UPDATE08042017/371 Erdogan wacht nog steeds op excuses van Rutte

De persoon en het beleid van de Amerikaanse president, Donald Trump, met zijn twitter-beleid blijven de aandacht in de media vragen. Deze week was de Chinese president Xi op bezoek. Trump maakte van de gelegenheid gebruik harde taal te spreken over Noord-Korea en het aftreden van Assad af te dwingen. Een militair vliegveld in de buurt van Homs werd, als represaille voor een uitgevoerde gifgasaanval door het regime van Assad met 50 kruisraketten bestookt. Door wie de gruwelijke aanval met zenuwgas is uitgevoerd, waarbij ca 80 doden vielen, verschillen partijen van mening. De aanval schokte de hele wereld. Tegen het Amerikaanse volk zei Trump: “Er is geen twijfel over dat Syrië verboden chemische wapens heeft gebruikt, zich niet heeft gehouden aan de Chemische Wapens Conventie en de aanwijzingen van VN-Veiligheidsraad heeft genegeerd.” Maar er is geen keihard bewijs dat de Syrische luchtmacht achter de gifgasaanval zit. Het Syrische leger ontkent met klem dat het dinsdag een gifgasaanval heeft uitgevoerd in het noordwesten van Syrië. Het regeringsleger zegt dat het nooit giftige stoffen heeft gebruikt en nooit zal gebruiken. De Syriërs ontkennen niet dat er is gebombardeerd. Daarbij zou een depot met chemische wapens van rebellen zijn geraakt, waardoor volgens de Russen gassen als sarin zijn vrijgekomen. In het gebied zijn zo’n dertig verschillende rebellengroepen actief, allemaal met een eigen agenda. Vooral de aan Al Qaida gelieerde groepering Jabhat al-Nusra heeft het voor het zeggen in het noordwesten van Syrië. Er is niet bekend of die groepering ooit middelen als sarin heeft gebruikt. IS heeft wel restanten van zenuwgas in bezit, maar de kans is klein dat de terreurorganisatie die heeft ingezet. Er zouden maar twee landen boven Syrië vliegen: Rusland en Syrië. Die informatie is niet juist want de Belgen lieten weten dat hun luchtmacht daar voorlopig aan de grond blijft. Ook de Amerikanen zelf vliegen daar, daarover bestaat geen twijfel. Het wordt dan ook niet uitgesloten dat de Amerikaanse luchtmacht bij bombardementen bunkers heeft getroffen waarin chemische stoffen waren opgeslagen van een Syrische rebellengroep. Trump ontkent dat in alle toonaarden, maar zolang hard bewijs ontbreekt, blijft het een optie. Het wordt voor mogelijk gehouden dat Trump met dit beleid zijn Chinese partij duidelijk wil maken dat andere grootmachten zich aan zijn gezag dienen te onderwerpen. Een enge man, waarin wij vertrouwen moeten hebben?

De industrie in de eurolanden heeft in maart een sterkere groei laten zien dan een maand eerder. Dat blijkt uit definitieve cijfers van het Britse onderzoeksbureau Markit. De inkoopmanagersindex die de bedrijvigheid weerspiegelt, kwam voor deze maand uit op 56,2, tegen 55,4 in februari. Het cijfer komt overeen met een voorlopige raming van Markit. Een stand boven de 50 duidt op groei in de sector. De industrie in Groot-Brittannië liet in maart een iets minder sterke groei zien. De Britse index zakte naar 54,2, van 52,4 in februari. De groei van de omvangrijke Chinese industrie is in maart iets afgezwakt ten opzichte van februari. Dat blijkt uit cijfers die onderzoeksbureaus Markit en Caixin hebben gepubliceerd. De inkoopmanagersindex waarmee zij de activiteit meten ging vorige maand van 51,7 naar 51,2. De vergelijkbare index van de Chinese overheid liet voor maart juist een lichte stijging zien, van 51,6 naar 51,8. De cijfers van de overheid richten zich meer op de grote Chinese staatsbedrijven, terwijl Caixin en Markit zich meer richten op kleinere private ondernemingen.

De fusie van National Bank of Abu Dhabi en First Gulf Bank is afgelopen weekend afgerond, waardoor de grootste kredietverstrekker van de Verenigde Arabische Emiraten is ontstaan. De nieuwe bank gaat verder onder de naam First Abu Dhabi Bank en heeft bezittingen van meer dan $180 mrd. In juni vorig jaar werd bekend dat de twee banken in gesprek waren over een samengaan en in juli werd de fusie aangekondigd. Door te combineren moeten de banken beter de concurrentie aan kunnen gaan en beter opgewassen zijn tegen de lage olieprijzen. De grootste bank in de Golfregio is Qatar National Bank.

Voor het eerst sinds 2014 stijgen de prijzen harder dan de cao-lonen, meldt het CBS. Over het eerste kwartaal kwam de inflatie uit op 1,5%. De cao-lonen stegen met 1,4%. Minister Dijsselbloem en De Nederlandsche Bank riepen eerder al bedrijven op de lonen te verhogen. In 2016 werd de grootste loonstijging in jaren gemeten (1,9%), maar die zet dit jaar nog niet door. De stijging ligt nu tussen 0,5 en 1,6%.

Het is niet overal rozengeur en maneschijn in de detailhandel. Er is de laatste 9 jaar sprake van een verschuiving van fysieke winkels naar webstores. Er zijn winnaars en verliezers: CD/DVD’s (-68,1%), Fotografie (-41,6%), baby- en kinderkleding (-38%), computers en software (-36%), oryhopedische artikelen (+83,9%), zuivel, eieren en noten (+69,1%), warenhuizen (+56,5%), tatoeshops en telefonie (+37,3%). Maar ook modehuizen van goede naam en faam maken moeilijke tijden door. Zo heeft Ralph Lauren het licht uitgedaan in de prestigieuze vestiging op Fifth Avenue in New York vanwege de moeizame gang van zaken bij het modehuis. Het bedrijf liet weten ook in andere winkels de deur te gaan sluiten en het mes te zetten in het personeelsbestand. Ralph Lauren gaat onder meer gebukt onder dalende verkopen en winsten en wil jaarlijks de kosten met $140 miljoen terugdringen. De voormalige topman van het modehuis, Stefan Larsson, stapte eerder dit jaar op wegens een meningsverschil met oprichter en mode-icoon Ralph Lauren zelf.

Bondskanselier Angela Merkel werd op 17 maart jongstleden in het Witte Huis ontvangen door Donald Trump voor een kennismakingsgesprek. Op de agenda stonden onderwerpen als de onderlinge handel, veiligheid, IS, Rusland en het vluchtelingen vraagstuk. Maar de Amerikaanse president had nog een onaangename verrassing voor Merkel: een openstaande NAVO-rekening over de afgelopen 12 jaar. In Duitsland en bij de NAVO is daar verontwaardigd op gereageerd. Volgens afspraken moet elke NAVO-lidstaat 2% van het bnp aan defensie besteden. Trump heeft laten uitrekenen hoeveel Duitsland de afgelopen twaalf jaar te weinig heeft betaald en daar een flinke rente aan toegevoegd. Dat tezamen zou uitkomen op het gigantische bedrag van €345 miljard. Een anonieme Duitse minister noemde Trumps handelswijze “schandalig”. “De idee achter zo’n eis is de ander te intimideren, maar de bondskanselier bleef kalm en zal niet ingaan op dergelijke provocaties”. Merkel is niet van plan iets te doen met de rekening. President Trump provoceerde de bondskanselier met het ‘kaartje’ dat hij afgaf. De Duitse minister van Defensie Von der Leyen verwierp het idee dat Duitsland bij de VS of de NAVO in het krijt zou staan. “We hebben geen schulden bij de NAVO. Ons defensiebudget gaat ook naar vredesmissies van de VN, naar onze Europese missies en naar onze bijdrage aan de strijd tegen terrorisme”. The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) heeft uitgerekend hoe groot de achterstand is van Nederland met defensie-uitgaven in de periode 2002-2017 in relatie tot de binnen de NATO gemaakte afspraak daarover van 2% bbp. Het presenteren van een dergelijke rekening is niet heel serieus te nemen. Er bestaat geen contributieverplichting aan de NAVO en de norm van 2% is een politieke afspraak die juridisch niet bindend is. Maar toch, de VS wil dat de NATO-partners aan hun ‘verplichtingen’ voldoen zoals die binnen de NATO zijn afgesproken (en waarover nooit discussie is geweest). De achterliggende problematiek is wel reëel. De VS dringt al heel lang – ook onder Obama – erop aan dat Europa substantieel meer in zijn eigen veiligheid investeert. Het is evident dat Europa zonder de Amerikanen niet of nauwelijks in staat is om serieuze militaire operaties uit te voeren, ook niet aan de (onveilge) randen van hun eigen continent. Zowel Nederland als Duitsland horen dan nog eens bij de – in financiële termen – slechtst presterende landen, met defensiebegrotingen die niet alleen ver weg liggen van de NATO-norm, maar ook structureel onder het gemiddelde van de Europese NAVO-landen. Tegen deze achtergrond heeft HCSS, op verzoek van de NOS, uitgerekend wat de ‘achterstallige contributie’ van Nederland zou zijn. Sinds 1995 ligt de Nederlandse defensiebegroting onder de 2% norm. Volgens de rekenmethodiek van Trump is er sinds dat jaar € 72 mrd te weinig aan Defensie gespendeerd. Als, zoals Trump dat doet, 2002 als startjaar wordt genomen gaat het om €63 mrd. Nogmaals, zo’n berekening heeft weinig werkelijke betekenis. Tegelijk is het, gegeven de duidelijk verslechterde veiligheidssituatie aan de randen van Europa, wel degelijk een helder signaal hoe relatief weinig Nederland investeert in internationale veiligheid. Als we de Nederlandse defensiebegroting willen opkrikken naar het Europees gemiddelde (momenteel 1,46% bbp) dan moet er volgend jaar zo’n €2,5 mrd bij. Als het budget naar 2% wordt opgetrokken betekent dit een extra € 6,5 miljard per jaar. Daarmee zou onder meer ruimte worden gecreëerd voor nieuwe taken op het gebied van cybercrime. Onze maatschappij is steeds afhankelijker van het cyberdomein, maar tevens erg kwetsbaar. De krijgsmacht moet fors investeren om ook de cyberdimensie van conflicten aan te kunnen.

Dijssel heeft een moeilijke week achter de rug. Het begon opnieuw over zijn uitspraak ‘dat er eurolanden zijn die hun financiële middelen gebruiken ‘voor drank en vrouwen’ en als de schatkist leeg is vragen ze bij de Eurogroep om nieuw geld. Dat is in Zuid-Europa heel fout gevallen. Dijssel kwam met een reactie dat ‘ze hem niet goed begrepen hadden en dat zijn uitspraak zeker niet bedoeld was voor de armere Zuid-Europese landen. Opmerkelijk: hij bood geen excuses aan. De Portugese premier eiste daarop zijn aftreden als voorzitter van de Eurogroep. Daarna ging het Europees Parlement zich ermee bemoeien. Het EP had besloten Dijssel uit te nodigen in een plenaire zitting openheid van zaken te geven over het Griekse dossier. Zijn reactie was meedogenloos hard: ‘daarvoor kan ik in mijn agenda geen tijd vrijmaken. Dat werd in het EP aangemerkt als een belediging van de Europese volksvertegenwoordiging. De ‘weigering’ om te komen praten over Griekse crisis was de druppel die de emmer deed overlopen. Wat normaliter is voorbehouden aan dictators in verre landen en vijanden van de EU, was nu het lot van Eurogroepvoorzitter: een unanieme veroordeling door het Europees Parlement. De gerespecteerde Franse parlementariër Alain Lamassoure (christen-democraat) riep zelfs op Dijsselbloem tot persona non grata in alle parlementsgebouwen te verklaren. De parlementariërs zijn woedend dat Dijsselbloem weigert met hen in discussie te gaan over de Griekse crisis. ‘Schandalig’, zei Manfred Weber, leider van de Europese christen-democraten. ‘Onacceptabel’, riep Gianni Pittella, leider van de sociaal-democraten, ze lieten Dijsselbloem vallen als een baksteen. De Groenen, Verenigd Links, conservatief-rechts en extreem-rechts (PVV) uitten hun boosheid in soortgelijke bewoordingen. Conclusie: Dijsselbloem moet onmiddellijk opstappen als voorzitter van de Eurogroep. Parlementsvoorzitter Antonio Tajani verklaarde ‘trots’ hoe zijn parlement met vereende krachten Dijsselbloem door de grasmaaier trok. ‘Van iemand die grote offers vraagt van de Europese burger verwacht je dat hij verantwoording aflegt aan de vertegenwoordigers ervan’, aldus Tajani, die beloofde Dijsselbloem een gepeperde brief te sturen. De boosheid van het parlement komt niet alleen door het bedanken voor een debat over Griekenland. De parlementariërs zien hun kans schoon volop uit te halen naar het bezuinigingsbeleid van de lidstaten waarvan Dijsselbloem als Eurogroepvoorzitter het gezicht is geworden. Dat Dijsselbloem spijt heeft betuigd over die opmerking van ‘drank en vrouwen’ – ‘was niet zo bedoeld, Calvinistische directheid’ – mocht niet baten. Zijn excuus voor het afzien van een Griekenlanddebat (te volle agenda) evenmin. Het parlement ruikt en wil bloed.

Politieke druk op de ketel blijft vooralsnog uit. Het parlement heeft niets te zeggen over het aan- of aftreden van de Eurogroepvoorzitter, het zijn de ministers van Financiën die daarover beslissen. Maar die ministers zijn niet ongevoelig voor de politieke druk vanuit het parlement. Demissionair minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) vindt niet dat zijn positie zo beschadigd is dat hij zou moeten aftreden als voorzitter van de Eurogroep. “Dat is niet aan de orde.” Maar volgens de Eurogroepvoorzitter en De demissionair minister van Financiën liet weten dat hij niet naar het EP kon vanwege verplichtingen in de Tweede Kamer. “Dat heb ik ze keurig per brief laten weten. We gaan een nieuwe datum zoeken.” Ook heeft hij eerder al gezegd dat zijn uitspraken in de krant álle landen in de eurozone aangaan. De sociaaldemocraat vindt dan ook niet dat vanwege het afbrokkelend draagvlak in het EP hij de handdoek in de ring moet werpen, aangezien niet de volksvertegenwoordigers, maar de ministers van Financiën in de Eurogroep over zijn positie gaan. “Natuurlijk is het goed om een goede relatie te hebben met het parlement”, aldus Dijsselbloem. “Maar het draagvlak voor mij als persoon hangt alleen op de Eurogroep en de ministers in de Eurogroep. Ik heb er vele gesproken de afgelopen week en die steun is nog steeds zeer, zeer breed.” Dijssel wil niet ingaan op de vraag of er misschien ook politieke spelletjes ten grondslag liggen aan de onrust in het EP. Veel zuidelijke landen zien hem graag vertrekken en zullen alles aangrijpen om zijn positie te ondermijnen. “Dat zijn uw woorden”, reageert Dijssel. “Ik zou zoiets nooit zeggen.” Zijn termijn als Eurogroepvoorzitter loopt in ieder geval op 1 januari ten einde. Mocht de PvdA’er vanwege een nieuw kabinet eerder zijn functie als minister van Financiën in Nederland moeten neerleggen, is het aan de Eurogroep of ze hem de termijn laten afmaken. Zelf heeft Dijsselbloem aangegeven dat graag te willen. Maar was dat praktisch al een lastige kwestie, met de oorlogsverklaring van het Europees Parlement lijkt de kans daarop verkeken. Dijssel heeft eieren voor zijn geld gekozen en gaat op 27 april (Koningsdag in Nederland) debatteren in het Europees Parlement over het beleid dat hij/de Eurogroep/ trojka heeft gevoerd in het Griekenland dossier. In de brief daarover aan het Europarlement, staan woorden die klinken als ‘sorry’ maar het niet zijn. Zei hij twee weken geleden nog kribbig tegen een Europarlementariër dat hij zijn uitspraak niet hoefde voor te lezen want „de woorden kwamen uit deze mond”. Nu herhaalde Dijsselbloem zijn uitspraak zelf toch nog maar eens in zijn brief. Hij wilde geen link leggen met Zuid-Europese landen in de crisisjaren, schrijft hij. Marike Stellinga (NRC) stelt dat ze wel snapt wat de Zuid-Europeanen er wel in lezen. Niet dat hij racistisch, xenofoob en seksistisch wordt genoemd. Wel dat na jaren crisis de zin „Ik kan niet al mijn geld aan drank en vrouwen uitgeven om daarna om hulp te vragen” verkeerd valt. Zeker als die volgt vlak na de opmerking dat de Noord-Europese landen zich solidair hebben getoond met de crisislanden. De belerende toon vanuit Noord-Europa duurt nu wel heel erg lang. In Dijsselbloem komt alle ergernis samen: hij is een gezicht van de hulp met harde voorwaarden aan Griekenland, Portugal, Ierland en Spanje. Van een sociaal-democraat die volgens critici zijn ziel verkocht aan cijfers en regels, en de mensen vergat. Dat hier sprake is van politiek opportunisme gelooft mevrouw Stellinga (NRC) onmiddellijk, maar ik kan me voorstellen dat Zuid-Europeanen bij de hulp uit het Noorden soms getergd dachten: is dit nu solidariteit of is het een strafexpeditie? Ik kan me voorstellen dat het EP informatie wil hebben over de pijnpunten voor de Grieken, als veranderingen in het pensioen- en belastingstelsel, de energie- en arbeidsmarkt, privatiseringen en het begrotingsbeleid. De Griekse regering is van mening dat de grens van wat de Grieken nog op kunnen brengen, is overschreden. Premier Tsipras beschuldigt de geldschieters (EU, IMG en ECB) ervan een vals spel te spelen. “De trojka heeft tijdens de wedstrijd de doelpalen verplaatst”. Na een vergadering van de Eurogroep vrijdag liet Dijssel weten dat Griekenland en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) na anderhalf jaar onderhandelen een politiek akkoord hebben bereikt over voortzetting van het derde steunprogramma voor Griekenland. De Griekse regering en haar geldschieters hebben verdere afspraken gemaakt over onder meer hervorming van de arbeidsmarkt, bezuinigingen in de pensioenen en belastingverhogingen. Die maken de weg vrij voor het verstrekken van vers geld uit het Europese noodfonds ESM waarmee Athene over drie maanden €6 mrd schuld kan aflossen. De delegaties gaan nu terug naar Athene voor het afronden van de losse eindjes en het opstellen van een technisch akkoord. Daarna, waarschijnlijk ergens in mei, kan de Eurogroep dan het definitieve groene licht geven. De aanslag op de positie van Dijssel is waarschijnlijk binnen de Eurogroep hard aangekomen. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble komt met een reactie waarmee hij Dijssel ondersteund. Hij begrijpt weinig van de opwinding in Zuid-Europa over de ,,Schnaps und Frauen”-uitspraak. ,,Ik heb dat interview gelijk gelezen maar heb de gevoeligheid ervan niet zo ervaren, net zomin als alle andere Duitsers. Hij heeft nu genoeg verklaringen afgelegd en de zaak is klaar.” Ik vraag mij af of de steun voor Dijssel stand houdt binnen de Eurogroep. Veel speelruimte was er voor de Eurogroep niet. De €6 mrd aan aflossingen en rentebetaling hebben de Grieken niet dus als de EU dat geld niet op tafel gaat leggen, krijgen de geldschieters geen betaling uit Athene. Als de Eurogroep de Griekse schulden voor Athene niet houdbaar gaat maken doet het IMF niet langer mee. Dus zijn de afspraken van de Trojka versus de Grieken versoepeld. Een andere optie is er niet. Wolfgang Schäuble, de machtigste bewindsman binnen de Muntunie is vol lof over de Nederlandse demissionair minister. ,,Hij was groen toen hij begon. We wisten van tevoren niet of hij een goede voorzitter zou worden, maar we hebben er geen dag spijt van gehad. Ook nu heeft hij zich weer bewezen.” Hij doelde daarmee op het politieke akkoord dat afgelopen vrijdag in Malta,na anderhalf jaar onderhandelen werd bereikt over het Griekse steunprogramma. Ik denk dat we ervan moeten uitgaan dat Dijssel de Duitse en Nederlandse belangen optimaal heeft behartigd. Het naadje van de kous komt pas later.

Ook het volgende bericht gaat over het Ministerie van Financiën. Nederland heeft de Europese richtlijnen om belastingdeals met multinationals te melden bij andere betrokken Europese landen omzeild. De daarvoor verantwoordelijke staatssecretarissen Joop Wijn, CDA (2004), Frans Weekers, VVD (2011) en Eric Wiebes, VVD (2015) hebben ingestemd met het maken van omstreden belastingdeals met multinationals, zonder daarover andere Europese landen daarvan op de hoogte te stellen, schrijft het dagblad Trouw. Vanuit Europa lag er een akkoord om belastingdeals onderling te delen, alleen is die afspraak niet nageleefd door de lidstaten. Vermoedelijk heeft Nederland het toen ook geschonden met de informeel-kapitaalafspraken. Met deze deals kunnen bedrijven grote delen van hun winst onbelast laten. Daarmee benadeelt Nederland andere landen en in 1999 komt de regeling om die reden ook op een zwarte lijst in Europa. Nederland blijft dit soort deals gewoon doorsluiten om als vestigingsland interessant te blijven voor multinationals. In een notitie uit 2012 waarschuwen de ambtenaren, die deze deals behandelen dat Nederland bedrijven in staat stelt ‘als het ware internationaal een gat te trekken’. Er wordt een voorbeeld gegeven van een bedrijf dat in Nederland €500 mln winst boekt, maar door de belastingdeal maar €25 mln hoeft op te geven. Het restant van €475 mln wordt nergens belast. De verantwoordelijke bewindslieden wisten ervan maar de regeling werd niet aangepast. Dat is opmerkelijk, aangezien Nederland al in 2003 in Europa had beloofd informatie over deze deals te delen. De zaak wordt nog erger doordat aan buitenlandse bedrijven al vooraf toestemming werd gegeven voor de constructie, die bekend staat als de informeel-kapitaalafspraken, en vervolgens het thuisland van de betrokken bedrijven niet werd geïnformeerd over die teram. Het is de vraag of premier Rutte die dit fiscale beleid kende en instand hield, nog beschikbaar kan blijven als de volgende premier van het kabinet Rutte III. Er moet nu snel schoon schip gemaakt worden. Het onderwerp moet op de agenda komen te staan van het overleg onder leiding van mevrouw Edith Schippers over het politieke overleg van de VVD, het CDA, D66 en GL over een volgend kabinet.

Als we kijken naar het verloop van opgestapte VVD-bewindslieden in het kabinet Rutte II dan zie ik vier bewindspersonen en de voorzitter van de Tweede Kamer: Opstelten, Teeven, van der Steur, Weekers en mevrouw Miltenburg. Wat mij betreft zou Henk Kamp ook in dat rijtje thuishoren, als ik kijk naar de wijze waarop het Ministerie van Economische Zaken de belangen heeft verdedigd van Groningers, die schade hebben opgelopen van aardbevingen als gevolg van gaswinning. De Staat is de grootste win-partij gevolgd door de NAM. Nu een aantal citaten uit het aardgas-dossier. De overheid moet de aanpak van de problemen rondom de gaswinning in Groningen, waaronder de schadeafhandeling, in eigen hand nemen en de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) buiten dit proces laten. Dit concludeert De Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV). De OVV schrijft in een rapport dat de besluitvorming rond de problemen door de gaswinning in Groningen te gefragmenteerd is en dat de overheid het in eigen hand moet nemen. Eén organisatie zou volgens de OVV verantwoordelijk moeten worden gemaakt voor de afhandeling van de problemen in Groningen. “Er is geen ruimte voor de bemoeienis van de NAM”, laat de raad weten. “De aanpak die nu wordt gehanteerd, doet geen recht aan de omvang, urgentie en complexiteit van problemen in Groningen.” Hierbij noemt de raad met name de schadeafhandeling voor Groningers. “Bewoners worden nu door een veelheid aan regelingen geconfronteerd met een sterk bureaucratisch en juridisch ingericht proces.” De raad concludeert dit naar aanleiding van de aanbevelingen die het in 2015 deed na hun onderzoek rondom de besluitvorming rond de gaswinning in Groningen. De raad deed onderzoek naar de periode vanaf de ontdekking van het gasveld in 1959 tot 2014. De conclusies hiervan werden in 2015 gepubliceerd. Een van de belangrijkste conclusies in dat rapport was dat de veiligheid van de Groningers tot 2013 niet voorop stond bij de besluitvorming rondom het winnen van gas in hun provincie. De raad schreef dat voor de betrokken partijen, waaronder het ministerie van Economische Zaken, de NAM, Staatstoezicht op de Mijnen, Gasterra, Shell en ExxonMobil, maximale winning van gas voorop stond. In het rapport werden vijf aanbevelingen gedaan. Zo moesten de bij de gaswinning betrokken partijen volgens de Onderzoeksraad erkennen dat ze tot 2013 niet zorgvuldig zijn omgegaan met de veiligheid van burgers in Groningen. Ook moest vanaf 2015 de veiligheid van de inwoners een belangrijke rol spelen bij besluiten over gaswinning, vindt de raad. Een grotere rol voor de bewoners in de besluitvorming behoorde ook tot een van de aanbevelingen.”Wat er in Groningen gebeurt is een ramp in slow motion en een schandvlek op de Nederlandse industriële geschiedenis”, aldus het GL-kamerlid Van Tongeren. In februari is een motie aangenomen waarin vrijwel alle fracties in de Tweede Kamer onder andere schreven dat de gaswinning in Groningen verder moet worden verlaagd en dat de NAM uit het proces van schadeafhandeling moet worden gehaald. Dat proces heeft plaatsgevonden. 

Aan de Nationaal Coördinator Groningen, de heer Alders, wordt geschreven:

In het Meerjarenprogramma van de NCG is vastgelegd dat de NAM op afstand komt te staan en dat schadebeoordeling onafhankelijk moet plaatsvinden. Feitelijk is dat een belangrijke randvoorwaarde om te komen tot verhoging van maatschappelijk acceptatie. Het antwoord wordt (zoals in deze proef ook blijkt) niet gevonden in verdergaande technische inspanningen of het vergroten van de deskundigheid. Daarbij moeten de kostenverhouding tussen vaststelling en kosten voor schadeherstel in balans zijn, zeker in het licht van de omkering van bewijslast. De stap naar een onafhankelijke schadeafhandeling en een verbeterde methodiek is alleen haalbaar als er eerst ruimhartig wordt afgerekend met het verleden, als ruimhartig wordt gecompenseerd voor de schades die in de afgelopen jaren zijn gemeld. De ondertekenaars zijn zich er zeer van bewust dat dit pleidooi niet alleen kan gelden voor de schades in het zogenaamde ‘buitengebied’. De ruimhartige afrekening en compensatie moeten ook gelden voor de resterende schademeldingen in het ‘binnengebied’. Daarmee kunnen tevens hoge proceskosten worden voorkomen. Een schone lei, snel herstel van schades en onafhankelijke schadevaststelling voor (grotere) schades vormen essentiële stappen voor een nieuw begin. Alleen op die basis kan worden gestart met een bredere introductie van een andere en betere manier van het beoordelen en afhandelen van schade. Alleen dan leidt dit tot een eerste stap in het herstel van vertrouwen. Wij adviseren de stuurgroepen dan ook de NCG naar aanleiding van de uitgevoerde proef in deze lijn te adviseren en er bij de NCG op aan te dringen een nieuw schadeprotocol en een nieuwe methode van schadebepaling pas in te voeren als door NAM en de Staat aan onze randvoorwaarden wordt voldaan. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet immateriële schade gaan vergoeden aan slachtoffers van aardbevingsschade. Vanaf 31 maart 2017 trekt NAM zich terug uit het schadeproces. Met een schone lei treedt vanaf 1 juli 2017 een nieuw en onafhankelijk schadeprotocol en schadehandboek in werking. Vanaf dat moment oordeelt een onafhankelijke commissie over schades en schadebedragen. Kleine schades binnen het effectgebied van een beving worden in het nieuwe protocol direct hersteld zonder nader onderzoek. Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders: “Er is nu een fundamentele stap gezet op weg naar herstel van vertrouwen. De NAM gaat uit het systeem van schadeafhandeling, maar blijft aansprakelijk voor schade door bodembeweging als gevolg van gaswinning. Bovendien doet NAM een eenmalig aanbod aan bewoners met eenzijdig afgesloten en openstaande schademeldingen om met een schone lei te kunnen starten per 1 juli 2017.” Vorig jaar stemde het kabinet in met de verlaging van de gasproductie in Groningen voor de komende vijf jaar van 27 naar 24 miljard kuub per jaar. In hoeverre dat voldoende is om een einde te maken aan aardbevingen, zal de toekomst uitwijzen. De verantwoordelijke minister voor dit (wan)beleid is Henk Kamp. Hij heeft de belangen van de gedupeerden in Groningen op onvoldoende wijze behartigd. Hij krijgt daarvoor een dikke onvoldoende en het advies om als demissionair minister af te treden.

Hoewel de economische groei in de VS over het eerste kwartaal van 2017 waarschijnlijk is teruggevallen in vergelijking met de laatste drie maanden van het jaar zal de tijdelijke dip geen opmaat voor het gehele jaar zijn. Dat stelt Jeremy Lawson, hoofdeconoom bij Standard Life Investments. Volgens Lawson wordt de economische afkoeling over het eerste kwartaal in de hand gewerkt door tijdelijke factoren, zoals het weer en vertraging bij het uitkeren van belastingrestituties. Hij gaat er van uit dat de Amerikaanse economie snel weer vaart zal krijgen gelet op het blakend vertrouwen bij consumenten en over geheel 2017 zal toenemen met 2,3%. Verder zal de Amerikaanse centrale bank (Fed) zo goed als zeker een gematigde lijn bij het normaliseren van het monetaire beleid gaan volgen om een ongewenste daling van de economische activiteit te voorkomen, meent Lawson.

De Amerikaanse economie groeit langzamer door onzekerheid over het doorgaan van de economische plannen van president Donald Trump. Volgens topman Larry Fink van vermogensbeheerder BlackRock wachten consumenten en bedrijven eerst af of de beloofde belastingverlagingen doorgaan voordat zij meer geld gaan uitgeven. “Onze economie is aan het vertragen”, zei Fink op zakenzender CNBC. Volgens hem was de Amerikaanse economie in het afgelopen kwartaal mogelijk de traagste groeier in de G7, die naast de Verenigde Staten bestaat uit Canada, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Italië en Japan. De Amerikaanse economie wordt eveneens geraakt door een daling van het aantal toeristen. “Zij vrezen dat zij minder welkom zijn”, aldus Fink.

De inflatie in Nederland daalde in maart naar 1,1%. Dat meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In februari waren de prijzen van goederen en diensten voor de consument 1,8% hoger dan een jaar eerder. De inflatie daalde vooral door de prijsontwikkeling van kleding. In maart was de kleding door de uitverkoop ruim 4,5% goedkoper dan een jaar eerder, terwijl in de voorgaande maand de kleding op jaarbasis duurder was. Ook de prijsontwikkeling van benzine had een drukkend effect op de inflatie, aldus het statistiekbureau. Omdat de prijsontwikkeling van energie en voeding sterk fluctueert en de prijzen van alcohol en tabak vaak stijgen door belastingmaatregelen, wordt ook gekeken naar de inflatie exclusief deze productgroepen. De inflatie in maart volgens deze maatstaf daalde naar 0,6%. In februari was dat nog 1,3%. Op basis van de geharmoniseerde Europese meetmethode daalden de consumentenprijzen vorige maand, van 1,7% in februari tot 0,6% in maart. De inflatie in de eurozone daalde ook, van 2% naar 1,5%. De inflatie in Nederland is vanaf mei 2016 lager dan in de eurozone, aldus het CBS.

Mede op basis van deze ontwikkelingen is de Europese Centrale Bank (ECB) niet van plan af te wijken van zijn huidige koers. Dat betekent dat een eerste verhoging van de rentetarieven in de eurozone op zich laat wachten tot ruim na de afloop van het opkoopprogramma van de centrale bank: volgend voorjaar. Dat zegt ECB-president Mario Draghi in een toespraak in Frankfurt. De ECB hanteert al langer de verwachting dat de rente nog heel lang heel laag blijft, en zeker niet voor het einde van de opkoop van obligaties zal worden verhoogd. Het economische herstel en de oplopende inflatie in de eurozone voedden afgelopen tijd echter speculaties dat de centrale bank mogelijk van dit pad zou afwijken. Daarbij zou bijvoorbeeld de negatieve depositorente van de ECB al eerder worden verhoogd. Die negatieve rente speelt volgens Draghi echter een belangrijke rol in de verbetering van de financiële omstandigheden in de eurozone. De negatieve bijwerkingen blijven daarbij nog altijd beperkt, stelde hij. Een uitspraak die ik niet met hem deel, maar dat weten vaste lezers van dit blog al. In het vorige blog heb ik aandacht gewijd aan uitspraken van Klaas Knot over een vertraagde kanteling van het monetaire beleid.

Als overheden niet drastische stappen nemen om economische productiviteit te verhogen, zullen levensstandaarden wereldwijd in gevaar komen. Die waarschuwing komt van IMF-topvrouw Christine Lagarde. “De economische taart moet substantieel groeien zodat er voor iedereen grotere stukken overblijven.” Lagarde richtte zich tijdens een toespraak in Washington tot beleidsmakers wereldwijd. Ze deed hen concrete voorstellen over investeringen in onderwijs, toenemende internationale handel, het verkleinen van de bureaucratie en het stimuleren van research en development investeringen bij bedrijven. “Achteroverleunen en wachten tot kunstmatige intelligentie of andere technologie de productie gaat aanjagen is simpelweg geen optie.”

Volgens recent IMF-onderzoek houden drie factoren productiviteitsgroei tegen: afgenomen internationale handel, vergrijzing en de nog altijd diepe littekens die de financiële crisis achterliet. “We zijn tot de berekening gekomen dat als de crisis er niet was geweest het BBP van ontwikkelde economieën vijf% hoger zou liggen.” Als het uitblijven van die groei niet wordt gecompenseerd, brengt dat grote risico’s met zich mee die sociale stabiliteit en gelijkheid in gevaar brengen. “De motor van vooruitgang is vertraagd in de afgelopen jaren, met negatieve consequenties voor groei en inkomens als gevolg.” Haar pakket aan oplossingen is onvervalst liberaal. Naast een pleidooi voor investeren in onderwijs en het aanjagen van wetenschappelijk onderzoek, riep ze op tot meer internationale handel. “Ik ben ten stelligste overtuigd dat het verstevigen van handel tot groei zal leiden, onzekerheid zal wegnemen en productiviteit een boost zal geven.” Die woorden sprak ze uit op kleine afstand van waar Donald Trump sinds begin dit jaar zetelt als president van de Verenigde Staten. Hij pleit, samen met andere Westerse rechtspopulisten, voor protectionisme en het voorop zetten van eigen, nationale, belangen. Dat Lagarde zich nadrukkelijk tot beleidsmakers en politici richtte lijkt hier een antwoord op. “Ook wij weten dat technologische ontwikkelingen, handel en hervormingen hebben geleid tot baanverlies in krimpende sectoren”, zegt Lagarde. “Uiteraard is dit gebeurd bij laaggeschoolde arbeiders die buitensporig hebben geleden. Hen moeten we helpen met gerichte onderwijsprogramma’s, trainingen en baanstimulansen.” Eenzelfde pleidooi hield ze in de richting van landen die grote hoeveelheden migranten moeten absorberen. “Hen effectief integreren zal leiden tot een jongere en meer dynamische beroepspopulatie, met groei en productiviteit tot gevolg.” Waar Lagarde en Trump elkaar wellicht wel zullen vinden, is een roep om het mes te zetten in regelgeving die ondernemers remt. “Wij van het IMF geloven dat alle overheden meer moeten doen om de ondernemersgeest te bevrijden. Onnodige remmingen op onderlinge concurrentie zullen moeten worden opgeheven, net als onnodige bureaucratie.” Zolang dat gepaard gaat met grote onderwijsinvesteringen en hogere private investeringen in onderzoek, komt het volgens Lagarde wel goed. “Vandaag aanschouwen we de technologische revolutie. Dat belooft veel voor hogere productiviteit en betere levensstandaarden.” (bron: DFT)

De eerste aanvaring bij de Brexit onderhandelingen is deze week al duidelijk geworden. Het handelt om een strategisch belangrijke rots op het Spaanse schiereiland La linea de la Conception (Andalusië), groot 6,8 m2 aan de ingang van de Middellandse Zee. Gibraltar werd in 1704 tijdens de Spaanse Successieoorlog door een Engels-Nederlandse troepenmacht op Spanje veroverd. Het gebied werd vervolgens in 1713 onder de Vrede van Utrecht “voor altijd” overgedragen aan het Koninkrijk Groot-Brittannië. Gibraltar was en is nog steeds strategisch van groot beland voor de Royal Navy. De soevereiniteit van Gibraltar is een belangrijk twistpunt van de Brits-Spaanse relatie omdat Spanje stelt aanspraak kunnen maken op Gibraltar. Gibraltarezen verwierpen voorstellen voor Spaanse soevereiniteit bij referenda in 1967 en in 2002. Volgens de Gibraltarese grondwet van 2006 regelt Gibraltar zijn eigen zaken, hoewel sommige bevoegdheden, zoals defensie en buitenlandse zaken, de verantwoordelijkheid blijven van de regering van het Verenigd Koninkrijk. De Brexit kan een kantelpunt worden voor de soevereiniteit van Gibraltar. De kwestie is ontstaan toen Brussel liet weten dat als de relatie met Gibraltar aan de orde komt bij de Brexit-onderhandelingen, Spanje van de EU een vetorecht krijgt. Het lokte verhitte reacties uit. Op Gibraltar zelf, waar het overgrote deel van de inwoners bij Groot-Brittannië wil blijven horen, maar ook in Londen. May zou bereid zijn Gibraltar op dezelfde manier te verdedigen als haar voorgangster Margaret Thatcher in 1982 met de Falklandeilanden heeft gedaan, zei Michael Howard, de voormalige Conservatieve leider. Voorlopig wacht premier May rustig af, welke spelregels de EU-lidstaten later deze maand overeenkomen. Theresa May reageerde met een glimlach toen verslaggevers haar vroegen of Groot-Brittannië bereid was om Spanje de oorlog te verklaren vanwege Gibraltar. “We gaan met alle landen van de EU zitten en praten, inclusief Spanje, over de best mogelijke deal voor Groot-Brittannië en voor hen.” De Britse premier lijkt met haar reactie te willen tonen zich niet gek te laten maken door de rel in de afgelopen dagen rondom deze kwestie. De vergelijking met de Falklandoorlog verbaasde Alfonso Dastis, de Spaanse minister van buitenlandse zaken. “De Spaanse regering is een beetje verrast door de toon die uit Groot-Brittannië komt, een land dat bekendstaat om zijn kalmte.” Maar het is de vraag hoe oprecht zijn verbazing is. De status van Gibraltar, die al 300 jaar in Britse handen is, wordt ineens een gevoelige kwestie, door de Brexit-onderhandelingen. Dat weet Dastis uiteraard ook. Door in Brussel te lobbyen om Gibraltar expliciet op de Brexit-agenda op te nemen, hoopt Madrid wellicht zijn belangen rond de Britse enclave te verstevigen.

De relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie is nooit een liefdesaffaire geweest, en zeker niet een met een wilde passie. ,,Misschien mocht het gewoon niet zo zijn. Wij moeten de brexit aangrijpen om het Europese project nieuw leven in te blazen.” Dat zei de liberale leider en brexit-onderhandelaar voor het Europees Parlement Guy Verhofstadt in Straatsburg. Het parlement heeft over een resolutie gestemd waarin hij de voorwaarden van het parlement heeft vastgelegd om in te kunnen stemmen met de scheiding. De rechten van EU-burgers in Groot-Brittannië en omgekeerd zijn prioriteit. De scheiding moet ruim voor de Europese verkiezingen in mei 2019 van kracht worden. Volgens Nigel Farage, voorman van de UK Independence Party (UKIP), houdt de EU zijn land ,,in gijzeling.” ,,U vraagt ons 52 miljard pond te betalen. Misschien moet u ons juist een bod doen. Wij zijn onder meer aandeelhouders in dit gebouw.”

Het Europees Parlement heeft deze week gekozen voor een harde lijn en strenge voorwaarden voor het uittreden van Engeland uit de Europese Unie. Of het verstandig is reeds voor de aanvang van de onderhandelingen over de Brexit dreigementen niet te schuwen, lijkt mij een onderschatting van de tegenspeler van de EU. Dat de positie van de onderhandelaars namens de EU rekening rekening moet houden met de wensen/eisen/belangen van de 27 nationale parlementen maakt het bereiken van consensus over het uittredingsproces moeizaam. Het is weliswaar de plicht van de overblijvende 27 EU-lidstaten om eendrachtig op te treden in de verdediging van de belangen en de integriteit van de EU. Ik denk dan met name aan de interne handel, de aanpak van (crime)criminaliteit, veiligheid en het vluchtelingen dossier. Het zou in strijd met het EU-recht voor de Engelsen zijn om, vooruitlopend op zijn terugtrekking, onderhandelingen te starten over handelsakkoorden met individuele EU-lidstaten (benoemd als derden landen). Pas als de Engelsen de voorwaarden over de uittreding van de Europese Unie hebben geaccepteerd, valt er te praten over ‘voortgaande overgangsregelingen op basis van het beoogde raamwerk’. Het gaat over het lot van ongeveer drie miljoen mensen, over het betalen van een financiële eindafrekening van > €50 mrd en over het uitblijven van een handelsakkoord. Op 29 april bepalen de 27 regeringsleiders de onderhandelingsstrategie.

In het blog van 1 april jongstleden, het was geen 1-april-grap, schreef ik over activiteiten van de FIOD met betrekking tot het achterhalen van zogenaamd grijs dan wel zwart geld bij Nederlandse spaarders. Het is een wereldwijde actie, die gaat over 55.000 klanten van de Credit Suisse, waaronder 3.800 Nederlanders. Credit Suisse reageert met een advertentie waarin ze schrijven dat ‘CS een strikt zero tolerance beleid hanteert en daarmee wil vaststellen dat ze zaken doen met klanten die hun belastingen hebben betaald en duidelijkheid verschaft over hun activa.’. ‘Wij houden ons strikt aan alle geldende wetten, regels en voorschriften in de markten waar wij actief zijn’. ‘Vanaf 2011 voerden we een grote herziening door van onze Europese activiteiten en vroegen onze klanten om bewijs te leveren van de naleving van de belastingwetgeving ter zake’. ‘In Nederland zijn we begonnen in 2014 met de uitvoering van de vrijwillige belasting openbaarmaking en de uitvoering hiervan in 2015 en het vertrek van non-compliant clients’.

Nederlanderse zwartspaarders met een creditcard van American Express moeten zich zorgen maken. De Amerikaanse autoriteiten hebben een verzoek van de Nederlandse Belastingdienst ingewilligd waardoor creditcardmaatschappij American Express verplicht wordt informatie met de Nederlandse fiscus te gaan delen.

De gevolgen van het monetaire beleid van de ECB heeft geleid tot extreem lage rentetarieven, waardoor niet alleen spaarders en verzekeraars worden getroffen maar ook de pensioenfondsen. Dat is niet het gevolg van slecht renderende rendementen, maar met het rentebeleid van de ECB/DNB. En wie worden daar het slachtoffer van? De deelnemers van de pensioenfondsen. Laat ik duidelijk zijn: zij zijn het slachtoffer van dit beleid. Het gevolg is dat pensioenfondsen niet langer kunnen garanderen dat opgebouwde pensioenreserves aan het einde van het werkzame leven tot de verwachte pensioenuitkeringen. Het kabinet Rutte II wist niet hoe het verder moet met de pensioenopbouw. De SER heeft heel lang nagedacht en adviseert nu de regering dat ‘iedereen een eigen pensioenspaarpot’ krijgt en pas zekerheid krijgt over de hoogte van de uitkering als de pensioendatum in zicht is, afhankelijk van een positief of negatief beleggingsresultaat. Wat hier staat is dat werknemers 40 jaar maandelijks pensioenpremie moeten betalen maar dat ze geen enkele zekerheid krijgen of ze ooit van de opgebouwde pensioenreserve iets terugzien. Alhoewel er een enorme know-how aanwezig is bij de pensioenfondsen stelt de SER voor dat de pensioenpremies straks niet meer verdwijnen in een collectieve kas, zoals nu het geval is, maar dat iedere werknemer zijn eigen pensioenpot, in de vorm van een individuele pensioenrekening, die de deelnemer zelf moet gaan opbouwen en moet gaan beleggen. De vraag of deelnemers over voldoende kennis van zaken hebben om die verantwoordelijkheid te dragen, beantwoordt de SER niet. Dat zijn uitgangspunten voor een nieuw pensioenstelsel in een vertrouwelijk conceptadvies van de Sociaal-Economische Raad (SER. Het kabinet-Rutte II vroeg de SER drie jaar geleden om een advies. Wat de SER betreft beloven pensioenfondsen een stuk minder over hun opbrengsten en moet het voor iedereen makkelijker worden om te zien welk bedrag hij opzij zet. Dit is een voorstel wat voor 15% van de deelnemers geschikt is, maar voor de 85% die financieel/economisch niet voldoende geschoold zijn, wordt dit het einde van een periode van het collectieve pensioen. En zegt de SER het komt allemaal omdat de vergrijzing het huidige systeem te duur maakt. De werkelijke reden is dat de neo-liberale fundamenten van ons bestel een instabiel financieel systeem instand houden.

Het hoofd van de Chinese toezichthouder op de verzekeringssector wordt verdacht van corruptie. Chinese autoriteiten hebben een onderzoek naar hem ingesteld omdat hij ernstige overtredingen zou hebben begaan. Details over het onderzoek naar Xiang Junbo werden niet gemeld. Geruchten over een onderzoek naar zijn handel en wandel deden al langer de ronde, zeker nadat hij eerder dit jaar enkele weken lang niet in het openbaar werd gezien. De aantijgingen tegen Xiang hoeven niet te maken te hebben met de verzekeringssector. Voordat hij in 2011 de leiding kreeg bij de toezichthouder was hij topman van de op twee na grootste bank van China.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices dd 7 april 2017; week 13: AEX 518,70; BEL 20 3.819,44; CAC-40 5135,28; DAX 30 12.225,06; FTSE 100 7349,37; SMI 8640,91; RTS (Rusland) 1113,45; DJIA 20656,10; NY-Nasdaq 100 5.418,369; Nikkei 225 18.664,63; Hang Seng 24.254,40; All Ords 5902,60; SSEC 3286,616; €/$ 1,059; goud $1253,80; dat is €38.016,93 per kg, 3 maands Euribor -0,33% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,465%; 10 jaar VS 2,316%. 10 jaar Duitse Staat 0,225%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,209.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.