrisis is niet het enige probleem. De 10 EU-landen zonder euro, Engeland voorop, klagen dat ze onvoldoende betrokken worden bij het crisisberaad. De volgende EU-top op 9 december belooft weer een crisistop te worden. En dan moet de winter nog beginnen.

Dossier Italië: Berlusconi is zijn meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kwijt. De jaarrekening 2010 haalde niet de benodigde helft van de 630 stemmen, maar werd wel goedgekeurd. Berlusconi kreeg 308 stemmen, bij 321 onthoudingen. De Italiaanse premier Silvio Berlusconi verwacht dat de Italianen in februari naar de stembus gaan om een nieuw parlement te kiezen. Berlusconi zal zich niet kandidaat stellen. Hij stapt op nadat het Italiaanse parlement heeft ingestemd met Berlusconi's bezuinigingsplannen voor 2012. Dat heeft hij afgesproken met de Italiaanse president Giorgio Napolitano. De mogelijkheid moet niet worden uitgesloten dat de premier, zodra hij is afgetreden, gearresteerd wordt voor verhoor in een aantal tegen hem aangespannen rechtszaken. De stemming over het pakket aan economische maatregelen staat gepland voor 15 november. De Italiaanse rente voor leningen met een resterende looptijd van tien jaar is vandaag gestegen tot 7,5%. 5-jaars geld deed 7,3%. De economisch situatie in Italië is ,,erg zorgelijk''. Dat zei eurocommissaris Olli Rehn na afloop van de vergadering van ministers van Financiën van de EU-landen. Rehn onderstreepte de intentie van Europa om het land te helpen. Experts en vertegenwoordigers van de Europese Commissie beginnen deze week met hun werk in Italië, zo meldde de eurocommissaris. De missie reisde dinsdagavond al af naar Rome.

De Italiaanse schuldenlast dreigt door de sterk gestegen rente onhoudbaar te worden, zegt de Britse premier David Cameron. ,,Als je geen geloofwaardig plan hebt voor hoe je met je schuld wilt omgaan, dan zullen de markten je geen geld lenen'', stelt Cameron. ,,Dat zien we in Griekenland en nu helaas ook in Italië, waar de prijs om geld te lenen oploopt tot een totaal onhoudbaar niveau.'' De huidige rente op 10-jarig papier maakt het voor Italië nagenoeg onmogelijk de schuldenlast tot een acceptabel niveau terug te dringen.

RTLZ: Bij de recente eurotop werden concrete afspraken gemaakt dat Italië zijn begrotingstekort drastisch terugschroeft. Het was na de presentatie van de Italiaanse minister Giulio Tremonti over de doelstellingen van het land volgens De Jager nog te vroeg om te kunnen concluderen dat het land voldoende maatregelen neemt. ,Ik kan nu nog niet zeggen of het goed is, of dat het niet goed is. Maar ik zal het kritisch volgen, als een bok op een haverkist '', aldus de minister. Maandag is er geen verder besluit genomen over de vergroting van de slagkracht van het Europese noodfonds (EFSF). Wel zijn twee varianten verder uitgewerkt die nu met marktpartijen zullen worden besproken. De leiders kwamen overeen om de slagkracht te vergroten zonder daadwerkelijk meer geld in het fonds te hoeven storten. Dat is de uitkomst van een overleg maandag van ministers van Financiën van de eurolanden. Italië heeft maandagavond de ministers op de hoogte gesteld van de plannen die het heeft om het begrotingstekort terug te dringen.

Dossier Griekenland: De leider van de Griekse oppositie wil Brussel niet schriftelijk beloven dat hij de gevraagde hervormingen, het herstelplan dat Papandreou met Brussel heeft gesloten, gaat uitvoeren. Antonis Samaras zei dat de hervormingen onvermijdelijk zijn, maar zegt dat het niet nodig is om zijn steun in een brief vast te leggen. Zo'n brief was maandagavond geëist door Jean-Claude Juncker, voorzitter van het beraad van ministers van Financiën van de eurolanden, met het oog op de onderhandelingen over een nieuwe regering. De brief is een voorwaarde voor het overmaken van 8 miljard euro aan leningen aan de noodlijdende Griekse staat. In een reactie op het nieuws zei eurocommissaris Olli RRehn dat Europa erop staat dat de brief met de toezegging er komt. Europa heeft de uitbetaling van de volgende termijn aan noodhulp aan Griekenland in de wacht gezet. Het met schulden overladen land moet eerst zijn toewijding kenbaar maken om de afgesproken hervormingen door te voeren. Europa eist dat dit breed gesteund wordt en wil dus een brief van de oppositie en de regeringspartij. Het is onduidelijk of Papandreou en zijn ministersploeg nu wel of niet afgetreden zijn. Papandreou heeft vanmiddag het Griekse volk toegesproken en aangekondigd dat er een overgangsregering is. Hij maakte geen namen bekend, ook niet van de nieuwe premier. In de wandelgangen is de naam te horen van de 60-jarige Parlementsvoorzitter de socialist Filippos Petsalnikos. Na de toespraak van Papandreou op de TV liet het kantoor van de Griekse president weten dat er nog steeds geen volledige overeenstemming is over een nieuwe overgangsregering. Er zou tussen Pasok en Nieuwe Democratie nog geen overeenstemming zijn over de interim-premier. Donderdagmorgen wordt verder gepraat. ,,De Grieken staan op een kritiek moment. Er heerst sociale onrust in het land vanwege de bezuinigingen en er komen nog meer maatregelen aan. We moeten de situatie in het land stabiliseren.'' Nieuwe verkiezingen zijn voorzien voor medio februari, maar alleen als het herstelplan van Papandreou integraal wordt uitgevoerd. Om te voorkomen dat Papandreou, na zijn aftreden, wordt afgebrand liet hij alvast weten dat "Ik zo trots ben op wat we samen hebben bereikt''. "Ik denk niet dat er eerder een regering was die zoveel verantwoordelijkheid droeg en die met zoveel toewijding haar nationale plicht vervulde.'' Waarvan acte.

De Griekse banken hebben absoluut geen problemen. ,,De balansen van de grote Griekse banken zijn solide'', zegt president Vassilis Rapanos van de National Bank of Greece. Hoe krijgen ze het bedacht, vraag ik mij dan af? ,,Tijdens de wereldwijde economische crisis zijn de Griekse banken niet in de problemen gekomen. De Griekse overheid heeft dan ook niet hoeven in te grijpen. Bovendien is de huidige crisis geen bankencrisis, maar een fiscale crisis'', zei Rapanos. National Bank of Greece is een van de grootste en oudste banken van Griekenland. Het concern is ook actief in verschillende landen in Zuidoost-Europa. Rapanos is optimistisch gestemd over de toekomst van zijn land. ,,De verwachtingen over de economische groei zullen de komende jaren hoger uitvallen.'' Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelde eerder dat de economische vooruitzichten voor Griekenland te optimistisch zijn. Rapanos denkt daar anders over. ,,Als de nieuwe regering de afspraken over het jongste Europese financiële hulppakket implementeert, gaat zowel de Griekse economie als de bankensector een stabiele periode tegemoet.'' Rapanos voorziet, in tegenstelling tot wat er gebeurt bij veel andere banken wereldwijd, geen ontslaggolven bij de Griekse banken.

Beleggers moeten waken voor aanbieders van niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen die zich schuldig maken aan ‘misleiding en bedrog’. Dit zegt bestuurder René Maatman van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). De toezichthouder constateert na onderzoek dat beleggers vaak niet worden geïnformeerd over problemen in het fonds, en bestempelt ruim een kwart van de tachtig fondsen als ‘dubieus’. Tegen op zijn minst acht fondsaanbieders zet de toezichthouder machtsmiddelen als een boete in om aangetroffen misstanden tegen te gaan. De AFM-bestuurder kan nu nog niet zeggen om welke partijen het gaat. ‘De onderzoeken bevinden zich in verschillende stadia, maar binnen een paar maanden zal wel een aantal namen bekend zijn.’ De sector kampt met leegstand en opengebroken huurcontracten, die vaak verlengd zijn tegen lagere nettohuren. In combinatie met herfinancieringsproblemen leidt dat ertoe dat beleggers veel grotere risico’s lopen dan bij aanvang gemeld en dat voorgeschotelde rendementen niet worden gehaald. Veel fondsen verkeren in zwaar weer. Nederlandse particulieren hebben € 5 mrd belegd in vastgoed zonder beursnotering. Maatman beklemtoont dat met een verhoogd risico op zichzelf niets mis is. ‘Het gaat ons erom dat beleggers daarvan op de hoogte worden gesteld. Zij moeten weten waar hun geld voor wordt gebruikt.’ Nu komt het, volgens hem, voor dat fondsbeheerders het geld achter de rug van beleggers om doorsluizen naar in nood verkerende zustervennootschappen. Ofwel dat het geld als financiering aan derden wordt doorgeleend zonder de zekerheid dat het terug komt. De AFM zegt niet alleen excessen aan te treffen bij kleine, onbeduidende spelers. ‘Beleggers kunnen niet zomaar meer vertrouwen op de grote fondsnamen’, waarschuwt Maatman. Op zijn lijstje staan zowel grote als kleine fondsaanbieders. De markt wordt grotendeels gemaakt door een groep van veertig fondsaanbieders, die bedient ongeveer 90% van de markt.’ Waar grenzen worden overschreden zal de AFM een fondshuis veelal een dwangsom opleggen om herhaling te voorkomen en de overtreding ongedaan te maken. Als de toezichthouder strafbare feiten vermoedt, doet hij aangifte bij het Openbaar Ministerie. Omdat een groot deel van de sector niet onder toezicht van de AFM valt — de toezichtgrens ligt bij € 50.000 en vanaf 1 januari op € 100.000 — werkt de autoriteit samen met onder meer de Nederlandsche Bank (DNB), de Fiod en de Belastingdienst. Daarnaast wisselt zij informatie uit binnen het Financieel Expertise Centrum. Het onderzoek naar niet-beursgenoteerde vastgoedbeleggingen is in 2010 ingezet.

Een trauma. Dat is waar zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als overheden mee worstelen. Althans, in de ogen van hoofd strategie Valentijn van Nieuwenhuijzen van ING Investment Management. "Overheden hebben een Grieks trauma, zijn collectief bang om het nieuwe Griekenland te worden. Daarom is er, ook bij landen die mogelijkheden hebben om te stimuleren, sprake van bezuinigingsdrift." De ECB heeft volgens hem teveel naar inflatie gekeken. "Dat komt door het trauma van de gevolgen van de hyperinflatie in de jaren '20 en '30." Wat Van Nieuwenhuijzen betreft zou de ECB zich niet zo moeten focussen op de inflatiedoelstelling, van net onder de 2% voor de eurozone. "Ik weet dat het vloeken in de kerk is, maar ik vind dat de ECB zich in bredere zin zou moeten focussen op financiële stabiliteit."

De winst van Van Lanschot stond in het derde kwartaal 'fors onder druk'. De bank verwacht ook een lastig vierde kwartaal. 'De nettowinst over het derde kwartaal van 2011 valt fors lager uit dan in de eerste twee kwartalen van 2011', zegt de bank. In het vierde kwartaal zal de nettowinst 'onder druk blijven staan'. Van Lanschot zegt hierop te anticiperen met verdere kostenbesparingen. Cfo Constant Korthout verwijst in het handelsbericht naar 'een hoge volatiliteit van de marktrentes en credit spreads' en zegt dat 'dalende aandelenkoersen zorgden voor afnemende provisie-inkomsten'. De kernkapitaalratio van Van Lanschot (Core Tier 1-ratio) lag per 30 september op 10,4%. Dat is boven de norm van 9% die Europese regeringsleiders onlangs vastlegden. Mede dankzij een instroom van spaargelden en deposito's steeg de fundingratio naar 91,1%.

De Zwitserse bank Credit Suisse heeft al haar Amerikaanse klanten gewaarschuwd voor een mogelijk bezoek van de Amerikaanse belastingdienst. De bank meldde haar klanten per brief dat ze zich moeten voorbereiden op een eventueel onderzoek en adviseert de spaarders om alvast een advocaat in de arm te nemen. Zwitserland heeft al enige tijd discussie met de VS over het bankgeheim in het Alpenland. De Amerikaanse overheid zou per jaar vele miljoenen aan belastinggeld mislopen omdat Amerikaanse spaarders hun tegoeden in Zwitserland hebben gestald. Credit Suisse staat onder grote druk om informatie prijs te geven over Amerikaanse tegoeden. Het achterhalen van buitenlandse tegoeden is in toenemende mate een prioriteit geworden voor westerse overheden. Verschillende landen hebben afspraken gemaakt met Zwitserland die het makkelijker moeten maken om zwartspaarders op te sporen. Eerder al had dat de bank informatie overgedragen aan de Amerikaanse fiscus, al ging het daarbij slechts om statistische gegevens en werd het bankgeheim niet geschonden. Dat gaat dus nu wel gebeuren.

Aegon heeft in het derde kwartaal duidelijk last gehad van de onrust op de financiële markten. Aegon meldt dat de moeilijke marktomstandigheden een duidelijke invloed hebben gehad op de inkomsten in het derde kwartaal. Het bedrijf stelde echter ook dat het de onrust op de markten met een aanhoudend sterke kapitaalspositie heeft doorstaan.

Japan heeft voor 300 miljoen euro aan obligaties van het Europese noodfonds EFSF, met een AAA-rating, gekocht. Dat maakte de Japanse overheid bekend. Dat is 10 procent van het totale uitgiftebedrag van de veiling van maandag. Bij eerdere obligatieveilingen door het EFSF was Japan nog goed voor 20 procent. Dit jaar heeft Japan al voor bijna 3 miljard euro aan obligaties van het EFSF gekocht. Japan maakt zich grote zorgen over de schuldencrisis in Europa. De Japanse premier Yoshihiko Noda waarschuwde op de G20-top van vorige week nog dat een kettingreactie moet worden voorkomen en dat niet moet worden toegestaan dat de financiële sector instort.

De Franse bank Société Générale heeft in het derde kwartaal 622 miljoen euro winst geboekt, 30,6 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. De winstval werd veroorzaakt door afschrijvingen op Griekse staatsleningen. De bank schrapt de uitkering van dividend dit jaar. Topman Frédéric Oudéa kondigde aan dat de bank zijn betrokkenheid in staatsleningen wil halveren.

Teleurstellende resultaten bij de zakenbank en hogere afboekingen in de Verenigde Staten zorgen voor een tegenvallend kwartaal voor de Britse bank HSBC. De grootste bank van Europa is bovendien somber over het vierde kwartaal. Volgens bestuursvoorzitter (ceo) Stuart Gulliver maakt de bankensector moeilijke tijden door. ‘Er is sprake van aanzienlijke tegenwind. De aanhoudende macro-economische en politieke onrust en de onzekerheid over regelgeving, hetgeen vooral in Europa speelt, hebben de resultaten van de sector het afgelopen kwartaal negatief beïnvloed.’

De noodlijdende Belgische financiële instelling Dexia Groep heeft in het derde kwartaal een voorlopig verlies geleden van 6,3 miljard euro. Het verlies komt voor het grootste deel door de verkoop van Dexia Bank België aan de Belgische staat. Dat leverde een verlies op van 4,1 miljard euro. Afschrijvingen op Griekse obligaties en derivaten zorgden daarnaast voor een min van 2,3 miljard euro. De verkoop van de levensverzekeringen- en pensioendivisie van de Turkse dochteronderneming DenizBank leverde daarentegen een winst van 135 miljoen euro op.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) waarschuwt voor een verdere stijging van de olieprijs, en houdt in een scenario rekening met een stijging naar $150 per vat.

De wereldeconomie riskeert een verloren decennium als landen niet beter samenwerken bij de bestrijding van de crisis. Dat zegt IMF-directeur Christine Lagarde. ‘Als we nu niet handelen en samenwerken, komen we terecht in een vicieuze cirkel van onzekerheid, financiële instabiliteit en wegvallende vraag op de wereldmarkt’, waarschuwt ze. ‘Uiteindelijk dreigt dan een verloren decennium, met weinig groei en hoge werkloosheid.’ ‘In de onderling steeds meer verbonden wereld kunnen landen of regio's het niet alleen rooien’, aldus de topvrouw van het IMF. De ontwikkelde landen (dus ook Nederland) hebben een speciale verantwoordelijkheid om het vertrouwen te herstellen en de groei aan te wakkeren. Ze roept China op om de consumptie te stimuleren en zijn munt te revalueren. Zij roept landen op om zich voor te bereiden op economisch zware tijden. Sommige landen moeten tegelijkertijd oververhitting van de economie zien te voorkomen. Er zijn, volgens de topvrouw, ook economieën waarbij de financiële stabiliteit in het geding is, door te ruime voorwaarden voor het afsluiten van leningen. Het Griekse reddingsplan van de regeringsleiders van de eurolanden en van de G20 is een stap in de goede richting, meent Lagarde. Dat deel ik dus niet met haar. Met de term verloren decennium verwijst de Française naar de situatie van de Japanse economie in de jaren negentig. Het land zat toen in een constant terugkerende recessie en boekte jaarlijks niet meer dan ongeveer 1% economische groei. Belangrijkste oorzaak was destijds de ineenstorting van de aandelen-, land- en vastgoedmarkt in Japan.

Duitsland kan volgend jaar in een recessie terechtkomen als de situatie in Europa niet onder controle komt en er wereldwijd sprake is van een verdere groeivertraging. De wijzen, die deze uitspraak doen, gelden als een van de belangrijkste adviesorganen van de Bondsregering, De Duitse overheid gaat in zijn basisscenario echter uit van een veel gunstiger situatie. Daarbij daalt de Duitse groei in 2012 tot 0,9%, na een groei dit jaar van 3%. Als de eurocrisis zich verder uitbreidt dan zakt de groei volgens de wijzen naar 0,4%. En als er dan ook nog een globale crisis bijkomt, dan pas is er sprake van negatieve groei. De wijzen gaan uit van een opmerkelijk sterke arbeidsmarkt. Zelfs met de sterke groeivertraging volgend jaar daalt het aantal werklozen. Ze bevestigen hiermee een eerder bericht van de vijf grote economische instituten in Duitsland die tot eenzelfde conclusie kwamen. Volgens de raad heeft Duitsland gezien de onzekere situatie in Europa een bijzondere verantwoordelijkheid. Volgens hen bieden de uitbreiding van het EFSF-hulpfonds voor zwakke eurolanden in combinatie met overheidsbezuinigingen goede vooruitzichten om de eurozone te stabiliseren. De wijzen hebben ook een eigen voorstel om de eurocrisis onder controle te krijgen. Het bestaat uit een systeem waarin zogenoemde euro-obligaties een belangrijke rol spelen, en ook het Europese stabiliteits mechanisme ESM, de opvolger van het EFSF. Het ESM moet als een soort van bank gaan fungeren voor de eurolanden. Landen met een schuldquote onder 60% krijgen de beste voorwaarden. Landen met een schuld tussen 60% en 90% krijgen van het ESM alleen een lening als ze zich onderwerpen aan een aan hun opgelegde bezuinigingspolitiek. Landen met een schuld boven 90% krijgen alleen kredieten als institutionele beleggers afzien van een deel van hun vorderingen. 

De groei van de Duitse economie wordt volgend jaar ernstig vertraagd door de Europese schuldencrisis. Daarnaast waarschuwen Duitse economen in een rapport voor de grootschalige aankopen van risicovolle Europese staatsobligaties door de Europese Centrale Bank (ECB). Die brengen de onafhankelijkheid en de geloofwaardigheid van de centrale bank volgens hen in gevaar. ,,Het opkoopprogramma ontmantelt de marktdiscipline, zonder dat die wordt vervangen door politieke discipline'', aldus de club van vijf. Ik heb al maanden geleden, met de regelmaat van de klok, mijn ongerustheid uitgesproken over de inkoop van rommelobligaties van eurolanden. Wat gebeurt er als dat project fout afloopt? Rekening burgers FLOND-landen?

Notities aan het einde van de beursdag: het verschil in de rente op 10-jarige Franse obligaties en vergelijkbare Duitse staatsleningen is vandaag opgelopen tot een nieuwe recordhoogte. Investeerders kiezen massaal voor de veilig geachte Duitse 'Bunds', waardoor het rendement op dat staatspapier daalde. De rente op Duitse obligaties zakte tot 1,74 procent. Het rendement op vergelijkbare Franse leningen liep daarentegen op tot 3,21 procent. Het gat van 1,47 procentpunt wordt gezien als een graadmeter voor het risico dat beleggers op de verschillende obligaties lopen. Ook het verschil met Belgische obligaties liep op tot nieuwe hoogtes. De rente op 10-jarige Belgische obligaties steeg tot 4,41 procent. Het verschil met de Duitse rente bedroeg daardoor 2,67 procentpunt.

De wereld krijgt geheid te maken met een nieuwe financiële crisis die wordt veroorzaakt door de problemen in Europa. Er komen nog meer crises aan, zegt Jim Rogers. ''Er komen meer crises uit Europa en de VS. De wereld zit in de problemen. De wereld heeft duizelingwekkende bedragen uitgegeven, die het de komende decennia niet heeft. Volgens Rogers zal de crisis veel erger zijn dan de crisis die de markten teisterde in 2009. ''De reden is dat de schulden nu veel hoger zijn.'' ''De vorige keer verviervoudigden de VS zijn schuld. Het systeem is veel meer uitgebreid en de VS kunnen niet nog eens hun schuld verviervoudigen. Griekenland kan zijn schuld niet nog eens verdubbelen. De volgende keer wordt het veel erger''. ''In 2002 was het erg, 2008 was slechter en in 2012 en 2013 wordt het nog slechter, wees voorzichtig'', waarschuwt Rogers. De enige oplossing die Rogers ziet is iedereen failliet laten gaan. Een uittreden van Griekenland uit de euro zou volgens Rogers een ramp zijn voor de Grieken omdat ze dan weer terug zouden zakken in hun oude gewoonten. ''Ze zouden geld gaan drukken, niemand zou aan hen geld willen lenen, inflatie zou door het dak gaan en de Griekse economie zou slechter en slechter worden.''

De ECB koopt overheidsobligaties op, om deze aankopen vervolgens te neutraliseren. Er is echter een natuurlijke grens van circa 300 miljard euro en dat niveau is medio januari bereikt. Dat zegt Elwin de Groot, econoom bij Rabobank. De ECB koopt staatsobligaties van landen die in de problemen zitten. Dit brengt echter extra liquiditeiten in de economie, hetgeen tot inflatie kan leiden. Om dit te voorkomen 'dweilt' de ECB het geld dat is gemoeid met het opkopen van obligaties op doordat banken geld verplicht geld moeten aanhouden bij de ECB. “In normale tijden kunnen banken continu circa 500 miljard euro lenen bij de ECB voor hun bedrijfsvoering'', aldus De Groot. ''Van die 500 miljard moeten zij zo'n 200 miljard verplicht bij de ECB stallen. De resterende 300 miljard euro kunnen banken dus gebruiken om aan elkaar te lenen. Tot nu toe heeft de ECB 183 miljard aan obligaties opgekocht. Wanneer de ECB in het huidige niveau van 11 miljard euro per week blijft opkopen, dan is het natuurlijke plafond van 300 miljard euro medio januari bereikt'', aldus De Groot. 'Als de ECB voor meer dan 300 miljard aan obligaties opkoopt, dan leveren deze extra liquiditeiten het gevaar van inflatie op. De ECB heeft als taak de inflatie binnen de perken te houden (maximaal 2%) en grote aankopen van staatsobligaties zouden kunnen conflicteren met deze taak.'' De Groot geeft toe dat er enkele mitsen en maren aan zijn berekening zitten. Zo gaat hij er van uit dat de ECB obligaties die het opkoopt aanhoudt tot einde looptijd. De ECB zou kunnen besluiten om deze obligaties eerder weer te verkopen. Dit zou dan wel weer de markt drukken, maar wellicht dat het tegen die tijd minder slecht gaat, zodat de markt de verkopen door de ECB makkelijk kan absorberen. Dat is een optie, maar de andere kant is dat de waarde van de ingekochte obligaties nog verder inzakt en wat dan?

Commissie de Wit: Het verhogen van het garantiebedrag aan spaarders tijdens de kredietcrisis was nodig om het vertrouwen in de banken te vergroten en het paste in de steunmaatregelen om banken overeind te houden, maar er zijn nu argumenten om dat bedrag te verlagen. Dat zei oud-topambtenaar van het ministerie van Financiën Maarten Verwey vandaag voor de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek doet naar de kabinetsmaatregelen om banken te redden tijdens de kredietcrisis in 2008. Verwey was erbij toen de Europese ministers van Financiën op 7 oktober 2008 besloten dat het minimumbedrag 50.000 euro zou bedragen. In Nederland en andere rijke landen werd de garantie verhoogd van 38.000 naar 100.000 euro.

De commissie hoorde ook oud Fortis-bestuurder Lex Kloosterman. Volgens hem was de nationalisatie door Nederland in oktober 2008 van Fortis Bank Nederland en ABN AMRO niet nodig geweest. België, Luxemburg en Nederland hadden langer door kunnen gaan op het pad waarbij ze alle drie een belang van 49 procent namen in het nationale deel van de Fortis Groep. Oud-PvdA-Kamerlid Paul Tang stelde dat de Kamer tijdens het redden van banken meermalen ,,voor het blok'' was gezet. Hij noemde het beschamend dat de politiek niet in staat bleek democratische besluiten te nemen. Ook nu is dat met de aanpak van de eurocrisis weer het geval, aldus Tang.

Franse banken hebben van alle niet-Italiaanse banken de grootste blootstelling aan de Italiaanse staatsschuld. Dat blijkt uit gegevens van de Bank voor Internationale Betalingen. De Franse bankensector bezat eind juni voor ruim 416 miljard euro aan Italiaanse obligaties. De Duitse banken bezaten voor bijna 162 miljard Italiaans staatspapier. Daarna volgden de Britse banken met bijna 74 miljard euro en de Nederlandse banken met 52 miljard euro. Franse banken hadden eind juni van alle buitenlandse banken ook het grootste belang in de staatsschulden van Griekenland (55,7 miljard euro) en België (229,5 miljard euro). Duitse banken hadden met 177,5 miljard euro de meest omvangrijke investeringen in Spaanse obligaties. Franse banken bezaten voor 151 miljard euro aan Spaans staatspapier. Nederlandse banken voor 77,5 miljard euro.

Autoverkopen dalen volgend jaar met 12%, verwacht ING.

Slotnoteringen: AEX 294,40 -3,15%; BEL 20 2077,15 -1,2%; CAC 40 3075,16 -2,17%; DAX 30 5829,54 -2,21%; FTSE 100 5460,38 -1,92%; Zurich 5607,85 -1,32%; Nikkei 8755,44 +1,15%; Hang Seng 20014,43 +1,71%; All Ords 4406,20 +1,14%. € $1,3561, goud $1785,20. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , , . Bookmark de permalink.