UPDATE09042012/Paas-blog

Ik was het helemaal niet van plan om op 2e Paasdag nog een blog op het net te gooien. Maar toch……………….het weer nodigde niet uit met de Paasdagen gezellig naar buiten te gaan. Op het Paas-blog heb ik meerdere reacties gekregen. Een naar aanleiding van mijn uitspraak dat vertrouwen essentieel is voor een valuta. Daarbij komt de vraag aan de orde: 'waardoor wordt de waarde van geld bepaald?' De prijs wordt vastgesteld door aanbieders en vragers. Hoe schaarser een valuta is zoveel te duurder is de prijs.

Het onderstaande bericht komt niet als een verrassing. In bedekte termijn zegt Merkel dit al maanden. De vraag is waarom brengen ze dit beleid zo manifest naar buiten. Komt het van iemand met een tunnelvisie? Feind hoert mit. Daarmee doel ik op de financiële markten, die niet gelukkig zullen zijn met deze situatie. Overigens het IMF en China en Japan zullen zich nu wel achter hun oren krabben of ze nog wel geld in Europa willen stoppen. Uiteindelijk kan deze stellingname leiden tot het uiteenvallen van de muntunie. Duitsland laat weten dat ze financieel niet nog meer zullen bijdragen aan de redding van zwakke eurolanden. Zo verwoordde de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schauble, de boodschap op Paaszaterdag. ,,We hebben nu alles gedaan wat van ons te verwachten is geweest''. Volgens de minister voldoet het reddingspakket, de ingezette bezuinigingen naast de plannen voor een monetaire unie en al afgegeven garanties samen, voldoende zekerheid. ,,Het is belangrijk dat iedereen nu zijn huiswerk doet en ophoudt met telkens nieuwe eisen, geruchten en vragen over het zojuist kiemende plantje te stellen. De hervormingen in Ierland, Portugal en ook Griekenland beginnen te werken, meent hij. Spanje wil zonder hulp van buiten zijn begrotingstekort terugbrengen. Duitsland draagt komende twee jaar 8,7 miljard euro bij, in 2014 nog eens 4,3 miljard euro. Dat geld kan nu tegen zeer lage rente uit de markt worden gehaald, maar dat rentetarief is op de lange termijn niet houdbaar, wat voor Duitsland een onzekerheid wordt. Met andere woorden: de instandhouding van de eurozone is de Duitsers niet meer waard dan €13 mrd. Ik heb sterk de indruk dat deze uitspraak komt van iemand met een tunnelvisie. Dat kan gevaarlijk zijn, maar anderzijds ontbreekt het Europa op een visie op de toekomst. Daar moet nu, snel en degelijk, invulling aan gegeven worden. De vraag is echter moet die actie komen van democratische politici dan wel van technocraten. Wat aan mij vreet is welke eisen Europa, het IMF en de ECB aan Griekenland heeft gesteld. Ik zeg niets nieuws als ik stel dat een land niet meer bezuinigingen op kan brengen dan de bandbreedte van het land toestaat. Als de maximale rek is bereikt moet worden gestopt. Maar Europa bleef steeds nieuwe bezuinigingen eisen. Ik heb al eens geschreven dat er een grens is overschreden bij het Griekse volk. Daarvoor moet Europa een zware tol gaan betalen. Het feit dat de Griekse regering aan het infuus ligt van Brussel geeft het volk het gevoel dat ze door de Duitsers worden bezet. Ze zijn terug in WOII. De komende verkiezingen kunnen een streep halen door alle gemaakte afspraken met de trojka.

Dit kabinet dreigt de rechtspraak zover “terug te drukken dat het de vraag is of er nog wat van overblijft”. Dat zegt de Nationale Ombudsman, Alex Brenninkmeijer, in NRC Paas/Weekend. Volgens hem handelt het kabinet uit wrok jegens de onafhankelijke rechter. Volgens Brenninkmeijer zou rechtspraak verstorend werken in een technocratie. “Een verrassend rechterlijk oordeel wordt tegenwoordig gewaardeerd als een misser of een dwaling.” Brenninkmeijer zegt ook dat het kabinet-Rutte “symbolische wetsvoorstellen” doet, die geen verbinding hebben “met wat er in werkelijkheid gebeurt”. Inhoudelijke discussies, op basis van adviezen, spelen volgens hem nauwelijks meer een rol. Voor het eerst reageerde de minister van Binnenlandse Zaken, mevrouw Liesbeth Spies (CDA) niet op zijn jaarverslag. “Dat is geen goed teken.” “In een democratie moet je toch steeds uitgaan van een redelijke discussie die tot een redelijke uitkomst leidt? Dit is een erosie van moraliteit.” ‘Wetten doorduwen op basis van meerderheid één zetel is cynisch’. De rol van onafhankelijke adviseurs zoals de Rekenkamer, de SER, de WRR, en ook de Ombudsman, is op zijn retour, zegt hij. “Ik vind dat zorgwekkend.” Bij het wetsvoorstel om de drempel voor de rechtspraak te verhogen was er in de Kamer volgens hem sprake van “kadaverdiscipline” rond het regeerakkoord. Het terugdringen van de rechter uit het publieke domein is volgens Brenninkmeijer, oud-bestuursrechter, al een poos gaande. Ik reageer op de uitspraken van de Nationale Ombudsman omdat ik al eerder heb geschreven dat wij slechts op één dag in de vier jaar echte democratische keuzes kunnen maken. En of politici dan waarmaken wat ze hebben beloofd, ga daar niet van uit. Het woord valt steeds meer: ´technocratie´. Als ik kijk naar het functioneren van Leers en Kamp dan kan ik mij niet onttrekken aan de indruk dat zij een technocratisch bewind voeren. Zelfs Rutte luistert niet naar democratische geluiden. En Wilders? We zullen het weten zodra de resultaten van het Catshuisoverleg (ook een vorm van technocratisch beleid=achterkamertjes politiek) bekend worden.

Ik heb al een aantal keren geschreven over Basel-3. Nout Wellink, de oud-president van DNB, is daar nauw bij betrokken geweest. Uit monetair/financieel oogpunt bezien was en is er de noodzaak de regels die het functioneren van banken regelen, aan te scherpen. Binnen de Bank of International Settlements (BIS) zijn nieuwe regels (Basel-3) vastgelegd, waaraan banken dienen te voldoen, om een volgende kredietcrisis te voorkomen. Het Basels Comité, onderdeel van de BIS, heeft met de aangescherpte kapitaaleisen ongetwijfeld een stap in de goede richting gezet, maar we zijn er nog niet helemaal. Banken krijgen straks wat meer vet op de botten om in de toekomst klappen beter op te kunnen vangen. Bovendien wordt de kans dat de belastingbetaler banken moet redden met miljardeninjecties verkleind wanneer systeembanken meer geld moeten aanhouden. Dat is winst. Maar een probleem blijft onderbelicht in de aanpassingen in Basel III: Het inschatten van de risico's van de leningen die de banken als eigen vermogen gebruiken. Hiermee wordt een belangrijke weeffout die in Basel II is geslopen dus niet gerepareerd.

Je zou uit de keuze om te focussen op strengere algemene kapitaalseisen kunnen opmaken dat het Basels comité hiermee zegt dat het ondoenlijk is om goed toezicht te houden op de het risicobeleid van de banken zelf ten aanzien van kredieten. Maar er zijn tegengeluiden hoorbaar: grote jongens in de internationale bankenwereld maken zich zorgen, grote zorgen. Strengere regulering van het bankwezen, vastgesteld in het Basel 3-pakket, zouden de wereldeconomie hinderen. We hebben het over de zogenoemde 'trade finance'-markt (geschatte waarde: $10.000 miljard per jaar) die gehinderd zou worden. En dus zoekt onder meer JP Morgan naar een oplossing, en wordt de markt gepolst voor een afgeleid product die sterk doet denken aan een cdo. U hoort het goed, de collateralised debt obligation. Een belangrijke spil in de kredietcrisis die ontstond in Amerika, waar we nu met z'n allen nog steeds de wrange vruchten van plukken. De link met de Amerikaanse hypotheken, die toentertijd veel te soepel werden verstrekt. De bundeling van kwalitatief hoogwaardige en slechte leningen maakte cdo's (die ook bekend staan als subprimes) veel riskanter dan beleggers dachten. Met catastrofale gevolgen. Maar goed, JP Morgan is erbij gebaat om financieringen te krijgen voor de handel. Om geld te lenen moeten banken volgens de regels van Basel-3 meer kapitaal vastleggen en hier zijn de bankreuzen niet blij mee. Het zou de trade finance als smeermiddel van de wereldeconomie een hak zetten en daarmee een negatief effect uitstralen. Logischerwijs willen de regelgevers, de centrale bankiers, simpelweg een echec als ten tijde van het ontstaan van de kredietcrisis voorkomen. Een dubbelzinnige discussie, die nog ingewikkelder wordt door het afbrokkelende imago van de bankensector en het daarbij behorende slinkende vertrouwen. Ondertussen steekt JP Morgan zijn innovatieve plan niet onder stoelen of banken. "De industrie moet nieuwe instrumenten ontwikkelen", zegt Jeremy Shaw namens de toonaangevende Amerikaanse bank. "En voor dit plan is animo onder institutionele partijen, zo bleek uit een onderzoek." En JP Morgan is niet de enige grote bank die de markt hiervoor polst. In die hele wereld van trade finance was Frankrijk voorheen een grote speler, maar de crisis en nieuwe kapitaaleisen zorgden voor een terugtrekkende beweging. Dit had overigens ook te maken met de problemen omtrent de dollarfinanciering.

De crisis in de bouw kent nog geen einde. De eerste maanden van dit jaar gingen weer meer ondernemingen in de bouwnijverheid failliet ten opzichte van het jaar daarvoor. In januari was dat maar liefst 35 procent. De gevolgen kunnen groot zijn, met name voor mensen die een huis laten bouwen door een aannemer die failliet gaat.

Sony heeft voor het vierde achtereenvolgende jaar de boeken met verlies afgesloten. Voor het boekjaar 2011-2012 wordt een nettoverlies verwacht van €2,09 mrd. De verwachting is dat 10.000 van de 160.000 banen geschrapt gaan worden.

Ik reageer deze keer op een column van Errol Keyner met de kop: waarom het helemaal goed komt met Nederland. Vaarwel zwartgalligheid. Nederland staat aan de vooravond van een periode van nieuwe bloei. Die stelling zou ik, met enige terughoudendheid, willen onderschrijven. Onheilsprofeten preken hel- en verdoemenisscenario's. Als onder onheilsprofeten moet worden verstaan ´realisten´ die met een gezonde kijk naar de toekomst kijken, dan zou ik hem volgen, maar dat bedoelt Keyner zeker niet. Hij spreekt niet over een realistische kijk maar over een positieve blik en dan ben je vooringenomen. Staan we echt aan de vooravond van de wederopstanding, is de schuldencrisis zo goed als voorbij, zijn de noodzakelijke hervormingen in een sneltreintempo gerealiseerd en hebben de sociale partners zich daaraan geconfirmeerd? Ik onderschrijf dat er nu eindelijk een begin wordt gemaakt met dringend gewenste hervormingen, als de woningmarkt, vastgoed, woningbouw, woningcoöperaties, banken, arbeidsrechten, zorg en de sociale zekerheid. Verder moet er duidelijkheid komen over de positie van Nederland in Europa, een politieke unie in de EU, de ontwikkeling van de Europese Centrale Bank en de muntunie (oplossing voor de euro- en schuldencrisis) en de toekomst van het nieuwe Europa. Dat we aan de vooravond staan van nieuwe bloei, daar geloof ik niet in. Het duurt nog zeker tien jaar voordat we een realistisch antwoord kunnen geven op de vorm en inhoud van die nieuwe bloei. Keyner maakt er zich gemakkelijk vanaf door de aanname te plegen dat 'de eurozone zich transformeert in een solide blok van deugdelijke landen met een vergelijkbare mentaliteit'. Een onderbouwing geeft hij niet. Ik volg hem wel als hij stelt dat'op de lange termijn de Nederlandse centrale overheid opgaat in de Duitse'. Ik schreef al eerder dat het Koninkrijk der Nederlanden in Europa verdwijnt en Nederland opgaat in de deelstaat Nordrhein-Westfalen. Misschien is er voor de kroonprins dan nog wel een plaatsje als ambassadeur van de Europese Unie in Argentinië. Je weet nooit. Keyner pleegt vervolgens een aanname, waarvan ik van harte hoop, dat die gaat slagen, zij het dat ik daarbij vraagtekens plaats: 'de centrale banken gaan erin slagen hun geïnfecteerde en opgeblazen balansen gecontroleerd te laten leeglopen' om daarmee een gezonde monetaire situatie te krijgen. Ja, als ………….. en als dat niet gecontroleerd plaatsvindt: wat dan. In feite zegt Keyner: dat is onze grootste kans om van onze onbekwame politici af te komen. Door een escalatie kunnen technocraten de regie in handen nemen en 'kunnen op rationele basis harde maatregelen nemen'. Tot slot enkele stellingen: 'het grote geld houdt het hoofd koel', 'beleggers raken niet in paniek bij negatieve credit-ratings', 'het grote bedrijfsleven is krachtig gekapitaliseerd', 'de bankiers van de 50er jaren zijn weer terug' hetgeen moet betekenen dat de handel van risicovolle derivaten tot het verleden behoort, 'bonussen verdwijnen, bankiers werken voor een vast salaris', 'op de aandelenmarkten is voldoende vertrouwen in de toekomst, positieve ontwikkelingen en veiligheidskleppen in overvloed; aan het menselijk vernuft zijn geen grenzen, problemen, hoe groot ook zijn oplosbaar'. Is wat hier gezegd wordt over de aandelenmarkten ook van toepassing op de veel grotere obligatiemarkten? Als alle positieve elementen die hier worden aangedragen zo verlopen als benoemd dan kan over een tiental jaren best sprake zijn van nieuwe bloei. Maar het kan ook langer, veel langer duren. Een aantal aannames zijn voor mij niet realistisch, voor het tijdsbestek dat wordt aangegeven. Ik blijf liever een realist. De overwegingen in de column van Errol Kedyner onderschrijven voor mij niet de prognose dat we aan de vooravond staan van een periode van nieuwe bloei. Er zitten teveel aannames in van 'als alles op rolletjes verloopt' zijn de financieel/economische problemen in een nut shell opgelost. Wat de columnist niet meeneemt is de onzekerheid over de toekomst van Europa en de 27 EU-landen. There is 'no future' for the European Union. De huidige politieke elite is niet in staat geweest vorm te geven aan de oprichting van een politieke unie, die kan dienen als fundament voor de muntunie. En de komst van hoog noodzakelijke staatsmannen/vrouwen, de regie in handen nemen, is nog niet in beeld. Als we terugkijken op welke wijze de Europese politici de euro- en schuldencrisis aanpakken geeft dat weinig vertrouwen in de toekomst. Zolang er geen toekomstvisie is voor een sterk gegrondvest Europa, is er ook geen toekomst voor Nederland en dus ook geen plek voor al te optimistische prognoses. Conclusie: ik voel me zeker geen doemdenker. Ik realiseer me terdege dat de herinrichting van onze samenleving, in de meest brede zin van het woord, veel vertrouwen vraagt van de bevolking. De baby-boomers moeten een ingrijpende opruiming aanvangen en de volgende generatie zal de inrichting voor haar rekening moeten nemen. Dat vraagt van de jongeren als van de ouderen veel saamhorigheid. Solidariteit dus. Daar kan de nieuwe generatie problemen mee kunnen krijgen, gezien hun ego-centrisch denken. Toch is het voor de hele bevolking van groot belang dat de overdracht van normen en waarden zo soepel mogelijk plaatsvindt. Op dit moment is er nog betrekkelijk weinig inzicht over welke maatregelen in welk tijdsbestek moeten worden uitgevoerd. Centraal voor mij staat de verwezenlijking van een politieke unie in Europa, met een sociaal en fiscaal protocol. Hoe gaat het Nieuwe Europa eruit zien, gaan we daarmee niet te laat van start, zijn we niet te zwak gekapitaliseerd, sluit ons onderwijs wel aan bij de eisen van de nieuwe tijd? Zolang daarover de inzichten ontbreken kan een nieuwe lange economische golf van Kondratieff niet van start gaan. Ik spreek de hoop uit dat we over tien jaar een aantal belangrijke stappen hebben gezet, waarvan ik vrees dat onze democratisch gekozen politici zullen moeten afhaken omdat ze onbekwaam zijn deze veranderingen door te voeren. Niet alleen het parlement moet mee in dat proces, ook de sociale partners, de wetenschap en het onderwijs moeten instappen. In ieder geval zal er een schep meer inzet door de burgers moeten worden gezet. Het volk heeft behoefte aan een 'Mozes' die de bevolking naar het 'land van melk en honing' brengt. Niet alleen met woorden, maar ook met daden. Na de vette jaren komen nu een tiental magere jaren, waarin alles wat vertrouwd was, gaat verdwijnen. Met alle risico's voor sociaal/maatschappelijke onrust vandien.

Het aantal werklozen wereldwijd loopt dit jaar op tot 204 miljoen, zo verwacht de internationale arbeidsorganisatie ILO. In 2013 stijgt het aantal werklozen zelfs tot 209 miljoen. ,,Het lijkt erop dat de economische situatie dit jaar verder verslechtert en dat er pas in 2013 herstel optreedt''. Het aantal werklozen ligt met het huidige aantal van 200 miljoen nog altijd 27 miljoen hoger dan in de periode van voor de wereldwijde financiële crisis, die in 2007/2008 begon. Problematisch is het hoge werkloosheidspercentage onder jongeren, dat wereldwijd rond de 12,7 procent ligt. ,,Het is een tijdbom met een groot destructief potentieel, die zal zorgen voor sociale onrust. We lopen het gevaar om een hele generatie te verliezen."

Historie: op mijn geboortedag is de Danziger gulden gevallen. Een devaluatie is dus niet van deze tijd. Een devaluatie, als gevolg van speculaties, is van alle tijden. De nieuwe waarde van de Danziger gulden op vaste goudbasis, lag 42% onder de voorgaande waarde, waarmee de waarde op het niveau van de zloty, de Poolse munteenheid, kwam te liggen. De devaluatie zou zijn genomen na een conferentie van de leiders der nazi's en telefoongesprekken met Berlijn. Naar aanleiding daarvan nam de Senaatsvoorzitter (in feite de President) van de Vrije stad Danzig het initiatief de bevolking mede te delen dat “sedert weken en maanden zekere elementen geruchten hebben verspreid, dat de Danziger gulden in gevaar was. Door deze methoden hoopte men niet alleen het nationaal-socialistische regiem te compromitteeren, maar ook een aanwijzing te geven langs welken weg de val der regeering veroorzaakt zou kunnen worden. Nu hebben voor een deel wellicht bevreesde, maar in verreweg de meeste gevallen gewetenlooze elementen gepoogd, in de laatste dagen in toenemende mate, saldi bij de banken en spaarbanken op te vragen, om deze in zloty's en andere valuta's om te zetten en op deze wijze speculatief aan te wenden. Door dit landsverraderlijke handelen scheen de Danziger gulden, ondanks sedert de langen tijd door het geheele Duitse volk gebrachte onmetelijke offers, op het laatst werkelijk in gevaar te geraken, vooral daar een bescherming door de invoering van een gedwongen deviezencontrole door den Staat tengevolge van de van kracht zijnde verdragen niet mogelijk was. Om deze voor het voortbestaan van het Duitse Danzig zeer gevaarlijke ontwikkeling tegen te gaan, heeft de regeering van Danzig, na rijp overleg, besloten het voorbeeld van Engeland, Scandinavië, Vereenigde Staten en België te volgen en een nieuwe waarde voor den gulden van Danzig op vaste goudbasis vast te stellen.” De Vrije stad Danzig ging in 1939 over naar de Duitse deelstaat Pruisen, de stad heet nu Gdansk en ligt in Polen.

De beurzen in Europa zijn op 2e Paasdag gesloten. Elders in de wereld werd er wel gehandeld. De stemming was bedrukt, beurzen sloten in het rood: Nikkei 9546,26; Hang Seng 20.572,48; All Ords 4.402,30; DJIA 12.929,59; Nasdaq 100 2.739,98; € $1,3111; goud $1642,00. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.