UPDATE07122013/199 Heeft de € nog een toekomst?

Harald Benink (lid Sustainable Finance Lab, hoogleraar Banking and Finance aan de Universiteit Tilburg) en Arjo Klamer (lid Sustainable Finance Lab, hoogleraar Economie van de Kunst en Cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) gaven deze week in de RodeHoed elk hun visie op de houdbaarheid van de euro en de vergaande stappen die daarvoor nodig zijn. Over de politieke wenselijkheid en haalbaarheid ervan oordeelden de politiek leiders Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Emile Roemer (SP). De bijeenkomst wordt gemodereerd door Rens van Tilburg (lid Sustainable Finance Lab). Het thema was 'hoe duurzaam is de euro?' Arjo Klamer verdedigde het standpunt dat de overlevingskans van de euro nauwelijks nog aanwezig is. Hij betwijfelt of de komende stresstests voor het Europese bankwezen geen onoverkomelijke barrières opwerpen voor de herkapitalisatie van de 'te zwakke' banken. Verder is er onvoldoende solidariteit binnen de Muntunie om de nodige fondsen bijeen te brengen om de zwakke economieën te kunnen laten overleven. De handelsbalansen in het eurogebied zijn onevenwichtig waardoor de zwakke landen niet uit de misère kunnen komen. Als de euro op enig moment wordt getroffen door een gebrek aan vertrouwen ontstaat er een heel onzekere situatie die kan resulteren in chaos. Een splitsing van de euro in een neuro en zeuro? Nee, dat zou voor ons een enorm vermogensverlies opleveren voor institutionele beleggers met belangen in het zeuro-gebied met als gevolg kapitaalvernietiging onder meer door forse dalingen van de dekkingsgraad bij pensioenfondsen. Met alle gevolgen vandien voor de pensioenuitkeringen. Een andere optie is 'terug naar de nationale valuta's'. Het behoort tot de mogelijkheden maar het is wel een stap terug en de vraag 'wat er, zonder Muntunie, van Europa overblijft en wat er met de ECB gaat gebeuren en met de vorderingen en schulden in euro's binnen de Europese Hulpfondsen'. Voor de laatste optie: een overstap naar een mandje met meerdere valuta's (China, India, Japan, Brazilië, het VK, de VS, Duitsland) is het m.i. nog veel te vroeg. Harald Benink verdedigde het standpunt dat de euro niet mag en niet moet omvallen. De euro is opgezet als een politiek product en moet ook door de politiek overeind worden gehouden. Daar is ook iets voor te zeggen. Maar dat vraagt om een grote mate van solidariteit op politiek en monetair terrein. Benink stelt wel dat het bankwezen voor de uitvoering van de stresstests door de ECB geherkapitaliseerd moeten worden. Het geld dat daarvoor nodig is, stel €500 mrd, moet nog wel even uit de hoge hoed worden getoverd. Nederland en Duitsland willen de gelden die daarvoor nodig zijn ophalen bij de aandeelhouders en houders van achtergestelde leningen bij de zwakke banken en de zwakke landen. Zuid-Europa plus Frankrijk willen dat de belastingbetalers van de rijkere eurolanden, Nederland, Duitsland, Finland, Oostenrijk, daarvoor moeten worden aangesproken. Daar komt bij dat de Frans-Duitse as weer tot leven moet worden gewekt. Frankrijk is momenteel 'de zieke man van Europa'. Sarkozy en Hollande zijn er niet in geslaagd de hoognodige hervormingen ter hand te nemen. De nieuwe Duitse coalitie van CDU/CSU/SDP stelt wel dat ze Europa en de euro zullen steunen, maar in het verleden betekende dat dat landen met problemen eerst hun economie sterker moeten maken. Hollande heeft bij zijn eerste bezoek aan Berlijn te horen gekregen dat Merkel op dat moment niet bereid was Frankrijk de helpende hand toe te steken. Duitsland heeft met de hereniging van West met Oost-Duitsland leergeld betaald over de prijs die daarvoor is betaald en tot op de dag van vandaag nog wordt betaald, als gevolg van economische achterstanden in de Oost-Duitse deelstaten. We hebben gezien hoe Merkel de Grieken behandeld heeft. Daarover later meer. Wel is het duidelijk dat Frankrijk een groot probleem vormt voor Europa: Hollande moet de overheidsuitgaven terugdringen, de belastingen verlagen en veel verder gaan dan de huidige minieme hervormingen van de arbeidsmarkt. Zonder een gezonde Frans-Duitse as komt Europa er niet bovenop, De twee politieke kopstukken die aan het debat deelnamen, Buma en Roemer, wisten weinig toe te voegen aan de op tafel gelegde onderbouwingen. Buma is voor behoud van de euro maar is niet bereid mee te werken aan de oprichting van een transitie-fonds, wat voor Klamer een must is, om zwakke economieën te ondersteunen. Hij beargumenteerde dat met de uitspraak dat er genoeg geld naar Griekenland is gegaan. Daar werd hij van repliek gediend door Roemer. Ik heb hier 2 jaar geleden al eens over geschreven, dat weerhoudt mij niet het opnieuw op tafel te leggen. Bij de oprichting van de Muntunie is de afspraak gemaakt dat 'we nu vrienden zijn 'in voor- en tegenspoed'. Wij, de rijkere eurolanden, zullen jullie, de armere eurolanden, begeleiden naar ons welvaartsniveau. Zoals we nu weten is dat rampzalig afgelopen. De banken zijn erin gestonken en de zwakkere eurolanden zijn tot op het bot uitgekleed. In de week van 11 januari 2010 werd bekend dat Griekenland met grote schulden kampte. Daarop verklaarde de toenmalig president van de ECB, Jean-Claude Trichet Griekenland geen voorkeursbehandeling te zullen geven. 70% van de Duitsers wilde geen geld naar Griekenland sturen. Toch liep dat heel anders. Merkel en de EU kwamen er snel achter dat de voornamelijk Franse en Duitse banken tot in hun nek vol zaten met Grieks staatspapier en, als er niets zou gebeuren, er grote problemen in het bankenland zouden ontstaan. Onder aanvoering van Merkel is toen, achter gesloten deuren, besloten dat de banken zouden worden terugbetaald en de belastingbetalers uit de eurolanden die schulden zouden overnemen. Voor Griekenland betekende dat geen tot nauwelijks verlichting: de schuldeisende partijen werden verschoven van Europese banken naar de overheden van de eurolanden. Aan de hoogte van de schuld veranderde niets. De trojka (EC, ECB, IMF) werd opgedragen erop toe te zien dat de Grieken de aan hen opgelegde hervormingen en bezuinigingen uitvoerden. Wat er had moeten gebeuren was dat er subsidies naar de Grieken hadden moeten gaan om de economie weer op te kunnen starten. De realiteit is dat het land in diepe armoede raakte, door de zware bezuinigingen, die gepaard gingen met een extreme werkeloosheid van >25%. Verder probeerden, onder meer het Duitse bedrijfsleven, Griekse ondernemingen over te nemen voor een appel en een ei. Waar dat mogelijk was werd het land leeggeroofd. Als de Grieken even niet opletten wordt het land een slavenstaat. Dat Buma nu zegt dat we de Grieken al maximaal geholpen hebben is ver beneden de werkelijkheid. Roemer diende hem van repliek: het tegendeel is waar. Wij hebben de Grieken in diepe ellende gestort. Ja, ik bestrijd niet dat de Grieken veel te hoge schulden zijn aangegaan, waarvoor onze banken in de rij stonden het geld te fourneren. Ze zitten nu met een schuld van 175% bbp. De geldschieters schijnen het er over eens te zijn dat door kwijtschelding dat bedrag terug moet naar 120% bbp. Ja, zeg ik dan, maar dan moeten wij de Grieken wel in de gelegenheid stellen een concurrerende positie te verkrijgen voor hun export. Roemer kreeg instemmende knikjes en een applausje uit het publiek. De hele discussie overziend blijft de 'zwarte piet' bij de politiek liggen. Die hebben tot dusverre slechts, met het onnodige dralen, achter de feiten aangelopen. Het wordt hoog tijd dat er statements worden gemaakt over welke politieke status de Muntunie gaat ondersteunen. De bal ligt in Brussel, Parijs en Berlijn en ……. in Frankfurt.

De RABO heeft besloten zijn Ledencertificaten naar de beurs te brengen. De Libor-affaire en de handelwijze bij de naturalisatie van SNS bank en eerder al bij banken op Cyprus heeft leden wakker geschud, waardoor een groot aanbod in ledencertificaten ad €25 is ontstaan. Alleen al in november werd voor €1 mrd aangeboden. Tot dusverre heeft de Rabobank tegen de nominale waarde ingekocht. De verhandelbaarheid van de certificaten (achtergestelde leningen) werd tot dusverre verzorgd door de RABO zelf, die voor eigen rekening inkocht. De RABO heeft overeenstemming bereikt met grote beleggers om deze certificaten over te nemen. De minimum rente wordt verhoogd van 5,2% naar 6,5%. De terugkoopgarantie tegen pari vervalt, vraag en aanbod op de beurs gaan de waarde bepalen. Het voorbehoud dat de betaling van de rente kan worden opgeschort bij problemen bij de Rabobank, blijft bestaan. Er zou momenteel nog €4,9 mrd uitstaan onder de leden. Dat bedrag behoort dus tot het risicodragend vermogen van de bank. De verhoging van de minimale rente zegt iets over het risicoprofiel dat beleggers op dit moment hanteren. De vraag is hoe groot de imagoschade is als gevolg van het feit dat klanten/leden hun belang in de coöperatie met 30% hebben teruggebracht. Ik heb nog wel een vraag waar ik geen antwoord op heb kunnen vinden. Er gaan, per 1 januari a.s. 2 soorten certificaten ontstaan: de ledencertificaten met een minimale rentevergoeding van 5,2% en nieuwe certificaten voor beleggers met een minimale rentevergoeding van 6,5%. De vraag is natuurlijk 'worden de ledencertificaten nu ook opgewaardeerd naar 6,5%'? Als dat niet het geval is zullen deze maand nog veel leden hun certificaten te koop aanbieden tegen de nominale waarde van €25.

Er waren vorig jaar zeker 1.200.000 armen in Nederland en hun aantal zal dit jaar verder stijgen, als gevolg van de stijgende werkeloosheid en de afkalvende koopkracht. De formules die worden gehanteerd door het CBS en SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) bij het begrip armoede zijn niet gelijkluidend. Daardoor leven er bij het CBS 1,33 miljoen (8,4%) bewoners in armoede en bij het SCP 1,2 miljoen (7,6%). Vorig jaar groeide het aantal met 177.000 dan wel 152.000 mensen. Ongeveer 1/3 van alle armen zijn minderjarig: dat zijn dan 384.000 kinderen. De gemeenten met de hoogste armoede zijn Amsterdam (15,4%), Rotterdam (14,9%), Vaals (13,7%) en Leeuwarden (12,6%). Van de 813.000 volwassen armen is 10% >65 jaar, 60% is autochtoon, 31% krijgt een uitkering, 20% zijn zzp'ers/zelfstandigen en 43% werkt. Als armoedegrens wordt globaal gezien berekend voor: singles €1000 per maand, een stel €1400, stel met 2 kids €1900 en single met 2 kids €1530. Dat het neoliberale beleid van dit kabinet, dat wordt gesteund door de VVD en de PvdA, steeds meer mensen in financiële problemen brengt blijkt uit een bericht uit de Telegraaf dat honderdduizenden verzekerden grote moeite hebben om het verplichte eigen risico van hun zorgverzekering, dit jaar €350 per persoon, te betalen. Dagelijks melden honderden mensen zich aan voor een betalingsregeling. Zo telt Menzis maandelijks ongeveer 8000 uitstel vragende verzekerden. Bij VGZ hebben al ruim 300.000 klanten een betalingsregeling getroffen. Bij CZ is het aantal mensen met betaalproblemen verdrievoudigd, naar dit jaar al 120.000. In 2012 telden de zorgverzekeraars bijna 280.000 wanbetalers. Dat is een stijging van >10% ten opzichte van 2010. Van mensen met een bijstandsuitkering betaalt 1:9 zijn/haar zorgpremie niet. De verwachting is dat het aantal verzekerden met achterstand in de betaling dit jaar de 300.000 zal overschrijden. Ziekenhuizen, huisartsen en apotheken merken dat mensen minder gebruik maken van de zorg. Het betalen van het eigen risico blijkt in veel gevallen voor verzekerden toch lastig te zijn''. Volgens een budgetvoorlichter van het Nibud grijpen bedrijven steeds sneller in als consumenten niet betalen. ,,De druk op de consument ligt daardoor erg hoog, ook al omdat de crisis nog steeds voortduurt. De belangrijkste zaken, zoals gas, licht en water, gaan voor. Daarna komt de rest als daar nog geld voor is''.

Draghi kwam deze week met de uitspraak dat de inflatie en de rente in de eurozone voor een langere tijd laag blijven. Hij schat de inflatie voor dit jaar op 1,4% en voor volgend jaar op 1,1%. Zelfs in 2015 trekt de inflatie (1,3%) nauwelijks aan naar het gewenste niveau van 2%. In Nederland bedroeg de inflatie in november 1,5%. De inflatie volgens de Europees geharmoniseerde methode (HICP) daalde in Nederland naar 1,2%. Dat is slecht nieuws om een drietal redenen: op de eerste plaats blijft het deflatiespook rondwaren met alle gevolgen die dat kan hebben voor de economische groei; op de tweede plaats kan op enig moment de ECB besluiten de huidige rente van 0,25% nog verder te verlagen met alle mogelijke gevolgen voor het vertrouwen van spaarders, beleggers en de financiële markten in de euro en op de derde plaats betekent deze aanname van Draghi dat het producenten- en consumentenvertrouwen in de komende jaren – nog – niet zal terugkeren met als gevolg dat de werkeloosheid hoog blijft. Ik blijf me uitermate kritisch opstellen over het monetaire beleid van de ECB. Geld in de markt blijven pompen waar geen behoefte aan is leidt tot almaar hogere koersen op de financiële markten. Daar ontstaan zeepbellen die op enig moment, door de kracht van het buitengebeuren, imploderen. De gevolgen daarvan, een crash, kennen we: kapitaalvernietiging.

Het is maar een klein berichtje maar in november is de omzet in de supermarkten, voor het eerst dit jaar, afgenomen en wel met 0,6%. Hoewel het sombere economische tij langzaam lijkt te keren gesteund door de aantrekkende export, hebben Nederlanders met pakjesavond de teugels nog steeds niet laten vieren. Het Sinterklaasfeest is in Nederland nog steeds populair. Bijna tweederde van de bevolking doet mee aan de viering van de goedheiligman. Nederlanders hebben het geld niet laten rollen. De hoop van de middenstand is nu gericht op de Kerstman. Hier en daar vallen zware klappen in het MKB. DFT: De Nederlandse detailhandel blijft flink last houden van de economische crisis. In de maanden juli tot en met september moesten 245 winkels hun deuren sluiten en dat is het hoogste aantal faillissementen in een kwartaal sinds 1993. In de eerste negen maanden van dit jaar gingen 670 winkels failliet. De omzet van de detailhandel ging in het afgelopen kwartaal met 2% omlaag ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vooral non-foodwinkels moesten er aan geloven, omdat consumenten steeds vaker de hand op de knip houden. Met het beleid van dit kabinet is dit een logische reactie. Rutte moet stoppen met de bezuinigingen en gaan hervormen. Dat kost ook geld maar het levert op termijn rendement op. Het is te hopen dat senator Adri Duivesteijn een einde maakt aan dit neo-liberale/sociaal-democratische kabinet. Samsom verloochent de idealen van zijn partij. Dat is 'vreselijk' voor de PvdA en voor Nederland

De Amerikaanse econoom Robert Shiller, dit jaar onderscheiden met de Nobelprijs voor Economie, waarschuwt voor een ,,financiële zeepbel'' door de scherpe koersstijgingen op de aandelenmarkten in met name de Verenigde Staten. ,,Ik wil nog geen alarm slaan'', zegt Shiller. ,,Maar in veel landen liggen de beurskoersen op een hoog niveau, en ook op de vastgoedmarkt in Brazilië zijn de prijzen sterk gestegen. Dat zou verkeerd kunnen aflopen''. ,,Ik ben het meest bezorgd over de hausse op de Amerikaanse aandelenmarkt'', aldus Shiller. ,,Ook omdat onze economie nog steeds zwak en kwetsbaar is.'' Vooral aandelen in de technologie- en de financiële sector zijn overgewaardeerd, meent hij. Günter Hannich reageert op de uitspraken van Robert Shiller: In den letzten Tagen hat es an den Börsen heftig gezittert. Teilweise mehr als 100 Punkte Tagesverlust. Ich weiß nicht, ob dies nun der Beginn des Absturzes ist – aber es könnte durchaus sein. Denn dass der nächste Crash kommt, dürfte feststehen. Der Nobelpreisträger ist nicht der Einzige, der den nächsten Crash kommen sieht. Die Stimmen mehren sich, die Schlimmes befürchten. Hier nur zwei weitere warnende Stimmen:

„Das könnte böse enden“, zitiert das Nachrichtenmagazin „Spiegel“ in dieser Woche den Nobelpreisträger Robert Shiller mit Blick auf die aufgeblasenen Aktienmärkte. „Bisher verlief das Muster am Aktienmarkt so: Es ging aufwärts bis 2000, dann kam der Absturz. 2004 ging es wieder nach oben, 2007 folgte der nächste Einbruch. Seit 2009 geht es wieder nach oben; man könnte also versucht sein zu sagen, dass es wieder krachen wird.“

In einem Artikel für CNBC schreibt Thomas Kee, Chef der Investment-Firma „Stock Traders Daily“: „Wenn Sie also in den Dow investieren, gehen Sie sicher, dass Sie wissen, was sie tun.“ Der Aktienexperte warnt vor einer massiven Überbewertung der US-Börse – mit einer aufschlussreichen Zahl: Nach dem Dow Industrial Average hätten die hinter den Aktien stehenden Unternehmen in 2013 nur eine Ertragssteigerung von durchschnittlich 2,61 % erzielt. Gleichzeitig sind die Aktienkurse um 22% gestiegen. Für solche Entwicklungen gibt es ein Wort: Blase

Der Informationsdienst Business Insider liefert ebenfalls erschreckende Zahlen: Die Aktienkäufe auf Kredit haben das Niveau erreicht, das zuletzt kurz vor Platzen der Dotcom-Blase im Jahr 2000 und kurz vor der Finanzkrise 2007 erreicht wurde! Bei rund 413 Milliarde Dollar liegt das Volumen dieser Aktienkäufe auf Kredit. Diese kreditfinanzierten Aktienkäufe sind so gefährlich, weil sie zu schnellen Panikverkäufen führen. Wer Aktien auf Pump gekauft hat, muss besonders schnell verkaufen, um sicherzustelle, dass er den Kredit zurückzahlen kann. Das führt zu den gefürchteten Kettenreaktionen mit dramatischen Kursverlusten innerhalb weniger Stunden.

Ik heb al meerdere keren aandacht gevraagd voor uitspraken van politieke, economisch/financiele en monetaire autoriteiten en instellingen over prognoses en aannames van 'onzekere' feiten. Natuurlijk wil iedereen dat 'morgen' de crisis voorbij is, wil iedereen dat de twijfels van de consumenten zijn weggenomen, dat onze economie de weg omhoog weer inslaat, maar de realiteit is anders. De cijfers over de Amerikaanse economie over het 3e kwartaal zijn bijgesteld van 2,8% naar 3,6%. In het 2e kwartaal werd al 2,5% gescoord. Dat lijken op het eerste gezicht mooie groeicijfers. Bij nadere beschouwing blijkt dat er meer aan de hand is. In het 3e kwartaal stegen de consumentenaankopen slechts met 1,4% op jaarbasis. De achterliggende reden van de groei is het feit dat bedrijven grotere voorraden hebben ingeslagen voor de Kerstinkopen. De bedrijven zijn optimistisch gestemd over de verkopen. Blijven die verkopen achter op deze optimistische aannames dan stort de markt in januari weer in als gevolg van het tegen elke prijs van de hand doen van overtollige voorraden. De Kerstinkopen van de consumenten starten in de VS op Black Friday, de dag na Thankgivingsday, met stuntaanbiedingen. Op Cyber Monday, de maandag erop, doen de webwinkels hetzelfde. De omzetten in die vier dagen vielen enigermate tegen: de omzet lag 3,9% lager dan een jaar eerder. De Universiteit van Michigan komt naar buiten met het bericht dat 'het consumentenvertrouwen in de VS in december sterker is gestegen dan verwacht'. December is net 7 dagen oud en nu al staat het vast hoe consumenten deze maand gaan handelen. De index die ze daarvoor gebruiken noteert een stand van 82,5 tegen 75,1 een maand eerder. Economen hebben gerekend met een kleine toename naar 76. De vraag blijft of hier sprake is van manipulatie.

DFT: In Berlijn werd gisteren op initiatief van de Duitsers topoverleg gehouden over de plannen voor de Europese bankensector. Daarbij waren verscheidene Europese ministers van Financiën, onder wie de voorzitter van de eurogroep Jeroen Dijsselbloem, aanwezig. Op de bijeenkomst hoopten de aanwezigen dichter bij elkaar te komen over de toekomstige vorm van de bankenunie. Daarover bestaan nog veel meningsverschillen, terwijl de tijd dringt. De discussie gaat onder meer over de organisatie van het mechanisme dat in werking moet treden als een bank failliet dreigt te gaan, en wie daar financieel voor moet opdraaien. De bedoeling is de belastingbetaler te ontzien. Behalve Dijsselbloem en zijn Duitse collega Wolfgang Schäuble waren ook de ministers van Financiën van Frankrijk, Italië en Spanje aanwezig. Ook Litouwen, de huidige voorzitter van de EU, was er. Daarnaast doen eurocommissaris Michel Barnier (Interne Markt) en bestuurslid Jörg Asmussen van de Europese Centrale Bank mee. Komende dinsdag komen in Brussel alle EU-ministers van Financiën bijeen om zich te buigen over de bankenunie. De Duitsers hebben grote bezwaren tegen één centraal orgaan met één geldkas om te voorkomen dat 'Brussel' andere (zwakke) landen gaat redden met Duits (en Nederlands) geld. Ook de 2e Kamer heeft zich deze week daarover uitgesproken in een motie waarin werd opgeroepen tot nationaal afgebakende fondsen. Daarmee zouden gelden die Nederlandse banken opbrengen uitsluitend mogen worden aangewend voor de redding van Nederlandse banken. Dijssel liet weten dat hij onderdelen van de motie onverstandig acht en dan ook niet zal uitvoeren. Het kabinet Rutte II geeft de voorkeur aan een Europees fonds met nationale compartimenten. Daarbij kunnen zwakke landen geld lenen van de rijkere landen. De premier liet weten dat er slechts een theoretische kans is dat nationale compartimenten worden aangesproken door banken uit andere landen, omdat de rekening in eerste instantie komt te liggen bij de belanghebbenden (aandeelhouders en houders van achtergestelde leningen) van de op omvallen staande bank zelf. Het is een aanname van de premier, die mij niet realistisch voorkomt. De overheid gaat besluiten nemen over geld dat de banken storten in het nationale fonds? daar komt verzet tegen. Maandag vergaderen de ministers van Financiën van de eurozone, de zogenoemde eurogroep, al over het onderwerp. De neuzen zouden dezelfde kant op moeten wijzen als op 19 december de Europese staatshoofden en regeringsleiders bijeenkomen. Uiterlijk op deze top zouden knopen over de Bankenunie moeten worden doorgehakt, omdat er anders een forse achterstand ontstaat bij de behandeling ervan in het Europees Parlement (verkiezingen 22 mei 2014).

De industriële bedrijvigheid in de eurozone is ook in november toegenomen. De groei is zelfs weer iets aangetrokken ten opzichte van oktober. De inkoopmanagersindex voor de industrie in de eurolanden kwam vorige maand uit op 51,6, tegen 51,5 in een voorlopige raming. In oktober daalde de graadmeter naar een stand van 51,1. Een indexstand boven de 50 wijst op groei in de sector, een lagere uitslag wijst op krimp. De groei van de productiebedrijven in ons land in de afgelopen maand laat de hoogste groei zien in de eurozone: 56,8%. De grootste groei in de laatste 31 maanden. In oktober werd 54,4 gehaald. Is dat een voorteken voor beter weer? We moeten de winter eerst nog wel door. De eerste winterse neerslag is al gevallen. Duitsland blijft een belangrijke groeimotor voor de industrie in de eurozone. De inkoopmanagersindex steeg daar van 51,1 in oktober naar 52,7 vorige maand. Ook in Italië viel de groei van de industriële sector sterker uit dan eerder was voorzien. In Frankrijk was nog altijd sprake van een krimp, maar die was wel kleiner dan aanvankelijk werd geschat. De Spaanse industrie stelde daarentegen teleur. De inkoopmanagersindex zakte daar tegen de verwachtingen in onder de grens die het verschil aangeeft tussen groei en krimp, en kwam uit op 48,6. In Groot-Brittannië, dat geen deel uitmaakt van het eurogebied, trok de groei van de industrie stevig aan. De inkoopmanagersindex steeg daar van een herziene 56,5 in oktober naar 58,4 in november.

Verzekeringsconcern Achmea schrapt de komende 3 jaar ongeveer 4000 banen. Achmea heeft in totaal 19.000 mensen in dienst, waarvan ongeveer 17.000 in Nederland. Voor een deel zal het gaan om gedwongen ontslagen. Daar plaats ik een aantal kanttekeningen bij. Achmea is, financieel bezien, een sterk bedrijf. De winst bedroeg vorig jaar €453 mln, na betaling van €745 mln aan winstdeling en bonussen. Topman Willem van Duin's salaris bedroeg maar liefst €1,21 mln. Insiders zeggen op internet dat de top zich verrijkt. Zo komt het voor dat een eenvoudige financiële manager een ton verdient en jaarlijks zo maar 10% salarisverhoging krijgt. Bij Achmea draait het niet om de zorgkosten die omlaag moeten maar om zelfbehoud en zelfverrijking. Zo stegen de salarissen van de bestuursleden van €640.000 naar €760.000. We moeten er rekening mee houden dat andere banken en verzekeraars in de komende tijd ook naar buiten zullen komen met nieuwe ontslagrondes. Achmea is nog maar het begin. Zo gaat de RABO in de periode tot 2016 >350 van de 853 vestigingen sluiten.

FD: Pouw Automotive Groep, naar verkoopaantallen de vierde autodealer van ons land, is in zwaar weer terecht gekomen. Onder meer als gevolg van een agressieve overnamestrategie en teruglopende verkopen. Stevig ingrijpen is onontkoombaar. Om de nood te lenigen zijn onverkochte voorraden van de Noord-Nederlandse tak teruggeleverd aan importeurs, nadat eerder was besloten een vestiging in Haren te sluiten. De onderneming met 700 werknemers, zegt in haar laatste jaarverslag ‘serieus last te hebben van de crisis’. Met uitzondering van de filialen in oostelijk Nederland lijden alle takken van het dealerbedrijf verlies. Pouw, dealer van courante merken als Volkswagen en Peugeot, zet voorlopig een punt achter een ambitieus expansieplan in Nederland, waarbij in anderhalf jaar voor €100 mln aan omzet is bijgekocht. De worsteling van Pouw is symptomatisch voor de zwakke automarkt waar met name particulieren weinig nieuwe auto’s aanschaffen. De afzet van personenauto’s is in een jaar tijd met zo’n 30% gedaald. Dealers vechten voor hun bestaan en nemen hun toevlucht tot drastische bezuinigingsmaatregelen. Pouw is extra kwetsbaar omdat het bedrijf, eigendom van Jan Pouw en investeerder H2 Equity, met veel geleend geld is gefinancierd. Er vinden onderhandelingen plaats voor een overname/fusie door Stern.

De economen van linkse komaf, Willem Vermeend en Rick van der Ploeg, zetten deze week in hun column op DFT Nederland neer als ´als een land in verval´. De verwijdering van het erepodium is een gevoelige tik, vooral omdat wij in Brussel altijd opscheppen over onze financiële degelijkheid. Al decennia hebben opeenvolgend Nederlandse kabinetten kunnen pronken met de triple A-status. Die status heeft er toe bijgedragen dat de Nederlandse Staat tegen relatief lage rentes staatsleningen heeft kunnen financieren. De rente is afgelopen beursweek wel enigermate opgelopen: de 3 maands Euribor steeg van 0,234 naar 0,248 en de 10-jaars Staat liep op van 2,027 naar 2,153%. Niet spectaculair, maar toch …….. Nog een citaat uit de column: 'Hoewel politiek Den Haag nogal luchthartig op de afwaardering heeft gereageerd zijn er steeds meer economen die in deze afwaardering het zoveelste signaal zien dat Rutte 2 met zijn opeenvolgende bezuinigingspakketten op het verkeerde spoor zit. Premier Rutte denkt daar heel anders over. Merkwaardig genoeg zag hij de afwaardering juist als een ‘onderstreping’ dat het kabinet door moet gaan op de ingeslagen weg. Deze redenering gaat onze pet te boven. Op zich, zo merkten wij al op, is deze lagere rating geen ramp. Maar het is wel het zoveelste signaal dat ons land op steeds meer belangrijke internationale ranglijsten aan het zakken is en dat heeft zeker op termijn negatieve gevolgen voor onze economie en werkgelegenheid. In het verleden is Nederland er in geslaagd door een adequaat economisch en financieel beleid op veel van deze ranglijsten een plaats in de kopgroep te realiseren.' 'Nu worden we op een toenemend aantal van deze lijsten geconfronteerd met lagere posities. Zo zakten ons land dit jaar van de vijfde naar de achtste plaats op de gezaghebbende concurrentieladder van World Economic Forum. Ook op het terrein van innovaties en het (fiscale) vestigingsklimaat verliest ons land terrein. Deze week werd ook bekend dat ons land is gedaald op de internationale onderwijsranglijst (PISA onderzoek). Met ons wiskunde-onderwijs stijgen we weliswaar op deze lijst, maar met een lagere score dan de vorige keer. Onderzoek wijst uit dat de motor van onze economie, onze export, dringend aan vernieuwing toe is om ook in de toekomst met nieuwe producten en diensten een sterke positie op de wereldmarkt te kunnen behouden.'

Ook Ewald Engelen is kritisch over Rutte en zijn kabinet. In zijn column in het Parool schrijft hij ondermeer dat 'het rapport van Standard & Poor's over de Nederlandse economie pure bagger is, zoals Bas Jacobs terecht constateerde. Als je schrijft dat wegvallende binnenlandse bestedingen door een gespatte huizenzeepbel het kernprobleem van de Nederlandse economie is, kun je niet tegelijkertijd schrijven dat je voldoende vertrouwen in de toekomst hebt doordat het kabinet onverdroten doorgaat met het uitzuigen van Nederlandse huishoudens. Als je dat doet, heb je er net zo weinig van begrepen als DNB, CPB, de Europese Commissie en het kabinet zelf.' 'Maar dat laat onverlet dat de afwaardering een grote blamage is ….. ook omdat het rapport van S&P ongekend somber is over de toekomstige prestaties van de Nederlandse economie. Standard & Poor's verwacht namelijk dat Nederland pas in 2017 weer op het economische welvaartspeil van 2008 zit.' Al eerder uitte Prof. Dr Ewald Engelen, financieel geograaf, zich uitermate kritisch over het falen van het beleid van dit kabinet. Ik citeer uit een eerdere column van hem: 'niet alleen wil het begrotingstekort maar niet slinken, de staatsschuld maar niet krimpen en de groei maar niet aantrekken, nu zijn we ook nog eens die heilige AAA kwijt. …… Terwijl het de afgelopen drie jaar toch echt de stok is geweest waarmee de burger is geslagen. De teneur was: we kunnen ons geen ruimer begrotingsbeleid permitteren omdat de kredietwaardigheidsbeoordelaars en dus de beleggers ons direct zouden afstraffen, waardoor we alleen maar meer 'zondegeld' (lees: rente) zouden moeten betalen. ……… Het heeft allemaal niet mogen baten. Sterker nog, het rapport van Standard & Poor's laat zich lezen als een regelrechte aanklacht tegen het domme, starre, kortzichtige gehamer op begrotingsdiscipline-ongeacht-de-kosten van Rutte 1 en 2 en de landverraders in de oppositie die Rutte daarin hebben gesteund. Nederland verliest zijn toprating niet ondanks Rutte maar dankzij Rutte.' Einde citaat.

Europees Commissaris Joaquin Almunia (Mededinging) maakte bekend dat de EC banken €1,71 mrd aan boetes oplegt wegens de libor- en euriborfraude. Hij toonde zich uiterst verbolgen over de „heimelijke verstandhouding” tussen financiële instellingen die elkaar eigenlijk zouden moeten beconcurreren. Voor het vormen van het Euriborkartel beboet de EU Deutsche bank voor bijna €466 miljoen, de Franse bank Société Générale moet bijna €446 miljoen betalen, terwijl RBS een boete van circa €131 miljoen krijgt opgelegd.

DFT: De Bitcoin is een hype. De waarde van deze virtuele munt is ongekend hard gestegen. Dat is op niets gebaseerd en het is zeker dat de zeepbel uit elkaar zal spatten, zegt oud-president van de Nederlandsche Bank Nout Wellink. Vroeger of later stort dit bouwwerk in’. Hij noemt de munt ‘pure speculatie’ en een ‘hype’. Deze week tikte de bitcoin zelfs even de grens van $1000 aan. ‘Dit is nog erger dan de Tulpenmanie’, aldus Wellink, verwijzend naar de hausse in de tulpenhandel in de 17 eeuw. ‘Toen kreeg je tenminste nog een tulp, nu krijg je niks.’ DNB waarschuwde al eerder voor de Bitcoin en ook minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën liet zich kritisch over de virtuele munt uit. DNB wijst erop dat de waarde van de munt sterk kan fluctueren en dat consumenten die een Bitcoin geen enkele bescherming hebben tegen een grote koersdaling.

Over koopkracht gesproken. In juni 2010 kocht ik een nieuwe auto met een lage CO2 uitstoot: dat waardeerde de overheid door deze personenwagen vrij te stellen van wegenbelasting, zonder dat daaraan een termijn werd gekoppeld. Een douceurtje van de fiscus voor mijn milieuvriendelijke aankoop. We zijn nu 3½ jaar verder. Er viel deze week een Sinterklaassurprise in een blauwe enveloppe in de bus: per 1 januari rijdt mijn auto niet meer in de laagste gradatie van CO2 uitstoot. De aanslag voor de wegenbelasting voor volgend jaar bedraagt €992. Daar heeft niemand rekening mee gehouden bij de berekening van de koopkrachtplaatjes voor volgend jaar. Dank U wel overheid.

Slotstand indices 06 december 2013/week 49: AEX 387,01; BEL 20 2.790,24; CAC 40 4.129,37; DAX 30 9.172,41; FTSE 100 6.551,99; SMI 8066,07; RTS (Rusland) 1390,61; DJIA 16020,20; Nasdaq 100 3504,258; Nikkei 15299,86; Hang Seng 23743,32; All Ords 5.186,00; €/$ 1,3704; goud $1230,70, dat is €28.845,01 per kg, 3 maands Euribor 0,248%, 10 jarig 2,153%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.