UPDATE07112011/77

Voor wie inzicht wil hebben in de financiële wereld van 3 jaar geleden zou, vanaf 10 november a.s., naar de film Margin call kunnen gaan. De film schetst een beeld van de jongens die de dikke bonussen verdienen met 'structured products', derivaten, Credit Default Swap's en andere financiële producten. De dealers verdienen hun dikbelegde boterhammen met 'lucht', producten die in materiele zin geen stuiver waard zijn. De film zou kunnen gaan over Bear Sterns of Lehman Brothers maar dat is het niet, mogelijk een afgeleide vorm. Ik denk eerder aan een vorm van oplichting zoals dat bij Enron plaatsvond.

Ik heb vandaag op Facebook gereageerd op een commentaar op mijn prikbord over ´Eurozone stevent af op een harde recessie´ naar aanleiding van een bericht daarover van JP Morgan Chase: Er dreigt een negatieve spiraal. Europa zal er alleen voorstaan. De rest van de wereld krijgt geen recessie. De zakenbank denkt dat volgend jaar de eurozone met 0,6% krimpt. Vooral de zuidelijke landen krijgen daarbij klappen, aldus JP Morgan. tegenover een verwachte groei van 0,3% in Duitsland staat een krimp van 0,1% in Frankrijk, van 0,4% in België, van 1,5% in Italië en van 6,6% in Griekenland. Volgens JP Morgan gaan overheden uit van veel te optimistische groeiprognoses, waardoor ze de in de knoei komen met hun begrotingsdoelstelling. Extra bezuinigingen zal het antwoord moeten zijn, maar dat zal de economie meer onder druk zetten en daarmee de belastinginkomsten. Voor de VS voorziet JP Morgan een groei van 1,7% en voor het VK van 0,8%. Nog positiever is de zakenbank over Canada (2,2%), Rusland (3%), Brazilië (3,45), Australië (3,5%), India (7,7%) en China (8,3%).

De detailhandelsverkopen in de eurozone zijn in september met 0,7 procent gedaald ten opzichte van augustus. De daling ten opzichte van september 2010 was met 1,5 procent nog groter. Beide cijfers, die gebaseerd zijn op eerste ramingen, zijn slechter dan economen hadden voorzien. Winkeliers in de 17 eurolanden verkochten in augustus nog 0,1 procent meer dan in de voorgaande maand, zo blijkt uit een herzien cijfer. Voor de gehele Europese Unie meldt Eurostat een daling van de detailhandelverkopen met 0,3 procent ten opzichte van vorige maand. Op jaarbasis was sprake van een afname met 0,8 procent. De grote vraag is wat de detailhandelsomzetten in december gaan doen ten opzichte van de laatste maand vorig jaar in de VS en in de eurozone.

In het weekend zijn de financiële markten niet tot rust gekomen. De rente op Italiaanse staatsleningen is tot een recordhoogte gestegen door zorgen onder beleggers over een escalatie van de schuldencrisis. Het renteniveau op staatspapier met een looptijd van 10 jaar klom tot 6,54% ten opzichte van 6,371% afgelopen vrijdag. Vorige week werd bekend dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) toezicht gaat houden op de economische hervormingen in Italië. Dat is geen garantie dat de financieel/economische en sociale problemen snel zullen zijn opgelost. Kijk naar Griekenland en oordeel zelf.

Ook het gebrek aan vertrouwen van de banken onderling blijft voortduren. De hoeveelheid geparkeerd geld van banken uit de eurozone is eind vorige week naar het hoogste niveau sinds medio 2010 gegaan, maakte de ECB bekend. Verschillende Europese banken hadden vrijdag in totaal EUR288,4 miljard bij de depositofaciliteit van de Europese Centrale Bank (ECB) geparkeerd. Eind juni vorig jaar werd een voorlopige piek gezet van EUR310,43 miljard. Als er meer dan €100 miljard bij de ECB gestald is, dan is dit volgens marktpartijen een teken van aanhoudende onzekerheid, en geeft dit aan dat banken hun geld liever bij de ECB parkeren dan uitlenen aan elkaar. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de aankoop van obligaties van eurolanden vorige week fors opgevoerd, tot ruim 9,5 miljard euro. Dat maakte de ECB, die sinds vorige week geleid wordt door de Italiaan Mario Draghi, maandag bekend. Het bedrag is het hoogste op weekbasis sinds medio september en brengt het totale bedrag dat de ECB spendeerde aan het opkoopprogramma op 183 miljard euro. In de laatste week onder leiding van Fransman Jean-Claude Trichet kocht de ECB voor 4 miljard euro obligaties. De bank maakt niet bekend welke obligaties er worden opgekocht. Algemeen wordt aangenomen dat de ECB zich nu vooral op Italiaanse en Spaanse schuldpapieren richt. Analisten en handelaren denken dat de ECB circa 45 miljard euro heeft uitgegeven aan Griekse obligaties. Het opkoopprogramma van de centrale bank heeft nog niet geleid tot een stabilisering van de rentes die zwakkere eurolanden moeten bieden op hun staatsobligaties. De rente op Italiaanse staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar liep in de loop van de ochtend op tot 6,67%, de hoogste stand in sinds 1997. Rond 16.00 uur was de rente gedaald naar 6,44%. Het is zeer de vraag of de ECB met de inkoop van 2e rangs staatsobligaties zijn hand niet overspeelt. Kan een centrale bank zich wel een negatief eigen vermogen permitteren?

Het vervolg van de Griekse tragedie. De druk van de Europese Unie op de ruziënde Griekse politici om snel een regering van nationale eenheid op de rails te krijgen, heeft gewerkt, zeggen bronnen in Brussel. Het angstbeeld dat de Grieken het over vijf weken met waardeloze drachmes zouden moeten doen, wierp zijn vruchten af. Het is maar de vraag aan welk scenario geloof wordt gehecht. Om alle aandacht af te kunnen leiden van Griekenland om zodoende alle energie te kunnen steken in Italië en Spanje, ga ik voor het drachme-scenario met ondersteuning vanuit de EU. Om nog meer geld aan Griekenland uit te lenen, worden de Griekse problemen niet opgelost en de eurocrisis ook niet, want aan het terugbetalen van alle geldleningen komt Griekenland niet meer toe. Griekenland is een bodemloze put en blijft dat ook in 2012 bij een economische krimp van 6,6%. Papandreou bewijst de Grieken en de EU geen dienst door het herstelplan door de strot van zijn landgenoten te drukken. De Griekse premier Papandreou heeft overeenstemming bereikt met oppositieleider Samaras over een nieuwe regering, die niet door Papandeou zal worden geleid. Premier Papandreou treedt terug om ruimte te maken voor een nieuwe regering van nationale eenheid van PASOK en de Nieuwe Democraten, die alle bezuinigingseisen van de internationale gemeenschap moet gaan inwilligen. Daarmee kan de geldkraan voor Griekenland dan weer open gaan, was de achterliggende overweging. De EU heeft echter anders beslist. Griekenland moet eerst uitleg geven over de politieke en economische situatie in het land voordat er mogelijk wordt besloten de volgende 8 miljard euro aan noodhulp vrij te geven. Eerder beslisten de ministers van Financiën van de eurolanden dat het met schulden overladen land de volgende termijn kan krijgen. Maar de politieke veranderingen in het land deed de ministers beslissen de uitbetaling van de 8 miljard op te schorten. Vanavond komen de ministers opnieuw bijeen in Brussel voor overleg. Vanaf het moment dat Griekenland met de uitleg komt, kunnen de gesprekken over de termijn worden hervat, aldus de woordvoerder. Griekenland moet aantonen dat het volledig achter de afgesproken bezuinigingsmaatregelen staat als voorwaarde voor de steun. Het land heeft de 8 miljard euro nodig omdat het land over enkele weken niet langer kan voldoen aan zijn verplichtingen. De termijn is onderdeel van een totaal pakket van 110 miljard euro.

Een voor vandaag geplande ontmoeting van alle Griekse partijleiders met president Karolos Papoulias is afgelast, nadat twee linkse partijen hadden aangekondigd die te boycotten. In plaats van de nationale top komt er een gesprek tussen de socialistische leider Papandreou en de conservatieve leider Samaras over de nieuwe ministersploeg, aldus een regeringswoordvoerder. Er staat druk op de ketel getuige de uitspraak: „We moeten alles in een dag rond hebben, anders breekt de hel los.” Nieuwe verkiezingen zijn vastgesteld op 19 februari 2012.

De voorzitters van de Duitse coalitiepartijen CDU, CSU en FDP hebben besloten tot belastingverlagingen die de burgers de komende jaren miljarden euro's extra in de portemonnee moeten brengen. Dit maakte bondskanselier Angela Merkel in Berlijn bekend. Duitsland wil op deze manier een grotere bijdrage leveren aan de economische groei in de EU, aldus de regeringsleider. De oppositionele SPD overweegt naar het Federale Constitutionele Hof te stappen wegens schending van de begrotingsregels.

Nu Rutte nog. Merkel volgt Lagarde, die al eerder erop heeft aangedrongen dat de landen die nog niet de tucht voelen van de financiële markten, moeten stoppen met bezuinigen en alle energie moeten aanwenden voor economische groei. Ze moeten een hogere staatsschuld maar accepteren. In een latere fase moet die staatsschuld wel worden afgebouwd.

Grote opkomende economieën als Rusland, China, Brazilië, India en Zuid-Afrika zijn bereid om via het Internationaal Monetair Fonds (IMF) financiële hulp te bieden aan de eurozone, maar willen in ruil daarvoor meer zeggenschap bij de hervorming van het IMF. Dat zegt de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov. De Rus deed zijn uitspraken kort voordat IMF-topvrouw Christine Lagarde in Moskou arriveerde voor overleg met president Dmitri Medvedev. Ze hoopt onder anderen de Russen zover te krijgen dat zij direct gaan bijdragen aan het Europese noodfonds EFSF. Volgens Lavrov heeft het echter geen nut om geld te stoppen in het noodfonds. ,,Je kan geen financiële stabiliteit en integriteit creëren door simpelweg geld uit te delen", aldus de bewindsman. ,,Daarmee los je de problemen niet op." Volgens Lavrov moet om tot een oplossing te komen zowel het IMF alsook het financiële systeem volledig worden hervormd. Volgende maand zullen vertegenwoordigers van de G20-landen, de landen met wereldwijd de grootste economieën, bijeenkomen om over hulp aan de eurozone te praten. Eerder werd al bekend dat de G20-landen na zullen denken over een uitbreiding van de middelen van het IMF. Concrete afspraken zijn echter nog niet gemaakt. Vooral opkomende landen dringen aan op een grotere IMF-kas zodat het fonds meer middelen heeft om de crisis te lijf te gaan. De Verenigde Staten zien die noodzaak echter minder. De wereldeconomie verkeert in een gevaarlijke en onzekere fase met steeds somberder vooruitzichten, zei Christine Lagarde tijdens haar bezoek aan Moskou. Lagarde zei verder dat de Europese schuldencrisis nog zeker niet is opgelost. Zij riep nogmaals de politieke leiders in de eurolanden op meer te doen om de schuldenproblematiek het hoofd te bieden en het vertrouwen te herstellen.

De Italiaanse mededingingsautoriteit is een onderzoek gestart naar ING-dochter ING Direct. De toezichthouder onderzoekt of het bankconcern Europese regels heeft overtreden. Het onderzoek is ingesteld naar aanleiding van klachten van Italiaanse consumentenorganisaties over de marketingactiviteiten van ING Direct, de internetbank van ING.

De Franse overheid wil 100 miljard euro gaan bezuinigen om het begrotingstekort tegen 2016 volledig weggewerkt te hebben. Dat heeft de Franse premier François Fillon gezegd. Volgend jaar wordt er 500 miljoen euro extra bezuinigd. De nieuwe bezuinigingsmaatregelen omvatten onder meer het versneld doorvoeren van hervormingen van het pensioenstelsel, het opschroeven van de btw en het verhogen van de vennootschapsbelasting voor het bedrijfsleven. Fillon wil de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 60 naar 62 in 2017 al in laten gaan in plaats van 2018. De vennootschapsbelasting wordt met 5 procent verhoogd. De bezuinigingen moeten volgend jaar €7 mrd opleveren en in 2013 €11,7 mrd.

De Duitse industrie heeft in september 2,7% minder geproduceerd dan een maand eerder. Het cijfer valt veel slechter uit dan voorzien. Een maand eerder daalde de productie ook al, maar slechts met 0,4%. De productiedaling is de scherpste sinds januari 2009. Toen viel de productie van de Duitse industrie onder invloed van de crisis op de financiële markten met 6,8 procent terug. Vorige week werd al bekend dat de orderontvangst van de Duitse industrie in september met 4,3% was gedaald. Ook dat was de sterkste afname sinds januari 2009.

Oud-minister Onno Ruding van Financiën had maandag voor de parlementaire enquetecommissie Financieel Stelsel van de Tweede Kamer kritiek op voormalig minister Wouter Bos van Financiën, die spaarders van Icesave schadeloos stelde tot een bedrag van 100.000 euro. De grens van het depositogarantiestelsel van de banken lag op toen €38.000. Dat stelsel is bedoeld om de kleine spaarders te beschermen. Bos liet de belastingbetalers opdraaien voor het risico dat de IJslanders het geld aan de grotere spaarders niet zouden terugbetalen. Ruding wees erop dat mensen die spaarden bij Icesave dat deden omdat ze daar meer rente kregen en dat ze hadden kunnen beseffen dat dit gepaard zou gaan met een groter risico. Na de toezegging van Bos moet worden afgewacht of het geld uit IJsland ooit terugkomt uit de failliete boedel van Landsbanki, de moedermaatschappij van Icesave. ,,Gelukkig ziet dat er nu wat beter uit'', aldus Ruding.

Oud-minister van Financiën Wouter Bos vindt het Europese noodfonds te klein. Hij stelt dat er ,,heel zichtbaar een vangnet moet worden gespannen voor als Italië in de problemen komt''. ,,Dat is er nu niet'', aldus Bos, die zijn standpunt omschreef als kritiek op het akkoord dat eind oktober door Europese leiders werd gesloten. Volgens Bos, die inmiddels bij adviesbureau KPMG werkt, is het nieuws dat naar buiten komt over de schuldencrisis ,,het topje van de ijsberg''. Uit zijn eigen ervaring als minister weet hij dat er achter de schermen nog veel meer speelt. ,,Het is buitengewoon lastig''. De PvdA'er stelde verder dat het op het moment niet eens meer uitmaakt welke oplossing er komt, als er maar helderheid wordt verschaft. Dat zou de twijfels op de financiële markten kunnen wegnemen. Bos denkt dat de euro het op de lange termijn wel gaat redden, welke landen deel blijven uitmaken van de eurozone is volgens hem een grotere onzekerheid.

Het is onvermijdelijk dat ouderen meer moeten gaan betalen voor zorg, zegt Wouter Bos. Hij deed zijn uitspraak naar aanleiding van het plan van Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, om ouderen de waarde van hun huis in te laten zetten om hun zorgkosten te betalen. Het zou goed zijn om te kijken naar een systeem waarbij van jongs af aan wordt gespaard voor de zorgkosten op oudere leeftijd, zoals dat nu al in Singapore is geregeld, zei Bos. „De kosten die te maken hebben met ouder worden zijn voorspelbaar. Die hoef je niet te verzekeren, daar kun je ook voor sparen”, aldus Bos. Minister Edith Schippers van Volksgezondheid wil volgens Bos ook die kant uit, „hoewel ze dat niet openlijk zo zal zeggen”. De minister zet in op het betaalbaar houden van de zorg door ziekenhuizen en verzekeraars te vragen de kosten in de hand te houden. Dat kan mogelijk voorkomen dat mensen zelf meer moeten gaan bijdragen, bijvoorbeeld doordat het eigen risico omhoog gaat of doordat het basispakket van de zorgverzekeraar wordt ingekrompen. In 2012 gaat het eigen risico van de basispolis met €50 per persoon omhoog naar €220.

Slotstand: AEX 299,75 -0,74% , € $1,3732, goud $1782,10.

Slotwoord: "Een grotere wanbetaling van de Grieken ligt wellicht op de loer. Maar is dat, gezien verwachtingen en hoeveel er al is afgeschreven, nog zo erg?" Dit vraagt Jim O'Neill, baas van Goldman Sachs Asset Management zich af. Volgens hem was er een ander punt bij de G20-top dat minstens zo interessant was als de Europese aspecten: dat de Chinese yuan mogelijk opgenomen wordt in het mandje van Special Drawing Rights (SDR), de munteenheid van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). O'Neill geeft aan dat de G20-top vorige week werd overschaduwd door de opvallende politieke ontwikkelingen in Griekenland. Dat Italië open bleek te staan om in de gaten gehouden te worden door het IMF, bij de uitvoering van de economische plannen, vond hij goed. "Dit is in veel opzichten welkom." Het tumult rond Italië is gezien de omvang van de economie sigificanter dan de situatie bij de Grieken, maakt O'Neill duidelijk.

Griekenland: Papandreou is nog niet afgetreden. Hij stapt pas op als er een kabinet van nationale eenheid is gevormd, die het door hem met de trojka afgesloten verdrag aanneemt en gaat uitvoeren. Dat wil zeggen dat het inclusief nieuwe en aangepaste wetten door het parlement moet worden goedgekeurd. Pas daarna mogen er van Papandreou nieuwe verkiezingen worden gehouden op 19 februari 2012. Maar …………. als premier is gevraagd de oud president van de Griekse Centrale Bank en vice-voorzitter van de ECB Lucas Papademos. En de vraag is of Papademos het voorliggende herstelplan ongewijzigd gaat accepteren en uitvoeren. Zo niet dan moet er een andere premier worden gezocht, dan wel Papadreou blijft gewoon zitten. We zijn, volgens mij, van die man nog lang niet af. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.