UPDATE07052012 LE CHANGEMENT C’EST MAINTENANT

Een reactie van een lezer van mijn blog: “leuk geschreven hoor! Had het zelf niet beter kunnen zeggen” en “als ik het niet dacht :)! Leuk geschreven hoor, heb genoten :)..”

Er komt beweging aan het front. Waar ik op duid zijn de zware straffen die de trojka aan Griekenland heeft opgelegd in de vorm van bezuinigingen en hervormingen. Niet dat ik daar op tegen ben: Griekenland moet orde op zaken stellen en dringende hervormingen uitvoeren, daarover voer ik geen discussie. Maar de dwangmaatregelen die, onder aanvoering van Jan Kees de Jager, van de Grieken zijn afgedwongen zijn door het volk niet op te brengen. De Griekse samenleving kraakt en scheurt in zijn voegen. In de uitslag van de verkiezingen zal daarover meer duidelijk worden hoe de politieke panelen gaan schuiven. Het zou mij niets verbazen als de 10 mln kiezers de 2 coalitie-partijen, de socialistische PASOK en de Nieuwe Democratie, een forse afstraffing zullen geven. Mijn verwachting is dat er een politieke verschuiving gaat plaatsvinden van het midden naar extreem rechts en extreem links. Daarmee wil het volk afdwingen dat de gesloten overeenkomsten met de Europese Unie worden opengebroken en er een humaner beleid kan worden gevoerd, dan wel teruggaat naar de drachme. Ik betreur het dat de trojka met Griekenland niet dezelfde weg heeft bewandeld als het IMF met Roemenië doet. Roemenië heeft namelijk een akkoord gesloten met het Internationaal Monetair Fonds om een ingrijpende korting op de ambtenarensalarissen terug te draaien. De maatregel is bedoeld om een impopulair bezuinigingsprogramma te verzachten. De lonen van de ambtenaren waren in 2010 met 25 procent verlaagd door de vorige, rechtse regering. De nieuwe, linkse regering verhoogt de lonen in juni met 8 procent, waarna ze verder stijgen tot het oude niveau. De beoogd minister van Financiën Florin Georgescu meldde dat na gesprekken met IMF-functionarissen. Om politieke aardverschuivingen in Griekenland te voorkomen had Brussel ook zelf de afspraken open kunnen breken. Nu komt de 'zwarte piet'in Brussel te liggen.

Wientjes heeft in een interview in het NRC uitgesproken dat 'Nederland te weinig goede politici kent'. Een stelling die ik onderschrijf, zelfs nog wel wat harder had willen aanzetten. De politiek begon direct met modder te gooien in de richting van de voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW. Dat is typisch een reactie van zwakke politici die de aandacht willen afleiden van de realiteit. Ik heb me zaterdagavond mateloos geirriteerd aan een discussie op Nieuwsuur met Frits Bolkestein, Paul Schnabel en Jan Marijnisse onder leiding van Mariëlle Tweebeeke. Onderwerp: de Kunduz-coalitie en het wandelgangenakkoord. Om te beginnen over dat laatste. Er is helemaal geen akkoord: er is een boodschappenlijstje opgesteld en een wensenlijstje met eerder aangekondigde bezuinigingsmaatregelen, uit het €18 mrd project, die teruggedraaid moeten gaan worden (hopen in ieder geval GL, CU en D66) voor in totaal €1 mrd. In de discussie wordt dan de aanname gepleegd dat het wandelgangenakkoord zal gaan sluiten met een maximaal begrotingstekort van 3%. Die aanname slaat echt nergens op want voor het CPB zijn de afgesproken bezuinigingen en hervormingen zo vaag dat zij die pas gaan doorrekenen als de details zijn ingevuld. D66 noemt dat 'heronderhandelen' en GL spreekt over 'inkleuren'. Ik neem aan dat het CPB pas, op zijn vroegst, volgende maand daarover zinnige uitspraken kan gaan doen. Wat is de waarde van een uitspraak van politici over een ingeschat emu-saldo van -3% die op financieel/economisch terrein ongeschoold zijn. Ja, het is waar dat in het Kunduz-akkoord is vastgelegd dat 3 bezuinigingen, de BTW-verhoging van 19 naar 21%, de afschaffing van de fiscale regeling voor het reiskostenforfait en de nullijn voor ambtenaren (alhoewel niet alle ambtenaren), direct, in 2013, geld gaan opleveren. Maar dat betekent ook dat de burgers dit gaan voelen in hun portemonnee. Hoe groot is de invloed daarvan op de koopkracht en de werkeloosheid en hoe vertaalt zich dat op het vrij besteedbaar inkomen? Burgers worden gewaarschuwd voor de bezuinigingen die eraan komen maar merken daar nog weinig van bij de bestedingen in de supermarkt. Dat is correct: maar er komen wel steeds meer mensen in de schuldsanering, zijn wat voedsel betreft mede aangewezen op de voedselbanken en/of lopen achterstand op bij de betaling van de hypotheek, de huur, energierekeningen, zorgpremie (300.000 verzekerden) en rood staan bij de bank. Er zijn 2 bezuinigingsrondes aangekondigd door het thans demissionaire kabinet Rutte-1: de eerste ronde van €18 mrd en een 2e ronde van €11,7 mrd. Dat is samen €30 mrd, waarvan op dit moment €3 mrd is gerealiseerd. Dat betekent dat er nog €27 mrd aan bezuinigingen moet worden doorgevoerd. En daarom zeg ik: 'pas op je tellen”! Ik vraag me wel af of de jubelstemming van EC-commissaris Olli Rehn, over de Nederlandse begroting 2013, nog altijd bestaat in Brussel. En of de Kunduz-coalitie overeind blijft, met de verkiezingen in aantocht en nadat de details van het akkoord zijn uitgewerkt en ingekleurd, ik steek er mijn hand niet voor in het vuur.

De landbouw krijgt harde klappen als gevolg van het vrije markt beleid. De boeren krijgen 3,5 cent voor een kilo aardappelen, 14 cent voor een kilo peen, iets meer dan een halve cent voor een kilo ui: dat zijn de bedragen waarvoor boeren hun producten naar de veiling kunnen brengen. Inderdaad, de landbouw is geen vetpot meer. De markt is ziek.

De Spaanse industrie heeft in maart 7,5 procent minder geproduceerd dan een jaar eerder. Dat heeft het statistiekbureau INE bekendgemaakt. Het is de sterkste daling van de productie sinds oktober 2009. De daling is veel forser dan verwacht.

De topman van de Deutsche Bank heeft zich uitgesproken vóór de oprichting van een Europees fonds om banken te redden. Zo'n fonds voor een ordelijke sanering of ontbinding van banken is "wenselijker dan ooit''. Volgens de topman kan het fonds helpen om bankensystemen te stabiliseren en om grote grensoverschrijdende banken te herstructureren. Ook zou het de financiële interne markt kunnen verzekeren en concurrentievervalsing door nationale banken kunnen helpen voorkomen. In Europa wordt nog besproken of kwakkelende banken direct toegang mogen krijgen tot het euronoodfonds. Met name Spanje heeft daarvoor gepleit. Ik ben daar mordicus tegen. Dat het op omvallen staande Spaanse bankwezen daarvoor pleit, begrijp ik wel. Spanje zit bijna in een financiële val en dan is een zak met geld dat door andere landen wordt bijeengebracht, in feite door de burgers van die landen, een heel aantrekkelijke mogelijkheid even uit de penarie te geraken. Er is toch niemand, behalve misschien wat politici, die tegen een bank in de rooie cijfers zegt: hier is geld en neem ervan wat je nodig hebt. Dit zou leiden tot een nieuw Grieks drama, maar dan in extremis. Het is toch te gek voor woorden zelfs om er over na te denken.

NRC: Zo’n 80% van de complexe beleggingsproducten die woningbouwcorporatie Vestia heeft, zijn overbodig en voor een deel speculatief. Deze derivaten moeten worden afgebouwd. Als dit per direct zou moeten gebeuren, kost dat Vestia €1,6 mrd. Het percentage overbodige en speculatieve producten is groter dan eerder werd verondersteld. Slechts ongeveer een vijfde van de portefeuille dient het doel om het renterisico van leningen af te dekken en hoeft dus ook niet te worden afgebouwd. In een reactie zegt Vestia dat ze geen uitspraken doet over de derivatenportefeuille zolang het feitelijke en forensische onderzoek loopt. Daar is dus casinootje gespeeld voor rekening en risico van de samenleving. Waar waren de toezichthouders?

In het Parool lees ik dat Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Eindhoven als eerste gemeenten in Nederland, de effecten van een aantal doemscenario's op hun eigen huishoudboekjes en die van hun burgers hebben laten doorrekenen. Hier de resultaten van de eerste gemeentelijke stresstesten. Bij grote banken is het al langer goed gebruik de gevolgen van mogelijke crisissituaties door te rekenen. De vier grote gemeenten hebben als eerste overheidsinstellingen hun financiële rekbaarheid laten onderzoeken. Belangrijkste conclusie uit de stresstesten is dat gevolgen van verschillende crisissituaties per gemeente zeer uiteenlopen. 'Zo is Amsterdam erg gevoelig voor bijvoorbeeld een vastgoedcrisis. In Rotterdam zullen de gevolgen van een sociaaleconomische crisis groot zijn.' Door de samenstelling van de beroepsbevolking zijn de financiële gevolgen van mogelijke crisissituaties in de Maasstad het heftigst. In het SEO-model verliest de gemeente in 5 jaar tijd 90,5 miljoen euro in het geval van een financiële crisis. Dat kost elke Rotterdammer 148 euro. Amsterdam moet 82,5 miljoen bezuinigen om in het geval van een financiële crisis de begroting sluitend te krijgen. Dat kost in 5 jaar tijd 105 euro per inwoner. In Den Haag en Eindhoven blijft het verlies beperkt tot respectievelijk 32,5 en 3,5 miljoen euro. Mocht zich een sociaaleconomische crisis voordoen, met bijbehorende toename van werkloosheid, dan gaat Rotterdam er in 5 jaar tijd 252,2 miljoen euro op achteruit. In de hoofdstad levert dat een extra kostenpost van 230,1 miljoen euro op. Den Haag en Eindhoven leveren in zo'n scenario 150,3 en 45,6 miljoen euro in. Een vastgoedcrisis en rijksbezuinigingen hakken er in Amsterdam behoorlijk in. Het instorten van de huizenmarkt en vastgoedprojecten kost de hoofdstad 413,3 miljoen euro. Extra rijksbezuinigingen kunnen oplopen tot een extra kostenpost van 429,5 miljoen. In Rotterdam blijft de schade in geval van een vastgoedcrisis beperkt tot 97,5 miljoen euro. Rijksbezuinigingen leiden daar tot 320 miljoen euro verlies. De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher zegt: 'We moeten nu ingrijpen. Het kan, maar je wordt er niet vrolijk van.'

Ik heb zondag nog wel even getwijfeld of ik dit blog zou posten toen de eerste resultaten van de verkiezingen in Frankrijk, Griekenland en in de deelstaat Sleeswijk-Holstein bekend werden. Omdat het volgende blog pas in het weekend zal verschijnen, in een verkorte versie, heb ik besloten de publicatie nog even aan te houden. Op de eerste plaats omdat de verkiezingsresultaten geen nieuwe feiten aan het licht brachten. De Grieken brachten een proteststem uit op extreem links dan wel extreem rechts. De zittende coalitie, die zwaar werden afgestrafd, scoorde 150 van de 300 zetels en moeten op zoek naar een derde partij. Duidelijk werd ook dat de Grieken niet uit de EU willen, maar wel dat over de opgelegde bezuinigingen heronderhandeld gaat worden. En wat ik al eerder schreef dat zou heel verstandig zijn van Brussel'. Ook de uitslag van de deelstaatverkiezing Sleeswijk-Holstein was niet verrassend. De CDU van Merkel verloor licht en de SPD won 5%. Beiden krijgen 22 zetels. De Groenen scoorden 13,2% van de stemmen en de Liberalen en de Piraten kregen 8,2% van de stemmen. Geen verrassing in Frankrijk. De socialist Francois Hollande won de Presientelle 2012 en bewoont het Elysées de komende 5 jaar. Het verschil was veel kleiner als ik had verwacht: 51,62% tegen 48,38%. LE CHANGEMENT C'EST MAINTENANT. Sarkouzy mag blij zijn dat hij niet opnieuw 5 jaar Frankrijk zou moeten gaan leiden. Hollande is niet te benijden: de boedel vereist veel puin ruimen. In een debat op TV verdedigde Sarkouzy zich op de aanklacht dat er niks terecht is gekomen van de verkiezingsbeloften. Niet hij, maar de crisis, was de veroorzaker. Dat zal gedeeltelijk waar zijn, maar het is niet het hele verhaal. Ik had medelijden met de man als ik hem, na een gesprek met Merkel, zag staan als het 'schoothondje' van de Duitse Bundespresidente. De man had geen charisma en maakte de grote fout dat hij uitvoerde wat Merkel hem adviseerde. Voor Frankrijk is het goed dat daar een einde aan komt. Maar schoon schip maken met een begrotingstekort van 3% volgend jaar is impossible. Frankrijk is onder Sarkouzy de AAA-status kwijtgeraakt. De emu-schuld bedraagt bijna 90% van het bbp. Duitsland ook >80% en Nederland 65%. Het emu-saldo (begrotingstekort) van Frankrijk ligt tegen de 6% aan, Duitsland heeft 2% en Nederland 4,6%. De werkeloosheid in Frankrijk is gestegen naar 10%. Jonge mensen moeten aanhet werk worden gezet. De economische groei is gedaald naar 0,5%. En dan nog de grote sociaal/economische problemen in de banlieue (achterstandswijken). Als Merkel met Hollande meegaat in het stichten van een groeipact is dat positief voor het begrotingstekort, maar niet voor de staatsschuld. Ik verwacht dat er op een geheel andere wijze gekeken gaat worden naar de Duits-Franse as en de uitstraling daarvan op Europa. Vier berichten van DFT uit vier verschillende hoeken over hetzelfde onderwerp. Het eerste bericht komt uit de VS. De Amerikaanse bank Citigroup schat de kans 50 tot 75% dat het noodlijdende Griekenland de eurozone zal verlaten. De Grieken zijn de bezuinigingen zat, getuige de verkiezingsuitslag waarbij de partijen die bezuinigingen doorvoerden het zwaar te verduren hadden. De traditionele grootmachten Pasok (socialistisch) en Nieuwe Democratie (conservatief) kregen samen nog geen 34 procent van de stemmen tijdens de parlementsverkiezingen. Citi ziet een significante kans dat de nieuwe Griekse regering zijn begrotings- en hervormingsdoelen zal missen. Eerder ging de bank ervan uit dat de kans 50% was dat Griekenland in een tijdsspanne van 12 tot 18 maanden de euro zal verlaten, nu gaat Citigroup uit van 50 tot 75%. Het tweede bericht komt van de financiële markten: De eurozone staat op barsten. De anti-Europese verkiezingsuitslagen in Frankrijk en Griekenland zetten de toch al kwakkelende muntunie onder hoogspanning. In beide landen rekenen de kiezers hard af met de zittende macht en kiezen voor de eigen portemonnee. De stembusuitslagen op deze Super Sunday ondermijnen het vertrouwen in de euro, die net in iets rustiger vaarwater leek gekomen. De financiële markten zullen de ontwikkelingen met argusogen volgen, nu er weer weken van onzekerheid over de koers van Europa op komst zijn. Gemarchandeer met de strenge EU-begrotingseisen lijkt op stapel te staan. Frankrijk maakt een stevige ruk naar links. Sarkozy maakt plaats voor socialist François Hollande die het nieuwe en strengere EU-begrotingspact op de helling wil zetten. De Grieken lijken na hun stembusgang hard op weg naar een exit uit de euro. De radicale partijen die daar wonnen, willen opnieuw met de eurolanden en het IMF onderhandelen over de stringente hulppakketten. Het derde bericht komt uit het bankwezen: De kans dat Griekenland uit de eurozone zal verdwijnen is groter geworden na de verkiezingsuitslag in afgelopen weekeinde. Financiële markten maken zich nu zorgen wat voor consequenties een eventuele Griekse exit zou hebben. ECB-baas Draghi legt de bal ondertussen bij de politiek, maar de politiek vergeet door te pakken om een sterkere unie te worden. Dat zegt beleggingsanalist Simon Wiersma van het ING Investment Office, na alle verkiezingsperikelen in het weekend. "In de markt zijn vooral zorgen over Griekenland, de uitslag in Frankrijk heeft veel minder invloed." Daarmee maakt het woord 'domino-effect' zijn onwelkome entree in deze crisis. De partijen die naar de pijpen van Brussel wilden dansen en de bezuinigingen doorvoerden, moesten als prijs een flink aantal zetels Pasok (socialistisch) en Nieuwe Democratie (conservatief) kregen gezamenlijk nog geen 32% van de stemmen tijdens de parlementsverkiezingen. De druk vanuit het volk voor een meer anti-Europa-opstelling wordt dus groter, terwijl de rest van Europa met angst en beven meekijkt. Wanneer Griekenland de opgelegde regels aan de laars lapt zal de geldkraan van de EU en het IMF immers dichtdraaien (deze aanname kan ik niet delen aangezien en de EU en het IMF, beiden met een kritische ondertoon, aangekondigd hebben de kraan open te draaien), met het risico op een Griekse exit uit de euro. Wiersma: "Al ben ik er wel van overtuigd dat als de situatie echt penibel is, de ECB weer in gaat grijpen. Dat zie ik wel vaker gebeuren bij centrale banken." Al worden de mogelijkheden van de ECB, met de lage rente van 1% en al twee LTRO-rondes achter de rug, wel beperkter. Draghi legt de bal nu even bij de politiek neer. En die vergeet door te pakken, zegt Wiersma. "Aanvankelijk ontbrak de echte daadkracht bij de eurotoppen. Op een gegeven moment was die daadkracht aanwezig, gedwongen door de financiële markten werd er een fiscaal pact samengesteld. Maar nu is het stil." Dat het, wat betreft daadkrachtige maatregelen, op Europees niveau stiller werd (hoewel er wel maandelijks een top is) had mede te maken met meer rust op de financiële markten. "Maar waarom wachten tot de financiële markten iets afdwingen? Waarom niet alles een stapje voor zijn? Er is nog genoeg te bespreken, denk aan het aanstellen van een speciale commissaris om begrotingen in de gaten te houden." Bovendien komt er nu ook weer meer druk van uit de financiële markten. Wiersma doelt met doorpakken ook op een beter systeem om economische groei te waarborgen. Zodat economieën niet worden kapotbezuinigd. Daarvoor moet niet vastgehouden worden aan de 3%-eis voor het begrotingstekort, oppert de analist. "De verschillen tussen landen zijn simpelweg te groot om voor een eenieder te focussen op één bepaald punt. Bovendien worden hervormingsmaatregelen daardoor gefrustreerd. Er moet een stelsel komen waarbij voor verschillende landen verschillende reële eisen gelden, waarbij landen hard moeten bezuinigen maar ook betere groeimogelijkheden hebben." Want de reële economie in Europa is de laatste tijd slechter geworden. Zelfs Duitsland ondervindt hinder van de economische haperingen in Europa. "Al gaat het vooral om de zuidelijke landen, in Italië is het werkloosheidspercentage inmiddels opgelopen tot 9,8% van de beroepsbevolking." En op een nieuwe LTRO-ronde heeft Draghi niet gehint. De LTRO-operatie heeft tot nu toe eigenlijk te weinig teweeggebracht volgens Wiersma, hoewel de relatieve rust op de obligatiemarkt terugkeerde. Maar daardoor zijn Spaanse banken nu wel nog meer belegd in obligaties van het eigen land. "Je kunt je afvragen of dat nou een betere situatie is, hoewel het directe risico op een bankencrisis wel is afgewend." "De goedkope driejarige leningen via de LTRO-operatie hebben nauwelijks geleid tot soepelere kredietverstrekking naar de consument toe. Het vertrouwen onder consumenten en bedrijven is mede daardoor nog erg broos." Wiersma kijkt dan ook met aandacht uit naar het vertrouwenscijfer onder Amerikaanse mkb-bedrijven, een belangrijke motor van de werkgelegenheid. In dat licht springt het cijfer over het Amerikaanse consumentenvertrouwen ook in het oog. Want ook in de VS is er geen sprake van een hosannastemming. "De productiesector valt nog mee, maar de dienstensector en de arbeidsmarkt hebben het moeilijk." Positiever is Wiersma over China, hij verwacht geen harde landing. "In tegenstelling tot de ECB heeft de Bank of China nog wel behoorlijke ruimte tot stimulering. Bijvoorbeeld via een renteverlaging of een versoepeling van kapitaalratio's voor banken." Het laatste bericht komt van de Europese Commissie: De Europese Commissie is bereid om Griekenland te blijven helpen met de economische hervormingen van het land mits Athene zich aan de afspraken houdt. De gemaakte afspraken vormen de basis voor een duurzame toekomst van het land, aldus een reactie op de verkiezingen, waar de voormalige coalitiepartijen zwaar verloren. De EC verwacht dat de toekomstige Griekse regering de gemaakte afspraken van het reddingsplan nakomt. Griekenland heeft voor honderden miljarden euro's steun toegezegd gekregen in ruil voor vergaande hervormingen. De maatregelen treffen de bevolking hard. Het is nu aan de Grieken om een regering te vormen met een stabiele meerderheid. ,,De verantwoordelijkheid rust op Griekse schouders''. Alle Europese partners hebben aangegeven Griekenland te ondersteunen om in de eurozone te blijven en hebben hun solidariteit getoond. ,,Solidariteit is tweerichtingsverkeer.'' Het ,,volledig en op tijd'' doorvoeren van de maatregelen is essentieel om de gestelde doelstellingen te halen. Griekse partijleiders zullen vandaag een start maken met de onderhandelingen die plaatsvinden tussen meerdere partijen in een poging een nieuwe regering te vormen. De vooruitzichten voor een coalitie-regering zijn echter beperkt, aangezien de uitslag van de verkiezingen een politieke impasse opleverde, waardoor nieuwe verkiezingen vrijwel onvermijdelijk zijn en zorgen over de toekomst van het land in de eurozone opspelen.

De stemming op de Aziatische beurzen was vannacht somber. De Nikkei sloot op -2,78% op 9119,14; de Hang Seng in Hongkong sloot -2,61% op 20536,65; de All Ords (Sydney) -2,19% op 4361,60; de RTS-index (Moskou) -3,98% op 1498,05. De Europese beurzen openden vanochtend in de fors in het rood maar Frankfurt, Parijs, Brussel en Amsterdam eindigden in het groen. Slotkoersen van maandag 7 mei 2012: AEX 304,74; BEL-20 2180,42; CAC-40 3214,22; DAX 6569,48; € $1,3039; goud $1639,20.

Merkel zegt geen wijzigingen in het begrotingspact en de schuldendeal te zullen accepteren. Hoe lang houdt ze dit nog vol. Ze zal Hollande met open armen ontvangen, zegt ze, maar ze heeft hem nu al te verstaan gegeven dat er niet heronderhandeld zal worden. Eerst scheept ze Sarkouzy op met een puinhoop en vervolgens werkt ze niet spontaan mee met het weer op de rails zetten van de Franse natie. Ik ben het eens met Wiersma waar hij zegt dat de bestrijding van de begrotingstekorten niet over een kam geschoren kunnen worden. Maar dat is wel wat Merkel wil. Ze wordt op deze wijze een sta-in-de-weg voor Europees herstel. Prof Dr © 2012 René Tissen schrijft daar vandaag in zijn column over. Een land dat teveel geld heeft geleend wordt onvermijdelijk onbestuurbaar. Lees de sombere blik op het heden en de toekomst. Hij eindigt zijn column met de juiste weg: hoe nu verder? Geen idee. Een weg vooruit is er niet. Een weg terug ook niet. De enige weg die er is –kwijtschelding van schulden- wordt gezien als doodlopend in Griekenland. Want de internationale financiële sector mag niet nog meer leiden dan nu al het geval is. Toch is het de enige juiste oplossing. Omdat het de ware is.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.