UPDATE08112014/245 4 november 2014 is voor Europa en voor Obama een trieste dag

Aan het einde van dit blog staat een interview dat Nobelprijs winnaar voor de economie in 2001, Joseph Stiglitz, deze week heeft gegeven aan DFT. Hij was hier 2 dagen op uitnodiging van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Hij gaf de jaarlijkse WRR-Lecture. Stiglitz stelt dat het geen enkele zin heeft als de Europese Centrale Bank de economie nog verder probeert te stimuleren. Opkopen van staatsobligaties van eurolanden is dan ook niet nodig. 'Extra ECB-geld heeft geen zin', zegt de voormalige topman bij onder meer de Wereldbank, in een gesprek met De Financiële Telegraaf. Volgens hem is het effect van monetair beleid van de ECB 'minuscuul'. Hij geeft verder een openbaar college over de toestand van de EU, de Muntunie en de eurozone aan de Europese Raad, de Europese Commissie, de Eurogroep, het Europees Parlement en Angela Merkel. Het is allemaal zo herkenbaar wat hij zegt.

De Amerikaanse democratische president werd in tussentijdse verkiezingen 'buitenspel' gezet door de winst van de Republikeinen, waardoor ook de Senaat een Republikeinse meerderheid krijgt, hetgeen de regeerkracht van Obama sterk verminderd. De Amerikaanse president Barack Obama heeft de Iraanse geestelijke leider ayatollah Ali Khamenei vorige maand een geheime brief gestuurd in verband met de strijd tegen de terreurmilitie Islamitische Staat (IS). Dit meldt de zakenkrant Wall Street Journal (WSJ). In het document schrijft het Amerikaanse staatshoofd over het "gezamenlijk belang" om IS te bekampen in Irak en Syrië. In Washington zijn er al lang geruchten dat Iran en de VS hun krachten zouden bundelen in de strijd tegen IS. Net als Washington bestrijdt het sjiitische Teheran de soennitische terreurmilitie, al is Iran ook een bondgenoot van de Syrische president Bashar al-Assad. Mogelijk zullen de VS soepeler omgaan met de opgelegde sancties vanwege het omstreden Iraanse atoomprogramma. 
De Europese Commissie onder voorzitterschap van Jean-Claude Juncker is aangetreden en heeft verslag gedaan van de boedel die ze hebben aangetroffen bij de overname. Het is een somber beeld dat wordt geschetst over de huidige stand van zaken op economisch terrein. De economische terugval in Europa, maar vooral in de eurozone, is te herleiden naar diepgewortelde weeffouten in de Europese economieën; de blijvende effecten van de hoge schulden, zowel bij overheid als bij particulieren; de grote verschillen in kredietverlening, waardoor een mkb-bedrijf in het ene land wel geld kan lenen en in het andere niet en de vaagheid van de hervormingsplannen in sommige lidstaten. En zou ik willen stellen de beperkingen die de euro als een valuta voor 18 eurolanden heeft. Er is maar één notering en dat is de grootste gemene deler. Er is sprake van een groot gebrek aan vertrouwen, zegt EU-commissaris Pierre Moscovici. Het gevolg daarvan is dat de economische en werkgelegenheidssituatie niet snel kan verbeteren omdat Brussel en de 28 EU-lidstaten in onvoldoende mate hun verantwoordelijkheid hebben genomen. Dat is harde taal, vooral omdat 'de eurozone niet vooruit te branden is'. De twee grootste economieën worden aangewezen als de medeveroorzakers omdat de groeiverwachtingen daar tegenvallen. De rekenmeesters verwachten dat de economie in de eurolanden dit jaar met 0,8% zal groeien. Eerder was de EC nog uitgegaan van een groei 1,2%. De economie in de eurozone zal wel in 2015 iets verbeteren. Brussel verwacht een groei van 1,1%. Ook dit is een neerwaartse bijstelling van een eerdere prognose. In lenteakkoord werd nog een groei van 1,7% voorspeld. Ook de prognoses voor de hele EU stelde Brussel naar beneden bij. Dit jaar zal de economie in Europa naar verwachting met 1,3% groeien en volgend jaar aantrekken tot 1,5%. In mei voorspelde Brussel nog een groei van 1,6% voor dit jaar en van 2% voor 2015. De groeiverwachtingen voor Duitsland voor volgend jaar zijn bijgesteld van 2% naar 1,1% en in Frankrijk van 1,5% naar 0,7%. In blog 244 heb ik gemeld dat de EC van Barosso met Frankrijk een deal zou hebben gesloten over de begroting 2015, die sluit met een begrotingstekort van >3% en met de prognose dat in 2017 het tekort tot 3% zal zijn gedaald. De nieuw aangetreden EC gaat van heel andere verwachtingen uit. Brussel ziet voor dit jaar een tekort van 4,4%, 4,5% in 2015 en 4,7% in 2016. De Fransen zelf gaan ervan uit dat in 2016 het tekort 3,8% bbp bedraagt. Merkel is de grote aanjager van het doorvoeren van bezuinigingen op de overheidsuitgaven, maar het is de vraag of de stagnerende groei, de dalende koopkracht en de lage inflatie daarvan niet het gevolg zijn. Dat, onder invloed van snel evaluerende technische en communicatieve ontwikkelingen, er hervormingen moeten worden doorgevoerd staat als een paal boven water. Daarover voer ik geen discussie, zolang de opbrengst van bezuinigingen direct worden geherinvesteerd. En dan wel in projecten in de 'nieuwe tijd'. En daar wrikt de schoen in Parijs. Als Parijs gaat doen wat Brussel dicteert, wordt de pijn veel groter als strikt noodzakelijk is. De hele operatie moet een ++ situatie opleveren en dat zie ik met de afgedwongen eisen nog niet gebeuren. Het mag NIET zo zijn dat Engeland uit de EU stapt, Frankrijk en Italië terugvallen en de macht in Berlijn komt te liggen. In mijn visie zal het doorvoeren van de door de beide kabinetten Rutte opgelegde bezuinigingen uiteindelijk leiden tot een verarming van de samenleving. De armoede gaat toeslaan in ons rijke land. Het vertrouwen in de economie is lager dan in het voorjaar, mede door de wereldwijde ontwikkelingen zoals de crises in Oekraïne en Irak. Van een krachtig herstel is geen sprake. De inflatie in Europa blijft Brussel zorgen baren. De inflatie blijft laag onder meer door dalende grondstofprijzen en komt dit jaar uit op 0,6% en in 2015 op 1%, voorspellen de rekenmeesters. De Nederlandse economie zal dit jaar iets minder sterk groeien dan eerder werd geraamd. Voor 2014 komt de groei naar verwachting uit op 0,9%. Eerder was een groei van 1,2% voorspeld. In 2015 verbetert de groei tot 1,4%, meer dan in Duitsland. Met deze voorspelde groei doet Nederland het iets beter dan het gemiddelde in de eurozone. Zes eurolanden, waaronder Italië en Frankrijk, doen het nog slechter dan Nederland. De Italiaanse economie krimpt zelfs dit jaar, aldus Brussel.

''Na enkele beloftevolle tekenen in de tweede helft van 2013, wankelt het economisch herstel in Nederland in 2014 en de vooruitzichten zijn fragiel'', staat te lezen in de jongste ramingen van de Europese Commissie over de economische ontwikkelingen in de EU-landen, de zogeheten herfstprognose. Volgend jaar trekt de economie wel meer aan. Brussel voorspelt een groei van 1,4%, mede dankzij een stijging van de uitgaven van huishoudens, die ze verwachten. Wereldwijde ontwikkelingen zoals de crises in Irak, Syrië en Oekraïne kunnen een gevaar vormen voor en overslaan op, de zeer open economie van Nederland, waarschuwt Brussel. Het begrotingstekort van ons land komt, naar verwachting, dit jaar uit op 2,5% en zal in 2015 en 2016 verder zakken (naar 2,1 en 1,8%). Daarmee voldoet Nederland aan de Europese norm van 3%. Brussel is nu positiever over het begrotingstekort voor 2014 dan in mei. Toen raamde de rekenmeesters een tekort van 2,8%. De Nederlandse staatsschuld uitgedrukt in het bbp zal dit en volgend jaar nog oplopen voordat het in 2016 gaat dalen, raamt Brussel. In 2014 stijgt de staatsschuldquote nog van 69,7% tot 70,3% van het bbp, maar een jaar later daalt dat tot 69,9%. De totale staatsschuld in euro's stijgt dan trouwens nog wel. De Rabobank kijkt somberder naar de toekomst dan de EC. RABO gaat er nu vanuit dat de economie van de eurozone in 2015 met slechts 0,5% zal groeien. Eerder werd nog op 1,5% gemikt. Vooral de recente tegenvallende inkoopmanagersindices uit Duitsland en Frankrijk hebben de bank triester gestemd. Rabobank heeft de prognose voor dit jaar ook tot 0,5% teruggebracht. De bank meent dat zijn nieuwe voorspellingen realistischer zijn dan de consensus, die voor 2015 op 1,4% ligt. Sinds mei ligt de belangrijke inkoopmanagersindex in Frankrijk onder de cruciale 50, zo benadrukt Rabobank. Dit wijst op een krimpende economie. In Duitsland viel de index voor de productiesector even onder de 50 terug, om vervolgens weer iets te herstellen. Gekoppeld aan de slechte berichten uit Italië blijft de groei in de eurozone volgens de Rabobank voorlopig laag. In het negatieve scenario komt de bank tot een krimp van 0,5% voor 2015.
De Oeso, de denktank van westerse industrielanden, waarschuwt voor stagnatie in de eurozone als niet snel stimulerend beleid wordt ingezet. Dat blijkt uit nieuwe ramingen voor de G20-landen die de Oeso heeft gepubliceerd. "In het somberste scenario komt de eurozone terecht in deflatie en recessie". Maar er is een 'een optimistische boodschap' voor Europa. Als de zuidelijke eurolanden hun economieën hervormen, de noordelijke kiezen voor investeringen en de Europese Centrale Bank voert een ruim monetair beleid dan komt er herstel in zicht. In dat geval zal de groei in de eurozone volgend jaar uitkomen op 1,1% en in 2016 op 1,7%. Het verschil tussen de economische resultaten in de VS en in Europa is heel groot. In de VS trekt de economische groei volgend jaar aan tot 3,7% en het jaar erop van 3,9%. Dat heeft deels te maken met het optreden van de Fed. De Oeso prijst de inzet van de ECB om via bankensteun en het opkopen van leningen de economie weer te stimuleren. Verderop in dit blog zegt prof Stiglitz juist het tegengestelde. "Alles is erop gericht om de kredietverlening weer op gang te brengen." Maar het is perse nodig dat de ECB haar laatste instrument inzet, de opkoop van staatsobligaties. Dat ligt politiek heel gevoelig. "Laat de ECB eerst maar eens kijken hoe ver ze komt met de huidige plannen". Dijssel wuift de waarschuwing van de Oeso weg. Hij vindt dat Nederland niet extra hoeft te investeren. De huidige investeringen zijn in crisistijd al van een hoog niveau, stelt de bewindsman. Duitsland kondigde gisteren een investeringsprogramma van €10 miljard aan. Tegen persbureau Bloomberg zei Dijssel dat Nederland zijn investeringen in bijvoorbeeld onderwijs heeft opgeschroefd, afgezet tegen 2008. Ons land heeft net als Frankrijk de overheidsinvesteringen op peil gehouden, ondanks bezuinigingen, vindt de minister en voorzitter van de eurogroep. ,,Dit jaar hebben we een recordbedrag in infrastructuur gestoken. We zien geen enkele reden om investeringen in te lopen. Duitsland had een goede reden om dat wel te doen'', aldus Dijssel. Hij verduidelijkt deze uitspraak niet. Economen hebben kritiek op het gebrek aan impulsen voor en in de eurozone. Het naar voren halen van investeringen zou kunnen helpen, stellen zij. Een voorstel van de Europese Commissie om tot een groot investeringsprogramma van €300 mrd (een project van Jean-Claude Juncker), te komen volgt waarschijnlijk in december, zegt Dijssel.

Als het aan beleggersvereniging VEB ligt, gaat de Ondernemingskamer onderzoeken of er sprake is geweest van wanbeleid bij SNS Reaal. Deze bankverzekeraar werd begin 2013 genationaliseerd. De VEB heeft eerst het onderzoek van de commissie Hoekstra afgewacht. Volgens de belangenclub heeft die commissie vooral de periode rond de nationalisatie onderzocht, terwijl de VEB het nodig vindt dat ook de periode vanaf 2006 goed wordt bekeken. 'Bij deze bankverzekeraar zijn duidelijke signalen van wanbeleid over de periode vanaf beursgang in 2006 tot de nationalisatie in 2013. De onderste steen moet boven komen. Tenslotte heeft dit geleid tot de nationalisatie die de belastingbetaler miljarden heeft gekost'. De VEB heeft het verzoek ingediend bij de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam. Allereerst moet de rechter bepalen of de aandeelhouders, die bij de nationalisatie werden onteigend, nog ontvankelijk zijn voor het doen van een enquêteverzoek. De andere partijen die zo'n verzoek hadden kunnen indienen (het huidige bestuur van SNS, de Advocaat Generaal, de vakbonden en de Staat als enig aandeelhouder) hebben dat niet gedaan.

Ik heb op mijn vorige blog nog vragen gekregen hoe het nu precies zit met de buffers van 3 en 8% die de ECB in de uitgevoerde stresstests heeft gehanteerd. ING heeft in het 'gewone' scenario een buffer gescoord van 10,1%. Dat lijkt, op het eerste gezicht, prima maar als dat wordt omgerekend (3:8×10,1) dan wordt de buffer gereduceerd naar 3,79%. En voor een systeembank vind ik dat veel te laag. Als Dijssel zegt dat de 7 Nederlandse banken zijn geslaagd voor het examen dan zeg ik …..ja, maar slechts bij een buffer van 3% (hetgeen veel te laag is voor systeembanken). Als de ECB een meer realistischer buffer had gehanteerd van 5% dan zouden er ook Nederlandse banken uit de boot zijn gevallen.

Steeds meer oudere Duitsers kunnen niet rondkomen van hun oudedagsuitkering. Maar liefst een half miljoen 65++'s in Duitsland had daarom eind vorig jaar aanvullende bijstand nodig. Dat is een stijging van 7,4% ten opzichte van het jaar ervoor. Duitsland is al jaren in de ban van het debat over Altersarmut (armoede op leeftijd), het verschijnsel dat ouderen niet genoeg pensioen hebben om zonder aanvullende bijstand te leven. Vooral vrouwen zijn daar slachtoffer van als zij huisvrouw zijn geweest. Bijna 25 jaar na de val van Berlijnse Muur is het oosten van Duitsland nog steeds in menig opzicht minder welvarend en minder ontwikkeld dan het westen. Dat geldt niet voor de Altersarmut: in de 'oude' Bondsrepubliek heeft een hoger percentage bejaarden aanvullende bijstand nodig dan in de voormalige DDR. Zo heeft in Hamburg, de grootste stad van het vroegere West-Duitsland, 6,8% van de bejaarden aanvullende bijstand nodig, in de Oost-Duitse deelstaten Saksen en Thüringen daarentegen slechts 1,1%.

Ik spreek al maanden mijn zorg uit over de bezuinigingen en hervormingen die staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) uitvoert met de WMO en de Participatiewet. Dinsdag publiceerde het AD een artikel van 2 echtgenoten, waarvan de demente echtgenoten verblijven in WoonZorgcentra Haaglanden. De beide heren, Joop van Rijn(81) en Ben Oude Nijhuis (82), trokken aan de bel over de wijze waarop verpleegden daar worden verzorgd. 'Soms loopt de urine langs de enkels'. Bij Pauw waren te gast staatssecretaris van Rijn, zoon van de klager Joop van Rijn en Ben Oude Nijhuis, wiens vrouw ook dement is en bij WZH – een van de grotere aanbieders van ouderenzorg in de regio Den Haag – woont. Het handelt hier onder meer over hoe dementerende bewoners, waaronder de moeder van de staatssecretaris, worden behandeld. Ze krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. Dat ontkent de staatssecretaris ook niet. Maar dat de WZH 'geschrokken' is van het falende beleid, baart zorgen. De vader van staatssecretaris Volksgezondheid Martin van Rijn klaagt over de zorg die de demente moeder van Van Rijn krijgt van de Haagse zorgaanbieder WZH. Daarover doet hij zijn beklag. Vreemd is dat de WZH al eerder had laten weten dat 'de beschreven situaties vragen om een meer genuanceerde interpretatie'. De vraag is hier wat deze zorginstelling verstaat onder een 'meer genuanceerde interpretatie'. De bewoners zouden soms uren alleen worden gelaten door het personeel. Het lijkt erop dat de staatssecretaris de zorg in zijn algemeenheid beter wil maken. 'Niet alleen voor mijn moeder, maar voor iedereen'. Het is voor de zoon, de bewindspersoon, een harde confrontatie dat zijn vader hem op deze wijze confronteert met de gevolgen van het ouderenbeleid dat hij voert. Weliswaar zegt de zoon dat hij uitstekende contacten heeft met zijn vader en dat hij op de hoogte was van de klachten in dit verzorgingshuis. De zoon zegt dat zijn vader is geschrokken van alle publiciteit, praten ze samen veel over de geleverde zorg maar zou het goed zijn de privacy van z'n vader te respecteren. De staatssecretaris benadrukte dat de kwaliteit van de verpleeghuiszorg in Nederland in het algemeen niet goed genoeg is. Maar het vergt tijd om de zorg voor mensen die intensieve en langdurige zorg nodig hebben, te verbeteren. De zoon krijgt het moeilijk als hij moet uitleggen waarom er zoveel verpleeg- en verzorgingshuizen zijn gesloten. Dat is geen kwestie van bezuinigen, zegt hij, maar een tekort aan mensen die deze zorg nodig hebben. Het is zeker geen kwestie van geld. Op de vraag waarom er dan wachtlijsten zijn bij deze zorgverleners, maakt hij een ontkennende beweging. Als hij vervolgens wordt geconfronteerd met het tekort aan personeel, ontkent hij dat ook. Wel zegt hij dat de opleiding van het personeel moet verbeteren en dat we naar een (kleinschaliger) organisatie van deze zorg moeten. Het kabinet hervormt de zorg, maar probeert daarbij de zware zorg in de instellingen te ontzien. Daarop wordt volgens Van Rijn amper bezuinigd. Ik vrees dat de realiteit anders is. De zorgaanbieder wil niet ingaan op de kwestie. “Wij zijn in goed gesprek met de mantelzorger. Voor wat betreft de vraag over het dienstrooster: wij hebben een dienstrooster wat 24 uur per dag dekking kent waarbij medewerkers aanwezig zijn ten behoeve van meerdere bewoners. Een individuele casus kent meerdere aspecten en daar kunnen we verder niet op in gaan.” De beide heren die uit de school klapten, zijn wel ter verantwoording geroepen over het gegeven interview aan het AD en de aanwezigheid bij Pauw. Aan het ANP laat staatssecretaris Van Rijn weten dat “mijn persoonlijke situatie mijn inspiratiebron is geweest om in de politiek te gaan. Dat is geen geheim, ik heb het een paar weken na mijn aantreden in de Tweede Kamer al gezegd. Dat de kwaliteit van zorg omhoog moet, wordt in heel Nederland breed gedeeld. Daarom is dat wat mij betreft de belangrijkste pijler onder de hervorming van de langdurige zorg.” De vader van de staatssecretaris, Joop van Rijn, was ook uitgenodigd om aan te schuiven bij de talkshow van Jeroen Pauw. Maar op de website van de talkshow werd gemeld dat ‘hij niet durft te komen uit angst voor represailles van de zorginstelling’. Pikant detail: voorzitter van de Raad van toezicht van WZH is VVD-senator Heleen Dupuis. Zij heeft het een dag later bij Pauw moeilijk. Ze wil niet in debat. Ze ontkent niet dat de zorginstelling vorig jaar €2,8 mln winst heeft gemaakt en een vermogen heeft van €30,4 mln. Verder gaat ze er prat op dat ze 2 gouden keurmerken hebben gekregen. Achteraf blijkt dat die worden toegekend door de sector zelf waarbij wordt getoetst of er protocollen zijn. Het gaat dus niet over de kwaliteit van de zorg. Het is voor de politiek verontrustend om de zien hoe stuntelend deze staatssecretaris zich staande moest proberen te houden. Mijn advies: je positie heroverwegen, Martin, en het liefst zo snel mogelijk. Een ding is nu zeker: als de verhuizing van zorg etc naar de gemeenten tot chaos leidt weten we aan wie we dat te danken hebben.

De groei van de vraag naar vliegtickets in Europa is in september flink afgezwakt ten opzichte van de maand daarvoor. Europese luchtvaartmaatschappijen zagen de vraag naar vliegreizen in september met 3,9% toenemen vergeleken met een jaar eerder. In augustus was nog sprake van een groei met 7%. IATA wijt die afvlakking aan zwakkere economische vooruitzichten en de gevolgen van een langdurige staking bij Air France. Rusland leed onder de crisis rond Oekraïne. De binnenlandse vraag steeg nog wel met 5,6% op jaarbasis, maar dat was een maand eerder nog meer dan 10%. Tot dusver wisten Russische luchtvaartmaatschappijen de gevolgen van de onrust beperkt te houden door fors met prijzen te stunten. Voor de goede orde: de verkoop van vliegtickets is niet gedaald maar de groei is wat afgezwakt. Daar komt bij de oorlog tussen IS vs de Koerden en het Geallieerde bondgenootschap verenigd in the 'coalition of the willing'.

Verkade is nu Turks eigendom. Koekjesfabrikant United Biscuits, het Britse moederbedrijf van onder meer Verkade en Sultana, komt in handen van de Turkse branchegenoot Yildiz. Daarover is een akkoord bereikt met de huidige eigenaren, de investeringsmaatschappijen Blackstone en PAI Partners.

Voor het slagen van de verdere economische eenwording van Europa, is een sterkere Frans-Duitse samenwerking nodig. Dat zegt de vertrekkende president van de Europese Raad, Herman Van Rompuy. Volgens de 67-jarige Belg werden hervormingen van het economische bestuur de laatste jaren moeilijker, toen de crisis binnen Europa weer enigszins achter de rug was. Met het wegebben van de urgentie speelden weerstanden van landen meer op. ,,Als mijn opvolger de Economische en Monetaire Unie wil uitbouwen en er is geen acute crisis, moet aan minstens twee voorwaarden voldaan zijn: de Europese Commissie moet een actieve rol spelen en er moet een sterkere Frans-Duitse samenwerking zijn.'' Het is volgens de man, die afgelopen jaren vele Europese toppen leidde, een gemeenplaats dat Frankrijk en Duitsland een grote rol spelen in Europa. ,,Dat betekent heus niet dat alles voetstoots wordt aanvaard, we hebben ook in de periode van Sarkozy en Merkel, die het goed samen konden vinden, nachtenlang moeten vergaderen.'', stelt Van Rompuy. ,,Maar het helpt. Samen vertegenwoordigen ze de helft van het bbp van de eurozone, maar ook twee soorten van culturen. Als zij het eens zijn, dan is men goed op weg naar een evenwichtige oplossing.'' Van Rompuy bekent sinds zijn aantreden in 2009 twee maal voor de toekomst van de euro te hebben gevreesd. De eerste keer in november 2011, ten tijde van het Griekse referendum. Vervolgens opnieuw in augustus 2012, toen vertrouwensherstel uitbleef na het aankondigen van de bankenunie.

Komende week komt het eindoordeel naar buiten van een bij het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) in een ingediende klacht tegen de Nederlandse Staat door Protestantse Kerk in Nederland over de plicht van de Staat om vreemdelingen in kwetsbare posities voedsel, kleding en onderdak te verlenen. Bed, bad en brood voor iedere vreemdeling, uitgeprocedeerd of niet. Politiek wordt daar heel verschillend over gedacht. PvdA voor, VVD tegen, Teeven tegen, meerdere gemeenten voor. Wel zal de overheid met geld over de brug moeten komen.

Het onderwerp 'belastingontwijking op legale wijze voor multinationales' staat weer op de agenda en er zit een pikant tintje aan. Binnen het International Consortium of Investigative Journalist (ICIJ) http://translate.google.nl/translate?hl=nl&sl=en&u=http://www.icij.org/&prev=search, hebben 80 journalisten uit 26 landen, waaronder Nieuwsuur, het financieel-economisch Belgische dagblad de Tijd, Le Monde, Trouw, the Guardian, de BBC, de Süddeutsche Zeitung en het Deense Politiken, de handen ineengeslagen voor onderzoek naar de wijze waarop grote bedrijven er in slagen belastingen te ontwijken. Op tafel liggen documenten uit het Groothertogdom Luxemburg, periode 2008-2010, waarin tot in details wordt beschreven (28.000 pagina's) hoe grote internationaal werkende accountantskantoren als PricewaterhouseCoopers (PwC), ze zeggen op legale wijze, bedrijven adviseren hoe ze aantrekkelijke fiscale voordelen kunnen behalen , door te schuiven met winst binnen belastingparadijzen als Bulgarije, Cyprus, Ierland, Malta, Oostenrijk, Luxemburg en Nederland. De opzet is dat bedrijven hun inkomsten via diverse belastingparadijzen laten lopen, ook als ze daar niet daadwerkelijk iets produceren. Dat loopt dan middels brievenbussen van trustconstructies. Maatschappelijk gezien zijn het heel ongewenste gekunstelde constructies. De Oeso en EU willen een einde maken aan de ontwijking van belastingen zoals die thans worden uitgevoerd. In de Luxemburgse constructies kan Nederland worden gebruikt als doorvoerland, waarvoor we worden beloond, in het geval van Avery Dennisson, met een heffing van 0,7%. We moeten terug naar de basis: bedrijven betalen 29% vennootschapsbelasting waaronder ook vallen: dividend, merkrecht, renteopbrengsten, waardevermeerdering van aandelen en inkomsten uit liquidatie. En om de derdewereldlanden te beschermen, multinationals betalen vennootschapsbelasting over de resultaten van diensten en productie in het land waar die worden verdiend. Qua belastingparadijs is Luxemburg groter dan ons land. Het groothertogdom heeft maar 514.000 inwoners, 36% van de economie bestaat uit financiële dienstverlening, er zijn 50.000 holdings van buitenlandse bedrijven, 149 banken, er staat $3.300 mrd op de balansen van investeringsfondsen en in 2013 werd $416 mrd geïnvesteerd vanuit de VS in Luxemburg. En dan wordt het moeilijk want onder wiens politieke verantwoordelijkheid is dit belastingparadijs Luxemburg opgebouwd. Door oud premier, minister van Financiën en oud-voorzitter van de Eurogroep Jean-Claude Juncker, de huidige voorzitter van de Europese Commissie?

Er is een nieuwe macht opgestaan, van de een op de andere dag, die zichzelf, in een gecoördineerde aanpak, presenteerde: de ICIJ, zoals hierboven is beschreven. Ineens is iedereen wakker geschut. Uit allerlei geledingen van de samenleving, hier en elders in de wereld, worden vragen gesteld over #LuxLeaks. Omdat de informatie die nu op tafel ligt over hoe fiscale juristen te werk gaan in belastingparadijzen komt er zware kritiek boven tafel op het systeem, over de overheden die belastingontwijkingen mogelijk maken en over Juncker die het in Luxemburg allemaal mogelijk heeft gemaakt. Het groothertogdom lijkt de spil in een web te zijn, die het mogelijk maakt banken, dat multinationals en rijke particulieren en families tegen uiterst lage belastingtarieven met de fiscus afrekenen. Ook al zijn de constructies die door de grote accountantskantoren, als PwC, EY, Deloitte en KPMG worden ontworpen mogelijk legaal het is en blijft maatschappelijk ongewenst, gezien de gevolgen die het heeft en krijgt voor de belastingbetalende burgers. Er zijn grote vraagtekens over de rol die de Luxemburgse belastingdienst heeft gespeeld in de totstandkoming van de belastingparadijzen in Europa. Het hoofd van Sociétés 6 bij de Belastingdienst in het Groothertogdom, Marius Kohl, bekend als Mr. Ruling, vorig jaar gepensioneerd (op 60-jarige leeftijd) keurde jarenlang hoogstpersoonlijk en vaak binnen een dag de meest complexe fiscale constructies goed. Het zijn inmiddels 50.000 contracten, die fiscale juristen namens multinationals bij hem indienden. In Luxemburg zelf wordt Marius Kohl, gezien als een belastingambtenaar die zijn werk goed heeft gedaan, tot welzijn van het land. Maar in een bredere context heeft deze man vorm gegeven aan belastingontduiking, of dat legaal dan wel illegaal heeft plaatsgevonden laat ik buiten beschouwing. Er rijzen vragen hoe zorgvuldig in Luxemburg is omgegaan met de controle op de daarvoor geldende wetten en regels. Er is in Luxemburg een industrie (dienstverlening) ontstaan waardoor grote bedrijven, rijke families en banken het betalen van belasting tot een minimum konden beperken. Daar moeten vragen bij worden gesteld over de gevoerde ethische normen. Kennelijk hadden ze daar in Luxemburg geen last van, kennelijk waren ze er trots op dat ze 'iets' hadden gevonden wat geld voor het land en de burgers, die daaraan meewerkten, opleverde. Wat interessant is, is de positie die de huidige voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, in dit proces heeft ingenomen. Als minister van Financiën (1989-1995), als premier (1995-2013) en als voorzitter van de Eurogroep (2005-2013) was hij politiek (mede)verantwoordelijk voor de wijze waarop fiscale contracten door de Belastingdienst in Luxemburg werden afgesloten. Op 11 juli 2013 diende Juncker bij de Groothertog zijn ontslag in nadat het Luxemburgse parlement een eindrapport van een onderzoekcommissie had goedgekeurd, waarvan de conclusie luidde dat Juncker nalatig was geweest bij zijn controle van de Luxemburgse inlichtingendienst SREL en dat hij daarvoor de politieke verantwoordelijkheid draagt. Het Europees Parlement droeg op 27 juni dit jaar Juncker voor als de opvolger van Barosso als voorzitter van de Europese Commissie. Het lijkt heel aannemelijk dat Juncker 20 jaar lang heeft weggekeken op het moment dat de belastingvoorstellen, die werden voorgelegd, en vrijwel blindelings werden goedgekeurd door Marius Kohl, werden geaccepteerd. Dat is op zich verwijtbaar, misschien wel strafbaar. Het is ook de vraag of dit dossier voor Juncker, als voorzitter van de EC, geen belangenconflicten met zich brengt. En wat dan? De Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz adviseert “de Europese landen moeten de belastingen gelijktrekken. De ongelijkheid komt voort uit slechte wetgeving.” Fiscale regels met gaten erin, waarvan fiscale juristen gebruik maken.

Hoeveel brievenbusfirma's Nederland kent, waarmee belastingontduiking voor buitenlandse banken en bedrijven wordt gerealiseerd, heeft de Belastingdienst nooit naar buiten gebracht. Ook ministers van Financiën hebben de Kamer daarin nooit inzicht gegeven. Ook de daaraan ten grondslag liggende contracten met de fiscus zijn geheim gehouden. Het aantal mensen, die hoofdzakelijk op de Zuidas in Amsterdam, hoogwaardig werk uitvoeren voor de trustkantoren werd 3 jaar geleden al geschat op 2200 arbeidsplaatsen. Dat kunnen er nu best 3000 zijn. Daarnaast worden ook nog ca 1300 belastingadviseurs, notarissen en accountants aan het werk gehouden. Het enige wat daarover wordt gezegd is 'dat het om legale praktijken' zou gaan. Maar tot deze week was het duister wat er allemaal onder de paraplu van de overheid, middels geheime contracten, onderhands werd geregeld. Door een lek in Luxemburg weten we hoe het werkt en wie erbij betrokken zijn. De Nederlandse regering kan wel zeggen dat wij helemaal geen belastingparadijs zijn maar een doorsluisland ten gunste van de belastingplanning van multinationale ondernemingen en Dijssel kan wel zeggen 'dat wij het wel netjes doen', maar daarover moet Rutte cs met de billen bloot. Juncker wordt neergezet als de godfather van het systeem, waarmee onder meer multinationals in grote mate belastingen ontwijken. Dat merk ik aan als een maatschappelijke hoofdzonde. De Franse minister van Financiën, Michel Sapin, stelt dat 'belastingoptimalisatie' niet langer acceptabel is. De Europese politiek verschuilt zich achter 'internationale belastingafspraken', die moeten worden gerespecteerd in belastingontwijkingscontracten. Waarschijnlijk wordt hier gedoeld op bilaterale belastingverdragen, waarvan Nederland er ca 100 heeft gesloten. Uit de nu bekende stukken uit Luxemburg blijkt de Nederlandse fiscus actief meewerkt aan het Luxemburgse model om belastingen te ontwijken. Kan dat worden omschreven als een 'doorsluisland'? Ja, maar in heel veel belastingparadijzen wordt het geld, dat in het model wordt gehanteerd, 'doorgesluisd' wordt. Geld komt binnen bij ons bankwezen en wordt, soms al direct, weer doorgeboekt naar een ander doorsluisland. Voor de medewerking eraan krijgt de Nederlandse fiscus een kleine beloning van bv 0,7%. Wij zijn wel een keten in een belastingparadijs b.v. met Luxemburg en Ierland (om maar 2 eurolanden te noemen). Je moet je afvragen hoe groot de baten zijn die ermee worden gerealiseerd en hoe groot de schade is die de Europese overheden lijden door het ontwijken van vennootschapsbelasting van bedrijven. De belastingparadijzen verdienen er een kleinigheid aan, uitgedrukt in het verlies dat overheden lijden en de verliezen zijn gigantisch groot. Het heeft een vorm aangenomen die onwenselijk is voor iedere samenleving: de brave burger betaalt namelijk de prijs ervan. Waar het over gaat is uiterst simpel. Bedrijven produceren in land A en maken daar winst maar via allerlei constructies en tussenstations (waaraan ook Nederland actief meewerkt) wordt in land A geen tot nauwelijks belasting betaald. Je zou dit kunnen betitelen als 'verduistering'. Om dat te voorkomen moeten bedrijven en particulieren, die nu hun winst wegsluizen, verplicht worden in hun (fiscaal) jaarverslag aan te geven wat er met de winst is gedaan en hoeveel belasting daarover en waar is betaald, zodat de fiscus in het land van verwerving daarover nabetalingen kan heffen. We moeten heel snel af van 28 nationale belastingdiensten in de EU die elkaar beconcurreren met steeds lagere belastingtarieven. Er moet 1 Europees centraal beleid komen, dat voorkomt dat multinationals en banken gebruiken om belastingen te ontwijken. ING richtte in 2006 het beleggingsfonds Eurosiris op waarmee, 'om te voorzien in de escalerende vraag van beleggers naar nieuwe vastgoedinvesteringen in continentaal Europa. PwC legt in 2009 bij de Luxemburgse belastingdienst een ingenieuze belastingconstructie neer middels een liefdadigheidsfonds op het kanaaleiland Guernsey, teneinde beleggingen in Nederlands vastgoed, onder meer in Q-park, op een fiscaal aantrekkelijke wijze te behandelen. Het liefdadigheidsfonds leent dat geld, zeker €94 mln, uit aan een Luxemburgs bedrijf dat het doorleent aan een ander bedrijf in Luxemburg. Uit de stukken blijkt dat de winst die met de beleggingen in vastgoed in Nederland wordt gemaakt vrijwel belastingvrij via Luxemburg naar Guernsey wordt getransfereerd. Het lek zit bewust in Luxemburg waar de winst uit de vastgoedbeleggingen in Nederland wordt omgezet in rente dat het ene Luxemburgse bedrijf betaalt aan het andere Luxemburgse bedrijf, waardoor de oorspronkelijke winst in Luxemburg niet fiscaal belast wordt en naar Guernsey kan worden overgemaakt.

De Europese centrale bank (ECB) hield zoals verwacht het belangrijkste rentetarief gehandhaafd op het zeer lage niveau van 0,05%, nadat in september de rente onverwachts neerwaarts werd bijgesteld naar 0,05%. Ook de depositorente bleef ongemoeid op 0,2% negatief wat inhoudt dat financiële instellingen rente moeten betalen om middelen bij de ECB onder te brengen. De Europese Centrale Bank (ECB) bereidt extra maatregelen voor om de lage inflatie in het eurogebied aan te wakkeren, voor het geval de al aangekondigde stappen te weinig effect sorteren. Daarmee spreekt Draghi zich wat stelliger uit dan voorheen. De afgelopen maanden zei hij steevast dat de ECB ,,bereid is tot'' aanvullende stappen, mocht dat noodzakelijk blijken. De president benadrukte dat het bestuur unaniem is in zijn belofte om ook naar ,,onconventionele'' maatregelen te kijken, mits die binnen het mandaat van de ECB passen. Draghi herhaalde dat de al eerder genomen maatregelen, zoals het verstrekken van extra leningen aan banken en het opkopen van bepaalde soorten schuldpapier, een ,,aanzienlijke impact'' zullen hebben op de balans van de ECB. Die zal naar verwachting groeien ,,richting de omvang die zij had aan het begin van 2012'', wat neerkomt op zo'n €1000 mrd meer dan nu. Draghi gaf verder commentaar dat er onenigheid zou bestaan over zijn manier van leiding geven: "Het is normaal om het met elkaar oneens te zijn. Gebeurt overal." De ECB heeft bepaald niet stilgezeten de laatste tijd. Vrijwel alles is uit de kast gehaald om de economie en de inflatie aan te jagen. Inmiddels staat de rente op een historisch laag niveau en is de centrale bank bezig met het opkopen van diverse leningen in de hoop dat banken daardoor meer ruimte hebben om krediet aan het bedrijfsleven te verstrekken. Het opkopen van staatsobligaties lijkt echter vooralsnog een brug te ver doordat de weerstand tegen kwantitatieve verruiming groot is. Na opmerkingen van Draghi over het opblazen van de balans van de ECB en gleed de €/$ koers weg naar $1,24.

Op DFT schrijft Jarco de Swart over de werking van de Bankenunie onder meer het volgende: Met de komst van het Europees bankentoezicht, deze week, zet de eurozone een belangrijke stap naar de Europese bankenunie. Niet langer is De Nederlandsche Bank (DNB) de baas over onze grootbanken, maar de ECB in Frankfurt. De bankenunie bestaat uit drie pijlers, waarvan het SSM, of Europees bankentoezicht, de eerste is. Een gemeenschappelijk afwikkelmechanisme, in het geval dat banken onverhoopt in de problemen raken, en een Europees depositogarantiestelsel (dgs) dat spaartegoeden tot een bepaalde hoogte garandeert, vormen de overige twee pijlers. Het Single Supervisory Mechanism (SSM) is, in de woorden van DNB, een nieuw ’gemeenschappelijk toezichtsorgaan’, dat wordt uitgevoerd door de ECB. In de praktijk betekent dit dat de ECB alle toezichtbeslissingen, ten aanzien van de 7 grote banken overneemt, die voorheen bij DNB lag. „Dat gaat bijvoorbeeld over hoeveel kapitaal een bank moet aanhouden, of hoeveel liquiditeit. Of beslissingen over de voordracht van hoge bestuurders en commissarissen”. Samen vertegenwoordigen de 128 instellingen die nu direct onder de ECB vallen bijna 85% van het totale vermogen van alle banken in het eurogebied. Het nieuwe toezichtsorgaan garandeert dat alle belangrijke banken in de deelnemende EU-landen onder een uniform toezicht gaan vallen en niet meer worden gecontroleerd, op enkele uitzonderingen na, door hun eigen nationale toezichthouder. De gedachte hierachter is dat de traditionele banden tussen lokale bankiers en lokale toezichthouders worden doorgesneden en het toezicht uniformer, zakelijker en onafhankelijker wordt, en de Europese financiële sector als geheel beter wordt beveiligd. Binnen het SSM is de zogenaamde Supervisory Board het orgaan binnen de ECB waar de toezichtbeslissingen tot stand komen. In deze ’board’ zitten de toezichtdirecteuren van de centrale banken van de deelnemende landen, onder wie DNB-toezichthouder Jan Sijbrand. Het directe toezicht op deze banken gebeurt door zogenaamde Joint Supervisory Teams (JST’s). De JST’s bestaan uit Europese en lokale toezichthouders, waarbij het team gecoördineerd wordt door een Europese toezichthouder. De teams die toezicht gaan houden op de Nederlandse grootbanken worden geleid door mensen uit onder andere Italië, Spanje en Polen. Omgekeerd zullen Nederlanders in de keuken gaan kijken bij Franse, Belgische of Duitse banken. Toch geeft ook het SSM als toezichtmechanisme natuurlijk geen garantie dat er geen banken meer in de problemen komen. Mochten de toezichtteams vinden dat het slecht gaat met een bepaalde bank, dan wordt het toezicht strakker. Verbetert de situatie niet, dan moet de betrokken bank een officieel herstelplan in werking zetten. Maar als dat ook geen soelaas biedt, dan zit er niks anders op dan het opknippen of verkopen van de bank onder regie van een nationale resolutie-autoriteit. En hier wordt duidelijk dat de vorming van een echte Europese bankenunie zich nog bevindt in het stadium ’work in progress’. „Die autoriteiten worden nu in tal van landen opgericht. Net als de wetgeving die bepaalt in welke volgorde kapitaalverschaffers worden aangeslagen om te voorkomen dat de belastingbetaler moet bijspringen.” Uiteindelijk moet er een Europees resolutiefonds komen, gevuld door de banken zelf met zo’n €55 miljard, dat de burgers moet beschermen tegen de rekening van omvallende banken. Maar op dit moment is die pot nog lang niet vol. En ook het Europese depositogarantiestelsel is nog lang niet in zicht. DNB blijft in Nederland verantwoordelijk voor integriteitstoezicht, witwasbestrijding en financiële anti-terrorisme maatregelen en voor de kleinere banken die niet direct onder de ECB vallen. Dit is de beschrijving van de organisatiestructuur die wordt ingericht voor het toezicht van de ECB op de 128 grote Europese (systeem)banken. Dit is deze week van start gegaan. Ik onttrek mij er niet aan dat dit een illusionair beeld oproept. Ik verwacht dat de financiële markten veel sneller reageren dan de toezichthouders van achter hun bureau kunnen bedenken. Als er een bank in zwaar weer terecht komt dan proberen alle partijen zo snel als mogelijk hun belang tot nul te reduceren. De markt heeft haar werk dan allang gedaan en de ECB (feitelijk uiteindelijk de belastingbetalers) blijft met oninbare vorderingen achter. De vraag hoeveel banken gered kunnen worden met de €55 mrd die over 8 jaar in het resolutiefonds moeten zijn gestort door het bankwezen? Beleggers en handelaren hebben hun verlies al lang genomen zodra de panelen gaan schuiven. Heb daar geen al te hoge verwachtingen over. Risico's zijn er en blijven er en ik raad iedereen aan alert te blijven op weifelende momenten.

De vakcentrales trokken deze week nog weer eens aan de bel over de gevolgen van de nieuwe pensioenwet. De nieuwe spelregels voor pensioenfondsen kunnen leiden tot tientallen miljarden aan schade. Het FNV, CNV en VCP roepen staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken op haar pensioenplannen aan te passen. De Eerste Kamer moet die nog behandelen. In de Tweede Kamer zijn ze met ruime steun aangenomen. De nieuwe pensioenregels moeten ervoor zorgen dat pensioenfondsen niet opnieuw in financiële problemen komen. Maar de vakcentrales vrezen het tegendeel. Volgens hen zijn de nieuwe regels zo streng dat ze de fondsen dwingen om zich in te dekken tegen dalende rente met derivaten. [Deze uitspraak kan ik moeilijk duiden. De huidige rente is zo extreem laag dat ze zich niet hoeven in te dekken tegen nog lagere rentes. Dat wil niet zeggen dat in de komende decennia zo een situatie niet kan ontstaan]. Dat zijn riskante financiële producten, die grote verliesposten kunnen veroorzaken. De vakcentrales hebben al langer stevige kritiek op de nieuwe pensioenregels. Ze zijn bang dat pensioenfondsen straks nauwelijks nog in staat zullen zijn hun pensioenen jaarlijks aan te passen aan het prijspeil (indexeren). Ook de pensioenfondsen (die bestuurd worden door vakbonden en werkgevers) voorspellen rampzalige gevolgen als de nieuwe regels doorgaan. Die moeten op 1 januari van kracht worden. Zoals de pionnen er nu bijstaan gaan gaat de opbouw van pensioenrechten omlaag, waardoor de koopkracht van ouderen verder daalt.

2600 banen gaan de komende jaren verdwijnen bij Rolls Royce.

De Consumentenbond eist betere compensatie voor woekerpolissen.

Het is zo herkenbaar: over Rutte, hij is kampioen in feelgood-gesprekken. Maar iedereen ziet de hervormingen in de ouderenzorg met zorg tegemoet. En niet dat alleen, denk ook aan kwetsbare mensen vanwege een handicap, denk ook aan de jeugdzorg. Politiek den Haag is lang niet hard genoeg voor het kabinet als het gaat om het verschuiven van problemen naar verderop dit jaar dan wel volgend jaar. Het lokale bestuur is bij lange niet bij machte om de WMO, de Jeugdzorg en de Participatiewet per 1 januari 2015 over te nemen op basis van sterk verlaagde budgetten. Ik verwacht chaos. Voor de overdracht had veel meer tijd moeten worden genomen en meer kennis van zaken moeten worden opgebouwd. Het is weer typisch zo'n beleid van de samenleving besturen van achter een bureau. Afgelopen zomer, vlak na de ramp met vlucht MH17, kon de ministersploeg van premier Mark Rutte rekenen op aardig wat vertrouwen van de Nederlanders. Drie maanden later is dat over de hele linie gekelderd. Dat komt naar voren in de politieke peiling van Maurice de Hond, dit weekend. De daling is het sterkst bij premier Rutte en bij Dijssel. Het rapportcijfer van Rutte liep terug van 5,0 naar 4,4, in het geval van Dijsselbloem van 5,3 naar 4,8. Ook minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) moet flink inleveren. Hij stond in augustus al bijna onderaan het lijstje en is nu nog verder gezakt: van 4,4 naar 3,7. Het vertrouwen in minister Stef Blok (Wonen) is het laagst: 3,6 (tegen 3,9 in augustus). Sybrand Buma krijgt als fractieleider het hoogste rapportcijfer. De CDA-voorman scoort een 4,8. Dat is een tiende hoger dan in augustus. Binnen zijn eigen partij krijgt hij een 7,7. D66-leider Alexander Pechtold gaat er vier tiende op achteruit en krijgt een 4,6. Geert Wilders van de PVV komt niet verder dan een 3,8 maar binnen zijn eigen partij wordt hij gewaardeerd met een 8,0. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zouden de twee coalitiepartijen fors moeten inleveren. De PvdA zou uitkomen op 12 zetels, waar ze er nu 38 heeft. De VVD zou er 17 kwijtraken en eindigen met 24 zetels. De PVV zou als winnaar uit de bus komen. De partij van Geert Wilders zou 13 zetels kunnen bijschrijven om uit te komen op 28. Vandaag scoort de coalitie met de 3 gedoogpartijen 67 zetels en de oppositie 60, maar daarbij heb ik het CDA met 23 zetels niet meegeteld. Het CDA krijgt, in deze propositie, alle macht in handen. Met deze cijfers wordt het moeilijk een werkbare regering te vormen, nadat de uitslag van Provinciale Staten over 4½ maand daartoe dwingt. Na de verkiezingen voor de Eerste Kamer in mei volgend jaar kan daar de steun voor het kabinetsbeleid wegvallen, hetgeen 'exit Rutte II' kan betekenen.

Over de naheffing gesproken. Als ik staatssecretaris Wiebes zie, zie ik een bewindsman met een irritante glimlach. Zo van 'ik ben de bewindsman, ik bepaal en jullie betalen'. Zijn fiscale dienst blundert en hij legt de rekening neer bij 5 tot 6 miljoen Nederlanders. Een regeling die de hooggesalarieerden, met een inkomen >€100.000 vrijstelt. Het was een regeling voor werknemers, niet voor ouderen. En wat tovert Wiebes uit zijn hoge hoed: ook een naheffing voor gepensioneerden. Voor ouderen tot modaal gaat het om enkele tientjes tot maximaal €105. Voor ouderen met een aanvullend pensioen tot tweemaal modaal bedraagt de naheffing maximaal €372. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zegt dat er tot dusver geen sprake over was dat niet-werkende gepensioneerden getroffen zouden worden door de naheffing. De indruk bestond toen dat alleen werkenden een heffing zouden krijgen. Vorige week werd bekend dat miljoenen mensen volgend jaar een naheffing krijgen van gemiddeld €150. Oorzaak is het inkomensafhankelijk maken van heffingskortingen, kortingen op de belastingen, die de regeringspartijen VVD en PvdA in 2012 afspraken. De naheffingen moeten de schatkist in totaal zo'n €800 mln opleveren. Over de naheffingen ontstond eind vorige week grote opschudding in de Kamer. Oppositiepartijen voelden zich overvallen en verweten het kabinet slechte communicatie. Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken liet weten dat de naheffingen per saldo geen effect hebben op de koopkracht: mensen betalen eerst te weinig belasting en moeten dan later bijbetalen. [Deze opmerking van Asscher slaat nergens op. Als de fiscus toeslagen heeft uitgekeerd aan een te goeder trouw zijnde belastingplichtige op basis van ‘correcte’ gegevens, de fiscus aan het einde van het jaar de regels verandert, heeft dat voor betrokkenen wel degelijk gevolgen voor zijn koopkracht. Lodewijk, als je weer eens opmerkingen maakt, verifieer deze vooraf dan even! Dit oogt heel onzorgvuldig]. Volgens Wiebes worden belastingplichtigen komende maand geïnformeerd over de precieze gang van zaken. Ongeveer vijf miljoen mensen krijgen in december of januari bericht over hun voorlopige aanslag 2015. Ze horen dan dat ze er rekening mee moeten houden dat ze over 2014 moeten bijbetalen of minder terug zullen ontvangen. De laatste berichten hierover spreken van een voornemen van het kabinet om de naslagheffing pas na 18 maart 2015, de dag van de Provinciale Verkiezingen, te verzenden om de kiezer na het uitbrengen van zijn stem met deze onaangename boodschap te confronteren. Uiterlijk 1 april 2015 moeten 7,6 miljoen belastingplichtigen (deels dezelfde groep) uitgenodigd worden om hun aangifte over 2014 te doen. Ze worden dan geïnformeerd over mogelijke bijbetalingen. Omtzigt denkt dat het aantal van vijf miljoen uiteindelijk hoger zal uitvallen, omdat ook gepensioneerden getroffen worden. ''Dit toont wederom aan hoe groot de chaos is, want juist gepensioneerden hebben een voorspelbaar inkomen. Als de Belastingdienst zelfs dat niet goed kan inschatten, is er sprake van een desastreus probleem. Het is tijd om excuses aan te bieden!'' De Belastingdienst treft geen enkele blaam voor de naheffing die miljoenen Nederlanders volgend voorjaar van de fiscus krijgen, zei staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën deze week in de Kamer. Wiebes legde uit dat de naheffing zijn oorsprong vond in een motie van VVD en PvdA, aangenomen net na het aantreden van dit kabinet in november 2012. De motie over de heffingskorting was niet heel precies en leidde tot juridische complicaties en een nadere uitwerking. Daardoor was het te laat om die op tijd te verwerken voor dit jaar en is de naheffing volgend jaar nodig. Wiebes zei dat hij dit voorjaar van plan was geweest om alle belastingplichtigen hier een brief over te schrijven, maar dat werd hem door communicatie-experts ernstig afgeraden. Een dergelijke brief zou namelijk ook komen bij mensen die er niets van gaan merken, en voor de mensen die wel een naheffing krijgen was nog lang niet duidelijk hoe hoog die zou zijn. Als we de belastingplichtigen zo'n brief zou hebben doen toekomen zou dat tot ''de grootste ontsporing ooit bij de Belastingtelefoon hebben” geleid. De reuring die nu is ontstaan betreft 5 tot 6 miljoen Nederlanders, waarover de fiscus en de staatssecretaris zich niet hebben afgevraagd of al die miljoenen mensen die nu een naheffing wordt opgelegd financieel wel in staat zijn dat geld te betalen. Sommigen betalen het maximum van 737 euro, mensen met lage inkomens tot 20.000 euro kunnen iets terugkrijgen. De fiscus blundert en de burger betaalt de prijs daarvoor en de staatssecretaris vindt dat de gewoonste zaak van de wereld. Hij staat er zelfs bij te glimlachen. Ik vind dit betreurenswaardig. Verder moet er uitgezocht worden of in het Voorjaarsakkoord van 2013, waar dit is besloten, ook niet-werkende gepensioneerden zijn meegenomen. Als dat niet zo is of als daar niet expliciet over is gesproken dan moeten ouderen vrijgesteld worden voor deze naheffing. Het woord is nu aan D66, SGP en CU. Wie roept Wiebes tot de orde?

Enkele korte krantenkoppen, die mijn aandacht deze week trokken. Israël zet de bouw van 500 woningen, bestemd voor Joodse kolonisten in Ramat Shlomo, een illegale nederzetting in bezet Palestijns gebied, door. De Fransen zijn eensgezind: onze president is mislukt in zijn werkgelegenheidsbeleid, zegt 97% in een peiling. Griekenland kan nog niet op eigen benen staan, het land heeft een nieuw steunpakket nodig. Als reden voert Brussel aan dat het land zeker voor €240 mrd aan leningen heeft gekregen om zijn economie weer in balans te brengen. Dat laatste is niet helemaal waar. Veel leningen zijn vanuit het Europese noodfonds aan Griekenland verstrekt om leningen aan Duitse en Franse banken terug te kunnen betalen. Daarmee werden die banken gered van de ondergang, maar Griekenland blijft nog jaren met een extreem hoge schuldenlast zitten. Er is wel een oplossing voor: verlaag de Griekse schuldenlast tot 120% bbp en scheldt de rest gewoon kwijt. Dat doet 'au' maar het verlies zal toch ooit door Europa genomen moeten worden. Merkel heeft het echt helemaal gehad met Cameron: tornen aan het Europese immigratiebeleid gaat haar te ver. De liefde is over met de Engelse premier. De Duitse internetbank Skatbank heeft als eerste bank een negatieve spaarrente ingevoerd. Particuliere klanten moeten daardoor betalen om hun geld bij de bank te stallen, als het gaat om bedragen van €500.000 en meer.

Het door schandalen geplaagde installatiebedrijf Imtech is een onderzoek gestart naar miljoenenfraude bij de bouw van een energiecentrale van Essent in de Eemshaven in Groningen. Daarbij is volgens een klokkenluider sprake van prijsopdrijving door illegale kartelafspraken.

Harde kritiek op de ECB van over de 'grote plas'. Het heeft geen enkele zin als de Europese Centrale Bank de economie nog verder probeert te stimuleren. Opkopen van staatsobligaties van eurolanden is dan ook niet nodig. Dat zegt de top-econoom Joseph Stiglitz,. Volgens hem is het effect van monetair beleid 'minuscuul'. Het verschil tussen de opleving van de VS en de malaise in de eurozone is niet terug te voeren op het agressieve optreden van de Amerikaanse centrale bank. 'Dat is niet correct. Het grootste verschil is dat jullie, Europeanen, van jullie overheden een veel grotere dosis bezuinigingen hebben gehad dan in de VS. Wij hadden een beetje bezuinigingen, jullie heel erg veel.' De afgelopen maanden is de druk op de ECB om over te gaan tot de opkoop van staatspapier enorm opgelopen. Veel economen en beleggingsanalisten denken dat de centrale bank op die manier de economie uit het slop kan trekken. Nóg meer monetair beleid heeft geen nut: ' Vergeet niet dat monetair beleid slechts een beperkt vermogen heeft om iets uit te halen.' Een van zijn onderwerpen, waarover hij heeft geschreven is de vermogensongelijkheid, die voortwoekert. De deregulering van de markten verhindert de zo gewenste vermogensnivelering. Niet de voortschrijdende automatisering of het verdwijnen van werk over de grens zijn de boosdoeners. Het is de democratie die faalt en de oren laat hangen naar het grootkapitaal. Dat resulteert in belastingvoordelen voor de rijken en de grote bedrijven en te weinig uitgaven aan onderwijs en infrastructuur en een werkende middenklasse, die keurig hun belastingen betalen, die achterblijft. Das Kapitaal van Karl Marx verscheen in 1867/1885/1894 en gaat over 'Kritik der politischen Ökonomie'. Nu, 130 jaar later presenteert de Franse econoom Thomas Piketty 'Kapitaal in de 21e eeuw', over een ontwikkeling, het neo-liberalisme, waardoor rijken steeds rijker worden en armen steeds armer. Hij luidt daarover de noodklok. Stiglitz, die de waarnemingen van Piketty op hoofdlijnen onderschrijft, prefereert het werk van de Franse econoom te duiden als 'Democratie in de 21e eeuw'. Stiglitz is uitermate kritisch op de eerste reactie van Juncker, nadat de LuxLeaks waren gelekt: deze informatie had niet gelekt mogen worden. Die reactie spreekt boekdelen. De oplossing voor de belastingontwijking, volgens het Luxemburgse model, moet worden gezocht in belastingharmonisatie op Europees niveau. Zijn de Europese leiders daartoe wel in staat? Over van alles praten ze, maar met weinig resultaat: stagnerende economie, hoge werkeloosheid, bezuinigingsbeleid. De Nobelprijswinnaar heeft daar een heldere mening over: de structuur van de eurozone is niet goed. Er heerst een misvatting over wat nodig is om een muntunie zijn werk te laten doen. De EU heeft zich laten leiden door Merkel die de oplossing zoekt in overheidsbezuinigingen. Dat levert zoveel negatieve bijwerkingen op, daar is de oplossing niet te vinden. Er is kostbare tijd verloren met het bezuinigingstraject. Stiglitz is niet optimistisch over de toekomst. Hij is somber en vreest dat Europa langdurig op het pad van lage economische groei blijft. Ik denk dat hij hiermede zegt 'we moeten stoppen met de bezuinigingsoperaties en gaan hervormen en investeren'. Verderop in dit blog meer over uitspraken van Prof Joseph Eugene Stiglitz.

Twaalf jaar na de parlementaire enquête over de bouwfraude dreigt hierdoor opnieuw een beursgenoteerd bouwbedrijf verstrikt te raken in een zelfgespannen web van prijsafspraken en kartelvorming. Imtech dupeerde de Duitse energiemaatschappij RWE en haar Nederlandse dochter Essent voor miljoenen met de prijsopdrijving, stellen verschillende goed ingevoerde bronnen rond het bedrijf. Kartelpartners kregen op hun beurt compensatie door valse facturen in te dienen bij het Nederlandse installatiebedrijf. Imtech maakte pas deze week, in reactie op gezamenlijke vragen van De Telegraaf en de Duitse krant Handelsblatt, bekend dat het een onderzoek is gestart. De klokkenluider had zich echter al in augustus gemeld bij Imtech. Het is zeker niet voor het eerst dat Imtech in opspraak is. In 2013 zagen beleggers meer dan een miljard aan beurswaarde verdampen nadat het bedrijf, na gesjoemel van het eigen personeel, honderden miljoenen moest afwaarderen op bouwprojecten. Maar dat was in Duitsland en Polen. Nu staat met de energiecentrale in Groningen voor het eerst een Nederlands project centraal in de verdachtmakingen.

De VVD ligt opnieuw onder vuur. Opnieuw in Noord-Limburg. Het corruptieschandaal rond de omstreden Roermondse zakenman Piet van Pol lijkt, na oud-wethouder Jos van Rey, opnieuw een prominente VVD'er te treffen. Kamerlid Mark Verheijen kreeg in zijn tijd als wethouder in Venlo grote sommen geld van aannemer Van Pol. De bouwer deed in campagnetijd drie betalingen aan Verheijen, meldt Elsevier op basis van documenten die het weekblad in handen heeft. In totaal doneerde Van Pol zo €6.750 aan de verkiezingskas van de VVD'er. Volstrekt tegen de regels in zijn die giften niet openbaar gemaakt. Verheijen onderhandelde op dat moment met Van Pol over de overdracht van een stuk grond in de binnenstad van Venlo, waar de zakenman een bioscoop wilde bouwen. De gemeente deed het perceel uiteindelijk van de hand aan Van Pol voor circa €60.000 onder de marktwaarde. Het OM vervolgt Piet van Pol wegens omkoping. Volgens justitie heeft hij steekpenningen betaald aan de vroegere wethouder Jos van Rey, eveneens van de VVD. Toenmalige VVD-staatssecretaris Frans Weekers kwam twee jaar terug op zijn beurt hevig onder vuur te liggen vanwege zijn banden met Van Rey. Een VVD-woordvoerder ontkende in een reactie dat Verheijen 'aanzienlijke bedragen' heeft aangenomen van Van Pol in de periode dat hij in de Limburgse politiek actief was. Verheijen heeft als lijsttrekker voor de gemeenteraadsverkiezingen in Venlo en voor de Provinciale Statenverkiezingen in Limburg wel 'bedelbrieven' van de VVD-afdeling voor de campagnekas mede ondertekend. De ontvangen giften bleven echter binnen de wettelijke normen die toen golden, beweert de VVD-woordvoerder.

In de VS is de smartphoneverkoop stil gevallen. De banengroei in de VS valt tegen, maat het werkeloosheidscijfer daalde naar 5,8%. Of dat getal iedereen omvat die geen werk heeft, is niet duidelijk.

Michail Gorbatsjov, die als laatste president van de Sovjet-Unie in 1989 de val van de Berlijnse Muur toeliet, heeft nu 25 jaar later zware verwijten geuit aan het adres van het Westen, dat zich niet heeft gehouden aan afspraken die bij de beëindiging van de Koude Oorlog zijn gemaakt en hebben daardoor het vertrouwen tussen het Westen en Rusland ondermijnd. Als voorbeelden noemde hij de uitbreiding van de NAVO naar het oosten, de opdeling van Joegoslavië, de Kosovo-oorlog en de eenzijdige erkenning van de afvallige Servische provincie als onafhankelijke staat, de plannen voor een raketschild, de illegale aanval op Irak en het omwerpen van het Kaddafi-bewind in Libië. De afgelopen maanden lijkt de wereld af te steven op een nieuwe Koude Oorlog, aldus de 83-jarige Gorbatsov. Hij eiste de stapsgewijze opheffing van de sancties die in de Oekraïne-crisis zijn opgelegd.

Gorbatsjov riep ertoe op de dialoog met de Russische president Vladimir Poetin te hervatten ''om de spanningen te doen afnemen en een nieuwe basis voor de samenwerking te bouwen''. Perestrojka, versie 2.0 Gorbatsjov legde met zijn hervormingsbeleid van perestrojka (wederopbouw) en glasnost (transparantie) de grondslag voor de beëindiging van de Koude Oorlog. Ook zorgden Sovjet-militairen op sleutelposities in het Oost-Duitse leger ervoor dat dat niet ingreep tegen de burgerrechtenbeweging. Nu verwijt hij het Westen dat het beloftes heeft gebroken, zichzelf tot winnaar van de Koude Oorlog heeft uitgeroepen en misbruik heeft gemaakt van de zwakte van Rusland. Het Westen is, in deze versie van Gorbatsjov, schatplichtig. Als er een nieuwe Koude Oorlog gaat ontstaan kunnen we niet zeggen dat Poetin daarvoor niet gewaarschuwd heeft.

De Duitse export is in september hersteld van de flinke daling in augustus. De export nam met 5,5% toe na een daling met 5,8% in augustus. De import ontwikkelde zich ook sterk, met een stijging van 5,4% na een daling van 1,3% in augustus. Ook hier was het cijfer over september veel sterker dan verwacht. Als gevolg van het flinke herstel zwol het handelsoverschot van Duitsland aan tot €21,9 mrd. In augustus was dat nog €14 mrd.

DFT: De eurolanden moeten kiezen: óf ze stoppen met deze instabiele muntunie, óf ze maken deze half opgebouwde unie af, zegt Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz. Doormodderen kost de belastingbetaler veel meer geld dan vergaande politieke integratie in de eurozone. Hij doelt hier waarschijnlijk op het maar niet van de grond komen van een politieke unie binnen de EU. Het oordeel van de gelauwerde Amerikaanse econoom Joseph Stiglitz is hard: de eurolanden hebben de crisis volstrekt verkeerd aangepakt. Niet bezuinigingen zijn het antwoord, maar een grondige hervorming van de muntunie zelf. Op de vraag of de euro een houdbaar project is, is hij duidelijk. "Het zou houdbaar kunnen zijn, maar niet onder de huidige omstandigheden. Er moeten fundamentele en structurele hervormingen komen in de structuur van de eurozone. Het huidige mantra van structurele hervormingen van de individuele economieën mist totaal wat volgens Stiglitz het echte probleem is: de structuur van de muntunie." Wat moet er aan de muntunie veranderd worden? "Heel veel. Ik zou beginnen met een bankenunie die meer is dan gezamenlijk toezicht. Daar hoort ook een uitgebreid gezamenlijk vangnet voor noodlijdende banken bij én een gezamenlijke garantieregeling voor spaarders. Daar is wel over gepraat, maar het gaat allemaal veel te traag. Er is nu wel gezamenlijk toezicht, maar een depositogarantieregeling is er niet." Er is nu toch een regeling hoe zwakke banken moeten worden gered? Is dat niet genoeg? "Nee, het is van het grootste belang dat ook spaarders onder een Europese garantie vallen. Anders kan geld blijven wegvloeien uit zwakke eurolanden naar de sterkere. En zo kan nog altijd het bankensysteem in een zwak land verder worden verzwakt. Dat drukt investeringen in die toch al zwakke landen. Op die manier heeft de eurozone een bouwwerk gemaakt dat tot divergentie (uiteenlopend) leidt. Terwijl er juist convergentie (samenkomen) nodig is. Het is een instabiel systeem." Is dat alles wat er moet gebeuren? Nee, "Overheden moeten nu geld lenen in een munteenheid die ze zelf niet controleren. Daarom moet staatsschuld op centraal niveau kunnen worden gefinancierd. Met euro-obligaties." Het Nederlandse kabinet ziet dat als het sluitstuk van de muntunie. Volgens u moet het juist nú gebeuren? "Inderdaad. Ook dit leidt tot divergentie. De zwakke landen betalen hogere rentes dan de sterke landen. Daardoor hebben ze minder ruimte voor investeringen. Hun economieën verzwakken daardoor verder. Het systeem leidt ertoe dat sterke landen sterker worden en zwakke landen zwakker." Maar ECB-president Mario Draghi heeft de rentes toch al behoorlijk omlaag gepraat? Ja, "zeker. Dat heeft geholpen. Maar na verloop van tijd krijg je vanzelf weer een keer onrust en dan lopen die rentepercentages vanzelf weer uit elkaar. Neem Griekenland. Dat heeft zijn schuld geherstructureerd en toch loopt de Griekse rente weer op." Op de vraag van Martin Visser of er nog een verdere politieke integratie nodig is, zegt hij "Ik noem dat een begrotingsunie. Dat is de derde hervorming van de muntunie die nodig is. Dat hoeft echt niet zo ver te gaan als in de VS. Duitsland vult zo'n begrotingsunie in als een zelfmoordpact: we gaan allemaal bezuinigen, alsof we met z'n allen van een rots springen. Ik bedoel er iets anders mee, bijvoorbeeld een gezamenlijke werkloosheidsverzekering. Als Californië zijn eigen werkloosheidsuitkeringen zou moeten betalen, zou het bij een grote crisis in enorme problemen komen. Je moet zo'n voorziening op centraal niveau regelen. Verder moet Europa economische convergentie stimuleren. Er zijn al solidariteitsfondsen voor nieuwe lidstaten, maar niet voor bestaande lidstaten die economische problemen ondervinden. Ook zou het budget van de Europese Investeringsbank moeten worden vergroot. Dat stimuleert investeringen en zo krijg je groei in plaats van louter bezuinigingen. Landen die achterlopen, zoals Portugal, moeten ook de ruimte krijgen om hun eigen industrie te bevorderen." Hoe dan? "Nu verhindert het verbod op staatssteun een land als Portugal om zijn industrie te helpen. Maar landen die achterlopen hebben die overheidshulp wel nodig." U schetst een muntunie die houdbaar kán zijn, maar nu vooral heel instabiel is. "Inderdaad. Instabiel." Maar al uw oplossingen liggen politiek heel gevoelig. Realiseert u zich dat wel? Veel kiezers willen geen verdere overdracht van bevoegdheden. "Natuurlijk ben ik me van die gevoeligheden bewust. Maar Europa heeft nu eenmaal besloten om verder te gaan dan de interne markt door een gezamenlijke munt te introduceren en een gezamenlijke financiële markt. Het is heel moeilijk om zo'n half afgebouwde constructie overeind te houden. De keus voor de muntunie is gemaakt. Dus: óf je komt erop terug en erkent dat het een fout was en gaat terug naar de tijd voor de euro. Ook goed, want de interne markt is al een belangrijke prestatie. Je hoeft niet per se ook nog een gezamenlijke munt te hebben. Óf je maakt dit project af. Doe dan op z'n minst dat wat nodig is om het houdbaar te maken. Voorkom dat de euro landen uit elkaar drijft. Nu zit de eurozone halverwege en dat is onhoudbaar. Veel gevoeligheden waar u het over heeft, zijn gebaseerd op misvattingen. Er bestaat het misverstand dat mijn voorstellen zouden leiden tot tomeloos slecht gedrag van de perifere landen. En dat dit de Duitse en Nederlandse belastingbetalers enorme sommen geld gaat kosten. Dat klopt niet. Het kost ze meer om in deze halfbakken muntunie te blijven. Je ziet dat zelfs Duitsland nu al een enorme prijs betaalt in de vorm van lage economische groei. Dat is geen verrassing, want als je handelspartners het slecht doen, wordt het voor jezelf heel moeilijk om het wél goed te doen." Als we geld aan Griekenland lenen is dat een concreet bedrag waarover politici en kiezers kunnen klagen. De economische prijs waar u over spreekt, is echter onzichtbaar. "Die is inderdaad minder transparant. Maar Duitsland heeft ook al een prijs betaald doordat de Griekse schuld is geherstructureerd. En ondertussen is de Griekse schuld als percentage van het bbp alleen maar toegenomen. Dat beleid is dus mislukt en het heeft Duitsland nog geld gekost ook. Het is echt een misvatting om te denken dat dit goedkoper is dan het vervolmaken van de muntunie. Volgens mij zijn er betere manieren om Duitse en Nederlandse belastingbetalers te beschermen dan nu gebeurt." Wat is de grootste fout in het Europese beleid geweest? Waren dat de bezuinigingen? "Ja, en als de muntunie niet wordt hervormd, is de schade van die bezuinigingen echt niet zomaar terug te draaien. In een muntunie ontbreekt de mogelijkheid om via devaluatie van je munt concurrerender te worden. Duitsland wil dat landen herstellen via zogeheten interne devaluatie. Dan word je maken door flink in de kosten te snijden, door arbeid goedkoper te maken. Maar dat heeft nog nooit gewerkt. Al die landen hebben schuld in euro's. Als de inkomens omlaag gaan, gaat de schuldenlast omhoog. Je lost dat niet op door die schuldenberg nog zwaarder te maken. Maar dat is precies het recept dat Duitsland voorschrijft." Veel beleidsmakers in Europa zien hun gelijk bevestigd in de groeicijfers van landen als Ierland, Portugal en Spanje. Juist deze landen doen het nu relatief goed. "De ambities en verwachtingen zijn zozeer verlaagd dat wat we voorheen zagen als een rapportcijfer 5,5 nu wordt beschouwd als een 10. Niemand kan toch zeggen dat het goed gaat in Spanje? Met een werkloosheid van 25% en een jeugdwerkloosheid van 50%. Als iemand dát een succes noemt, moet diegene zichzelf laten nakijken. Ik gebruik hiervoor vaker deze metafoor: als je van een rots afspringt en je raakt de grond en al je botten zijn gebroken, kun je natuurlijk zeggen dat je in ieder geval opgehouden bent met vallen. Dat noem ik geen overwinning." Wat moet de ECB nu doen? "De ECB is de enige instelling geweest die het nodige heeft kunnen doen, net zoals de Fed in de Verenigde Staten. Maar vergeet niet dat monetair beleid slechts een beperkt vermogen heeft om iets uit te halen. Ik moet zeggen dat de ECB meer heeft gedaan dan ik had verwacht." Dus het opkopen van staatsobligaties, quantitative easing (QE), is dat de oplossing voor de malaise in de eurozone? "Nee, nee, nee. Ook in de VS had QE enig effect, maar het was minuscuul. En er waren zeer grote risico's aan verbonden." Veel economen zeggen dat het verschil tussen het herstel in de VS en de malaise in de eurozone toe te schrijven is aan de Fed. Klopt dat dan niet? "Nee, dat is niet correct. Het grootste verschil is dat jullie, Europeanen, een veel grotere dosis bezuinigingen hebben gehad dan de VS. Wij hadden een beetje bezuinigingen, jullie heel erg veel. Daarnaast zijn jullie handen gebonden door de structuur van de eurozone. Dat heeft voor veel landen heel slecht uitgepakt. Een voorbeeld. Door de gezamenlijke financiële markt kon geld uit Spanje wegvloeien. Zo combineer je overheidsbezuinigingen met inkrimping van bankkredieten aan het midden- en kleinbedrijf. Dan heb je de factor publieke én private bezuinigingen. Wij hebben in de VS onze problemen met mkb-kredietverlening ook nog niet opgelost. We hebben onze bankproblemen opgelost, maar onze banken lenen nog altijd niet zoveel uit aan het mkb als voorheen om zo banen te creëren. Maar jullie hebben het nog veel slechter gedaan." Het is harde taal, die Stiglitz spreekt, maar wel heel herkenbaar. En nu maar hopen dat daar in Berlijn, den Haag, Luxemburg, Parijs, Rome, Frankfurt en Madrid iets mee gedaan gaat worden. Voor Nederland is het nu van het grootste belang dat Rutte, Dijssel en Kamp, het kabinet Rutte II, de gedogers en de volksvertegenwoorders in de Eerste en Tweede Kamer zelfreflectie gaan toepassen over de uitvoering van het door Brussel opgelegde beleid. Heeft de politiek dat kritiekloos uitgevoerd. 'Ze willen dat in Brussel, dus voeren we dat uit'. Daar weten ze wel hoe wij uit de crisis moeten komen, want Merkel heeft dat verordonneerd. En nu steeds duidelijker wordt dat Merkel de plank heeft misgeslagen en ook Duitsland daarmee wordt geconfronteerd is herbezinning nu een eerste vereiste.

Slotstand indices 7 november 2014/week 45: AEX 411,43; BEL 20 3144,59; CAC 40 4.189,89; DAX 30 9291,83; FTSE 100 6.567,24; SMI 8816,92; RTS (Rusland) 1007,68; DJIA 17473,93; Nasdaq 100 4160,505; Nikkei 16880,38; Hang Sen 23546,66; All Ords 5522,10; €/$ 1,2455; goud $1178,50, dat is €30.398,87 per kg, 3 maands Euribor 0,08%, 10 jarig Staat 0,96%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.