UPDATE07072012/123 Spaanse banken: de strop om onze nek?

Italië hoopt Nederland en Finland te kunnen overtuigen van het nut van het permanente noodfonds ESM. De twee landen zijn ,,intolerant tegen stabiliteitsmechanismes'', zegt premier Mario Monti. Nederland en Finland willen niet dat het permanente noodfonds voor de eurozone, dat nog in werking moet treden, obligaties van eurolanden kan gaan kopen. Die mogelijkheid is vorige week afgesproken op een EU-top in Brussel. Monti sprak van ,,een stap richting het Europa dat wij Italianen willen: meer gericht op groei en stabieler.''

De Jager heeft het licht nu ook gezien. Hij heeft door dat hij in het ESM niks meer te vertellen heeft. Hij denkt nog altijd dat de 85% norm voor een vetorecht alleen, in uiterste noodgevallen, zal worden aangewend. Daar zijn van Rompuy en Monti het niet mee eens. Zij stellen dat als het ESM een hulpaanvraag krijgt van lidstaten of banken uit de lidstaten er altijd sprake is van een noodsituatie en dat dus de 85% norm altijd van kracht is. |In de praktijk gaat dat betekenen dat als Nederland, België, Luxemburg, Finland en Oostenrijk niet willen meewerken aan een aanvraag voor noodhulp, die hulp toch verleend gaat worden en dat iedereen daar gewoon aan mee moet werken c.q. geld moet bijstorten in het noodfonds. Laat de Jager nu gedacht hebben dat die situatie zich nooit voor zou doen. Een meerderheid van de 1e en 2e Kamer dachten dat ook maar daarover is Rutte minder stellig geworden. Ik neem nog even in herinnering wat ik afgelopen weekend daarover in mijn blog schreef: De leiders besloten tijdens de top onder meer dat het onder strenge voorwaarden mogelijk moet zijn om banken direct van kapitaal te voorzien uit het Europees noodfonds. "Het is ook niet zo dat we nu allemaal banken gaan herkapitaliseren. Er komt nu Europees bankentoezicht" van de ECB, zei premier Rutte. Om banken te herkapitaliseren moet een unanieme beslissing worden genomen op basis van heel zware beslissingen. "Dat kan alleen tegen de achtergrond van het feit dat er dadelijk Europees toezicht is. En dat is er op dit moment niet. Als je het nu zou doen zou je zeggen tegen de Nederlandse belastingbetaler dat zij garant gaan staan voor banken in Zuid-Europa waarvan we zelf niet weten wat er voor rommel in zit. Dadelijk weten we dat wel, omdat de Europese Centrale Bank precies in kaart brengt wat de problemen zijn en we ook precies weten welk besluit we nemen." Hoe de controle in de praktijk toe wordt gepast, is nog niet duidelijk. ECB-president Mario Draghi gaf aan dat dit nog verder uitgewerkt moet worden. Het is duidelijk dat er verschillende interpretaties in omloop zijn over hetgeen daarover is vastgelegd. In ieder geval heeft Finland laten weten niet mee te willen werken. De Finnen gaan binnenkort met de Spanjaarden over zekerheden die de Spanje aan de Finnen moet leveren. Ook Nederland geeft een andere lezing over het verlenen van noodhulp aan zwakke landen en banken, dan Monti, Rayol, Hollande en van Rompuy doen. De Jager zei deze week bij RTLZ dat niemand er rekening mee had gehouden dat binnen 12 uur dit dossier zou zijn afgerond. Ik verbaas mij erover dat Merkel niets van zich laat horen. Die heeft ingestemd met een voorstel dat zij aan geen enkele kant steunde. Hoe kan het zijn dat ze heeft toegestemd in een plan dat de toekenning van noodhulp koppelt aan het bankentoezicht. In feite hebben de leiders van de zwakke Zuid-Europese landen en de President van de Europese Raad, gesteund door het IMF, de macht naar zich toegetrokken en kennelijk Duitsland buitenspel gezet. Monti zegt dat zij zich meer richten op groei en stabiliteit, maar ondergronds trekken ze het stukje 'rijkdom' van de Noord-Europese landen naar zich toe. En dat schijnt de politiek niet door te hebben. Wij, belastingbetalers in Duitsland, Nederland, Finland, Oostenrijk en Luxemburg en vooruit de Belgen horen daar ook bij, worden de dupe van deze perfect uitgevoerde manoeuvre van van Rompuy, Monti c.s. Ik wil het nog maar een keer gezegd hebben voor het nageslacht. Meer over dit onderwerp verderop in dit blog.

Mijn laatste blog is hier en daar hard aangekomen, heb ik begrepen uit reacties die ik kreeg. Ik sta achter de aannames die ik gepleegd heb over de toekomst van Nederland en Europa. Ik geloof er niet in, wat de PvdA, de VVD, het CDA, GL en D66 zeggen, dat er geen toekomst is voor Nederland buiten de EU. Laat ik daarover helder zijn. Nederland moet opgaan in een groter Europees verband, maar niet in dit wankele staketsel van EU en muntunie. De EEG was prima, moet ook blijven, alleen de muntunie heeft er een puinhoop van gemaakt. Daarvoor zijn de regeringsleiders van de 00er jaren, zeg maar de Kok's Balkenende's c.s., verantwoordelijk. Die hebben in het bestuur gefaald en niet zo'n klein beetje ook. Hoe kan het zijn dat in tien jaar tijd de Zuid-Europese landen, kennelijk zonder enige vorm van controle, op de pof hebben kunnen leven. Zulke enorme schulden hebben kunnen maken. Zo ver boven hun stand hebben kunnen leven, zonder dat ook maar iemand een waarschuwende vinger heeft opgestoken, ook de Europese Rekenkamer en de ECB niet. Althans de politieke elite heeft 'waarschuwingen' genegeerd. Een meerderheid in de Nederlandse politiek zet in op het verkeerde paard. Het paard is mank en dat wil niemand zien. Ook Rutte niet en ook de Jager niet. De Noord-Europese landen gaan 'leeggeroofd' worden en zodra het geld en bezit is verdwenen (in een bodemloze put in Zuid-Europa, dan wel is 'verdwenen' op de financiële markten) stort het karkas, dat EU heet, in omdat het geen fundamenten heeft om te kunnen overleven. De 12 regeringsleiders van het Verdrag van Maastricht voorzagen de ellende al waarin we nu terecht zijn gekomen omdat de 'vooruitziende geesten' in 1992 al hadden onderkend dat er een stevig fundament moest worden gelegd, in de vorm van een politieke unie, om te voorkomen dat de panelen van de muntunie zouden kunnen gaan schuiven. Het één gebeurde niet en het andere gebeurde wel. En wij worden nu geconfronteerd met de gevolgen van dit falend beleid. De huidige generatie politici aan de top in Nederland mist voldoende kennis van economische en financiële zaken. Dat geldt voor Rutte EN de Jager en bij de politieke partijen. Volgens Jan Kees de Jager heeft Rutte hem nog gebeld tijdens de laatste EU-top in Brussel voor beraad. Maar de Jager wist het ook niet: hij zei daarover dat het Rutte zijn probleem was. Op de persconferentie benadrukte Rutte dat het bereikte akkoord beantwoordde aan de vooraf geformuleerde doelstellingen. Lariekoek. Rutte heeft kennelijk ´ja´ gezegd tegen een voorstel waarvan hij de reikwijdte niet kon inschatten. Ik memoreerde daar al eerder aan in mijn blog van 28 juli 2011. Ik pak de draad maar weer op op donderdagavond 21 juli 2011 bij de persconferentie na afloop van het beraad van minister-president Mark Rutte. Er komt een nieuwe noodlening aan Griekenland, die 85 mrd had gevraagd, van 109 mrd euro van de EU en het IMF samen, daarin zit 50 mrd euro steun van de banken. Een journalist vraagt of die voorstelling van zaken wel juist is. Rutte reageert met de vraag of hij of die journalist aan het beraad had deelgenomen. Rutte moet met die reactie door het stof. De Jager moet Rutte later corrigeren. De Jager schrijft de Kamer dat 'in werkelijkheid' die 50 mrd bij het bedrag van 109 mrd moet worden opgeteld. En dan schrijft, volgens teletekst, de Jager dat dat betekent dat Nederland voor een hoger bedrag garant staat. Ik kan daar niets anders van maken dan dat de Nederlandse overheid (dus de Nederlandse belastingbetalers) een garantie aan de banken gaat verstrekken tot een bedrag van 5% van de hoofdsom = 2,5 mrd tot meerdere zekerheid van de rente- en aflossingsverplichtingen van bankenleningen in het kader van het EFSF. We praten dus niet over een 2e noodhulplening van 85, ook niet van 109, ook niet van 159 mrd euro, maar waarschijnlijk van nog 56 mrd meer. De banken lenen namelijk in eerste instantie 50 mrd aan Griekenland maar dat loopt op naar 106 mrd euro. De misser van Rutte wordt parlementair afgedaan met 'onhandig'. Dat is wel erg mild voor zo een blunder. Over de Jager nog even dit: die heeft altijd nog een klankbord, dat hij kan raadplegen, in de persoon van de oud-minister van Financiën Onno Ruding (ook CDA). Naar het schijnt maakt hij daar regelmatig gebruik van.

De titel van het VVD verkiezingsprogramma 2012 is: Niet doorschuiven maar aanpakken. Kernthema's zijn: Nederland leeft boven zijn stand, ondanks alle bezuinigingen die al zijn ingevoerd geeft het kabinet Rutte-1 €70 mln per dag meer uit dan de staat binnenkrijgt, we betalen €10 mrd aan rente op onze staatsschuld, iedere werkende Nederlander heeft €50.000 staatsschuld, alles tezamen is dat €400 mrd, de VVD wil opnieuw €24 mrd in de komende 4 jaar gaan bezuinigen. €9 mrd korten op de sociale uitkeringen, €7 mrd korten in de zorg en het eigen risico verder verhogen, €3 mrd op ontwikkelingshulp en €8 mrd op diverse posten waaronder een lagere afdracht aan Europa en meer ruimte voor het politieke asielbeleid. De eerste bezuinigingsronde van Rutte ging over €18 mrd, het Kunduz-akkoord gaat over €12,4 mrd en daar komt Rutte nu met een derde ronde tot 2017 met nog een keer €24 mrd. Aan alle kanten worden we gewaarschuwd voor 'slecht economisch weer' maar dat alert negeert Rutte. De VVD wil Nederland kapot gaan bezuinigen in plaats van het terugbrengen van de economische welvaart. Ja, het is zo dat we op de pof geleefd hebben en nog steeds leven, ja, er moet orde op zaken worden gesteld, ja, er moeten heel vervelende hervormingen worden doorgevoerd, nee, we moeten stoppen met ons spaargeld aan Spaanse banken uit te gaan lenen, nee, we moeten onder de voorwaarden van het ESM niet in die boot stappen, ja, we moeten de economische activiteit aanzwengelen, het onderwijs naar een hoger niveau tillen, kenniseconomie ondersteunen en de koopkracht in stand houden. Dat betekent gaan investeren hier, in Europa en in de wereld, bezuinigen levert niet de oplossing, hogere inkomsten wel. Rutte = afschieten.

Op 3 maart 2012 schreef ik in een blog over de premier het volgende: Wij hebben een premier die zozeer van zijn eigen kunnen is overtuigd dat hij zichzelf profileert als een minister-president, die zijn zaakjes goed op orde heeft. Hij is goed van de tongriem gesneden, reageert ad hoc en schuwt het debat niet. Woensdagavond in de 2e Kamer probeerde hij de Kamerleden in te peperen dat hij toch echt de man is die de touwtjes in handen heeft. Ik heb het nooit eerder meegemaakt maar Drs Arie Slob, fractievoorzitter van de ChristenUnie, liep naar de interruptiemicrofoon en maakte duidelijk dat het beeld dat de premier zo graag van zichzelf geeft, gehuld is in nevelen. Hij noemde een aantal dossiers op die gewoon slecht zijn geregeld, waarvoor hij de premier verantwoordelijk hield. Toen Rutte het woord kreeg bleef het 'even' stil. Hij zocht naar woorden, die hij niet vond. Hij was duidelijk uit het veld geslagen.

Ik heb die vraag al eerder gesteld maar doe het nog maar eens omdat ik twijfels heb over datgene wat er vorige week donderdagnacht is afgesproken over het overeind houden van zwakke, voornamelijk Zuid-Europese, banken. Wat wordt de functie van de ECB? Op de eerste plaats is de ECB een centrale bankier die ervoor moet zorgen dat de banken hun werk kunnen doen en dat de koopkracht van de euro zo stabiel mogelijk blijft. Verder heeft de ECB staatsleningen op zwakke landen uit de eurozone opgekocht, om de rente van de zwakke broeders af te toppen, en die stukken zijn in portefeuille genomen. Daar zit voor de ECB dus een commercieel belang bij. Verder wordt de ECB de Europese toezichthouder over het Europese bankwezen. Rutte zegt dat is afgesproken dat het ESM geen noodhulp aan banken kan verstrekken die niet beschikken over een analyse van de ECB, waarin vastligt dat het een financieel gezonde bank is die dringend behoefte heeft aan noodhulp voor herkapitalisatie. Ik schrijf het met nadruk: het geld dat nodig is om banken te herkapitaliseren wordt niet verlangd van de aandeelhouders (standpunt van de Europese Commissie) maar van de burgers van de rijkere Noord-Europese eurolanden. En daar is Rutte mee akkoord gegaan. Het is maar dat U het weet als U 12 september gaat stemmen. Ik pleeg de aanname dat de ECB, door het commerciële belang dat ze hebben geen onafhankelijke instelling zijn om de solvabiliteit te kunnen beoordelen van banken. Ik denk veel meer aan de Europese Rekenkamer, die zich daarin zou moeten bekwamen. Het standpunt van de Europese politieke elite, de EU, de ECB en het IMF is tot dusverre geweest dat getracht moet worden dat alle banken overeind gehouden moeten worden, gezien de enorme economische en financiële schade die ze aan Europa kunnen toebrengen. Anderzijds zijn er landen waar banken een blok aan het been zijn geworden. Kijk naar Spanje. De ECB heeft met onmiddellijke ingang ingegrepen in de regels voor het onderpand dat wordt geaccepteerd in ruil voor leningen. De centrale bank accepteert niet meer obligaties die door banken zelf met een overheidsgarantie zijn uitgegeven dan er nu al op de balans van de ECB staan. Door de overheid gegarandeerde bankobligaties worden vooral door banken uit eurolanden met financiële problemen op grote schaal gebruikt als onderpand voor de leningen van de ECB. Dit zadelt de centrale bank op met grote risico's mocht een van die landen de eurozone verlaten. De regels worden per direct van kracht. In uitzonderlijke gevallen kan er van de nieuwe richtlijn worden afgeweken, aldus de ECB.

Spanje gaat extra maatregelen doorvoeren om de beoogde reductie van het begrotingstekort te realiseren. Spanje streeft naar een tekort van 5,8 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Vorig jaar was het tekort nog 8,9 procent van het bbp. Vorige week werd al duidelijk dat het doel voor dit jaar niet haalbaar is zonder extra ingrepen. De Spaanse overheid zei destijds belastingverhogingen te overwegen. Spanje wijst ook op de vertwijfeling over het ESM-akkoord dat tijdens de eurotop werd bereikt. Finland zei begin deze week toch niet akkoord te gaan met het opkopen van staatspapier van eurolanden met geld uit het noodfonds. De maatregel werd goed ontvangen op de financiële markten omdat het een manier zou kunnen zijn om de torenhoog opgelopen leenkosten van met name Spanje en Italië te drukken. Premier Rutte zei er zelf niets in te zien omdat het een geldverslindend wapen is. ,,Individuele landen zijn niet meer in staat dergelijke akkoorden te dwarsbomen''.

De markten kijken naar de Europese Centrale Bank (ECB) voor oplossingen voor de eurocrisis, maar landen moeten zelf maatregelen nemen om de economie te versterken. Dat liet ECB-bestuurder Jörg Asmussen weten. ,,Er zijn grenzen aan wat de ECB kan doen''. De ECB verlaagde donderdag de rente tot 0,75 procent, de laagste stand ooit. Maar de bank kondigde geen nieuwe steunmaatregelen aan voor de economie, waarop de beurzen teleurgesteld reageerden. ,,De ECB kan maatregelen nemen die op korte termijn invloed hebben op de markten, maar die kunnen tot gevolg hebben dat belangrijke problemen voor de langere termijn niet worden aangepakt'', waarschuwde Asmussen. De rente op Spaanse obligaties is op de laatste beursdag van deze week opnieuw sterk gestegen. Beleggers deden risicovolle obligaties in de verkoop, toen duidelijk werd dat de Europese Centrale Bank (ECB) geen uitzicht heeft gegeven op nieuwe maatregelen die de obligatiemarkt voor zwakkere eurolanden kunnen ondersteunen. De rente op 10-jarige Spaanse obligaties liep in de loop van de middag tegen de 7% aan. Daarmee ligt de rente weer even hoog als in de dagen voor de eurotop van eind vorige week. Na de onverwachte beslissingen op EU-top van vorig weekend daalde de rente scherp, tot 6,3% op dinsdag. De euroleiders spraken vorige week onder meer af om het Europese noodfonds op termijn in staat te stellen zwakke banken direct te steunen en om op verzoek obligaties van eurolanden op te kopen. Maar de vreugde was van korte duur: beleggers zochten de vertrouwde veilige havens op en drukten daarmee de rentes op Duits staatspapier. Het rendement op 2-jarige Duitse obligaties zakte daarbij zelfs iets onder 0 procent. De rente op vergelijkbare Spaanse obligaties bedroeg ruim 5 procent.

Het duurt nog zeker tot midden 2013 voordat het Europese bankentoezicht van start kan gaan. Tot dan zal het niet mogelijk zijn dat euronoodfonds ESM rechtstreeks banken herkapitaliseert. Dat zegt een hoge ambtenaar in Brussel die rechtstreeks betrokken is bij de uitwerking van de afspraken van de Europese top. In de nacht van vorige week donderdag op vrijdag besloten de regeringsleiders van de eurolanden dat het ESM direct banken kon steunen. Toen was er nog sprake van dat dit vanaf januari 2013 kon beginnen. Het nieuwe ESM-instrument komt er op verzoek van Spanje en Ierland. Spanje moet tot €100 mrd lenen van het noodfonds om zijn banken te herkapitaliseren. Daardoor stijgt de Spaanse staatsschuld van 81% naar 90% van het bbp. Directe bankensteun zal niet op de Spaanse begroting drukken. Volgens de EU-ambtenaar zullen de eerste Spaanse banken al dit najaar extra kapitaal krijgen en de laatste in het voorjaar van 2013. Daarna is het mogelijk dat de reeds verleende bankensteun alsnog uit de Spaanse boeken wordt gehaald, maar dat gaat dus wel even duren. De Ierse minister van financiën Michael Noonan hoopt op een beraad in Brussel afspraken te maken over de Ierse bankensteun. Ierland heeft al enige tijd een noodlening waarvan een aanzienlijk deel voor de banken was bestemd. Volgens betrokkenen is de kans echter klein dat Noonan op korte termijn toezeggingen krijgt voor het uit de noodlening halen van die bankensteun.

Minister Jan Kees de Jager van Financiën benadrukte deze week nogmaals dat het ESM pas bankensteun verleent als het toezicht goed geregeld is. ‘Ik wil geen tijdpad noemen, maar dat kost wel tijd. Zoiets moet je goed doen.’ Hij is bang dat Nederland anders opdraait voor grote risico’s in de Spaanse bankensector. Dit betekent een zware tegenslag voor de Spaanse premier. Hij reageerde direct en zei dat Europa de voorgenomen directe hulp aan noodlijdende Spaanse banken niet mag uitstellen. Ruim een week geleden werd op een Europese top in Brussel afgesproken dat banken eenvoudiger dan eerder was bepaald, een beroep kunnen doen op kredieten van het Europese noodfonds. Dit moet nu snel in daden worden omgezet, zei Rajoy in een toespraak bij een denktank die is verbonden aan zijn eigen Volkspartij (PP), de FAES (Stichting voor Sociale Studie en Analyse). Ondertussen gaat Spanje volgens Rajoy nog meer doen om de begrotingstekorten terug te dringen. Hij spreekt hierover aanstaande woensdag het parlement toe.

Door al deze uitspraken over en weer dreigt de laatste eurotop uit te lopen op een rechtstreekse confrontatie tussen de noordelijke eurolanden aangevoerd door Merkel en het Zuiden aangevoerd door Monti. De Italiaanse premier wil samen met zijn Franse en Spaanse ambtsgenoten richting de invoering van Europese staatsleningen, de zogenoemde Eurobonds. Merkel is en was daar niet enthousiast over: 'Zolang ik leef, geen Eurobonds.'

Er is veel onduidelijkheid over de afspraken die vorige week in Brussel zijn gemaakt over het rechtstreeks financieren van noodhulp uit het ESM door banken. Is er sprake van een 'pyrus-overwinning' voor van Rompuy c.s? BNR: De Italiaanse premier Mario Monti is het met bondskanselier Angela Merkel eens over begrotingsdiscipline. Maatregelen om economische groei te stimuleren moeten niet ten koste gaan van de overheidsuitgaven. Italië moet op de geldmarkten een hoge rente betalen als het geld wil lenen op de financiële markten. Bij de EU-top vorige week zou Monti steun van andere Europese landen hebben geëist. Italië doet zijn huiswerk, maar 'het buitenland moet deze stappen erkennen en Italië vertrouwen geven', zegt Monti. De Italiaanse premier is na de EU-top van afgelopen week de gevierde man in zijn land. Hij speelde het hard en kreeg bij Merkel voor elkaar dat de Europese steunmechanismes ook gebruikt kunnen worden om Italiaanse en Spaanse staatsleningen op te kopen als de rente te hoog oploopt. De vraag is nu of Merkel de afspraken ook deze interpretatie meegeeft. Angela Merkel heeft in eigen land al een paar dingen gezegd die de geloofwaardigheid van wat vorige week is afgesproken toch enigszins onderuit halen. Nederland en Finland geven aan dat ze niet willen dat het ESM obligaties van eurolanden kan gaan kopen. Barroso en Van Rompuy hebben gezegd dat het nu eenmaal is afgesproken en daar gaat het maar om." "Maar het feit dat Angela Merkel zelf heeft gezegd dat afzonderlijke lidstaten natuurlijk het recht hebben om een andere mening te hebben, heeft de gemoederen in Italië weer flink doen oplopen. Zij heeft het verdedigd. Natuurlijk moet Merkel soms uitleggen dat wat ze in Brussel afspreekt geen supergrote gevolgen heeft voor de Duitse binnenlandse begroting. Of dat waar is, kan je je twijfels over hebben. Maar hier hoor ik geen argwaan over of het ESM uiteindelijk gaat werken.

De werknemers van het permanente Europese financiële reddingsfonds ESM (Europees Stabiliteitsmechanisme) worden straks vorstelijk betaald. Dat heeft dit weekeinde de Duitse krant Die Welt am Sonntag gemeld. Het weekblad stelt inzage te hebben gehad in vertrouwelijke documenten die betrekking hebben op de arbeidsvoorwaarden van werknemers van de instelling, waarvan het hoofdkwartier in Luxemburg zal zetelen. Het ESM moet uiterlijk midden 2013 de permanente versie worden van het 2 jaar oude, tijdelijke noodfonds EFSF( Europese Financiële Stabiliteitsfaciliteit). De chef van het ESM gaat bruto €324.000 per jaar verdienen. Dat is volgens de berekeningen van Die Welt op zijn minst 34.000 meer dan alle inkomsten die bondskanselier Angela Merkel in een jaar vergaart, inclusief onkostenvergoedingen. Die Welt noemt de directeur „de opperste euroredder” en die is niet de enige die er goed gaat verdienen. Assistenten en hulpjes kunnen rekenen op een ESM-salaris van tussen de 22.000 en 72.000 euro en leidinggevenden tussen de 64.000 en 167.000 per jaar.

Kredietbeoordelaar Moody’s was in eerste instantie positief over de uitkomsten van de top, omdat daarmee paniek op de korte termijn bij beleggers en spaarders is voorkomen. Maar Moody’s waarschuwt dat de rijkere landen zware verplichtingen op zich nemen. ‘Moody’s merkt op dat het pad van geleidelijke beleidsontwikkelingen in de richting van meer integratie op het gebied van begrotingen hoge kosten met zich meebrengt, omdat de landen in de eurozone die de andere landen ondersteunen met steeds hogere verplichtingen worden geconfronteerd, en dat zal vervolgens hun kredietwaardigheid verzwakken.’

De Italiaanse premier Mario Monti heeft vorige week gedreigd voorstellen over verdere politieke integratie van de eurozone te blokkeren, als Merkel niet akkoord zou gaan met het plan om het opkopen van staatsleningen uit de Europese noodfondsen te financieren. Monti en Merkel dreigden op een botsing tijdens de eurotop af te gaan. Monti zei maatregelen als de invoering van de Tobintaks, een belasting op financiële transacties, te blokkeren indien de eurolanden niet akkoord gaan met het inzetten van de Europese noodfondsen om staatspapier op te kopen van noodlijdende eurolanden. De Italiaanse leider probeerde de noodzaak van zijn plan extra kracht bij te zetten door te wijzen op de hoge rentes in de zuidelijke eurolanden. Volgens de Duitse bondskanselier probeerde de Italiaanse premier paniek te zaaien om zijn plannen door te kunnen drukken. De paniek om stijgende staatsleningen in Zuid-Europa doet Merkel af als overdreven. De Duitse bondskanselier was tegen het plan om noodfondsen in te zetten om koersdalingen van de rente op staatsleningen teweeg te brengen. Maar het liep allemaal anders. De Duitse president Gauck heeft het initiatief naar zich toe getrokken. In duidelijke bewoordingen wijst hij bondskanselier Merkel op haar plicht om haar reddingsplan voor de euro duidelijk uit te leggen aan de Duitse burger. Veel Duitsers hebben grote bedenkingen bij dat plan. Komende dinsdag behandelt het Constitutionele Hof in Karlsruhe een klacht van tegenstanders van het plan. Bundes-President Gauck is blij met die klacht. Volgens hem hebben Duitse politici veel te veel binnenskamers geopereerd. Iedere Duitser die belasting betaalt is in beginsel bij het reddingsplan betrokken en heeft volgens Gauck het recht om over alle details te worden geïnformeerd.

Voormalig EU-commissaris Guenter Verheugen heeft ernstige kritiek geuit op de Italiaanse minister-president Mario Monti. De Italianen zouden zich niet houden aan de overeenkomsten van de EU-top met Angela Merkel, aldus de beschuldiging. "De kanselier is bedrogen vorige week. Dat is duidelijk. In Rome en waarschijnlijk in Parijs, "zei de voormalige EU-commissaris voor Industrie in een gesprek met tv station Phoenix. "Ze ging weg in de overtuiging dat ze alles in zakken gedaan had. Maar in Brussel merkte ze dat ze in een zeer onaangename situatie was terechtgekomen." Hij verwees naar het feit dat Monti op de EU-top Merkel uitgedaagd werd om minder streng te zijn als Merkel het failliet van landen als Italië, en daarmee de euro, wilde vermijden . "Wat hier wordt weergegeven is een overtreding. De reactie van Monti is een overtreding die niet door de beugel kan", zei Verheugen. "In Europa is het goed gebruik om te zeggen dat na een kritisch onderhoud wij een oplossing hebben gevonden waar iedereen mee kan leven. Dat was hier niet het geval." Afgelopen woensdag hebben de Italiaanse premier Monti en bondskanselier Merkel elkaar opnieuw ontmoet in Rome. Belangrijke vragen over het opkopen van Italiaanse staatsleningen bleven daar onbeantwoord. De media wilde weten of het klopt wat vorige week in de late nacht is afgesproken op de Eurotop in Brussel, namelijk dat er vanuit Europa de bereidheid zou zijn om staatsleningen op te kopen van Italië om daarmee de rente op de staatsschuld naar beneden te krijgen." Het bleef bij "een opmerking van Merkel die het meest in de buurt kwam: in Brussel hebben we een voor iedereen bevredigende oplossing gevonden." Verder herhaalde Monti op de persconferentie vele malen dat Italië geen beroep doet op het noodfonds. Het was meer een dans van de goede bedoelingen dan dat nu duidelijk is of het nou 'ja' of 'nee' is. Want die belofte zou Europa een hoop extra geld kosten. Anderzijds wordt er gemeld dat 'Duitsland en Italië houden vast aan het plan om het Europese noodfonds (ESM) de mogelijkheid te geven obligaties van eurolanden te kopen. ' Onduidelijkheid troef. Finland gaf deze week echter aan dat het niet akkoord gaat met dit besluit. Ook in Duitsland was er veel kritiek op de maatregel, die vooral bedoeld is om de leenkosten van landen als Spanje en Italië te drukken. Monti gaf verder aan dat het begrotingstekort van Italië dit jaar waarschijnlijk hoger uitkomt dan eerder gedacht. De Italiaanse regering rekent nu op een tekort van 2% van het bruto binnenlands product (bbp). Eerder werd uitgegaan van een gat op de begroting van 1,3% . Italië wijt de tegenvaller aan de hoge rente die het land moet betalen over staatsleningen. Daarnaast vallen de belastinginkomsten tegen door de aanhoudende recessie. Als de nieuwe prognose wordt gehaald, dan hoort het tekort van Italië nog altijd bij de laagste van de eurozone. Nederland verwacht dit jaar een tekort van circa 4,6 procent.

PVV-leider Geert Wilders beschuldigt premier Mark Rutte en andere Europese leiders van ,,illegale praktijken’’ omdat ze vorige week op de EU-top instemden met de mogelijkheid om banken vanuit het permanente noodfonds voor de euro (ESM) rechtstreeks steun te geven. Volgens Wilders wordt dat in artikel 12 van het verdrag expliciet verboden. ,,Dit is gewoon illegaal en in strijd met het verdrag’’, zei Wilders donderdag in een Tweede Kamerdebat over de uitkomsten van de EU-top. In een brief aan de Kamer schrijven Rutte en minister Jan Kees de Jager van Financiën dat zij er eerder vanuit gingen dat rechtstreekse bijstand aan banken op dit moment niet mogelijk is. Wel bestaat in het ESM-verdrag de mogelijkheid om ,,het instrumentarium'' aan te passen. Op de EU-top hebben de regeringsleiders in de eurozone toen, op advies van Brusselse juristen, aangegeven dat directe steun aan banken ,,waarschijnlijk zonder wijziging van het ESM-verdrag mogelijk is''.

De economie van de eurozone blijft zwak en loopt grote risico's op nog meer tegenslag. Dat stelde de president van de Europese Centrale bank (ECB), Mario Draghi. Volgens Draghi zijn de economische omstandigheden in de eurozone door de aanhoudende schuldencrisis in het tweede kwartaal opnieuw verslechterd. Op de langere termijn voorziet hij een langzaam herstel, dat wordt gehinderd door de onzekerheid over de financiële toekomst van verschillende eurolanden. De ECB verlaagde het belangrijkste rentetarief in de eurozone donderdag met 0,25% naar 0,75 procent. Zo laag is de euro-rente, sedert de start in 1998, niet eerder geweest. De centrale bank verlaagde de depositorente ook met 25 basispunten tot nul. ,,Daardoor wordt het voor commerciële banken zinloos om hun geld te stallen bij de ECB''. ,,Daarmee wil de centrale bank aangeven dat het geld in de reële economie moet worden gepompt en dat is een belangrijk signaal richting de financiële markten.'' Misschien moet je nu ook vraagtekens zetten over de waarde van de euro in het financiële verkeer! Dat is het laagste niveau ooit. De € verzwakte en sloot de week af op $1,2289. Andere maatregelen om de crisis in de eurozone te bestrijden werden niet besproken, stelde Draghi. De Europese noodfondsen (EFSF en ESM) zijn momenteel groot genoeg om de risico's in de eurozone te bestrijden, aldus de Europese centralebankpresident. ,,We weten wat we hebben en daar moeten we het mee doen. Ik denk dat het ESM en EFSF voldoen om om te gaan met de risico's en onzekerheden zoals we die nu kunnen voorzien.'' Het ESM werd vorige week door de leiders van de eurolanden in staat gesteld zwakke banken te steunen en obligaties van eurolanden op te kopen. Volgens critici is het fonds daarvoor echter te klein. Sommigen van hen pleiten er daarom voor het ESM een bankvergunning te verlenen, zodat het geld kan lenen bij de ECB. Draghi ziet hier echter niets in. ,,Ik denk niet dat we er iets bij winnen als we de geloofwaardigheid van een instituut vernietigen door het te vragen om buiten de grenzen van zijn mandaat te treden'', stelde hij. De renteverlaging van de ECB kan de economische groei een duwtje in de rug geven. Als banken de lagere rente doorberekenen aan klanten, dan wordt het goedkoper voor bedrijven en consumenten om geld te lenen en minder aantrekkelijk om te sparen. Eventuele extra uitgaven die daardoor ontstaan, helpen de economie vooruit. De ECB heeft ruimte voor de renteverlaging omdat de inflatie in de eurozone terugloopt. Volgens Draghi kan de geldontwaarding nog dit jaar onder de door de ECB nagestreefde grens van 2 procent dalen.

Ook het IMF steekt een waarschuwende vinger op: de problemen voor de internationale economie nemen toe. Dat zei de president van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). ,,In de afgelopen maanden zijn de vooruitzichten helaas zorgelijker geworden''. De nieuwe voorspellingen voor de economische groei, die het IMF over een week presenteert, worden daarom somberder dan de vorige ramingen uit april. Toen voorspelde het IMF dat de wereldecononomie dit jaar met 3,5 procent zou groeien. Voor 2013 werd een plus van 4,1 procent ingetekend. Volgens de Franse ex-minister van Financiën zijn op de eurotop van vorige week ,,belangrijke stappen'' gezet in de bestrijding van de schuldencrisis. Maar er is meer nodig, waarschuwt ze. De eurozone moet volgens het IMF worden afgemaakt door na de vorming van een monetaire unie en een bankenunie ook te werken aan een begrotingsunie. Lagarde waarschuwde dat de Europese schuldencrisis ook de economische groei in Azië bedreigt. ,,Azië is niet immuun. De negatieve effecten van de problemen in Europa worden hier steeds meer zichtbaar.''

Een diepere recessie en een hogere werkloosheid zijn reden om te heronderhandelen over de voorwaarden voor Europese financiële steun voor Griekenland, zegt Evangelos Venizelos, de leider van de socialistische partij Pasok, voorafgaand aan gesprekken tussen Griekenland en zijn internationale geldschieters, de zogenaamde trojka. Venizelos's Pasok-partij vormt een onderdeel van de Griekse regeringscoalitie en de partijleider verdedigt tijdens een bijeenkomst van partijleden de heronderhandelingen over het EUR173 miljard bedragende steunpakket. "De recessie zal dieper zijn dan nu wordt voorzien en het werkloosheidspercentage komt ook hoger uit", aldus Venizelos, die minister van Financiën was toen de huidige afspraken over financiële steun werden gemaakt. Volgens hem is dit reden voor een "update van het memorandum" met afspraken tussen Griekenland en zijn internationale kredietverstrekkers. De politicus verklaarde ook dat het niet nodig is door te gaan met de controversiele ontslagen in de publieke sector, hoewel dit een voorwaarde voor de steun is. In plaats daarvan wil de overheid strengere eisen invoeren om ambtenaren aan te nemen, zegt Venizelos. Hij benadrukt verder dat Griekenland erop gebrand is gebruik te gaan maken van het permanente noodfonds van de eurozone; het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) om zo de bankensector te herkapitaliseren. Hiermee zou de staatsschuld van het land met zo'n EUR50 miljard verlaagd kunnen worden. De trojka, bestaande uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, blijft naar verwachting drie dagen in Athene.

Finland is niet van plan om op te draaien voor de schulden van andere landen in de eurozone. Dat zegt de Finse minister van Financiën Jutta Urpilainen. ,,Finland is een toegewijd lid van de eurozone en we denken dat de euro belangrijk is voor Finland''. ,,Maar we houden niet ten koste van alles vast aan de euro en we zijn op alle scenario's voorbereid.'' „Collectieve verantwoordelijkheid voor de schulden, het economisch beleid en risico’s van andere landen, daar moeten we niet toe bereid zijn”, zei de minister. Ze zei eerder dat Finland een harde lijn blijft volgen bij de vraag of er meer noodkredieten aan eurolanden moeten worden verstrekt. „We zijn constructief en we willen de crisis oplossen, maar niet tegen elke prijs”, benadrukte de minister. De harde lijn van de Finnen uitte zich de afgelopen maanden onder meer in de eis dat Finland onderpand krijgt in ruil voor deelname aan steunoperaties voor Griekenland en de Spaanse bankensector. Daarnaast gaven de Finnen afgelopen week aan niet akkoord te willen gaan met het plan om het Europese noodfonds in staat te stellen om obligaties van eurolanden op te kopen. Die maatregel, bedoeld om de leenkosten van landen als Spanje en Italië te kunnen drukken, werd eind vorige week overeengekomen tijdens de nachtelijke eurotop in Brussel. Minister Jan Kees de Jager van Financiën heeft zijn Finse collega vrijdag nog gesproken en weet zeker dat ook Finland gecommitteerd is aan de euro en in de eurozone wil blijven. Dat zei hij na afloop van de ministerraad. Hij wilde niet speculeren over andere scenario’s. „Wij hebben ’t beste secenario.” Nederland heeft alleen maar plan A; er is geen plan B.

DNB heeft informatie gepubliceerd met de belangen van de Nederlandse financiële sector over delen van de wereld. Zo blijkt dat we 50 miljard euro hebben uitstaan in Italië en maar liefst 70 miljard euro in Spanje. De gezamenlijke Nederlandse financiële sector, de banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben hun enorme vermogens verspreid over de hele wereld. DNB heeft de totale risico’s gepubliceerd. Het gaat om het totaal aan leningen, aandelen en obligaties per land. “DNB publiceert deze gegevens om een beeld te krijgen waar de risico’s liggen voor de Nederlandse financiële instellingen. De risico’s, maar natuurlijk ook de kansen." Het gaat om de bedragen die uitstaan op de overheid, banken en private sector. De Nederlandse financiële sector heeft overigens voor meer dan 1 biljoen euro uitstaan in ons eigen land. De beleggingen van Nederlandse financiële instellingen in Spanje, Portugal en Griekenland zijn in het eerste kwartaal met respectievelijk 3, 6 en 30 procent in waarde gedaald. De daling komt enerzijds doordat de investeringen in deze landen zijn afgenomen en anderzijds doordat de bestaande beleggingen in waarde zijn gedaald. In Duitsland en Frankrijk werden de beleggingen juist 4 en 7 procent meer waard. In totaal groeide de waarde van de beleggingen in het eurogebied door Nederlandse pensioenfondsen, banken en verzekeraars met 4 procent in het eerste kwartaal. Onze belangen in Griekenland, Portugal, Spanje en de VS namen af, die Ierland, Italië, België, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Oostenrijk en het VK stegen in waarde. De Nederlandse pensioenfondsen hebben hun 920 miljard euro over de hele wereld belegd. Per 1 april hadden de totale fondsen aan obligaties, leningen en aandelen in Griekenland slechts €240 mln uitstaan en op Portugal €500 mln. De waarde van de beleggingen van de pensioenfondsen daalde in het 1e kwartaal in de volgende landen: Griekenland, Portugal, Spanje en België. Die in Ierland, Italië, Duitsland, Frankrijk, ons eigen land, Oostenrijk, het VK en de VS namen toe. De bedragen zijn exclusief vastgoed, infrastructuur etc. Ook zijn Azië. China, Japan en Afrika niet meegenomen.

Misverstanden, misverstanden, misverstanden ………….. Premier Rutte is donderdag door een groot deel van de Tweede Kamer aangevallen om het direct steunen van banken uit het noodfonds ESM. Volgens veel partijen is de premier op de EU-top veel verder gegaan dan verwacht. Zwakke banken zouden rechtstreeks uit het ESM geld kunnen halen. Volgens de premier is het wel van belang eerst naar het Europees bankentoezicht te kijken, pas daarna kan worden gesproken over steun aan banken. PVV-leider Geert Wilders beschuldigde Rutte en andere Europese leiders van ''illegale praktijken" omdat ze vorige week op de EU-top instemden met de mogelijkheid om banken vanuit het noodfonds voor de euro rechtstreeks steun te geven. Volgens Wilders wordt dat in artikel 12 van het verdrag expliciet verboden. Volgens Rutte bestaat in het ESM-verdrag de mogelijkheid om ''het instrumentarium'' aan te passen, zodat naast landen ook banken gered kunnen worden. Hij verzekerde de Kamer dat deze aanpassing pas gedaan kan worden als het parlement hiermee instemt. Die instemming is dan voor een lengte van jaren, tot in de eeuwigheid, zogezegd. Ook indien steun aan banken zal worden gegeven is hiervoor parlementaire steun noodzakelijk. Dat er geen unanimiteit in de EU nodig zou zijn is volgens Rutte een 'misverstand'. Ook andere fractievoorzitters waren kritisch over Rutte. Zo noemde Sybrand van Haersma Buma (CDA) het verrassend dat Rutte instemde met directe steun aan banken, volgens hem een grote stap naar een bankenunie. Rutte had daar in het debat vóór de EU-top op geen enkele manier over gerept. ''Wist hij toen niet dat dit überhaupt aan de orde zou komen'', vroeg Buma. Ook D66-leider Alexander Pechtold, PvdA-voorman Diederik Samsom, Harry van Bommel van de SP en SGP'er Elbert Dijkgraaf stelden dat Nederland niet goed was voorbereid op de ontwikkelingen op de top. Ze willen van Rutte weten hoe dat mogelijk is. Samsom zag dat de vastbeslotenheid van de top weer vertrouwen gaf. Dat werd volgens hem echter na de top direct weer ondermijnd door uitspraken van onder anderen Rutte over het opkopen van staatsobligaties van zuidelijke landen. Dit is spelen met vuur, constateerde de PvdA-leider. Rutte zei verder dat het masterplan van EU-president Van Rompuy nog niet door de Nederlandse regering wordt omarmd. Rutte spreekt opnieuw over een 'misverstand'. Het masterplan is een opzet van een verdere versterking van de Europese Unie. Ze moet Brussel machtiger worden bij het bewaken van het financiële, economische en begrotingsbeleid in de lidstaten. Ook moet de rol van het Europees Parlement versterkt worden. Rutte zei dat hij nog veel opmerkingen over het plan heeft. Volgens hem is het masterplan vanaf nu wel onderwerp van gesprek van de 27 lidstaten en niet meer van de vier opstellers, waaronder Van Rompuy. En zo werd de EU-top een Euro-flop. De Nederlandse politiek kijkt met oogkleppen op naar het Europa dossier. Er is in de partijen een groot gebrek aan kennis. In de regering trouwens ook. Omdat geen enkele partij enig risico wil nemen door er een afwijkende mening op na te houden zegt een meerderheid in de 2e Kamer 'Nederland kan niet zonder Europa' dus, hoe hoog de prijs ook is die wij moeten betalen, wij blijven aan boord. Het alternatief is tegenstemmen bij de behandeling van het ESM verdrag, in de 2e ronde. Maar dan stap je over naar het kamp Wilders en dat wordt in de peilingen direct afgestraft. Dus is de redenatie in het CDA: de PvdA kiest ook voor deze optie, dus we zitten gebeiteld'. Bij de VVD wordt identiek gedacht, Pechtold doet ook mee, dus we zitten goed. En zo verschuilt iedereen zich achter een ander. En uiteindelijk wordt het excuus dat niemand aansprakelijk is voor de opgelopen schade. Rutte heeft donderdag in de 2e Kamer geroepen dat er pas geld naar Spaanse banken gaat nadat zowel de regering als de 1e en 2e Kamer daarvoor hun goedkeuring hebben gegeven. Dat is maar de halve waarheid. Ja het is waar dat waarschijnlijk, Brusselse juristen moeten daarover nog een advies geven, artikel 12 van het ESM-verdrag moet worden aangepast. Daar moet een advies over komen van de regering en daarna moeten de 1e en 2e Kamer dat goedkeuren. Rutte hield staande dat er geen cent naar banken gaat zonder onze toestemming. Die toezegging kan hij met de tekst van het huidige ESM-verdrag niet nakomen. Met zijn uitspraken manipuleert hij de waarheid: de realiteit is namelijk anders. Zodra het ESM in werking is getreden hebben de 17 nationale parlementen geen zeggingskracht meer over het beleid dat door de gouverneurs wordt gevoerd. Zelfs de Nederlandse vertegenwoordiger, de minister van Financiën, kan niet ingrijpen. Wij kunnen alleen handelen als we steun krijgen van of Duitsland, of Frankrijk, of Italië of Spanje. De nationale volksvertegenwoordigers worden monddood gemaakt en zelfs de regeringsleiders van de 17 eurolanden hebben zichzelf buitenspel gezet, alleen dat schijnen ze nog niet door te hebben. Alleen het Constitutionele Hof van Duitsland, het Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe, kan komende dinsdag nog dwars gaan liggen. Als die 'nee' gaan zeggen, dan wel 'ja mits' dan kan het grote onheil nog worden afgewend. De 2e Kamer is met zomerreces en komt pas weer bijeen op Prinsjesdag en wordt na de verkiezingen van 12 september ontbonden. Ik maak mij grote zorgen over de huidige stand van zaken. De euro is verder verzwakt, de aandelenmarkten waren in mineur, de Duitse president Gauck (die opkomt voor de rechten van de burger) vraagt om meer duidelijkheid voor de belastingbetaler, de wereldeconomie neemt verder af, het IMF en de ECB geven een 'slecht weer' alert af, kortom onzekerheid troef. Iedereen moet op zijn hoede zijn en de Jager en Knot moeten aan de slag met het schrijven van een plan B. Het zijn spannende tijden, maar welke politicus realiseert zich dat?

Slotstand indices 6 juli 2012/week 27: AEX 309,84; BEL 20 2.211,50; CAC 40 3.168,79; DAX 30 6.410,11; FTSE 100 5.662,63; SMI 6.183,67; RTS (Rusland) 1.368,25; DJIA 12.772,47; Nasdaq 100 2.612,29; Nikkei 9.020,75; Hang Seng 19.800,64; All Ords 4.199,00; € $1,2289; goud $1582,40. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.