UPDATE08122012/146 Co Verbaas stapt uit kabinet na 1 maand en 1 dag

Het masker van Mark Rutte is gevallen. De schrik slaat toe ook bij de kiezers die op de VVD hebben gestemd. Ze dachten ……………………. maar de realiteit ziet er heel anders uit. Gerrit Zalm zei in Buitenhof dat Nederland er helemaal niet zo slecht voorstaat. Hij gebruikte daarvoor dezelfde parameters die ik benoemde in het blog van 17 november j.l. Er is dus geen enkele legale reden te bedenken dat we zo exorbitant moeten gaan bezuinigen, Rutte-II spreekt over €46 mrd in deze kabinetsperiode, als waaraan de VVD en de PvdA vasthouden. De verzorgingsstaat wordt gedecimeerd en Sociaal Nederland wordt gestript, conform wat Merkel ons voorschrijft door de neo-liberale partij van Mark Rutte, die wordt gesteund door de sociaal-democraten onder aanvoering van Samsom. De achterban van de VVD is in verwarring. Willen we dit wel, is het wel goed voor de liberalen en voor Nederland. Maurice de Hond peilt een verlies van 33 zetels voor de coalitie in relatie tot de verkiezingsuitslag van 12 september. Daarvan komen er 19 voor rekening van de VVD en 14 voor de PvdA, waardoor de club van Samsom de grootste partij is geworden. Het verlies van de een is de winst van de ander: deze week +1 voor de PVV en +1 voor het CDA. De VVD heeft nu evenveel zetels als de oppositiepartijen PVV van Wilders en de SP van Roemer. Bij de fractieleiders scoort Pechtold het beste, gevolgd door Samsom, Roemer, Slob, Buma, Krol en Zijlstra. Opvallend is de slechte klassering voor de fractievoorzitter van de VVD in de 2e Kamer. Ik schreef enige weken geleden dat Rutte aangeschoten wild was. De peiling van de Hond bevestigt dit beeld: De helft van de Nederlanders denkt dat het beter zou zijn als iemand anders dan Rutte in deze tijd premier is. Bij de VVD is een kwart het hiermee eens, bij de PvdA-kiezers 57%. Dat het overgrote deel van de VVD-kiezers Rutte nog wel "accepteert" als premier is een lichtpunt voor Rutte en de VVD, evenals het feit dat ruim de helft van de VVD-kiezers denkt dat het vertrouwen in Rutte tijdens deze regeerperiode wel weer zal gaan stijgen. > de helft van het Nederlandse volk heeft dat vertrouwen nu juist niet. Het imago dat de premier onbetrouwbaar is, een leugenaar en niet capabel is, blijft hem achtervolgen. Onbegrijpelijk dat Samsom zich mee laat slepen in het adagium dat het op orde brengen van de overheidsfinanciën de hoogste prioriteit moet hebben. De insteek van het kabinet (Rutte en Asscher) dat het polderen met de sociale partners moet worden herstart op voorwaarde dat de werknemersvertegenwoordigers niet mogen gaan rommelen aan de bezuinigingen, is onrealistisch. Ik blijf bij mijn stelling dat we zo snel mogelijk van dit kabinet en van Rutte af moeten. Ik poneer deze stelling om te voorkomen dat het kabinet Rutte-II ons land naar de rand van de afgrond gaat brengen. Ze hebben kennelijk geen idee hoe desastreus hun beleid zal zijn voor 'land en volk'. Door Rutte-I werd het mes gezet in cultuur, natuur en hoger onderwijs, hobby's van de linkse elite. Nu wordt de lagere sociale klasse onder handen genomen: zorg, awbz, koopkracht van het inkomen, sociale werkplaatsen, basisbeurs studenten, de ww wordt verkort in tijd, het ontslagrecht, pensioenen, kinderbijslag wordt verlaagd. Veel toeters en bellen gaan verdwijnen. Het land gaat versoberen. Ik waarschuw ervoor dat dit kabinet ons gaat leiden naar de verarming van de samenleving. We weten dat in de 30er jaren van de vorige eeuw datzelfde proces ertoe leidde dat de mensen aan de onderkant van de samenleving al voordat de depressie begon al arm waren en dat bleven ze, de rijken leverde wat in van hun rijkdom maar bleven rijk, de zwaarste klappen vielen bij de middenklasse, bij de arbeiders, de klerken, de mensen achter een bureau. Die vielen terug in armoede, zoals nu in Griekenland en in Spanje al het geval is. Het proces Rutte-II moet gestopt worden: zo snel mogelijk. Als de 2e Kamer dat niet doet zal de 1e Kamer zijn verantwoordelijkheid voor het welzijn van het land moeten nemen. Ik heb al eens eerder geschreven dat ik geen waarzegger of profeet ben. Verre van dat zelfs. Maar ik zie wel parameters op rood staan, die, als er niet wordt ingegrepen, gaan doorslaan naar zwart. En zwart is chaos, ellende, misère, opstand, verlies. Ik wil wel dat iedereen dat moet weten. Dat dit volk moet opkomen voor de samenleving die we hebben opgebouwd. We moeten ons niet laten regeren door het kapitalistische denken, door de eisen die de financiële markten afdwingen, door het overvloedige geld dat geen rente meer geeft. Samsom heeft zijn ziel aan de duivel verkocht, alleen hij weet het zelf nog niet.

We lopen over van de financiële schandalen in ons land. Vorige week nog werden mensen veroordeeld in de Klimopzaak voor het verduisteren van miljoenen euro's bij dubieuze transacties, witwassen, het opmaken van valse facturen en deelname aan een criminele organisatie. Daar kwam volgens RTL Nieuws een nieuwe zaak bij: er werd en wordt voor tientallen miljoenen euro's gefraudeerd met persoonsgebonden budgetten in de zorg. Faillissementsfraude is een speerpunt in het beleid geworden en bij het horen van de merknamen van een hele rij organisaties en corporaties wordt duidelijk dat het gaat om enorme financiële problemen. Vestia, Laurentius, Zatkine, ROC Leiden. Naar nu blijkt heeft de oud-topman van Vestia niet alleen voor zichzelf een riant inkomen geregeld (ver > de Balkenende-norm), maar ook over de vertrekpremie zijn vragen in hoeverre die legaal is verstrekt. Daar komt nu bij dat de oud topman van Vestia financiële belangen zou hebben gehad in bouwbedrijven waaraan Vestia bouwopdrachten verleende. De betrokkenheid van de topman was bij Vestia niet bekend. Daar komen bij de graaiende directeuren bij Amarantus. Het volgende probleem dient zich aan: de op een na grootste woningcorporatie (na Vestia) Ymere is onder verscherpt toezicht geplaatst. Bij Vestia speelt het om derivaten waarop €2 mrd bijgestort moest worden en waarbij contractueel met banken was afgesproken dat toezichthouders zich niet openlijk — ook de minister niet — met de kwestie mochten bemoeien. Toezichthouders hebben de risico's van derivaten sterk onderschat in 2010 en 2011. Er is voor de hele sector een eerste schade van €700 mln. Bij Ymere gaat het erom dat de het Centraal Fonds Volkshuisvesting zich zorgen maakt over de omvang van de leningenportefeuille, de omvang van groepsmaatschappijen en het teruglopen van het volkshuisvestelijk vermogen. Er wordt betwist of Ymere niet te ambitieus handelt in relatie tot de vermogenspositie. De woningcorporatie zegt nee, de toezichthouder zet daar een vraagteken bij. De vraag is nu: is die lijst zo lang, omdat alles uitkomt, of is dit het topje van de ijsberg? Ik denk het laatste. De vorige maand bij SNS Property Finance vertrokken saneerder Buck Groenhof is afgelopen drieënhalf jaar voortdurend tegengewerkt, fysiek bedreigd en gechanteerd door zakenpartners en (ex-)medewerkers van de noodlijdende vastgoeddivisie. ‘Er worden mensen bedreigd. Er worden spijkers in de banden van je auto geslagen. En dat gaat al drieënhalf jaar zo door.’ Dit zegt Groenhof vergezeld door advocaat Jerry Hoff tegen Het Financieele Dagblad. SNS reageert niet op Groenhofs verhaal. Groenhof is 3,5 jaar geleden als interim-manager bij SNS aangenomen met als opdracht de vastgoedtak te saneren. Hij is in die periode zwaar geintimideerd. Zo werden er ‘in één dag zijn in de parkeergarage van SNS Property Finance 21 deuken in mijn auto geslagen.’ Groenhof reageert nu voor het eerst uitgebreid op de aangifte bij de Fiod door een zakenrelatie van SNS van corruptieaantijgingen. Hij zegt afgelopen jaren door de compliance-afdeling van de beursgenoteerde bank-verzekeraar al ‘zes keer volledig binnenstebuiten te zijn gekeerd’ vanwege beschuldigingen aan zijn adres. ‘Dan wordt er anoniem gemeld dat je een Zwitserse bankrekening hebt. Bewijs maar eens dat iets er niet is dat er niet is.’ De maat is nu vol. Hij heeft afgelopen weekeind aan de directie van SNS Property Finance geschreven dat hij met onmiddellijke ingang alle werkzaamheden voor SNS Reaal stopzet. ‘Ik ben deze klus moe.’ De breuk betekent dat Groenhof ook niet meer als adviseur betrokken is bij de buitenlandse vastgoedprojecten van SNS PF. Bovendien zal Groenhof geen uitvoering geven aan de contractuele verbintenis met SNS om in 2013 nog als consultant voor SNS te werken. Volgens Groenhof is de aangifte tegen hem afkomstig van de directeur van het Belgische bedrijf Effix en haar partner. Hun beschuldigingen noemt hij ‘lasterlijk’ en ‘volledig onjuist’. Volgens hem is sprake van ‘een onbegrijpelijke en irrationale wraakactie’ na een ‘mislukte chantagepoging’ door de Effix-directrice en haar partner. Effix geeft geen commentaar. Groenhof beaamt dat hem van meer kanten verwijten worden gemaakt. Verhalen over vriendjespolitiek herkent hij. ‘Als interim-saneerder ben ik de professionele kop van Jut. Al drie dagen na mijn aantreden begon het. Een delegatie SNS-medewerkers kwam toenmalig directeur Marius Menkveld vragen hoe die het in zijn hoofd haalde mij aan te nemen. This is trouble, zeiden ze. Dat waren SNS-medewerkers die ik in een eerdere saneringsklus bij ING hard heb moeten aanpakken.’ (bron: FD)

Hoe krijgen de Duitsers het voor elkaar? De economische groei is weggevallen, de industriële orders zijn gedaald en de export neemt af. En dan meldt het Duitse ministerie van Financiën dat onze oosterburen waarschijnlijk al dit jaar geen begrotingstekort meer hebben. Dat is eerder dan verwacht en komt doordat de belastinginkomsten hoger uitvallen dan geschat. Afgelopen zomer schatte minister van Financiën Wolfgang Schäuble nog dat het overheidstekort in 2012 nog een half procent van het bruto binnenlands product zou beslaan. Het Duitse begrotingsevenwicht komt op een moment dat in Europese landen hard wordt bezuinigd om de overheidsuitgaven in toom te houden. Ook Nederland moet miljarden bezuinigen om in 2013 onder het Europese maximale tekort van 3% van het bbp te komen.

De Bundesbank, de Duitse Centrale Bank, heeft zijn groeiverwachting voor de Duitse economie voor 2012 en 2013 verlaagd. De centrale bank voorziet dat de eurocrisis een zwaardere tol zal eisen dan tot dusver werd aangenomen. De Bundesbank gaat nu uit van een groei van de grootste economie van de eurozone met 0,7% dit jaar en 0,4% volgend jaar. Eerder ging de bank uit van respectievelijk 1 en 1,6% groei van het bruto binnenlands product (bbp). Voor het lopende vierde kwartaal van 2012 en het eerste kwartaal van 2013 sluit de Bundesbank een afname van de economische activiteit niet uit. Dat zou betekenen dat Duitsland, volgens de gangbare definitie, in een lichte recessie zou kunnen belanden. Langdurig zal de groeivertraging volgens de Bundesbank niet zijn. Voor 2014 wordt weer een groei van 1,9% voorspeld. Maar dan zijn we weer 20 maanden verder en wie kan zo ver vooruit aannames plegen? De neerwaartse bijstelling van de economische groeiverwachting voor Duitsland gaat niet ongemoeid voorbij aan ons land. In het ergste geval betekent het dat de economie van ons land verder krimpt in plaats van groeit. ,,Het wordt dan waarschijnlijk nog dramatischer, daar moeten wij ons ernstig zorgen om maken'', zegt hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger. Voor Nederland betekent dat dat onze economie in 2013 volledig stilvalt of zelfs krimpt. Het Centraal Planbureau (CPB) rekent voor volgend jaar op een groei van 0,75%. ,,Nederland is economisch gezien een deelstaat van Duitsland. We hobbelen altijd met de groei mee van Duitsland', aldus de econoom. Toch is daar de laatste jaren verandering in gekomen. Dat komt vooral door de ,,desastreuze'' ontwikkeling op de Nederlandse woningmarkt.

De Nederlandse industrie heeft in oktober 1,7% minder geproduceerd dan in dezelfde maand vorig jaar, zegt het CBS. In de voorgaande 3 maanden was de productie nog vrijwel even hoog als een jaar eerder. De ontwikkeling van de productie verschilde sterk van branche tot branche. Met ruim 12% kromp de productie van de hout- en bouwmaterialenindustrie het meest. Bij de transportmiddelenindustrie en de voedings- en genotmiddelenindustrie werd 6% minder geproduceerd dan een jaar eerder. De elektrotechnische en machine-industrie produceerde daarentegen 6,5% meer dan in oktober 2011. Ten opzichte van september is de productie in oktober 1% lager uitgekomen. Voor september berekende het CBS vorige maand nog een kleine productiegroei (0,2%) ten opzichte van augustus. Deze is nu naar een krimp van 0,1% bijgesteld. ,,Dat komt doordat we nieuwe gegevens hebben gekregen van bedrijven die hun resultaten te laat hebben gerapporteerd. De industrie behaalde in oktober wel ruim 3% meer omzet dan een jaar eerder. Dat komt onder meer doordat oktober dit jaar 2 werkdagen meer telde dan in 2011. Het productiecijfer is op die afwijking gecorrigeerd, waardoor de productie volgens het CBS een betere indicator vormt van de situatie in de industrie. ,,Ook het aantal orders steeg in oktober, maar onze gegevens over het producentenvertrouwen laten zien dat ondernemers hierdoor niet positiever gestemd raakten. Het aantal orders zegt immers niets over de omvang van die orders", aldus het CBS.

Ik zou bijna willen schrijven: laat dit bericht maar niet lezen aan Rutte en Dijsselbloem. De Duitse bondskanselier Angela Merkel sluit niet uit dat de komende jaren Griekse schulden moeten worden kwijtgescholden. Dat zou wat haar betreft vanaf 2014 kunnen worden overwogen. ,,Als Griekenland op een dag voldoende inkomsten heeft en het kan doen zonder nieuwe leningen, dan moeten wij de situatie opnieuw beoordelen''. Volgens haar zal dat niet eerder het geval zijn dan na 2014/2015, als alles loopt volgens plan. Hierop liet ook Dijsselbloem van zich horen. Na eerdere stoere taal over Griekenland van de minister van Financiën ,,sluit hij niet uit'' dat de eurolanden op enig moment in de toekomst Griekenland schulden zullen kwijtschelden. Ook een nieuw steunprogramma sluit hij op termijn niet uit. Kwijtschelden van schulden is volgens hem wel de ,,aller-, aller-, allerlaatste maatregel. Ongewenst, moeten we niet doen als het niet nodig is.'' Op basis van het jongste akkoord over de Griekse schulden is het volgens Dijsselbloem ook niet nodig. Dijsselbloem verwees naar de afspraken die hij vorige week met andere eurolanden maakte. Als Griekenland over een aantal jaar weer een begrotingsoverschot heeft en aan de eisen van de eurozone voldoet, dan zijn de eurolanden bereid te kijken naar ,,verdergaande maatregelen'', mochten die nodig zijn om de Grieken verder te helpen met het terugdringen van hun staatsschuld. Wat die maatregelen zijn is niet omschreven, maar opties zijn behalve het kwijtschelden van schulden ook nogmaals het verlagen van rentes of het verlengen van looptijden. Vorige week werd al besloten tot een lagere rente en langere looptijd. Dat kost Nederland de komende 14 jaar 70 miljoen euro per jaar, bijna 1 miljard euro in totaal. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer van in elk geval VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks steunt die afspraken. De Kamer moet er komende week nog wel formeel mee instemmen. Behalve Dijsselbloem sloot ook de PvdA niet uit dat Griekenland over een aantal jaren opnieuw geholpen wordt met ,,additionele maatregelen''. VVD-Kamerlid Mark Harbers keerde zich tegen schuldenkwijtschelding, maar sloot dat instrument niet expliciet uit voor de toekomst. Er nu over speculeren is buitengewoon onverstandig, zei Harbers. ,,Je kunt dromen over afschrijven wat je wil, misschien komt het er eens van, maar we kunnen die vraag pas beantwoorden als we eerst het geld op de geblokkeerde rekening hebben geteld'', zei Harbers. Vorige week sloot ook premier Mark Rutte niet uit dat de eurozone in de komende jaren 'extra stappen' moet nemen om een einde te maken aan de schuldencrisis in Griekenland. Hij sloot zich daarmee aan bij de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble, die gehint had op een mogelijke toekomstige afschrijving op de Griekse schulden. Het erelid van de VVD, Gerrit Zalm, sprak in Buitenhof ook over het kwijtschelden van schulden aan de Grieken maar dan moeten ze wel hebben aangetoond dat de door te voeren hervormingen positieve resultaten hebben opgeleverd. Dat is de prijs die de Grieken moeten betalen voor het kwijtschelden van een deel van hun schuld aan de eurolanden. Dat zal zeker nog enige jaren duren, verwacht Zalm. Oud-VVD-icoon Zalm heeft kritiek op het regeerakkoord geuit. .Het gaat "niet erg hard" met het terugdringen van het financieringstekort, zei de oud-minister van Financiën. Het kabinet moet "heel wat wind mee hebben" om aan Europese regels te voldoen. Er waren voornemens het begrotingsevenwicht in 2017 te bereiken. Zalm noemde het regeerakkoord "een duidelijk compromis". Over de gang van zaken bij de staatsbank ABN/Amro meldde hij dat de stroppenpot verder gevuld moet worden voor verliezen op bedrijfskredieten.

Sinterklaas grapje: de Goede Sint vraagt aan premier Rutte of hij nog in Sinterklaas gelooft. Rutte zegt 'nee eerwaarde al jaren niet meer'. Daar reageert de Sint op 'ik ook niet in jouw, maar ik ga deze week weer terug naar Spanje en met jou zit Nederland nog jaren opgescheept. '.

Zondagmiddag had Marcia Luyten een gesprek met de Britse politiek filosoof en schrijver John Gray. Hij verwierf internationaal naam en faam met bestsellers waarin hij ons geloof in de vooruitgang als illusie ontmaskert. John Gray sprak over de aard van de crisis in Europa, over het politieke leiderschap en het (on)vermogen om aan de crisis het hoofd te bieden. Enkele van zijn citaten uit zijn boeiend betoog. Wat mij opviel was dat hij veelvuldig het woord 'toxic' gebruikte. Op de vraag of de Britten in de EU blijven verwijst hij naar een toenemende vorm van eurosceptis en de escape naar een referendum. De prijs die de eurolanden betalen voor het instandhouden van de euro is de sociale schade die door de harde bezuinigingen wordt aangericht. De hulp van Europa aan de banken heeft de euro verzwakt. De bezuinigingen die daarvan het gevolg zijn bedreigen de vrede. De huidige generatie politieke leiders regeren Europa met oogkleppen op. Brussel had in 2007/2008 moeten ingrijpen toen de panelen van het financiële fundament begonnen te schuiven. Toen de problemen in Griekenland hadden kunnen worden opgelost met een hulpactie van €30 mrd. Dat gebeurde niet waardoor de problemen zich konden uitbreiden over heel Zuid-Europa. Ik wijt dat aan een gebrek aan visie, aan een te strak nationaal pragmatisch denken. De politiek is en was vooral bezig met de vraag 'wat kunnen we eraan verdienen'. De vraag is niet of het verstandig is met de euro door te gaan. Brussel heeft zichzelf gemanoeuvreerd in een positie dat, zonder gezichtsverlies, ze tot het bittere einde door moeten gaan. Gray zegt dat er binnen tien tot vijftien jaar een einde komt aan de euro en de EU. Het streven naar fragmentatie zal daartoe aanleiding geven. Kijk naar Griekenland, Hongarije en Spanje. Ook benoemt hij opstekende inflatie als een aanleiding voor het uiteenvallen van Europa. Ook het streven van Brussel voor een federaal Europa, naar het model van de VS, is niet realistisch. Hij stoelt daarbij op het grote verschil in tijd voor de oprichting van zo een staat. Misschien heeft dat hele proces wel 60 jaar in beslag genomen. Brussel wil dat in een handomdraai. Verder was de VS een nieuw land en bestaat Europa uit oude landen met oude gebruiken en leefwijzes in oude culturen. Dat zijn onvergelijkbare eenheden. Het hoogtepunt bereikte de EU in 1989 met de val van de muur. Sindsdien is het bergafwaarts gegaan: van top naar top. Een krachtige negatieve ontwikkeling vormen de harde bezuinigingen, die door Merkel worden opgelegd en door Brussel worden afgedwongen. Deze ontwikkelingen leiden uiteindelijk naar vormen van extreem nationalisme. Het hele interview is nog te zien op: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1310049

De razend populaire burgemeester van Londen, Boris Johnson, heeft opgeroepen tot een nieuwe, ,,uitgeklede relatie'' van Groot-Brittannië met de Europese Unie. Hij wil dat zijn land zich terugtrekt uit de politieke unie, maar binnen de interne markt blijft. Groot-Brittannië zou alleen nog een soort buitenring moeten vormen met landen als Noorwegen en Zwitserland, aldus de Conservatieve politicus. Johnson wil de door hem voorgestelde lossere band met de EU aan de Britse burgers voorleggen in een referendum. Dat zou dan neerkomen op de simpele vraag: ,,Wilt u in de interne markt van de EU blijven, ja of nee?'', aldus de burgemeester, die de euro overigens beschreef als ,,een rampzalig project''.

In de zaterdag-editie van Trouw van afgelopen weekend trof ik een interessant essay aan van de door mij zeer gewaardeerde analist Hans de Geus, werkzaam bij o.a. RTLZ. De titel van het artikel is 'Roos en de kille koffiereus'. Hij beschrijft op een integere wijze hoe schaamteloos DE Master Blenders 1753 afscheid neemt van oudere werknemers, 45 jaar en ouder dus, na een lange staat van dienst en een reeks goede beoordelingen, die snel en clean moeten vertrekken. Het mag wat kosten, maar er moet wel bij het kruisje getekend worden: mondje dicht, akkoord gaan met een geschil wat er nooit is geweest, geen afscheidsreceptie, geruisloos verdwijnen uit de organisatie. Juridisch alles op orde! Van de “Top-150”is op deze wijze al 1/3 vervangen. Uiteindelijk moet 60% eruit. De Master Blenders is niet het enige bedrijf waar mensen hun pensioen niet halen. Voor elke doorgewinterde commerciële kracht die verdwijnt staat een batterij jonge honden, high potentials, klaar om zich een slag in de rondte te werken, zoals Hans de Geus dat beschrijft. Het is hier en daar een vorm van human resources: onder grote druk een topprestatie leveren en vervolgens, 20 jaar voor je pensionering, aan de kant te worden gezet als een loser. Daarover zegt de Geus 'die continue dreiging, onlosmakelijk verbonden met de vrijemarktideologie, ondermijnt sluipenderwijs ons individueel en gezamenlijk welzijn.' Ondanks dat ik het een heel 'foute' route vind die we zijn ingeslagen, het is wel een deel van de moderne arbeidsverhoudingen met flex-contracten, nul-uren-contracten, zzp'ers en dalende uurlonen dit laatste als gevolg van instromende Oost-Europeanen. Moeten we als samenleving door met grootschalige bedrijven of moet het kleiner, intiemer, eerlijker, lokaler, schoner en transparanter? Door en voor elkaar, participerend, insluitend in plaats van uitsluitend, in en met de buurt en de gemeenschap en misschien zelfs cooperatief. Het TV-programma Tegenlicht heeft het afgelopen jaar daar meerdere malen aandacht aan besteed. De Geus kijkt naar de modellen en formules die door economen worden gebruikt om aannames mee te maken. Maar zegt hij, economie is geen exacte wetenschap meer maar een sociale. En daar werken deze modellen niet bij. Dan maakt hij een overstap naar 'hoe we verder zouden moeten'. Ik heb daar al maanden geleden aandacht aan besteed in het kader in het 'lente'segment van de volgende lange-golf van Kondratieff. De nieuwe generatie die met nieuwe uitdagingen, nieuwe concepten komt. Ik heb verwezen naar Herman Wijffels. Ik heb gewezen op het opruimen van de puinhoop die de baby-boomers ervan gemaakt hebben. Ik heb gewezen op de tijd die we nog nodig zullen moeten hebben voordat de 'grote schoonmaak' achter de rug is. Aan het einde van de vorige Kondratieff heeft dat 20 jaar geduurd en we zijn nu pas vijf jaar onderweg. De grote problemen moeten nog komen. We zijn er niet met het ontdoen van de samenleving van haar comfort. Er moet nog veel geld worden vernietigd ……………. heel veel geld. Als het Koninkrijk België, met een emu-schuld van tegen de 100%, al kort-geld kan lenen met een negatieve rente dan bulken beleggers van het geld waarmee ze geen redelijke beleggingen kunnen realiseren. Er is, om economieen weer aan de gang te krijgen, door centrale banken als de FED, het ECB, de BoJ en de BoE zoveel geld in de markt gepompt dat er geen bestemming meer gevonden voor kan worden. Daardoor kunnen de aandelenbeurzen dit jaar ook heel optimistisch afsluiten, ook als dat geld 'bubbels' zijn. Al dat geld moet vernietigd worden: dat geld kan niet mee naar de volgende Kondratieff. Ik zit met een vraag. Als er teveel geld in de markt zit ontstaat inflatie. Dan stijgt de rente, de waarde van de valuta daalt, de lonen stijgen en de goederen worden duurder. Bij deflatie, die ontstaat als gevolg van een krimpende economie, stijgt de waarde van de valuta, daalt de rente, neemt de werkloosheid toe, dalen de lonen en worden de goederen goedkoper. Van stagflatie wordt gesproken als een economische krimp gepaard gaat met inflatie. Wij zitten nu in een een stagnerende economie, een superlage rente (eigenlijk een negatieve rente: stel 1,5% – inflatie 2,5% geeft een negatieve rente van 1%), de waarde van de euro is redelijk stabiel, de lonen zijn stabiel tot dalend bij een slechter wordende koopkracht. De huizenprijzen zitten in een dalende spiraal. Hoe ontwikkelt die markt zich verder? Ik pik het verhaal van Hans de Geus weer op. Hij gaat bij Station Roos een koffie drinken en dan krijgt het verhaal een positieve wending. Roos heeft de Blenders namelijk helemaal niet nodig. Ze schenkt een koffie voor €1 en bij DE Blenders betaal je daar €4,80 voor. En voor die €1 krijg je bij Roos ook nog een persoonlijke bediening. En Roos kan ook nog haar rekeningen en andere lasten betalen. Dus er is nog toekomst voor de nieuwe generatie. Hoera! Bedankt, Hans de Geus. Ik heb van je artikel genoten en ga binnenkort een bakkie drinken op de Wibautstraat 50. Het artikel is nog te lezen op trouw.nl/opinie

De Griekse economie kan sneller herstellen dan eerder voorzien werd als een combinatie van begrotingsmaatregelen en bredere structurele hervormingen geïmplementeerd worden en alles verloopt volgens het opgezette schema en tijdlijn. "Gebaseerd op plausibele aannames over de implementatie van de aangepaste programma's, voorziet de centrale bank van Griekenland dat het bruto binnenlandse product met iets meer dan 6% zal afnemen in 2012 en met 4% tot 4,5% in 2013", maar in de loop van 2014 zal terugkeren naar groei". "Deze uitkomst is echter afhankelijk van een consistente implementatie van alle maatregelen die vastgelegd zijn, in samenhang met beleid dat het begin van het herstel zal versnellen, waaronder een programma van structurele hervormingen. Vertragingen zullen het herstel ondermijnen, met gevolgen die veel ernstiger zullen zijn dan tot nu toe is voorgekomen", waarschuwt de Griekse centrale bank. De bank meldt dat de besluiten tijdens de laatste Eurogroep vergadering om een tranche van EUR34,4 miljard aan financiële steun vrij te geven in december, en vervolgens EUR9,3 miljard in het eerste kwartaal van 2013, naast maatregelen om Griekenland's schuldenlast terug te dringen, positieve ontwikkelingen zijn, die aannemelijke verwachtingen creëren van een herstel van de Griekse economie, wellicht zelfs sneller dan momenteel wordt verwacht.

Ik keek deze week naar Pauw&Witteman. Daar was te gast de financieel expert, althans zo werd hij voorgesteld, Peter Verhaar, een van de oprichters van Alex. Hij werd ondervraagd over de toekomst van onze pensioenen en de oplossing daarop voor de jongeren. Ik heb met samengeknepen billen zitten kijken naar de onzin en valse aannames die op tafel werden gelegd. Ja, het is waar dat er problemen zijn in pensioenland. Grote problemen die om een oplossing vragen. De gevolgen van de vergrijzing hebben consequenties voor de opgebouwde pensioenrechten, mede in acht genomen de gestegen leeftijdsverwachting. Ik ben begonnen met de opbouw van mijn pensioenrechten, waarvan de premie werd vastgesteld op de aanname van een gemiddelde leeftijdsbeëindiging van 72 jaar. De huidige realiteit is tien jaar langer. Dat betekent dat mijn generatie gemiddeld jaren langer pensioen uitgekeerd krijgt, waarvoor geen reserves aanwezig zijn. Zitten de pensioenfondsen met een kas-probleem. Nee, de pensioenreserves zijn nog nooit zo groot geweest: €900 a €1.000 mrd. Een acuut probleem is er niet, maar komt er uiteindelijk, stel over 20 of dertig jaar, wel. Tot zover deel ik de voorstelling van zaken. Er is een kans dat jongeren nu premie betalen, 40 jaar lang, en op hun pensioengerechtigde leeftijd hun opgebouwde pensioen niet geheel dan wel gedeeltelijk uitgekeerd krijgen. Waarom: omdat de babyboom generatie pensioenen uitgekeerd hebben gekregen waarvoor nooit rechten zijn opgebouwd. Stel dat er voor mij rechten zijn opgebouwd voor een gemiddelde levensverwachting van 76 jaar en ik overschrijdt die grens dan worden er momenteel opgebouwde pensioenrechten van jongere mensen gebruikt voor de maandelijkse uitkering van mijn pensioen. Laat ik duidelijk zijn: ieder jaar dat er voor mij pensioenrechten zijn opgebouwd heb ik een bevestiging gekregen hoe hoog de pensioenuitkering zou zijn op de einddatum. Een garantie, ik heb dat altijd wel zo gelezen. De overheid, de sociale partners, de marktpartijen waaronder de pensioenfondsen zelf zoeken naar een oplossing. Er ligt een voorstel op tafel dat ervan uitgaat dat pensioenfondsen meer risico mogen gaan nemen met hun beleggingen, waarvan er dan van wordt uitgegaan dat de rendementen zoveel gaan stijgen dat het pensioenfonds al zijn verplichtingen kan nakomen. Dit scenario draagt risico's met zich mee, namelijk dat 'in het verleden behaalde resultaten geen garantie bieden voor de toekomst'. Wat mij daarin tegenstaat is dat de deelnemers in het pensioenfonds, waaraan ze verplicht maandelijks premie moeten betalen, het kind van de rekening wordt als de opbrengsten van de beleggingen niet het beoogde resultaat opleveren. Henk en Ingrid krijgen de rekening gepresenteerd als het beleggingsbeleid slecht scoort. Uiteindelijk voelen de werknemers die gepensioneerd worden dat in hun portemonnee. Maar nu de oplossing van Peter Verhaar. Iedere werknemer regelt zijn eigen pensioen door maandelijks een bepaald bedrag te sparen. Daardoor komen de pensioenfondsen in een overgangsregeling terecht. Een jongere die nu zijn intrede doet op de arbeidsmarkt gaat dus 40 jaar lang sparen. De vraag van mij is of dat een realistische aanname is. Nee, zeker niet. De discipline die daarvoor opgebracht moet worden ontbreekt bij een groot deel van de samenleving. Als de wasmachine het niet meer doet wordt de pensioen-spaarpot aangesproken en wordt daarvan een nieuwe wasmachine gekocht. En dat doet iedereen. Ten tweede ontbreekt het bij een deel van de bevolking aan voldoende inkomen om te sparen. Mensen die de eindjes, iedere maand weer, aan elkaar moeten knopen om te overleven. En dan is er een deel dat niet met geld kan omgaan, mensen die consumeren van wat ze hebben. En als ze al een meevallertje hebben gaan ze een weekendje stappen in Londen. Ik vind het een veel te zware belasting voor veruit het grootste deel van de bevolking. Als het project mislukt dan moeten 2 generaties gaan leven van een AOW-uitkering. Een ander aspect is het beleggen van het spaarpotje. Van iedere Nederlander wordt dan verwacht dat hij daar verstand van heeft en constant de risico's kan inschatten van beleggingen. Dat kan niemand 40 jaar lang. Daarbij komt dat het spaargeld momenteel een negatief rendement oplevert. De spaarrente minus de inflatiecorrectie komt uit in de min, momenteel -1%. Dan zijn er nog twee zaken die op de achtergrond meespelen. Dat is het risico van een stijgende inflatie, waarbij de rente stijgt maar het geld minder waard wordt. Bijvoorbeeld je spaart nu maandelijks €94, daarvoor kun je momenteel 40 broden kopen bij de ambachtelijke bakker. Maar bij een stevige inflatie kun je nog maar 20 broden kopen. Dan ben je dus 50% van het opgebouwd besteedbaar pensioen verloren. In 40 jaar kan er veel gebeuren. Onze politici zijn nog niet eens in staat een visie te geven over hoe het er in 2018 uitziet, laat staan in 2053. Dan is er nog het voornemen om het nationale deposito-garantiestelsel Europees te maken. Daarover wordt momenteel in Brussel overlegd in het kader van de bankenunie, die er gaat komen. In de praktijk gaat dat betekenen dat als er banken elders in de eurozone omvallen, de Nederlandse banken worden aangesproken mee te gaan betalen om de spaarders, die hun geld kwijt zijn daar, tot €100.000 te vergoeden. We moeten dus heel goed opletten dat banken het pensioenspaargeld niet kunnen kwijtraken door internationale verplichtingen die ze worden opgelegd door politici en/of door risicovolle speculaties. Het is een heel inefficiënt plan dat uiteindelijk in een complete chaos eindigt. Ik begrijp wel dat er mensen brood in zien, zoals assurandeurs, die pensioenproducten aanbieden, waarvan zij de lusten hebben en de risico's en de lasten voor de verzekerde (Henk en Ingrid) zijn. Dat is heel oneerlijk, denk maar eens aan de woekerpolissen. Jeroen en Paul, jullie hebben je voor een commercieel karretje laten spannen. Niet meer doen: eerst nadenken. Dat deed de redactie van het TV-programma en nodigde de volgende avond 2 nieuwe gasten uit. De een wist niet waar het over ging en de ander kende de cijfers niet.

Hoogleraar René Tissen schrijft deze week een column over de actuele stand van zaken in de eurozone na de 'redding' van Griekenland. <citaat>De ene dag is het Spanje dat moet melden dat er op alle fronten tegenvallers zijn, de andere dag is het roversnest Cyprus aan de beurt om een greep in de Europese kas te willen doen. Om van Griekenland maar niet te spreken. Daar is geen enkel probleem opgelost en dat komt omdat het beleid van schuld op schuld stapelen van Europa met behulp van ongedekte cheques niet werkt. Maar het is wel officieel beleid. Nog slechts anderhalf jaar geleden wilde Europa een financiële brandgang van enorme lengte en hoogte rondom Griekenland aanleggen om zodoende te voorkomen dat Spanje en Italië besmet zouden raken. Nu is zelfs Frankrijk besmet, alleen duurt het nog even voordat de schuldenkwestie ook daar niet meer in de hand te houden is en president Hollande open kaart zal moeten spelen. Uiteindelijk zal hij met de billen bloot moeten over de verhouding tussen de werkelijke -in plaats van de gerapporteerde- schulden van zijn land en het echte –in plaats van gedroomde- vermogen van Frankrijk om die schulden terug te kunnen betalen, of tenminste te kunnen blijven herfinancieren.</citaat> Lees de column over het slechte nieuws over Europa blijft maar komen en dat is slecht nieuws.

Ik ben een van de eerste bloggers die het regeerakkoord van het duo Rutte/Samsom naar de prullemand heeft verwezen. Dat staat nog los van de 'valse start' van dit kabinet en het vroegtijdige vertrek van een staatssecretaris die verdacht wordt van frauduleuze handelingen in de periode dat hij nog gedeputeerde was van de provincie Gelderland. De fout die de informateurs hebben gemaakt is dat ze geen derde partij bij de besprekingen hebben uitgenodigd. Dan had er geen pim-pam-petten plaatsgevonden. Dan was er niets uitgeruild, dan waren Samsom en Rutte gedwongen geweest om te onderhandelen over het te voeren beleid van het 2e kabinet Rutte. Nu ligt er een visieloos regeerakkoord, waarvoor geen realistische aannames zijn gepleegd en die zeker niet tot het gewenste resultaat zullen leiden. Het is niet voor niets dat ik in mijn vorige blog de volksvertegenwoordigers heb opgeroepen een einde te maken aan het kabinet Rutte-II en de formatie opnieuw te beginnen op basis van socialere en duurzamere uitgangspunten. Ik wil ook nog wat zeggen over de beslissing van VVD-minister voor wonen, Stef Blok, om de strengere regels voor de hypotheekrenteaftrek voor mensen die hun bestaande hypotheek nog willen ombouwen naar een fiscaal aantrekkelijker vorm. Voor de goede orde: deze 3 maanden uitstel is niet voor starters beschikbaar. Die komen op 1 januari 2013 in het nieuwe regime. Het beleid van dit kabinet op het punt van de hypotheekaftrek is discriminerend. De babyboom-generatie wordt beschermd voor zogenaamde opgebouwde rechten, de nieuwe generatie wordt daarbij buitenspel gezet. Starters worden achtergesteld bij babyboomers. En dat is niet acceptabel. Er moet een beleid komen voor de hypotheekrenteaftrek voor bestaande en voor nieuwe hypotheken. En niks afbouwen in 28 jaar. Er moet een regeling komen voor mensen met een restsschuld en voor mensen met een pand dat 'onder water' staat. Wat dit kabinet tot beleid heeft verheven is broddelwerk. De roep om capabele leiders wordt met de dag luider. Ik lees in de media steeds meer artikelen die mijn visie ondersteunen. Zo schrijft Rob de Wijk onder de kop “gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken”. Het regeerakkoord zou een samenhangsel zijn van beleidsvoornemens zonder al te veel samenhang. Er zijn twijfels of onze politici wel in staat zijn de complexe problemen aan te kunnen. Hij vraagt zich af waar Nederland in de toekomst zijn geld mee gaat verdienen? De neo-liberaal Rutte zegt: de markt moet zijn werk doen. Maar de markt werkt momenteel helemaal niet perfect. Ja, de Duitse autoindustrie exporteert naar China, maar de Franse daarentegen doet het heel slecht. De Wijk wijst op het ontbreken van een duurzame economische ontwikkeling, grondstoffen en klimaatverandering. Aspecten die van belang zijn voor ons welzijn en veiligheid. Er vinden in de wereld grote veranderingen plaats. Nederland en Europa zullen zich daarin een plek moet veroveren. Die krijgen we niet cadeau, daar zullen we hard aan moeten werken. De Wijk zegt daarover “het economische, dus politieke, zwaartepunt verschuift naar het Verre Oosten.” De trans-Atlantische band, waar we 60 jaar van hebben kunnen profiteren, verzwakt. Het accent zou moeten verschuiven naar meer Europa, maar de politici zien Europa meer als een last dan als een lust. Nederland in zijn eentje verder, wat Wilders wil, is een mission impossible. De Wijk sluit zijn bijdrage af met de vaststelling dat 'het gebrek aan visie zich niet beperkt tot Nederland. Door de economische crisis, het gebrek aan leiderschap en diepgaande kennis over de fundamentele vraagstukken en door vormen van decadentie en maatschappelijke rot' is er sprake van mistig weer. Ik zeg: een weg naar 'meer Europa' is vooralsnog een landweggetje met veel obstakels. Nationale belangen wegen veel zwaarder dan een mogelijke toekomst voor een Verenigd Europa met een politieke, economische en monetaire unie. In hoeverre politieke machten in Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje hier blokkerend werken, is de vraag. Zo weigert Merkel Duitse dan wel Europese steun aan Frankrijk. Het in Frankrijk gevoerde beleid door het duo Merkozy heeft desastreuze gevolgen opgeleverd voor de Fransen. De boedel die Hollande overnam van Sarkouzy was niet benijdenswaardig. Verre van dat zelfs. En dat Merkel nu zegt tegen Hollande 'jullie zoeken het zelf maar uit' kan tot grote spanningen leiden in de eurozone. En misschien wel terecht.

Kort Nieuws

De prijs van schapen en lammeren op de veemarkt staat onder druk, door de slecht lopende vleesverkoop door de economische crisis. De prijs van ooilammeren zakte zo'n €3 per dier, en ook de verkoop van ramlammeren en slachtschapen gaat moeizaam. Het dure schaaps- en lamsvlees wordt veelvuldig ingeruild voor goedkopere alternatieven. Dit werkt door op de handel. Bovendien ligt het aanbod met 1016 van deze dieren zo'n 40% hoger dan vorige week. Volgens de marktkooplui is de verwachting dat de prijzen ook de komende weken onder druk blijft staan.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel waarschuwt voor al teveel optimisme en zelfgenoegzaamheid in de schuldencrisis. Volgens haar is het nog te vroeg om te zeggen dat het ergste van de crisis achter de rug is. ,,Ik zou het makkelijk aan kunnen doen en kunnen zeggen dat de euro is gered. Ik zeg echter nadrukkelijk dat we voorzichtig moeten zijn. De weg naar herstel zal lang en pijnlijk zijn'', aldus Merkel. De bondskanselier gaf verder aan dat niemand geloofwaardig kan voorspellen wanneer de eurocrisis definitief overwonnen is. Wel sprak ze in duidelijke taal haar steun voor de euro uit. ,,Ik wil dat de euro sterker uit de crisis komt dan de munt voor de crisis was.'' Waar heb ik dat eerder gehoord? nRajoy is voor mij een manipulator. Hij doet aan de lopende band uitspraken die niet matchen. Nu zegt hij weer dat het 'heel moeilijk' zal worde voor Spanje om het emu-saldo dit jaar te laten dalen naar 6,3%. De recessie, de hoge financieringskosten en de problemen met de inkomsten maken het volgens de Spaanse premier zeer gecompliceerd om het tekort met 2,6%punten te laten dalen in slechts één jaar. Vorig jaar bedroeg het begrotingstekort 8,9%. De Spaanse economie verkeert al sinds het einde van vorig jaar in een recessie. Desalniettemin wil de overheid €150 mrd bezuinigingen in de periode 2012-2014. Rajoy heeft al verscheidene stevige bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd en de overheidsinkomsten door onder meer belastingverhogingen proberen te verhogen. Het land kampt ook nog met een mega-werkloosheid. In Madrid zijn afgelopen zondag duizenden mensen met een handicap en hun families de straat opgegaan om te protesteren tegen de zware bezuinigingen op hulpverlening. De centrum-rechtse regering heeft bezuinigingen aangekondigd voor een bedrag van 60 miljard euro. De bezuinigingen treffen ook de ongeveer 4 miljoen mensen in Spanje met een handicap. De deelnemers aan de demonstratie in het centrum van de stad voelen zich in de steek gelaten door de overheid. Ze hebben vaak lang moeten wachten op hulp en willen niet dat die wordt afgenomen. Ze hebben meer acties aangekondigd. Het aantal werklozen in Spanje heeft in de maand november een nieuw record bereikt van 4,91 miljoen, een stijging van 11% vergeleken met dezelfde maand vorig jaar. Ten opzichte van oktober groeide het aantal mensen zonder baan met 1,5%. Daarmee is de werkloosheid in Spanje het hoogst vergeleken met alle andere eurolanden. Ruim een kwart van de Spaanse beroepsbevolking heeft geen betaalde baan. De economie van het land, de op drie na grootste van de eurozone, krimpt al 15 maanden en de overheid verwacht dat de recessie ook volgend jaar zal aanhouden. Dit jaar komt de economische krimp naar verwachting uit op 1,5%. De productie in de Spaanse industrie is in oktober voor de 14e maand op rij gekrompen, maar wel minder sterk dan was voorspeld. De industriële productie is met 3,3% afgenomen op jaarbasis. In september was sprake van een teruggang van 7,5%. Hier werd eerder een daling van 7% gerapporteerd. De ministers van Financiën uit de EU hebben deze week geen overeenstemming bereikt over het bankentoezicht zoals dat geregeld moet worden in de bankenunie. Er komt een extra vergadering over het bankentoezicht. De ministers van Financiën van de 27 EU-landen zullen woensdag 12 december opnieuw bijeenkomen. Het is de bedoeling dat de ministers het voor het einde van het jaar eens worden over een toezichthouder op het Europees bankwezen. Het toezicht komt onder verantwoordelijkheid van de Europese Centrale Bank (ECB), maar zal volledig gescheiden zijn van het monetaire beleid van de ECB. De lidstaten zijn verdeeld over welke banken onder het toezicht moeten komen te staan en over de rolverdeling tussen de ECB en de nationale centrale banken. Bovendien willen de niet-eurolanden garanties dat ook hun belangen goed meegewogen worden. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble stelt dat de Europese Centrale Bank (ECB) niet het laatste woord kan hebben bij het toezicht op de Europese banken. Tegelijkertijd waarschuwde hij dat de Duitse overheid niet zal instemmen met het onderbrengen van het toezicht op de Europese financiële instellingen bij één partij. ,,Het recht op het definitieve besluit kan niet worden neergelegd bij het bestuur van de ECB'', aldus Schäuble. Hij riep de centrale bank op het beleid op het gebied van begrotingen en banken te scheiden van monetair beleid. ,,We hebben meerdere malen gezegd dat een 'Chinese wall' tussen banktoezicht en monetair beleid een absolute vereiste is''. De ministers van Financiën van de 17 eurolanden praten donderdag 13 december nog over Griekenland en Cyprus. De ministers zullen de voortgang van Griekenland met het schuldenopkoopprogramma evalueren. De uitbetaling van noodsteun aan Athene is afhankelijk van de prestaties. Ook praat deze eurogroep over een hulpprogramma voor Cyprus. Op donderdag en vrijdag zijn ook de regeringsleiders en staatshoofden van de 27 landen van de EU in Brussel voor een top. Was het niet zo dat op de Euro-top van 29 juni 2012 is afgesproken dat hulp aan banken uit de eurozone pas dan kan plaatsvinden als de betreffende bank een goedkeurende verklaring van de toezichthouder op het bankwezen (ECB) heeft gekregen en de bank akkoord gaat met de opgelegde voorwaarden. En nu ineens binnen een week krijgen vier Spaanse banken €36,5 mrd. Dat roept vragen op. Of ben ik nu te snel? Waar is het ESM mee bezig? Spanje heeft deze week formeel gevraagd om Europese hulp bij de herkapitalisatie van zijn noodlijdende banken. Het geld, 36,5 miljard euro, wordt rond 12 december uitbetaald, laten de Spanjaarden ons weten. Afgelopen zomer werd al afgesproken dat Spanje hulp zou krijgen om zijn financiële sector, die zucht onder een diepe en langdurige vastgoedcrisis, op de been te houden. Een officiële aanvraag voor noodsteun, waarvoor in totaal €100 mrd euro beschikbaar was gesteld, liet evenwel op zich wachten. De aanhoudende problemen in de bankensector ondermijnden het vertrouwen van beleggers in het vermogen van de Spaanse overheid om zelf orde op zaken te stellen in de staatsfinanciën. Het bedrag van 39 miljard euro wordt rechtstreeks gestoken in de vier genationaliseerde banken: Bankia, Catalunya Banc, NCG Banco en Banco de Valencia. De rest wordt gebruikt om een 'bad bank' op te tuigen waarin slechte vastgoedleningen van banken worden ondergebracht. De Europese Commissie heeft de herstructureringsplannen van de banken die de steun ontvangen, goedgekeurd. Zij moeten met ongeveer de helft inkrimpen. Mogelijk vallen er 10.000 ontslagen. Het is de bedoeling dat de bedrijven door te hervormen in de toekomst weer zonder staatssteun kunnen voortbestaan.

Autofabrikanten hebben zwaar te lijden onder de economische crisis in Europa. Afgelopen maand zijn de autoverkopen in diverse Europese landen opnieuw sterk gedaald. In Italië en Spanje werden in november ruim 20% minder auto's verkocht dan een jaar eerder. In Frankrijk lag het aantal nieuwe auto's dat op kenteken werd gezet ruim 19% lager dan in november 2011. De Franse auto-industrie maakt moeilijke tijden door: PSA (Peugeot/Citroen) maakt maandelijks een verlies van €200 mln. De Franse regering volgt de ontwikkeling vanaf de zijlijn. Belgische autodealers zagen de verkopen met ruim 11% dalen. In Spanje werden de verkopen nog enigszins ondersteund door de subsidie op de aankoop van een nieuwe auto, die begin oktober werd ingesteld. Volgens de Spaanse brancheorganisatie waren de verkopen zonder die steun met 35% gedaald. De RAI Vereniging en de Bovag meldden dat de autoverkopen in Nederland vorige maand met ruim 26% duikelden. De automarkt in de Verenigde Staten vertoont een compleet omgekeerd beeld. Daar namen de verkopen van diverse grote merken vorige maand sterk toe. Ford en Chrysler meldden zelfs de sterkste novembermaand in de VS in bijna 10 jaar tijd. Autoproducenten profiteren op de Amerikaanse markt van het economisch herstel en van de naweeën van de orkaan die het noordoosten van het land eind oktober trof. Daardoor werden autoverkopen in die maand uitgesteld tot in november. Daarnaast zorgde de schade van de storm ervoor dat meer mensen een nieuwe auto nodig hadden. KLM moet fors gaan saneren. 10% van het personeel gaat verdwijnen, dat zijn 3000 banen. De industrie in de eurozone is in november opnieuw gekrompen, maar in een iets minder sterk tempo dan een maand eerder. De inkoopmanagersindex voor de industrie noteerde een stand van 46,2, tegen 45,4 een maand eerder. Een stand van meer dan 50 duidt op groei, daaronder op krimp. De PMI-index voor de industrie in het eurogebied staat nu al 16 maanden op rij onder de 50. In Duitsland, de grootste economie van Europa, zakte de index in november voor de negende maand op rij. In Frankrijk ging de bedrijvigheid in de industrie eveneens voor de negende maand op rij achteruit. In Spanje was dit 19 maanden op rij en voor de Italiaanse industrie hield de krimp al 16 maanden achter elkaar aan. De Britse industrie toonde in november eveneens krimp. De krimp viel wel minder sterk uit dan verwacht en was ook minder sterk dan een maand eerder. De Britse industrie is al sinds april in mineur. Volgens de onderzoekers geven de cijfers aan dat de recessie in de eurozone in het vierde kwartaal verder is verdiept. De bedrijvigheid in de Nederlandse industrie is in november ook verder gedaald. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Inkoopmanagers (NEVI). De index inkoopmanagersindex (PMI) daalde in november naar een stand van 48.2, nadat die in oktober nog op 48.9 stond. De stand van november is de laagste in zes maanden. Dit jaar kwam de Nederlandse PMI alleen in september en in februari boven de 50 uit. Bedrijven zagen het aantal nieuwe orders opnieuw dalen, hoewel het aantal orders uit het buitenland juist toenam. De inkoopprijzen stegen, evenals de verkoopprijzen. De producentenprijzen in de eurozone zijn in oktober met 0,1% gestegen ten opzichte van september. Ten opzichte van oktober vorig jaar stegen de prijzen met 2,6%. In de gehele Europese Unie van 27 landen bedroeg de stijging op maandbasis ook 0,1%. Op jaarbasis was de toename 2,5%. Nederland (plus 0,8%) kende samen met België de sterkste stijging op maandbasis. Ook in Roemenië (plus 0,6%) en Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (beide plus 0,5%) stegen de prijzen. De sterkste prijsdaling werd geregistreerd in Litouwen (min 1,1%), gevolgd door Griekenland (min 1%), Polen (min 0,6%) en Italië en Finland (beide min 0,3%). De bedrijvigheid in de dienstensector van de eurozone is in november opnieuw afgenomen. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector steeg van 45,7 in oktober tot 46,7. Een cijfer onder 50 duidt op krimp, daarboven op groei. De samengestelde inkoopmanagersindex, de combinatie van de cijfers over de dienstensector en de industrie, steeg van 45,8 in oktober tot 46,5. De toename was vooral te danken aan Duitsland, waar de bedrijvigheidsindex voor de dienstensector toenam van 48 tot 49,7. De index voor de industrie daalde daar echter voor de negende maand op rij. Frankrijk, Spanje en Italië hadden in oktober de grootste negatieve invloed op de samengestelde index.

De omzet in de bouw is in het derde kwartaal met ruim 4% gedaald in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Het aantal faillissementen onder de bouwers steeg met 25%, terwijl het aantal banen daalde met 17.000 tot 355.000. In de eerste 9 maanden van 2012 daalde de bouwomzet met ruim 6%. In vergelijking met het topjaar 2008 komt de omzetdaling uit op ongeveer 15%. Middelgrote bouwbedrijven kregen de zwaarste klappen met een omzetverlies van ongeveer 25%. De kleinere bouwbedrijfjes werden het minst hard getroffen door de crisis, met een omzetdaling van 2%. Vooral de bouwers van woningen en bedrijfsgebouwen hebben het zwaar. Zij zagen de omzet sinds het begin van het jaar met 9% teruglopen. Het aantal bouwvergunningen voor woningen en winkels daalde met respectievelijk 36% en 43%. Het CBS is somber gestemd over de toekomst voor de bouwers. ,,Nieuw werk lijkt voorlopig niet voorhanden voor de bouw. De verwachtingen voor met name de burgerlijke en utiliteitsbouw zijn negatief.

De werkloosheid in Italië, en met name de jeugdwerkloosheid, stijgt dramatisch. De werkloosheid is gestegen van 5,8% in 2007 tot aan 11,1% dit jaar. In ruim vijf jaar tijd is het werkloosheidcijfer dus bijna verdubbeld.

De gang van zaken bij de hulp aan vier Spaanse banken klopt ergens niet. Eerst wordt er vastgesteld dat een aantal Spaanse banken grote problemen hebben met vastgoedbeleggingen en kredieten. Die banken moeten geherkapitaliseerd worden maar niet van geld dat van de ECB komt. Het moet lang geld zijn dat van het EFSF/ESM moet komen. De banken kunnen nog geen Eurohulp krijgen. De aanvraag moet door de Spaanse regering worden gedaan, die het geld dan doorleent aan de banken. De Spaanse regering zegt €60 mrd nodig te hebben. De Euroraad wil niet moeilijk doen en toont in Spanje vertrouwen te hebben door €100 mrd aan te bieden. Maar de Spaanse regering dient geen aanvraag in Brussel. Rajoy accepteert geen voorwaarden waaraan Spanje zou moeten voldoen. Hij wil zich niet uitleveren aan het IMF, de ECB en de EU. Hij heeft gezien hoe dat in Athene is gegaan. Maanden gaan voorbij. Brussel wacht af. Rajoy gaat naar Berlijn om met Merkel van gedachten te wisselen. Inmiddels is wel duidelijk geworden dat het om 4 banken gaat die geherkapitaliseerd moeten worden, waarvoor €36,5 mrd nodig is. Een dag of tien geleden komt een bericht naar buiten dat Spanje een aanvraag in gaat dienen. Een week later komt er nieuws uit Brussel: de EC heeft de aanvraag van Spanje bekeken en het gevraagde bedrag kan op of rond 12 december door het ESM worden overgemaakt. Uit het bericht blijkt dat er een voorwaarde is dat de Spaanse banken vastgoed tegen de marktwaarde moeten overmaken aan een op te richten 'bad' bank. De ESM financiert de badbank. Dan komt de Euroraad bijeen. De ministers van Financiën worden het niet eens over de bankenunie. De groep Merkel wil iets heel anders dan de groep Monti/Rajoy/van Rompuy. Hulp aan banken is daar een onderdeel van. Er was al eerder afgesproken dat alleen banken, die van de Toezichthouder een verklaring van levensvatbaarheid hebben gekregen in aanmerking kunnen komen voor financiële ondersteuning door het ESM onder zware voorwaarden. Er is nog geen consensus over hoe de Rekenkamer voor de Europese banken, die gaat functioneren als de Toezichthouder, eruit gaat zien. Wie verantwoordelijk is voor wat. De ECB wil die 6000 banken, samen met de nationale centrale banken, gaan controleren maar kan daarmee pas aanvangen op 1 januari 2014. Maar Berlijn wil niet dat de ECB banken financiert en controleert. Het beleid op het gebied van begrotingen en banken moeten gescheiden worden van het monetair beleid. De EC heeft kennelijk al ja gezegd en de politieke leiders zijn zover nog lang niet. Het wordt buigen dan wel barsten!

Uitstel dreigt voor de Europese bankenunie: Duitsland staat vol op de rem. Er moest iets gebeuren, vonden de Europese leiders eerder dit jaar. Om de eurocrisis aan te pakken werd besloten dat er een 'bankenunie' moest komen, waarbij alle Europese banken onder toezicht van de Europese Centrale Bank zouden vallen. Een definitief akkoord daarover zou vóór het einde van het jaar worden genomen.Maar Duitsland verzet zich fel tegen het voorstel om ALLE banken in de bankenunie onder te brengen. Mogelijk omdat Duitsland met Landesbanken, die regionaal opereren, zit die er niet rooskleurig voor staan. Dat probleem wil Berlijn oplossen en heeft daar Frankfurt niet bij nodig. De Europese ministers van Financien komen a.s. woensdag opnieuw bijeen in een poging alsnog tot een akkoord te komen.

Het Amerikaanse bankconcern Citigroup schrapt wereldwijd 11.000 banen. Daarmee verdwijnt ongeveer 4% van de huidige werkgelegenheid bij het bedrijf. De door Citigroup aangekondigde reorganisatie moet vanaf 2014 een jaarlijkse besparing van $1,1 mrd (€840 mln) opleveren. In eerste instantie kost de operatie de bank echter circa $1 mrd. Die last wordt dit kwartaal genomen. De reorganisatie is de eerste actie van Citigroup's nieuwe topman Michael Corbat. Hij kreeg halverwege oktober het heft in handen bij het financiële concern, na het plotselinge ontslag van bestuursvoorzitter Vikram Pandit. Bij de consumentenbanken van Citigroup gaan ongeveer 6200 banen verloren. Het concern wil die activiteiten alleen voortzetten in de 150 steden waar de vooruitzichten voor banken het beste zijn. Daarom gaat het mes in activiteiten in Pakistan, Turkije, Paraguay, Uruguay en Roemenië. Daarnaast gaan er banen verloren in de VS, Brazilië, Hongkong, Zuid-Korea en Hongarije.

De Britse economie krimpt dit jaar naar verwachting met 0,1%, terwijl eerder op een groei was gerekend van 0,8%. De Britse economie presteert zwakker dan verwacht. „Het kost tijd maar de economie toont herstel. Er zijn geen snelle oplossingen en er zijn legio problemen vanuit het buitenland.” De Europese schuldencrisis zal nog jarenlang de groei dempen. Voor 2013 wordt gerekend op een groei van 1,2%. Bij een eerdere voorspelling in maart was dit nog 2%. In 2014 zal de economie van Groot-Brittannië met 2% groeien, tegen 2,7% bij een eerdere prognose.

De Europese luchtvaartsector wordt in toenemende mate geraakt door de schuldencrisis in de regio. Voor het eerst in 3 jaar daalde in oktober zowel het aantal vervoerde passagiers als het vrachtvervoer. Dat maakte koepelorganisatie ACI bekend. Het passagiersvervoer via luchthavens in de Europese Unie slonk met 1,3% ten opzichte van oktober vorig jaar. Bij het vrachtvervoer, dat in de voorgaande 16 maanden ook al afnam, was de daling op jaarbasis 2,2%. Volgens ACI zijn de onderlinge verschillen tussen de EU-landen groot. De organisatie spreekt van een flinke recessie in Slovenië, Tsjechië, Slowakije, Griekenland, Letland, Spanje, Hongarije en Italië. In het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Malta en België is er sprake van krimp noch groei, terwijl Ierland en Portugal ,,bemoedigende tekenen van herstel'' laten zien. Landen als Duitsland, Nederland en Zweden kennen een ,,weinig indrukwekkende'' groei, aldus ACI.

De winstgevendheid van Europese staalfabrikanten zal volgend jaar verslechteren door de afzwakkende staalvraag en de lagere prijzen. Dat zegt kredietbeoordelaar Moody's in een rapport over de Europese staalsector. Moody's verwacht dat de Europese staalvraag in 2013 2 tot 4% lager zal zijn dan in 2012 door de problemen in de bouwsector en de auto-industrie. Ook is er sprake van een toenemende staalexport vanuit China. De outlook voor de Europese staalindustrie blijft negatief, aldus Moody's. Die outlook zou kunnen worden gestabiliseerd als de Europese inkoopmanagersindex verbetert tot 49 en de capaciteitsbenutting in de staalindustrie zou verbeteren naar 75%, aldus het bureau.

De detailhandelsverkopen in de eurozone zijn in oktober met 1,2% afgenomen in vergelijking met een maand eerder, de sterkste daling sinds april. De verkoopdaling is veel sterker dan verwacht. Op jaarbasis gingen de winkelverkopen met 3,6% omlaag. Hier werd in doorsnee gerekend op een krimp van 0,8%. In september was sprake van een herziene daling van de detailhandelsverkopen met respectievelijk 0,6 en 1,6%, aldus Eurostat. Eerder was dit een afname van respectievelijk 0,2 en 0,8%. De verkoop van voedsel, drank en tabak in de eurozone daalde in oktober op maandbasis met 0,8%. De non-foodsector zag de verkoop met 1,4% afnemen. In de gehele EU gingen de winkelverkopen met 1,1% omlaag op maandbasis en met 2,4% op jaarbasis. In de Europese lidstaten was in Portugal de sterkste verkoopdaling te zien op maandbasis met 4,5%, gevolgd door Finland (min 3%) en Duitsland (min 2,8%). De sterkste stijgingen werden opgetekend in Ierland (plus 1,9%), Letland (plus 0,8%) en België (plus 0,7%). De economische crisis zorgt ervoor dat de consument minder uitgeeft per bezoek in de supermarkt en vaker aanbiedingen koopt. In de maand november werd gemiddeld 2,1% minder uitgegeven (21,65 euro) vergeleken met een jaar eerder (22,10 euro). Dat heeft onderzoeksbureau GfK bekendgemaakt. Het aantal bezoeken steeg wel: met 3,9%. Mede daardoor klom de totale omzet vorige maand met 1,7% tot 3,19 miljard euro. Sinds de start van het jaar kwam de supermarktomzet uit op 29,8 miljard euro, 1% meer ten opzichte van een jaar eerder. ,,Consumenten worden wel steeds prijsbewuster. Voeding is iets waar mensen op kunnen bezuinigen. In plaats van een biefstuk nemen ze een gehaktbal of een rookworst bij de warme maaltijd''. Consumenten zijn steeds minder trouw aan hun eigen supermarkt en ze gaan vaker af op aanbiedingen bij een ander. Ook ondervinden supermarkten een groeiende concurrentie van de goedkope Action. Ruim vier op de tien Nederlandse huishoudens kochten het afgelopen jaar iets uit het supermarktassortiment van deze keten. Per bezoek werd daar gemiddeld 10,96 euro uitgegeven.

De economieën van de eurolanden zijn in het derde kwartaal gemiddeld met 0,1% gekrompen ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De raming wijkt niet af van de eerste schatting, die half november werd gepubliceerd. Dat geldt ook voor de krimp ten opzichte van het derde kwartaal van 2011, die uitkwam op 0,6%. De sterkste krimp op kwartaalbasis werd gemeten in Nederland (min 1,1%) en Portugal (min 0,8%). Cijfers voor Griekenland zijn nog niet beschikbaar. Estland boekte vorig kwartaal de sterkste economische groei (1,7%).
De werkloosheid in Frankrijk is in het derde kwartaal gestegen tot het hoogste niveau sinds eind 1999. De werkloosheid in Frankrijk klom vorig kwartaal tot 9,9% van de beroepsbevolking. Dat is 0,1%punt hoger dan in het voorgaande kwartaal. Inclusief de overzeese gebieden kwam de werkloosheid in het derde kwartaal uit op 10,3%. Inmiddels zijn 3,6 miljoen Fransen op zoek naar een baan.

De Turkse aandelenmarkt excelleert als nooit tevoren. De krachtige economie, de winstgroei bij Turkse bedrijven en de stabiele rente, inflatie en de wisselkoers van de lira maken het voor buitenlandse beleggers steeds aantrekkelijker om te investeren in Turkije. Een nieuwe zeepbel lijkt geboren, zeggen critici. De Istanbul Stock Exchange steeg sinds begin januari al met ruim 47%. „De Turkse aandelenmarkt begint nu pas te presteren. Dat was de afgelopen jaren niet het geval”. Dat heeft te maken met de kracht van de Turkse economie. „Het land heeft minder last van de wereldwijde economische krimp, de terugval van de Chinese economie en de problemen in de eurozone. Bovendien is er sprake van een sterke kapitaalstroom vanuit Japan, waar Turkije een populaire bestemming is geworden om te beleggen.” De Turkse economie groeide vorig jaar nog met 8,5%. Voor dit jaar wordt ondanks de wereldwijde economische problemen een plus van zo’n 3% verwacht. „De zachte landing van de Turkse economie is één van de belangrijkste redenen voor het succes op de aandelenmarkten”.
De Europese economie daarentegen blijft de komende tijd zwak en zal pas in de loop van 2013 langzaam herstellen. Dat voorspelt de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB verwacht dat de euro-economieën volgend jaar in het slechtste geval met 0,9% krimpen. In het beste scenario ontstaat een groei van 0,3%. Eerder werd een bandbreedte van min 0,4 tot plus 1,4% gehanteerd. Voor 2014 wordt een groei tussen 0,2 en 2,2% voorspeld. De economieën van de eurolanden krompen vorig kwartaal gemiddeld met 0,1%. Dat was het tweede achtereenvolgende kwartaal waarin de euro-economie kleiner werd. ECB-president Mario Draghi gaf aan dat die zwakke ontwikkeling tot in het volgende jaar aanhoudt. ,,Later in het jaar zou de economie, dankzij de aansterkende internationale vraag en het ondersteunende monetaire beleid van de ECB, geleidelijk moeten kunnen herstellen''. De ECB handhaaft de mogelijkheid voor Europese banken om tegen een lage rente zo veel leningen voor 3 maanden af te nemen als ze nodig hebben. De centrale bank houdt die mogelijkheid in ieder geval tot begin juli open. De centrale bank maakte eerder op de dag bekend dat het belangrijkste rentetarief ongemoeid wordt gelaten op het historisch lage niveau van 0,75%. Volgens Draghi ging aan die beslissing een ,,brede discussie'' vooraf. Niet alle bestuursleden waren het met die beslissing eens. Een lagere rente zou kunnen helpen de zwakke economische omstandigheden te bestrijden. Als banken de lagere rente doorberekenen aan klanten wordt krediet goedkoper, wat een impuls zou kunnen geven aan de uitgaven en investeringen. De herfinancieringsrente, de rente die banken betalen als ze geld lenen van de ECB, werd uiteindelijk niet aangepast omdat de inflatie in de eurolanden nog altijd hoger is dan het door de ECB nagestreefde peil van ongeveer 2%. Volgens Draghi zal de geldontwaarding in de loop van 2013 weer onder die grens zakken. De ECB-bestuurders bespraken ook de mogelijkheid om de rente die banken krijgen op hun deposito's bij de ECB verder te verlagen. Die rente staat al enige tijd op 0% en zou daarmee voor het eerst in de geschiedenis van de euro op negatief terrein zijn gekomen. Die stap, bedoeld om banken ertoe aan te zetten minder geld op te potten, werd echter nog niet genomen.

Moet een opgebouwde studieschuld worden geregistreerd bij het BKR? De minister zegt daar nee tegen. Het BKR zegt: afgestudeerden kunnen nu schuld op schuld stapelen en dat is maatschappelijk ongewenst. Afgestudeerden hebben na hun studie een schuld van €15.000 bij de overheid. Dat kan tot onwenselijke kredietverlening leiden.

In de VS loopt de spanning over de financiering van de staatsschuld verder op. Obama heeft nog 3 weken de tijd om met de Republikeinen tot een vergelijk te komen over de te nemen besluiten. Als dat niet slaagt (ik ga ervan uit dat dat wel gaat lukken) treedt de 'begrotingsafgrond' in werking, die de VS in een recessie kan terugbrengen. Wordt vervolgd.

Slotstand indices 7 december 2012/week 49: AEX 342,61; BEL 20 2.424,09; CAC 40 3.605,61; DAX 30 7.517,80; FTSE 100 5.914,40; SMI 6.925,25; RTS (Rusland) 1.455,31; DJIA 13.155,13; Nasdaq 100 2.640,54; Nikkei 9.527,39; Hang Seng 22.191,17; All Ords 4.555,90; € $1,2927; goud $1704,50 dat is €42.361,13 per kg.

 

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.