UPDATE07042012/111

De eurocrisis is nog lang niet over. Dat blijkt uit twee vertrouwelijke documenten die, in het afgelopen weekend, zijn uitgedeeld aan de ministers van Financiën. Die kwamen samen bijeen in Kopenhagen. De documenten spreken de optimistische geluiden van onder meer de Franse president Sarkozy en Italiaanse premier Monti tegen. In de documenten die de ministers kregen staat dat er nog steeds besmettingsgevaar is. De eurocrisis kan zomaar weer de kop op steken. "De eurocrisis is nog niet voorbij. Veel van de onderliggende problemen en zwakke punten in de economie, bij het bankwezen en overheden moeten nog worden opgelost." Dat Europa nog niet uit de zorgen is bleek de laatste dagen al toen Spanje de rente voor leningen in rap tempo stijgen tot 5,8%. De Italiaanse rente ging de week uit op 5,5%. In een poging grote problemen te voorkomen hebben de ministers van Financiën besloten het noodfonds te verhogen tot €800 mrd. De verhoging van €500 naar €800 mrd is een cosmetische manipulatie.

Als Nederland zou terugkeren naar de gulden of met andere Noord-Europese landen een 'neuro’ zou invoeren, kost dat de Nederlander structureel €4500 per jaar. Dat stelt D66-Kamerlid Wouter Koolmees. Volgens hem worden de schulden die veel landen in euro’s hebben uitstaan hoger als ze teruggaan naar een zwakke nationale munt. Veel beleggers zullen wegtrekken, waardoor de financiële sector in zwaar weer komt. In Nederland, met een zeer grote financiële sector, zullen de gevolgen als exportland enorm zijn, aldus Koolmees. Nederlandse banken en pensioenfondsen zullen forse verliezen leiden en de economie zal verder verzwakken door het terugvallen van de handel. In het eerste jaar kost ons dat tussen de 2000 en 3000 euro, structureel 4500 euro per jaar per Nederlander, aldus de berekeningen van Koolmees. Koolmees heeft helemaal gelijk als hij zegt dat reactie optreedt bij conversie naar een zwakke nationale munt. Dus in het geval van Griekenland als die uit de euro zou stappen terug naar de drachme. Koolmees spreekt niet over een sterke nationale valuta, want in dat geval zou er wel eens sprake kunnen zijn van een winst per Nederlander. Daarom moet Koolmees maar eens antwoord geven op de vraag: “ wat het iedere Nederlander kost indien we in de eurozone blijven. Ik vrees in de eerste twee decennia een veelvoud van die €4500”. Ik wacht af ………

Nergens in Europa is het vertrouwen van consumenten zo sterk gedaald als in Nederland in de maand maart. De graadmeter voor het vertrouwen daalde tot -23,6, een jaar eerder was dat in maart nog +8,1. Het vertrouwen in Nederland is zelfs lager dan gemiddeld in de EU. Dat is al 4 maanden het geval. ,,Dat is zeer uitzonderlijk. In ruim 25 jaar tijd was dit alleen in enkele maanden van 2003 het geval''. In maart vorig jaar behoorde ons land nog tot de 6 landen met het hoogste consumentenvertrouwen van Europa. In Griekenland was dit jaar in maart het consumentenvertrouwen net als een jaar eerder het laagst.

De zon wilde in maart nog niet echt doorbreken op het Damrak. Beursexperts houden er ook rekening mee dat het beursklimaat in april nog te wensen zal overlaten. Voor de langere termijn hebben de optimisten echter ruimschoots de overhand. De AEX bereikte halverwege maart nog de hoogste stand in ruim zes maanden , maar geleidelijk kwamen er barsten in het sentiment onder meer vanwege de toegenomen onzekerheid over de economische gang van zaken in China. Ook kwamen de zorgen over de Europese schuldencrisis weer naar de voorgrond. Ruim 40% van de ondervraagde beursexperts is van mening dat de AEX in april een stap terug zal doen. Zij zijn beducht voor het aanstaande cijferseizoen, kwartaalcijfers van het bedrijfsleven, dat deze maand weer van start gaat vanwege de vrees voor sombere berichten. De aanstaande verkiezingen in Frankrijk en Griekenland zijn ook een bron van zorg.

Het herstel van de Nederlandse economie is verder onder druk komen te staan. Dat meldt het economisch bureau van ING. Het aantal nieuwe orders in de industrie ging afgelopen maand fors omlaag en de voorraden liepen op. Bovendien houden consumenten de hand al lange tijd op de knip. Het ING Economisch Bureau verwacht dat de koopkracht dit jaar verder daalt vanwege de recente stijging van de energieprijzen en extra bezuinigingen door de Nederlandse overheid. De economen denken dat de consumptie onder huishoudens met 1,2% daalt. De stemming onder inkopers voor de Nederlandse industrie verslechterde in maart en zakte onder de grens van 50. Een stand onder de 50 betekent een krimp in de industrie. Volgens de economen van ING kan de aantrekkende wereldhandel een positief effect hebben voor de Nederlandse economie. Als de wereldhandel met 1% toeneemt, dan groeit onze economie ongeveer 0,2% tot 0,3% extra, doordat de export toeneemt. Als het herstel van de wereldhandel toeneemt, zal de Nederlandse economie pas in de tweede helft van dit jaar uit de recessie komen. ING verwacht dat onze economie dan weer een klein beetje groeit. Toch kunnen de Europese schuldencrisis of rigoureuze bezuinigingen roet in het eten gooien. ,,Als de olieprijs hoog blijft, gaat dit ten koste van de groei. En als overheden in de eurozone fors gaan bezuinigen om hun tekorten terug te dringen, pakt dat ook negatief uit voor Nederland.''

De werkloosheid in Italië heeft in februari een niveau bereikt van 9,3 procent. Dat is het hoogste punt sinds in 2004 met de maandelijkse berekeningen werd begonnen. In januari stond de Italiaanse werkloosheid op 9,1 procent. Het aantal werkzoekenden is nu 2,354 miljoen. De werkloosheid onder jongeren van 15 tot 24 jaar liep op tot 31,9 procent, tegen 31 procent in januari.

Een gezaghebbende autoriteit spreekt verstandige woorden over financiële en monetaire ontsporingen. De financiële sector staat voor de grote uitdaging zichzelf opnieuw uit te vinden en heeft daarbij nog een lange weg te gaan. Dat zei voorzitter Ronald Gerritse van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) deze week in een toelichting op het jaarverslag van de toezichthouder. ,,Afgelopen jaar zijn er meters gemaakt, maar dat zijn de eerste meters van een marathon.'' De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de markten voorlopig tot rust gebracht met de ,,massieve en ongekend'' grote steun die aan banken werd verleend. ,,Dit geeft de sector tijd om zijn huiswerk te maken. Balansen moeten opgeschoond, buffers opgebouwd en risicovolle producten moeten uit het assortiment verdwijnen. Het klantbelang moet weer voorop komen te staan.'' In de jaren negentig en de eerste jaren van deze eeuw is de financiële sector ,,danig ontspoord'', zegt Gerritse. ,,Er waren teveel riskante producten, het verdienmodel hing scheef. Banken hadden de echte economie en de belangen van de klanten onvoldoende op het netvlies.'' Volgens de oud-topambtenaar van Financiën, die vorig jaar Hans Hoogervorst opvolgde als baas van de AFM, zijn banken zich nu echter bewust van de ,,belangrijke slagen'' die moeten worden gemaakt. ,,Maar het is een zaak van lange adem. Als je probeert risico's te dempen, dan kun je niet uitgaan van dubbelcijferige groei. Men moet met normale rendementen uit de voeten kunnen.'' Om het vertrouwen te herwinnen moeten banken eerlijk zijn over de risico's die ze lopen, vindt Gerritse. Zeker in Europees verband is daar nog veel verbetering in mogelijk. Zo gingen Europese banken heel verschillend om met de afwaarderingen op Griekse staatsobligaties. Gerritse pleit daarom voor een versterking van het Europese toezicht. ,,Bij internationale markten hoort internationaal toezicht. Dat zie ik als een versterking, niet als een verlies voor ons.''

De werkloosheid in de eurozone is in februari opgelopen tot 10,8 procent van de beroepsbevolking. In januari was dat nog 10,7 procent. In februari 2011 stond de werkloosheid in de eurozone op 10 procent. Volgens Eurostat waren in februari in de 17 eurolanden 17,134 miljoen mensen werkloos. Dat is een stijging van 162.000 ten opzichte van een maand eerder. De werkloosheid in de eurozone bereikte in februari het hoogste punt in bijna 15 jaar. In de gehele Europese Unie van 27 landen kwam de werkloosheid uit op 10,2 procent, tegen 10,1 procent een maand eerder. In de EU hadden in februari 24,55 miljoen mannen en vrouwen geen betaalde baan. Dat is een stijging met 167.000. De laagste werkloosheid werd gemeten in Oostenrijk (4,2 procent) en Nederland (4,9 procent). In Spanje was de werkloosheid het hoogst met 23,6 procent. De werkloosheid in de EU in de groep jonger dan 25 jaar kwam in februari uit op 5,462 miljoen, ofwel 22,4%. Dat is een stijging van 262.000 ten opzichte van een maand eerder. De jeugdwerkloosheid in de eurozone bedroeg 21,6 procent, ofwel 3,272 miljoen jongeren.

De Spaanse regering heeft aangegeven dat de schuldenlast in 2012 met meer dan 10 procentpunten zal oplopen tot 80% van het bruto nationaal product (bbp) doordat de kosten op de schulden tot het hoogste niveau zullen stijgen sinds invoering van de euro. Tijdens een presentatie van de begroting voor 2012 in het parlement geeft minister van budgettaire zaken Cristobal Montoro aan dat het land dit jaar bruto €186,1 mrd aan schulden wil uitgeven, waardoor de schuldpositie ten opzichte van het bbp zal oplopen tot 79,8% van 68,5% een jaar eerder. Dit is nodig om de economische groei in het land op langere termijn te bevorderen. "Spanje bevindt zich in een kritische situatie", zegt Montoro. "Dat is wat we proberen aan te pakken." Zoals Montoro een week eerder al aangaf, bevat de begroting ongeveer €27 miljard aan belastingverhogingen en bezuinigen om het begrotingstekort dit jaar te beperken tot 5,3% van het bbp, waar vorig jaar 8,5% gerealiseerd werd. Dat betekent dat Spanje een aanzienlijk budgettair gat moet zien te vullen met de uitgifte van schulden. Woensdag start het land met een maand van relatief bescheiden obligatie-uitgiftes, met de veiling van drie verschillende staatsleningen. De kosten die verbonden zijn aan de uitgifte van de leningen zullen in 2012 naar verwachting oplopen tot €28,8 miljard, meer dan €7 miljard meer dan in 2011. Daarmee komen de kosten neer op 2,7% van het bbp, het hoogste niveau sinds 2000, maar nog steeds aanzienlijk lager dan de 4,5% die het land halverwege de jaren '90 noteerde. Volgens Montoro gaan de machtige Spaanse regionale regeringen "verplichte" bezuinigingen tegemoet. De regio's controleren meer dan e e n derde van de Spaanse uitgaven, hebben de macht hun eigen obligaties uit te geven en waren vorig jaar goed voor tweederde van het begrotingstekort. Economen maken zich zorgen dat de voorgestelde bezuinigingen de Spaanse economie, die zich al sinds het vierde kwartaal 2011 in een recessie bevindt, een neerwaartse spiraal instuurt. Naar verwachting van de regering zal de Spaanse economie in 2012 met 1,7% krimpen, en de centrale regering worstelt met de roep om het beperken van de tekorten zonder daarbij de economische activiteit te schaden. De economie van het mediterrane land worstelt nog steeds met het herstel van de economische crisis in 2008. Daarbij hebben de draconische bezuinigingen en stijgende werkloosheid de binnenlandse vraag en publieke uitgaven geschaad en is de economie in het vierde kwartaal met 0,3% gekrompen ten opzichte van het derde kwartaal, de eerste krimp sinds het land zich begin 2010 herstelde van een recessie. Wil het Zuid-Europese land de doelstelling van een begrotingstekort van 5,3% van het bbp in 2012 halen, dan zal de staatsschuld moeten stijgen om geld vrij te maken om het tekort op de begroting voldoende terug te dringen tot het afgesproken percentage, zo verklaart de minister. Naast de begrotingsconsolidatie, speelt ook de ondersteuning door middel van een gesyndiceerde lening van ongeveer €35 mrd van de Spaanse overheid aan Spaanse gemeenten een rol in de stijging van de overheidsschuld. "In het perspectief van de begroting is er altijd sprake van een verlies-situatie voor de overheid", aldus de minister. "Als je niet genoeg aanpassingen doet, zullen de markten je straffen. Maar als je te ver gaat, bestraffen de markten dat ook". Fiscale aanpassingen, "hoewel een noodzakelijke voorwaarde," zijn niet voldoende om economische groei op zichzelf te genereren. Volgens de minister is het niet nodig om extra staatsobligaties te veilen, omdat de toename in de schuld te maken heeft met de leengaranties aan diverse overheidsprogramma's en instellingen. De Spaanse overheid verwacht dat de budgettaire aanpassing de lokale economie zal doen krimpen met 1,7% in 2012, een prognose die wordt beschreven als "prudent en conservatief." Hij voegt daaraan toe dat de Spaanse economie naar verwachting in 2013 weer een lichte groei zal vertonen. Spanje heeft een nieuw werkloosheidsrecord gebroken. In maart stonden ruim 4,75 miljoen Spanjaarden als werkloos geregistreerd, het hoogste aantal sinds het begin van de registratie in 1996. Het aantal werklozen steeg vorige maand met 0,82 procent vergeleken met de voorgaande maand. Het is al de achtste achtereenvolgende maand dat de werkloosheid toeneemt. De belabberde cijfers komen door de recessie in Spanje, de op drie na grootste economie van de eurolanden. De economie klapte in 2008 in elkaar door een vastgoedcrisis. Dit jaar krimpt de economie naar verwachting met 1,7%. Sinds maart 2011 hebben 417.198 Spanjaarden hun baan verloren. Dat is over deze periode een stijging van 9,63 procent. Deze situatie is heel onbevredigend, zei staatssecretaris voor Werkgelegenheid Engracia Hidalgo. ,,Daarom is het nodig vertrouwen en flexibiliteit te creëren voor bedrijven.'' Eind vorig jaar publiceerde het Spaanse Nationale Instituut voor de Statistiek een nog hoger aantal werklozen, 5,27 miljoen. Het instituut hanteert andere maatstaven. Bijna 23 procent van de beroepsbevolking was eind vorig jaar werkloos. De Spaanse regering van premier Mariano Rajoy vreest dat het percentage dit jaar oploopt tot ruim 24 procent.

Rabobank heeft met de overname van Friesland Bank de Nederlandse bankensector willen behoeden voor nieuwe onrust. ,,Als de Friesland Bank was gevallen, dan was de hele Nederlandse bankensector weer in een heel onzekere periode terechtgekomen''. De deskundigen wezen erop dat de kapitaalpositie van Friesland Bank slecht was, doordat het grote belang in Van Lanschot Bankiers de afgelopen jaren sterk in waarde is gedaald. ,,De bank zelf deed het op zich niet slecht''. ,,Maar er moest een oplossing komen voor het belang in Van Lanschot. Het lukte Friesland Bank niet om die aandelen te verkopen voor een prijs die hielp om de bank overeind te houden.'' Friesland Bank moest in 2010 al 61 miljoen euro op zijn belang van 23 procent in Van Lanschot afschrijven. Analisten van ING verwachten dat er vorig jaar nog eens een vergelijkbaar bedrag moest worden afgeboekt. ,,Dat zou zware gevolgen hebben gehad voor de kapitaalpositie van Friesland Bank''. De moeilijke positie van Friesland Bank blijkt ook uit de mededeling van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Die keurde de overname in een spoedbesluit goed ,,om onzekerheid te voorkomen bij klanten en de markt''. Normaal neemt de NMa langer de tijd voor een besluit. ,,In de huidige financiële markt is dat onwenselijk'', gaf de toezichthouder aan. De Rabobank neemt niet het volledige belang in Van Lanschot over. 11 procent van de aandelen van de bank voor vermogende particulieren gaat naar de Stichting Friesland Bank. Die krijgt daarnaast een geldbedrag en goederen die behoren tot het Fries erfgoed, zoals de kunstcollectie van de bank, mee. De stichting gaat zich inzetten ,,om de economische, culturele en maatschappelijke ontwikkeling van de drie noordelijke provincies te ondersteunen'', aldus Friesland Bank.

De indruk die wordt gevestigd in de media is dat Duitsland het economisch een stuk beter doet dan ons land. Of die indruk een afspiegeling is van de werkelijkheid is voor mij een vraag. Ik heb al eerder geduid op positieve cijfers over de Duitse economie, waar ik vraagtekens bij zette. Er komen namelijk, na meevallende data, altijd weer tegenvallende kengetallen. Ik blijf twijfels houden of het echt zo goed gaat bij de Oosterburen. Ik moet er wel op wijzen dat het publiceren van positieve data de consument het gevoel kan geven dat het helemaal niet zo slecht gaat als 'wordt gezegd'. De vicieuze cirkel die dan ontstaat kan ertoe leiden dat de consument weer gaat kopen, waardoor de handel aantrekt en de negatieve geluiden weer verstommen. Dat aspect moet niet worden onderschat. Er hebben zich in het laatste decennium ontwikkelingen voorgedaan die de Duitsers een voorsprong hebben gegeven op Nederland. In Duitsland sluit het onderwijs beter aan op de vraag van het bedrijfsleven. Nederland leidt vooral op voor banen die van achter een bureau kunnen worden ingevuld. Duitsers leiden ook op voor hoogwaardige technische banen, waar veel meer vraag naar is. Met betrekking tot ontwikkelingen op het terrein van arbeidsrecht polderen wij, Duitsers onderhandelen. Daar zijn jaren geleden al beslissingen genomen waarover wij nog altijd bakkeleien. Een Duitsers werkt, werkt hard als dat nodig is en werkt langer als dat aan hem/haar wordt gevraagd. In Duitsland werken vrouwen net zo hard en zo lang als mannen. Duitsers werken gruendlich. Daardoor hebben ze een voorsprong op ons opgebouwd. Dat polderen wat wij gedaan hebben duurt te lang en levert een te laag rendement op. Het ziekteverzuim in Duitsland is veel lager dan bij ons. Een Duitser die ziek is gaat 6 weken naar een kurort en kan er dan weer jaren tegenaan. Wij stoppen werknemers in een levenslang sociaal stelsel. Het is niet voor niets dat wij hoognodige hervormingen moeten doorvoeren. En de SER die daar een bijdrage aan zou kunnen bijdragen staat op omvallen.

De detailhandelsverkopen in de eurozone zijn in februari met 0,1 procent gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. In januari gingen de verkopen nog aanzienlijk sterker omhoog dan eerder gedacht. Uit een nieuwe raming bleek een stijging van 1,1 procent, terwijl eerder een groei met 0,3 procent werd gemeld. Detailhandelaren in de eurolanden verkochten 2,1 procent minder dan in februari 2011. In de hele Europese Unie daalden de verkopen in februari met 0,4 procent ten opzichte van de voorgaande maand. De sterkste daling vond plaats in Slovenië (min 5 procent), de sterkste groei werd gemeten in Denemarken (1,9 procent).

De dienstensector in de eurozone is in maart verder gekrompen, maar in een iets minder sterk tempo dan een maand eerder. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector noteerde een stand van 49,2, tegen 48,8 een maand eerder. Een stand van 50 of meer wijst op groei, daaronder op krimp. De dienstensector in Duitsland liet in maart wel groei zien. De PMI-index kwam uit op 52,1, tegen 52,8 in februari. De Duitse industrie is echter gekrompen. Dat blijkt uit de inkoopmanagersindex (PMI). De index kwam in maart uit op een stand van 48,4, tegen 50,2 in februari. De industriële productie in Duitsland is in februari met 1,3 procent gedaald op maandbasis, vooral door het koude weer. In januari was sprake van een stijging van de industriële productie met een herziene 1,2 procent. De krimp is hoofdzakelijk het gevolg van de slechte weersomstandigheden in februari. Daardoor kwamen veel bouwprojecten stil te liggen. De bouwproductie kromp met 17,1 procent. De achterstand wordt nu in hoog tempo weggewerkt.

De meerderheid van de beleggers met Griekse staatsobligaties onder buitenlands recht, zijn nog niet opgenomen in de huidige schuldenruil, aangezien zij geweigerd hebben of er niet in slaagden akkoord te gaan met de schuldenruil, stelt het schuldagentschap van Griekenland, terwijl het agentschap een nieuwe deadline voor het aanbod instelt, eerst was dat 4 april en is daarna verlengd naar 20 april. Public Debt Management Agency (PDMA) verklaart dat de betreffende beleggers, met 20 van de 36 obligaties in handen, ofwel tegen de schuldenruil stemden of geen goedkeuring verleenden voor belangrijke aanpassingen in de contracten. Deze aanpassingen zouden Griekenland toestaan de overige beleggers te dwingen akkoord te gaan met een schuldenruil. De ruil van obligaties onder buitenlandse wetgeving is onderdeel van de algehele Griekse schuldenruil, waarbij voor meer dan €100 miljard van de totale schuldenlast werd afgetrokken, nadat beleggers een afschrijving van 53,5% op hun Griekse obligaties onder Griekse wetgeving accepteerden. Van de totale schuldenlast die geherstructureerd wordt, valt €177 mrd onder de Griekse wetgeving, is circa €10 mrd aan obligaties uitgegeven door staatsondernemingen waarvoor Griekenland garant staat en is €18 mrd aan staatsleningen uitgegeven onder buitenlandse wetgeving. Er is dus circa voor €9 mrd aan obligaties in handen van crediteuren die een schuldenruil via de rechter of arbitrage reglementen kunnen aanvechten.

Credit default swaps (CDS) op Griekse staatsobligaties die onder buitenlandse wetgeving vallen, worden mogelijk geactiveerd wanneer Griekenland in gebreke blijft bij het uitbetalen van obligatiehouders die dit staatspapier in handen hebben. Dat verklaarde een woordvoerder van de ISDA (International Swaps and Derivatives Association). Een meerderheid van beleggers met obligaties onder buitenlands recht zijn nog niet opgenomen in de obligatieruil, waardoor alleen CDS-contracten op obligaties die onder Griekse wetgeving vallen in aanmerking komen voor uitbetaling. In maart werden de CDS, die dienen als verzekering op de wanbetaling van bedrijfs- en staatsleningen, op obligaties onder Griekse wetgeving geactiveerd nadat Griekenland de grootste schuldherstructurering ooit ondernam en middels een obligatieruil zo'n €206 mrd aan schulden kon afschrijven, hetgeen de ISDA toen tot een zogenaamd 'credit event' verklaarde. Op 19 maart 2012 vond een veiling plaats, waarbij werd vastgesteld dat obligatiehouders met schuldpapier onder Griekse wetgeving een vergoeding van 79,5% van de nominale waarde zullen ontvangen. De ISDA zou nu over kunnen gaan tot een zogenaamd 'failure to pay' event, waarbij ook de CDS op schuldpapier onder buitenlands recht geactiveerd worden, wanneer Griekenland de obligatiehouders niet tijdig terug betaalt, aldus de woordvoerder van de ISDA. Op 15 mei moet Griekenland €450 mln aan index-gerelateerde obligatieleningen terugbetalen. 20 april komt er een einde aan de ‘vrijwillige’ inschrijving op Griekse schulden, het loket sluit dan. Een deel van de banken en verzekeraars heeft zich nog steeds niet aangemeld. ABN AMRO is daar de grootste partij van. De bank heeft voor 1,3 miljard euro aan Griekse bedrijfsobligaties, onder meer €600 mln aan de Griekse Spoorwegen en Griekse vervoerbedrijven. Die zijn weliswaar staatsgegarandeerd, maar dat maakt het nog geen staatsobligaties. De bank meent daarom niet mee te hoeven doen aan de Griekse schuldenruil. De schuldenruil is onderdeel van de deal, die Europa sloot met de Grieken. Private partijen als banken en verzekeraars wisselen hun obligaties aan de Grieken om voor obligaties met een lagere nominale waarde, en een lager rendement, Die deal moet er voor zorgen dat Griekenland haar schuld met zo’n 100 miljard euro ziet dalen. Ruim 85% van de private partijen meldde zich hiervoor aan. Daarmee werd de deal algemeen verbindend verklaard– andere partijen werden dus gedwongen om mee te doen. Maar ABN AMRO doet daar mogelijk niet aan mee. De bank dreigt de deadline (20 April) te laten verlopen en verdere juridische stappen af te wachten. In totaal heeft de bank voor 1,3 miljard uitstaan bij de Grieken. De leningen waar het om gaat, zijn bedrijfsobligaties met garanties van de Griekse overheid. De deal zou alleen gelden voor staatsobligaties. Bovendien vallen de obligaties niet onder Griekse, maar onder Britse wetgeving. Daarom is het nog maar de vraag, of de Grieken überhaupt aanspraak kunnen maken op dit geld. Als ABN Amro niet meedoet, scheelt het de bank een voorziening van €880 mln. De weigering van ABN AMRO is pikant. Onze eigen minister van Financiën, Jan Kees de Jager – nota bene de eigenaar van de bank – heeft zich altijd hard gemaakt voor een deal waarbij de private sector pijn zou leiden. Deze leningen zijn verstrekt op buitenlands recht en daarop is de verplichte schuldenruil niet van toepassing zolang ABN/Amro niet de leningen niet aanmeldt bij de PDMA. De alom bejubelde geslaagde schuldenruil heeft dus nog een vervelend staartje. Maar ja, wat kan de Europese Raad van ministers van Financiën en het IMF nog nu de €130 mrd al is verstrekt. Ze zijn niet attent, alert en zorgvuldig genoeg geweest. Vervelend voor de Jager, die ons wilde doen geloven dat deze keer echt alles kritisch was bezien. Foutje …………

Landen van de Europese Unie (EU) moeten zich voorbereiden om Portugal te ondersteunen met een tijdelijke financiering als het land probeert terug te keren naar de financiële markten in 2013, stelt vice-president van de Europese Commissie (EC) Olli Rehn. "Vanuit het perspectief van de EU is het verstandig een bepaalde brug te construeren voor wanneer Portugal terugkeert naar de markten". De uitspraak komt op een moment dat beleggers, economen en politici er steeds meer van overtuigd raken dat Portugal een tweede steunpakket nodig heeft, gezien de zorgen over het vermogen van Portugal om komend jaar toegang te verkrijgen tot de markten. Rehn gaf geen verdere details over de tijdelijke financiering, maar stelde dat Portugal niet het volgende Griekenland zal worden. "De beleidsmakers van de Europese Unie hebben heel duidelijk vastgelegd dat Griekenland een afwijkende zaak is en dat alleen de Griekse schuld wordt gesaneerd", aldus Rehn. Portugal ontving afgelopen zomer een reddingspakket van €78 mrd.

Als u op zoek bent naar een jonge occasion, heb ik goed nieuws: de komende tijd komt er een golf aan leaseauto's op de markt. In de jaren voor de crisis werden veel leasecontracten gesloten, maar die contracten lopen nu grotendeels af. 2007 en 2008 waren topjaren voor de Nederlandse Autoleasemaatschappijen. In 2007 kwamen er 195.000 nieuwe leaseauto's bij. In 2008 waren dat er nog eens 185.000. Alleen al bij Lease Plan komen hiervan nu elke maand bijna 3000 auto's vrij. Een deel daarvan gaat terug naar het wagenpark. Maar een steeds groter deel wordt verkocht, door de leasemaatschappijen zelf. Maar niet voor niets verkopen de leasemaatschappijen de auto's liever zelf. Als ze de oude lease-bakken aan een dealer verkopen, levert dat veel minder op. De markt voor tweedehands auto's ligt al een tijdje op zijn gat. Het aanbod is groot, terwijl de vraag nog altijd achterblijft. En dat is goed nieuws voor de consument.

Het aantal mensen dat hun huis gedwongen met verlies moest verkopen en daarvoor een beroep deed op de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) is gestegen van 491 naar 765. De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen, die de Nationale Hypotheek Garantie uitvoert, meldt dat de toename vooral kwam door echtscheidingen. Als gevolg van de daling van de huizenprijzen leidt een gedwongen verkoop steeds vaker tot verlies. In het eerste kwartaal van dit jaar werden in totaal 28.900 nieuwe leningen met NHG verstrekt voor aankoop of verbetering van een eigen woning. Dat zijn er bijna 9000 minder dan het eerste kwartaal van vorig jaar. De stichting vindt het huidige niveau van leningen met garantie nog steeds hoog. ,,Door de huidige onzekere economische omstandigheden blijft de behoefte aan veilig en verantwoord lenen groot.’’ De maximale hypotheek onder NHG-voorwaarden is tot 1 juli €350.000. Daarna zakt dat bedrag in fases tot 265.000 euro in 2014. Het kabinet had het bedrag tijdelijk verhoogd om de woningmarkt in de economische crisis een stimulans te geven. Het bedrag van 265.000 euro is het oorspronkelijke bedrag.

De ministers van Financiën van de Europese Unie (EU) hebben op 2 mei een buitengewone vergadering ingepland in Brussel om de onderhandelingen over nieuwe kapitaalvereisten voor banken voort te zetten, meldt Denemarken, welk land momenteel het presidentschap voor het valutablok op zich neemt. De EU is bezig de nieuwe Basel III standaarden voor striktere bankregelgeving om te zetten in wetgeving. De nieuwe regelgeving vereist van banken de kapitaalhoeveelheid van de reserves te vergroten en overige stappen te ondernemen om minder kwetsbaar te worden voor een financiële crisis. Het werk is ver gevorderd op diplomatiek en technisch niveau en knelpunten moeten nu aangepakt worden op politiek niveau, stelt een persoon die bekend is met de situatie. De langdurende conflicten omvatten de vraag hoe flexibel de wetten moeten zijn en hoe de kapitaalvereisten voor verzekeringsdochters gemeten moeten worden. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft het ontwerp van de Europese Commissie (EC) bekritiseerd, informeel bekend als CRD IV, waarmee het aan dezelfde kant stond als het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Alle betrokken partijen wijzen op de noodzaak voor landen om de vrijheid te hebben hogere kapitaalnormen op te leggen dan het minimum dat voorgeschreven wordt in Basel. Spanje en Portugal hebben ook hun intentie benadrukt veel hogere kapitaalvereisten op te willen leggen aan binnenlandse banken die belangrijk zijn voor het bancaire systeem.

De Gasunie heeft vorig jaar een verlies van 600 miljoen euro geleden. De enige aandeelhouder van het gastransportbedrijf, de Nederlandse staat, zal daardoor geen dividend ontvangen. Het verlies is veroorzaakt door afboekingen van in totaal €1,3 mrd. Eerder werd al bekend dat de Gasunie 900 miljoen euro moest afboeken wegens een verlaging van de tarieven die het bedrijf van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) mag rekenen voor zijn diensten. Omdat de nieuwe regels met terugwerkende kracht tot 2006 gelden, moest het bedrijf ook een deel van de eerder ontvangen transportgelden terugstorten. Ontwikkelingen rond de regelgeving in Duitsland leiden tot een afboeking van nog eens €400 mln. De totale afboekingen vallen echter uiteindelijk mee. Halverwege het jaar ging de Gasunie nog uit van maximaal €1,7 mrd.

Fortis heeft zich in de periode voor zijn ondergang schuldig gemaakt aan wanbeleid. Dat heeft de Ondernemingskamer van de rechtbank in Amsterdam bepaald. Volgens de rechter heeft het Belgisch-Nederlandse concern in de periode 2007-2008 een te rooskleurig beeld geschetst van de eigen financiële situatie. Fortis paste zich niet op tijd aan de verslechterende omstandigheden aan en hield informatie over dreigende tegenvallers lang achter. Daarmee is ,,Fortis ernstig tekortgeschoten en heeft zij gehandeld in strijd met elementaire beginselen van verantwoord ondernemerschap'', aldus de rechtbank. Fortis kwam in de periode 2007-2008 zwaar in de problemen door de overname van delen van ABN Amro en de escalatie van de financiële crisis. In oktober 2008 werd het Belgisch-Nederlandse concern gesplitst, waarbij de Nederlandse delen door de Nederlandse overheid werden genationaliseerd. De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) vroeg de Ondernemingskamer in 2010 wanbeleid door het Fortisbestuur vast te stellen in de periode vanaf de overname van ABN Amro tot die nationalisatie op 3 oktober 2008. Volgens de vereniging heeft Fortis beleggers systematisch op het verkeerde been gezet ten aanzien van de financiële situatie van het concern. De VEB is ,,verheugd'' over het oordeel van de rechter. Het vonnis geeft de vereniging een belangrijke steun in de misleidingszaak die is aangespannen tegen Ageas (de Belgische opvolger van Fortis) en de voormalige bestuurders. De VEB hoopt dat die zaak uiteindelijk leidt tot schadevergoedingen voor aandeelhouders. De vaststelling van wanbeleid moet door het huidige bestuur van Ageas worden opgepakt om de voormalige bestuurders van Fortis aansprakelijk te stellen. De rechtbank in Utrecht oordeelde in februari al dat Fortis en de voormalige bestuurders Jean-Paul Votron en Gilbert Mittler beleggers hebben misleid. Votron en Mittler hebben beroep aangetekend tegen dat vonnis.

Kort nieuws van Goede Vrijdag:

6.123 banen weg in 16 grote gemeenten vanwege verslechterende financiële omstandigheden;

Spaanse regering vecht tegen dreigend noodlot: Spanje heeft echt geen noodhulp nodig om aan zijn financiële verplichtingen te kunnen blijven voldoen. Daar twijfelde de financiële markten deze week wel aan. Wij, de Spaanse regering, hebben daar niet om gevraagd en een voorstel ligt ook niet ter tafel. Wij zien Europese noodhulp als het laatste redmiddel, waarvoor wij onze autonomie op financieel/economisch moeten inleveren;

Raad van State haalt streep door het migratiebeleid van kabinet Rutte-1. De coalitie streefde ernaar, om aan de eisen van de PVV te kunnen voldoen, voor Turken, die hier korter dan 3 maanden willen komen werken, verblijfsvisa te verlangen. Deze visumplicht is in strijd met het Associatieverdrag dat de EU met Turkije heeft gesloten;

De groei van banen in de VS in de maand maart valt tegen: de groei liep terug van 240.000 naar 120.000. Dat is een behoorlijke tegenvaller: Amerikaanse futures daalden op dit nieuws;

De Russische overheid heeft de groeiverwachting voor dit jaar verlaagd van 3,7% naar 3,4%;

Wereldwijd stegen de voedselprijzen in maart voor de derde maand op een rij. De belangrijkste oorzaak daarvoor zijn klimaatveranderingen in enkele productielanden;

Het aantal 'klanten' van de voedselbanken is in de laatste 4 maanden met 13% gestegen. 60.000 mensen zijn gedeeltelijk voor hun eten afhankelijk van voedselbanken. Hier en daar worden al wachtlijsten ingevoerd omdat er niet voldoende aanvoer is van voedsel voor verdeling. Als oorzaak voor de toenemende armoede worden genoemd: hogere zorgkosten (onder meer eigen risico);

Taxibedrijven die ouderen, gehandicapten en leerlingen van het speciaal onderwijs vervoeren, frauderen op grote schaal met sociale premies en salarissen. Vorig jaar ging het om een bedrag van €3,4 mln. Het pensioenfonds van de taxibranche liep hierdoor €1,5 mln aan premies mis;

Forse huurverhoging sociale woningbouw lijkt onvermijdelijkheid. De corporaties verdienden hun geld met het verkopen van woningen, maar dat werkt niet meer. Woningen stijgen immers niet meer in prijs en ze worden ook nog eens minder verkocht. Als gevolg daarvan is er voor woningbouwcorporaties minder geld voor investeringen. daar komt bij dat het moeilijk is geworden om de financiering te regelen. Woningbouwcorporaties ontkomen dan ook niet aan kostenbesparingen en het verhogen van de opbrengsten door méér woningen te verkopen en de huren te verhogen;

Het Amerikaanse kredietbeoordelingsbureau Egan-Jones heeft de kredietwaardigheid van de Verenigde Staten verlaagd. Egan-Jones maakt zich zorgen over de hoge staatsschuld van de VS en het uitblijven van een oplossing om de schuld terug te dringen. De kredietwaardigheid werd verlaagd van AA+ tot AA. ,,Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog is de Amerikaanse schuld >100% van het bruto binnenlands product (bbp)'', aldus Egan-Jones. Het bureau denkt dat de schuld eind dit jaar zal stijgen tot 106% van het bbp. Door de politieke impasse in Washington wordt er te weinig vooruitgang geboekt in het verlagen van de schuld. In juli vorig jaar schrapte Egan-Jones de hoogste AAA-rating van de VS. De firma was daarmee de eerste beoordelaar die de hoogste kredietwaardigheid van de VS afpakte. Een maand later deed de grotere branchegenoot Standard & Poor's hetzelfde;

China en Japan gaan samen desgewenst het IMF bijstaan om extra kapitaalsteun aan de eurzone te bieden. Dat zegt de Japanse minister van Financiën Jun Azumi. De twee grootste economieën van Azië hebben hun steun gecoördineerd parallel aan de G20-bijeenkomsten. Zij hebben gisteren nog geen concrete bedragen toegezegd, maar aangeven die direct en afgestemd beschikbaar te stellen. Japan en China zeggen dat beide landen naar elkaar keken voor de eerste stappen. In januari vroeg het IMF om $500 milard aan aanvullende kapitaaltoezeggingen;

De Spaanse obligatiemarkt heeft de slechtste week sinds het begin van dit jaar achter de rug, de risicopremie op Spaanse leningen is weer tot boven de 400 basispunten gestegen. Daarmee lijkt het effect van de biljoen-injectie van de Europese centrale Bank (ECB), uitgewerkt. Spanje is weer terug bij af. Tegelijk krijgt de Italiaanse premier Mario Monti steeds meer tegengas van de vakbonden. Nu de rendementen op het schatkistpapier van de zuidelijke eurolanden weer de pan uit rijzen, lijkt de vraag gerechtvaardigd of de Longer Term Refinancing Operation (LTRO), de steunoperatie waarin de ECB in twee tranches zo’n €1000 mrd in het Europese financiële stelsel pompte, aan uitwerking inboet.

Ik heb al eerder aandacht gewijd aan het zwakke beleid van minister Leers. Mijn advies was en is: man, gooi de handdoek in de ring. Laat je niet langer gebruiken als voetveeg van Geert Wilders. Door de zwakke regie die de premier voert krijgt Wilders, zonder dat hij ook maar enige regeringsverantwoordelijkheid draagt, de kans zijn wil op te leggen aan de beide coalitiepartners in het Catshuis. De act, die Rutte opvoerde, toen de Volkskrant woensdag op de voorpagina meldde dat Wilders Leers en Opstelten van positie wilde laten wisselen, was kolderiek. De Volkskrant blijft bij de juistheid van de informatie, die zij zeggen te hebben vanuit bronnen dicht bij de onderhandelaars in het Catshuis. Ik heb geen enkele reden om aan te nemen dat Wilders niet met dit voorstel is gekomen. Leers voert niet het beleid dat Wilders heeft afgedwongen op het terrein van asiel en integratie. Hij heeft ook nog alle vertrouwen verloren binnen de Europese Gemeenschap. Zijn opdracht is mislukt. Ik draai de zaak om door te stellen dat het een ernstig gebrek aan beleid zou zijn als Rutte zelf het disfunctioneren van Leers niet besproken zou hebben binnen het kernkabinet. Nee, neem dan Henk Kamp. Die kun je met een boodschap sturen. Plaat voor z'n kop. Illegale asielzoekers onder de 18 jaar moeten we tot het onderwijs toelaten. Als ze traceerbaar zijn moeten ze op hun 18e jaar van Wilders het land verlaten. Maar ze zijn niet traceerbaar. Daar heeft Henk Kamp, de minister van Sociale Zaken, wat op gevonden. Een stage volgen is arbeid en illegalen mogen in Nederland niet werken. Daar is zelfs een wet voor gemaakt. Maar daar is wethouder Lodewijk Asscher het niet mee eens. Hij stelt zich op het standpunt dat als studenten een mbo opleiding volgen waarbinnen een stage moet worden gevolgd dat geen arbeid is (als er geen vergoeding voor wordt gegeven) maar een vorm van onderwijs. Kamp weigert Asscher te volgen. Ook niet nu de bestuursrechter van de Raad van State een uitspraak heeft gedaan in een vergelijkbare zaak bij de Radboud Universiteit. De overheid heeft die zaak verloren, moet de opgelegde boete terugbetalen alsmede de kosten van het geding. Kamp blijft ijzerenheinig doorgaan. De zaak speelt niet alleen in Amsterdam maar ook elders in het land. Kamp blijft erbij dat een stage arbeid is en dus strafbaar en dreigt de gemeente Amsterdam met het 'buiten werking stellen van de rechtspersoon', wat dat ook moge inhouden. De PvdA gaat een wetsvoorstel indienen om MBO-studenten zonder papieren de gelegenheid te geven tijdens hun studie een stage te mogen volgen. Een motie daartoe is al eerder met een ruime meerderheid in de 2e Kamer bij minister Kamp neergelegd. Hij weigert daaraan uitvoering te geven. Wilders ten voeten uit. Rutte staat achter Kamp. Daar ligt de kern van de problematiek. Rutte wil, ook nu steeds meer blijkt dat hij de bekwaamheid daartoe mist, doorregeren. De prijs die hij wil betalen om zijn minderheidsregering overeind te houden, is hoog. Veel te hoog. Hij heeft zich afhankelijk gemaakt van Wilders. Zo ook in het dossier van het PVV-meldpunt. Rutte zet Nederland in Europa buitenspel. Hij houdt zijn hand boven Wilders' hoofd, erger nog hij valt op zijn knieen, in figuurlijke zin. Belachelijk. Nederland onwaardig zo'n premier. Ik zeg het nog maar een keer: het CDA moet dit kabinet de genadeklap geven.

Aan het einde van dit Paasblog een drietal citaten. De eerste komt uit een column van Rob de Wijk. Hij schrijft dat Nederland doorgaat zich af te keren van de buitenwereld. Er is geen twijfel over dat dat op termijn welvaart gaat kosten. Het is de prijs die we moeten betalen die kleeft aan populisme en naarbinnengerichtheid. Wilders staat in de weg met zijn PVV-meldpunt voor overlast van Oost-Europese gastarbeiders, en Rutte accepteert dat. De vraag is welke prijs de Nederlandse samenleving daarvoor moet gaan betalen? Valt de havendeal tussen Rotterdam en Constanza in het water? Willen Antwerpen en Rotterdam straks nog wel door één deur? De twijfels groeien dat de AAA-rating overeind blijft, door de politieke instabiliteit en de afhankelijkheid van het kabinet Rutte-1 van gedoogpartner Wilders? Hoe groot is het vermogen van de Catshuis-onderhandelaars de begroting in 2013 weer op orde te krijgen en welke prijs moet de samenleving daarvoor betalen? Als de rente, door welke oorzaak dan ook, gaat stijgen, raakt Nederland in een spagaat, met grote consequenties voor de koopkracht van de burger. De Wijk eindigt zijn column met de oproep de luiken weer open te zetten. Dat is hard nodig maar de kans dat dat gebeurt, zolang Wilders mede aan het roer staat en een nationalistisch beleid afdwingt, lijkt toekomstmuziek op de achtergrond. Het is niet alleen Wilders die het kabinet gijselt, ook de VVD doet dat in de persoon van de minister van Sociale Zaken, Henk Kamp. Ik heb daar al aandacht aan besteed: een rechtlijnige bewindsman die inhumane beslissingen doordrijft. Het kabinet heeft adviesorganen, als de SER, de Raad van State, DNB en anderen, maar doet nauwelijks nog iets met de uitgebrachte adviezen. Ik gebruikte daar eerder al het woord 'ijzerenheinig' voor. Minister Kamp heeft recentelijk gezegd het najaarsoverleg met de SER te willen voeren, maar dan wel om draagvlak voor het kabinetsbeleid te krijgen. Werkgevers en werknemers organisaties moeten hun eigen belangen inleveren voor dat van dit kabinet. Mijn vraag is of de belangen van de sociale partners nog een plek krijgen in het nieuwe beleid? Tot slot nog een aantekening bij het verloop van de schuldencrisis. De ECB dacht eind vorig jaar de rust op de financiele markten te kunnen herstellen door de geldmarkt extreem te verruimen. Banken kregen €1018,5 mrd 3 jaar te leen tegen 1% rente, in de hoop dat de banken dat geld zouden gaan beleggen in staatspapier van de Zuid-Europese banken. We moeten nu stellen dat het enthousiasme van het eerste moment is verstomd. De financiele markten roeren zich weer op de markt: de rentes voor Spaanse- en Italiaanse staatsobligaties stijgt weer. In de Goede Week zijn de prijzen de 6% nog niet overschreden, maar wat staat ons nog te wachten? Dat de markt teleurgesteld is door de cosmetische verruiming van het vermogen van het ESM, lees hier meer over dit Europese noodfonds, van €500 mrd naar €800 mrd, terwijl minimaal €1000 mrd nodig is, liever nog, als zowel Italië als Spanje en Portugal geholpen moeten worden, €1.500 tot €2.000 mrd. Duitsland wil zover niet gaan, Europa kan dat niet opbrengen. Het IMF wil met steun van Japan en China, die nog wel de helpende hand willen toesteken, Europa helpen. Draghi, de president van de ECB, zei deze week dat de oplopende rente een signaal is dat de Europese landen haast moeten maken met het wegwerken van de begrotingstekorten. Dat kost tijd en de vraag is of de ECB alsnog een monetaire injectie kan geven en dan voor de markten geloofwaardig blijft. Gebrek aan vertrouwen in de euro luidt het einde van de muntunie in, met alle consequenties vandien. Mijn advies is: hou altijd in het achterhoofd rekening met zo een scenario!

Slotstand indices 6 april 2012/week 14: AEX 314,91; BEL 20 2.253,73; CAC 40 3.319,81; DAX 30 6.775,26; FTSE 100 5.723,67; SMI 6.163,49; DJIA 13.060,14; Nasdaq 100 2.762,50; Nikkei 9.688,45; Hang Seng 20.572,48; All Ords 4.402,30; € $1,30,86; goud $1631,10. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.