UPDATE07082011

BEURS TEL AVIV STILGELEGD NA ZWARE KOERSVAL

DFT: De aandelenhandel in Tel Aviv is zondag tijdelijk stilgelegd nadat de koersen bij opening ruim 6 procent daalden. Beleggers in Israël maken zich grote zorgen over de verlaging van de Amerikaanse kredietwaardigheid. De handelsweek in Israël begint op zondag, waarmee de beurs in Tel Aviv als een van de eerste markten reageert op de verlaging van de Amerikaanse kredietwaardigheid door Standard & Poor's vrijdag. Na een paar uur handel stond de hoofdindex in Tel Aviv op een verlies van 5,6 procent. Vooral Israëlische banken hadden het zwaar door zorgen over hun blootstelling aan Amerikaanse staatsobligaties. Bank Leumi daalde ruim 7 procent en Israël Discount Bank verloor bijna 8 procent. Beleggers vrezen dat als de Verenigde Staten in een nieuwe recessie terechtkomen de Israëlische economie geraakt zal worden. Israël is voor 45 procent afhankelijk van de export.

Aan het einde van dit weekend, voor de opening van de beurzen in het Verre Oosten vindt er telefonisch overleg plaatsvinden van de Ministers van Financiën van de G7 landen. Daaraan zouden ook de presidenten van de centrale banken meedoen. Berlusconi heeft de G7 in de arm genomen kennelijk omdat er over politiek/financiële vraagstukken in de eurozone geen overeenstemming te vinden is. Ook de ECB is vandaag in spoedzitting bijeengekomen, over steunaankopen van Italiaans en Spaans staatspapier bestaat binnen het bestuur geen consensus. De angst bestaat dat de 2 landen bij het IMF-EU noodfonds moeten aankloppen. Politici uit de grote landen willen rust op de markten herstellen om te voorkomen dat er een nieuwe recessie optreedt.

China heeft hard uitgehaald tegen de VS over de verlaging van de credit-rating van Amerikaans staatspapier met 1 trede naar AA+. Het Chinese staatspersbureau: de Amerikanen houden met kortzichtige verkiezingspolitiek de wereldeconomie in gijzeling. Als de grootste investeerder in Amerikaans staatspapier eisen zij van de VS dat ze de schuldproblemen serieus aanpakken. Ook wil China dat er een internationale toezichthouder komt die toezicht houdt op de dollar. Voor S&P verlaagde het Chinese kredietbureau Dagong deze week al de kredietstatus van de VS naar A. De Chinezen melden dat de credit-rating verlaging van de VS van de verschrikkelijke waarheid dat de Amerikanen al decennia´s lang boven hun stand leven. De dagen dat Uncle Sam onbeperkte hoeveelheden geld kon bijdrukken zijn voorbij. China is de grootste investeerder in treasuries, Amerikaans staatsobligaties. Hoe groot het Chinese belang is niet duidelijk. Vorig jaar werd door Reuters een getal genoemd van 1.160 mrd dollar, ook zie ik genoemd worden 895,2 mrd en 740 mrd. Sweder van Wijnbergen had het gisteravond over 2.500 mrd dollar. Laat ik mij niet wagen aan een cijfer maar me beperken tot een Chinees meederheidsbelang in de Amerikaanse samenleving.

Standard & Poor´s heeft een toelichting gegeven op de afwaardering van de kredietstatus van de VS met één trede van AAA naar AA+. S&P stelt dat de trage politieke besluitvorming en het gebrek aan samenwerking tussen Democraten, Republikeinen en het Witte Huis de belangrijkste reden voor S&P was om de status te verlagen. De kredietbeoordelaar verwacht dat de Amerikaanse politiek zodanig is gepolariseerd dat er niet snel overeenstemming zal ontstaan over noodzakelijke bezuinigingen. Deze stellingname kan ook worden gezien als een ondersteuning voor president Obama om de politieke leiders in zijn land onder druk te zetten snel met voorstellen te komen die het vertrouwen van investeerders doet terugkeren. Te denken valt aan belastingverhogingen en verlaging van de defensieuitgaven.

De Jager laat weten dat hij na de afwaardering van de kredietwaardigheid nog volledig vertrouwen heeft in de Amerikaanse economie. Het is een wat vreemde uitspraak van Jan Kees. Het gaat om het vertrouwen dat hij moet hebben in de kredietwaardigheid van de VS, maar daarover laat hij zich niet uit. De economie is een heel ander hoofdstuk. Verder doet de Jager ook nog een uitspraak waar ik vraagtekens bij zet. Hij onderstreept de noodzaak voor heel Europa om de besluiten van de eurotop van 21 juli uit te voeren die gericht zijn op hervormingen en bezuinigingen. Met de bedoelde hervormingen ben ik het helemaal eens, na de hervormingen moet de economische groei weer op de rails komen en pas als dat traject goed loopt kan er pas bezuinigd worden. Dus niet eerst de belastingen gaan verhogen en in de overheidsuitgaven gaan snijden (AOW, pensioenen en de sociale uitkeringen NIET verlagen, ook geen infrastructurele investeringen uitstellen) want daardoor wordt de koopkracht aangetast waardoor er een economische krimp optreedt.

Amerikanen leven al jaren op de pof. Een deel van de bevolking leeft al lang niet meer van hun inkomen maar op de kredieten die ze genieten van de credit-card banken. Daaraan gaat nu mogelijk een einde komen. S&P heeft ingegrepen omdat de plannen om de Amerikaanse staatsschuld en het begrotingstekort niet solide genoeg zijn. Het Witte Huis zegt daarover dat het veel te lang heeft geduurd voor er een akkoord was over de verhoging van het schuldenplafond. Ook is de verdeeldheid in de politiek te groot. De politici moeten hun meningsverschillen opzijzetten en gaan samenwerken om de Amerikaanse financiën te versterken en de economische groei te bevorderen. We moeten het beter gaan doen om aan te tonen dat de VS de wil, de mogelijkheden en de toewijding heeft om samen te werken bij de aanpak van onze budgettaire en economische problemen. En als ik daar dan een invulling bij mag geven: haal de militairen terug uit Irak en Afghanistan en verhoog de belastingen.

Het basisprobleem, zowel in Europa als in de VS is gebrek aan leiderschap. Eigenbelang, groepsbelangen (geen belastingverhoging voor rijke Amerikanen, maar ook de volle aftrek van de hypotheekrente voor rijke Nederlanders), lokale belangetjes en nationale belangen spelen nog altijd de hoofdrol in de discussies over een visie op de toekomst en in de trage besluitvorming. De huidige generatie politici slagen er niet in perspectief te bieden voor de middellange termijn. In uitspraken van politieke leiders wordt een sterk verkleurde voorstelling van zaken gegeven. Zo zei EU-commissaris Rehn deze week: Italië en Spanje zijn goed op weg. De vraag is dan: waar naartoe. De Finse premier vindt de gestegen rentes voor Italiaanse en Spaanse Staat “uitzonderlijk zorgwekkend”. Nobelprijswinnaar Paul Kruger, econoom, zegt dat 'we niet op weg zijn naar economisch herstel en dat we nooit op dat pad gezeten hebben'. Beleidsmakers (politici en monetaire autoriteiten) voeren een verkeerd beleid. Ik neem aan dat Kruger met 'nooit' een beperkte periode aangeeft.

Resteert de vraag welke consequenties de lagere kredietstatus voor de VS kan hebben op de financiële markten. De hamvraag is of deze correctie, voor het eerst in de geschiedenis dat een wereldleider dat treft, al in de prijsvorming is verwerkt. Dat de Chinezen snel en agressief reageerden zegt niet dat ze er, in hun achterhoofd, geen rekening mee gehouden hebben. Als Obama nu niet voortvarend te werk gaat, de paden liggen nu voor hem open, volgt onherroepelijk een tweede afwaardering. De VS hebben altijd een 'aparte status' gehad, maar die zijn ze kwijtgeraakt. De Americain Dream is over. De Amerikanen hebben tientallen jaren boven hun stand geleefd en daaraan heeft S&P een einde gemaakt. Blijft het vertrouwen in treasuries ongeschonden overeind? De Amerikanen hebben een voordeel dat er nauwelijks alternatieven zijn om te beleggen in veilige en risicovrije beleggingen. Europa zal voor investeerders geen logisch traject vormen gezien de schuldencrisis in de Zuid-|Europese eurolanden. Ook bij het voortbestaan van de euro kunnen vraagtekens worden gezet. Is er ook maar enige vrees dat de VS nu in 'default' zouden gaan. Ik verwacht dat, in deze fase, niet. Pas als kopers van Amerikaanse Staat uit de markt stappen en de VS geen geld meer uit de markt zouden kunnen aantrekken, ook niet tegen veel hogere rentetarieven, ja dan zouden de VS in een noodsituatie kunnen geraken. Maar zover is het niet. De rek van de Amerikaanse begrotingselastiek staat nu wel onder spanning. Als de vrees voor een dubbele dip en dus een volgende recessie overeind blijft zullen de financiële markten in het bearmarket-segment blijven zitten. Met alle consequenties vandien. We moeten wachten op bouwheren die een karkas gaan bouwen voor een nieuwe lange golf van Kondratieff (voor de komende 60 jaar) en die de overbodige restanten van de oude golf (geldsanering) gaan opruimen. Daarvoor heeft zowel de VS als Europa politiek leiderschap nodig. En dat is er nog niet.

Nederlandse kiezers zijn kritisch over de euro en de manier waarop in Europa wordt geprobeerd de schuldencrisis op te lossen. Een meerderheid van de kiezers verwacht dat de eurozone op enig moment op de een of andere manier uit elkaar valt.

Tot slot kijken we nog even naar de aandelenmarkten. De afgelopen week is de AEX 10% van haar waarde verloren. De week stond in het teken van angst, gevoed door ongerustheid over de schuldencrisis in de eurozone en een serie slechte macrocijfers over de Amerikaanse economie. Zo vatte het FD zaterdag het marktsentiment samen. Met andere woorden: kan de haperende Amerikaanse economie en de afnemende groei in de eurozone, tezamen met de Europese schuldencrisis, tot een volgende recessie leiden? Op de valutamarkten liggen zowel de euro als de dollar zwak in de markt. De SNB (Zwitserse centrale bank), de BoJ (Japanse centrale bank) en de ECB (Europese Centrale Bank) zullen waarschijnlijk voortgaan met interveniëren. Ik verwacht dat, gegeven de omstandigheden, de verkoopdruk op de beurzen nog wel even zal aanhouden. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.