UPDATE07032015/262 Kwantitatieve verruiming gaat van start: waarde euro daalt naar €1,084

Tegenlicht wijdde afgelopen zondag aandacht aan bankiers en de financiële wereld. De wereld bezien vanuit Wall Street, the City en de Zuidas. De TV-uitzending is nog te bekijken op http://www.npo.nl/vpro-tegenlicht/01-03-2015/VPWON_1232877 'Op een haar na heeft de financiële wereld uw leven in 2008 al onvoorstelbaar ontwricht. De diepere oorzaken hiervan zijn niet weggenomen, hoewel alle insiders weten wat ze zijn. Hoe kan dat?', dat is de grote vraag die Joris Luyendijk zich stelt in zijn recent verschenen boek 'Dit kan niet waar zijn'. In 2012 en 2013 schreef Luyendijk voor de Engelse krant The Guardian een 'banking blog' waarvoor hij op anonieme basis honderden medewerkers uit de financiële sector interviewde. VPRO Tegenlicht nodigde Joris Luyendijk uit om, met uitzicht op de Amsterdamse Zuidas, zijn bevindingen tegen het licht te houden. Zal een betrouwbare en veilige financiële sector voor altijd iets blijven waarvan wij alleen maar kunnen dromen? Luyendijk maakt een levendige schets van de arena waarin de grote geldhandel plaatsvindt, en van de mensen die er onderdeel van zijn: de front-, middle- en back office; de snelle jongens, de tandenknarsers en de twijfelaars. Hij beschrijft het amorele karakter van de werknemers van 'Planet Finance' waarin ongezond lange werkweken worden gedraaid met weinig tot geen baanzekerheid, waarin de hoogte van salarissen en bonussen gelijkgesteld worden aan succes met als gevolg een totaal gemonetariseerde en op korte termijn gewin geënte kijk op de wereld. Hoe kunnen we tot fundamentele hervormingen komen en weer greep krijgen op die los gezongen wereld van het flitsend kapitaal? Daarvoor zijn volgens Luyendijk moedige politici nodig, verlichte nieuwe bankiers en kritische, dieper gravende journalisten, en de eerste voorbeelden zijn er. Een aantal steekwoorden die de sfeer tekenen die Luyendijk tegenkwam in zijn onderzoek van de laatste twee jaar. Hebben de bankiers geleerd van de crisis in 2008? Nee, alleen weten de insiders nu precies dat de outsiders alles doen om te voorkomen dat banken (in hoofdzaak systeembanken, die 'too big too fail' zijn), omvallen omdat de politici geen idee hebben, wegens gebrek aan kennis en bemanning, hoe dat te realiseren en tot welke ontwikkelingen dat kan leiden. Gaat het bij de 'bankers' alleen om hebzucht? Ja en nee, natuurlijk zijn het de riante bonussen die een grote aantrekkingskracht uitoefenen, maar het gaat ook om een gemis aan schaamte en schuldgevoel dat het financiële systeem overeind houdt, ondanks dat het zo rot is als een mispel. Een banker aan het woord, stelde dat hij geen enkele moeite heeft een 'pensioenfonds' een ingewikkeld financieel product aan te smeren, waar hij veel geld aan verdient, maar wat grote grote schade kan veroorzaken bij de afnemer. [Als een banker een tegenpartij vindt die niet zo slim is als hij, dan wordt hij genaaid; zo werkt de financiële wereld nu eenmaal] Als zodanig kan het systeem, waarin de 'bankers' functioneren, als een kastenmaatschappij, worden neergezet. De prikkels die worden gegenereerd door het systeem zijn zo verleidelijk dat ze nog steeds worden doorgevoerd. Maar wel zolang de 'bankers' persoonlijk niet aansprakelijk worden gesteld voor de gevolgen van hun adviezen en handel. Zolang zij de lusten kunnen opstrijken en de politiek (de overheden en de belastingbetalers) en de centrale banken, waaronder de ECB, de lasten overnemen, blijft dit systeem met de complexe producten en bonussen voor de dealers, intact. Tegen het einde van de uitzending legt de journalist een interessante stelling neer: Het bedrijfsleven en het bankwezen zijn al geglobaliseerd, maar de politiek werkt nog vanuit 'lokale' posities. Wij gingen ervan uit dat de globalisering ging over de positie van Nederland in de wereld, maar het wordt Nederland zonder dat we nog een centrale overheid hebben. Die inhaalslag moeten we nog maken. Het bankwezen heeft lobbyisten ingezet om hun posities te verstreken om daarmee ongewenste politieke besluiten te kunnen voorkomen. Kijk wat die hebben bereikt op het gebied van de grootte van financiële buffers. De lobbyisten vertegenwoordigen meer macht dan de politiek kan verzamelen. De politiek doet er van alles aan om de financiële wereld maar te behagen.

De Grieken hebben de afgelopen weken regelmatig laten weten dat ze niet meer krediet willen hebben. Wat ze willen is kwijtschelding van een deel van hun schulden. Het verbaast mij daarom te lezen dat de eurolanden werken aan een nieuw steunprogramma voor Griekenland ter waarde van €30 à 50 mrd. Dat zei de Spaanse minister van Economische zaken Luis de Guindos deze week op een bijeenkomst in Pamplona. Volgens hem zal het nieuwe programma meer flexibele voorwaarden kunnen bevatten voor de leningen dan de huidige steun. Griekenland zit nu in een periode, tot 30 juni 2015, van tijdelijke verlenging van het huidige steunprogramma. Het lijkt echter al wel duidelijk dat Griekenland ook na die tijd financieel niet op eigen benen kan staan. De grote vraag is welke vorm de nieuwe steun krijgt, aangezien de nieuwe Griekse regering zich hevig verzet tegen de strenge bezuinigingen die tot op heden aan de noodleningen zijn gekoppeld. De situatie rond Griekenland is „nog steeds heel kwetsbaar”. De Griekse regering moet daarom snel doorgaan met hervormingen, stelt eurogroepvoorzitter en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. Hij sprak bij RTLZ tegen dat de eurolanden werken aan een nieuw steunpakket van €30 tot 50 mrd voor Griekenland. Wel is het zo dat als Griekenland het huidige, verlengde, steunprogramma heeft afgerond en nog steeds geld nodig heeft, er dan over nieuwe steun gesproken kan worden. Maar de terugbetaling van de Griekse schulden is „zo uitgesmeerd in de tijd daar passen deze bedragen niet in”. Aan de andere kant smeekt Griekenland om financiële hulp, want de bodem van de schatkist is in zicht. Ambtenaren hebben hun salaris over februari nog niet ontvangen. Een verzoek aan de EC om geld vrij te geven uit het noodfonds is afgewezen. Ook de ECB stelt zich terughoudend op met de inkoop van Grieks staatspapier. De nood is hoog. Dijsselbloem ontkent dat.

Maandag beginnen de centrale banken uit de eurozone met het inkopen van staatsobligaties van banken en financiële instellingen, de zogeroemde 'kwantitatieve verruiming' van Draghi. Lezers van dit blog kennen mijn standpunt over deze uiterst risicovolle operatie (van €60 mrd per maand) die tot september 2016 loopt. Ik vrees het ergste omdat ik grote twijfels heb over de gevolgen van dit monetaire beleid. Op het moment dat ik dit schrijf noteert de dollar 1,084, de laagste koers sinds twaalf jaar. Dat zijn forse aderlatingen, hetgeen is te verklaren door gebrek aan vertrouwen in de euro bij beleggers. Maar Draghi wuift alle negatieve ontwikkelingen weg. Als de euro in waarde daalt nemen onze exportmogelijkheden toe naar gebieden buiten de eurozone. Dat is een reële optie. Maar de achterkant van deze medaille is dat onze import duurder wordt, waardoor de koopkracht afneemt. Toch geeft de ECB bijgestelde groeiramingen af voor de eurozone: economische groei 1,5%, volgend jaar 1,6% en in 2017 zelfs >2%. De ECB kijkt veel positiever naar de toekomst dan het IMF en de OESO. De ECB baseert zich op de gedaalde olieprijs, maar werkt dat wel zo positief als de ECB ons wil doen geloven? De olieprijs is weer stijgende en noteert >$60 per vat. Bij de pomp betaalde ik 4 weken geleden nog €1,169 per liter diesel, nu kost een liter €1,289. En wij profiteren ook minder van de lage olieprijs omdat de $ t/o € duurder is geworden en wij dus meer euro's gaan betalen. Dit zou zich moeten vertalen in de inflatie binnen de eurozone. Twee maanden geleden ging de ECB nog uit van 0,7% inflatie, nu is dat bijgesteld naar 0%. De gevolgen van de QE worden, volgens de ECB pas in 2016 zichtbaar als de geldontwaarding weer stijgt naar 1,5%. Volgens Draghi moet er nog een hele slag worden gemaakt als hij stelt dat bedrijven en consumenten goedkoper geld kunnen gaan lenen. Voorlopig betaal ik voor rood staan 16,3% (incl kosten) en krijg ik op spaargeld 1%. Op BNR hoorde ik deze week een gesprek over de vraag waarom in de opkomende economien en de VS de economische activiteiten weer aantrekken en in Europa zijn stilgevallen. Een duidelijk antwoord kwam er niet en dat typeert het huidige politieke beleid. Ik heb al meerdere keren gewezen op de lustloze wijze waarop politici financieel/economisch beleid voeren. Op 2 september 2013 hield de premier een toespraak in de Rode Hoed: “Hij was daar optimistisch: ‘er is niets mis met dit land wat we niet kunnen repareren’. De hoge verwachtingen probeerde hij aan het begin van zijn toespraak meteen te temperen, door te zeggen dat de liberaal in hem zich zou verzetten ‘als visie betekent: een blauwdruk voor de toekomst’. “Ik zie een Nederland voor ogen dat uit de crisis is gekomen met elan, waar niemand is achtergebleven. Ik zie een Nederland voor me waar het veilig is. Waar ruim baan wordt gegeven aan ambitie en talent en waar het geen schande is om opnieuw te beginnen.” Rutte hamerde op zelfredzaamheid van burgers, die vaker hun eigen boontjes moeten doppen en legde uit dat de overheid niet alle problemen kan oplossen. Ook moeten mensen hun verwachtingen bijstellen, zo legde hij uit. “Groeicijfers van de jaren negentig van 4 of 5% behoren tot het verleden.” Rutte is niet onduidelijk over waarmee hij bezig is: zie hem niet als de leider die het volk de weg wijst met een perspectief op de toekomst, nee hij is de man die zich beperkt tot het plegen van onderhoud. We zijn nu anderhalf jaar verder en we hebben nog altijd 678.000 werkelozen,waardoor de werkloosheid 8,5% van de beroepsbevolking bedraagt (voor Nederland hoog, maar in relatie tot het eurogroep-gemiddelde een middenmoter). Verder moeten 800.000 mensen elk dubbeltje nog drie keer omdraaien vooraleer hem uit te geven: betalingsachterstanden met huur, zorgpremie, energierekeningen, belastingachterstanden. Gaan er nog altijd 's morgens kinderen naar school zonder een ontbijt te hebben gehad. Ook met betrekking tot de veiligheid in ons land, zijn kritische kanttekeningen te plaatsen. Neem de daarvoor verantwoordelijke bewindsman: de oud-burgemeester van Rotterdam Ivo Opstelten. Neem het project van de mantelzorg, dat veel te hoge eisen stelt aan de gewone burger. Dan bedoel ik niet een keer boodschappen doen voor een zieke buurvrouw. Nee, ik doel dan op full-time mantelzorg. Ik ga terug naar het interview op BNR: waarom lenen de banken geen geld uit aan het bedrijfsleven, waarom blijft het investeringsniveau achter bij de rest van de wereld? Het zijn geen financieel/economische, monetaire of sociale problemen, maar politieke. De Europese politiek heeft geen Europese agenda: dat blokkeert alles. Rutte is daar heel duidelijk over: ik beperk mij tot het dichten van gaten in de samenleving en vraag mij niet naar een visie hoe het verder moet met Nederland en Europa. Er is geen stip aan de horizon (uitspraak van Hans de Boer als voorzitter van VNO/NCW, september 2014) die vertrouwen geeft aan het bedrijfsleven, de vakbonden en de consumenten. De Europese politiek leunt achterover zolang Draghi het vuile werk voor hen opknapt, totdat hij ………………. de handschoen in de ring werpt. En dan zit Brussel met gigantisch grote problemen. En dat moment gaat komen. Hoe ver dat nog weg is, kan ik niet benoemen, maar dat moment is aanstaande (denk niet in dagen, weken en maanden). Laten we nog kijken naar mogelijke voor- en nadelen van het QE-project, daarbij aannemende dat de waarde van de euro nog verder wegzakt.

-Een lage euro is goed voor de concurrentiepositie van Nederlandse multinationals. Daarmee is een goedkopere euro goed voor de gehele Nederlandse economie. Al is het effect beperkt, volgens het Centraal Planbureau (CPB) betekent een daling van de euro met 5% een groei van de economie van 0,1% in het eerste jaar tot 0,3% in jaar 4 en 5.

– Voor Amerikanen wordt een trip naar Amsterdam of de Keukenhof goedkoper.

– De eurozone kan met een goedkopere munt inflatie importeren.

– Met een goedkope euro is de kans op een verhoging van de rente klein.

– Een zwakke euro heeft een positieve invloed op de omrekening van de goudprijs van $$ in €€.

Nadelig kan zijn dat:

– Een vakantie naar de VS steeds duurder wordt.

– Consumenten die Amerikaanse producten willen kopen zijn duurder uit.

– Een lage euro ten opzichte van de dollar is geen teken van kracht. Als de koers te ver daalt betekent dat dat er iets goed mis is met de economie van de eurozone.

– Een zwakke euro kan op een gebrek aan vertrouwen duiden, denk aan politiek, financieel en monetair beleid.

– Met de daling van de euro profiteren automobilisten minder van de gedaalde olieprijs.

– Met een goedkope euro blijft de rente laag. Daardoor kan de rente op spaargeld nog verder dalen, misschien zelfs wel omslaan in een negatieve rente.

Op het moment dat ik dit schrijf staan we aan de vooravond van de start van 18 maandelijkse termijn van kwantitatieve verruiming groot €60 mrd per maand. Veel is onzeker, vrijwel niets is zeker. Er zijn een aantal opties die het resultaat kunnen beïnvloeden. Daar is de mogelijkheid dat de centrale banken de opgelegde inkoop van €60 mrd niet binnenhalen, dan is er een mogelijkheid dat het geld wel wordt opgehaald maar vooral uit de perifere eurolanden. Met de operatie worden stijgende koersen voor staatsobligaties veroorzaakt, waardoor de rente nog verder daalt, mogelijk we terecht gaan komen in negatieve rentes. Dan is de vraag wat de banken en financiële instellingen gaan doen met de opbrengsten van de verkoop. Gaan daarmee risicovollere producten worden gekocht. Worden de zeepbellen in de koersvorming van aandelen nog verder opgeblazen? Welke gevolgen gaat deze operatie hebben op de verrekenrente die de pensioenfondsen moeten hanteren. DNB gaat inkopen tegen koersen ver boven pari en de instructie is dat die in depot blijven tot de expiratiedatum. Wie betaalt de verliezen die hieruit voortkomen? En wat gaat de euro-notering doen: dalen, ver dalen? Wat is de waarde van een valuta die wegzakt op de markt, wat zegt dat over het vertrouwen. En wat kan dat tot gevolg hebben: de rente moet omhoog. En wat bereikt de ECB daarmee, juist het tegenovergestelde van wat de doelstellingen waren. Tot slot over dit onderwerp nog 2 korte notities. De eerste is dat de Griekse kas zo goed als blut is en uitstel zal moeten gaan vragen om financiële verplichtingen door te kunnen schuiven. Een andere bericht gaat over een ander euroland, Italië, dat deze week met Rusland een fonds heeft opgericht van €0,9 mrd voor wederzijdse investeringen. De EU heeft de Russen financieel/economische sancties opgelegd, waarop Rusland westers voedsel heeft verboden, waar Italië onder lijdt. Deze deal van Renzi en Poetin moet het leed enigermate verzachten.

Chris Iggo, hoofd beleggingsstrategie vastrentende waarden van Axa Investment Managers, en zijn collega Thierry Vidal stellen desgevraagd dat het enorme opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank leidt tot een 'beangstigend' klimaat voor obligatiebeleggers. Door de geldgolf vanuit centrale banken raken waarderingen van leningen namelijk nog meer losgezongen van de 'fundamentals'. Het is het uiteraard nog de vraag hoe het plan van de ECB in de praktijk zal uitwerken. Zoals: wie gaat zijn obligaties verkopen aan de centrale bank? "Sommige banken, verzekeraars en pensioenfondsen zullen misschien wel bereid zijn om hun obligaties te verkopen aan de centrale banken, tegen een hoge prijs. Maar dan is weer de vraag: wat gaan ze doen met het geld dat ze daarvoor krijgen. Want ze kunnen het alleen beleggen in obligaties met extreem lage yields." Alleen al de aankondiging van QE heeft de koersen van bijvoorbeeld staatsleningen enorm opgedreven. En daarmee de rentes – die tegengesteld bewegen – omlaag gejaagd. Nu de centrale banken in de eurozone gaan optreden als koper is de verwachting dat die rentes nog verder zullen dalen. Ook de rentes van landen, vooral in de Europese 'periferie', die misschien op basis van hun overheidsfinanciën wel een veel hogere rente zouden moeten betalen. Al met al komen de waarderingen van leningen dankzij de geldgolf verder los te staan van fundamentele zaken als overheidsschuld. "En dat is beangstigend", zegt Iggo. "Ik zit al zo'n dertig jaar in deze wereld, maar dit is potentieel de meest gevaarlijke situatie die ik ooit heb gezien op de obligatiemarkten. Het grootste gevaar van QE is dat er bellen worden geblazen. En als inflatie terugkomt, lijd je al snel verlies op staatsleningen uit bijvoorbeeld Duitsland." Het zijn enkele uitstekende jaren geweest voor obligatiebeleggers, en de volatiliteit is de laatste tijd relatief laag geweest, zegt de Axa-strateeg. "Maar dat gaat natuurlijk een keer veranderen." "We beheren geld van andere mensen, dus we moeten erover nadenken wat het ergste is dat kan gebeuren. Maar als je het positief wil bekijken: de centrale banken kennen de risico's ook. Dus die zullen ervoor waken om grote schokken te veroorzaken op de markten." Op staatsleningen uit de eurozone valt nauwelijks nog rendement te halen, stelt Iggo. Dus wijkt Axa op het 'oude continent' uit naar high yield-obligaties met een hogere coupon. En naar Amerikaanse high yield- en staatsobligaties. Axa merkt het verdwijnen van mogelijkheden om rendement te maken ook bij klanten. Immers: je zult maar een institutionele belegger zijn die volgens zijn mandaat alleen in hoogwaardige staatsleningen uit de eurozone mag beleggen. Dan wordt het maken van rendement steeds lastiger. Particulieren moeten hopen dat nu de 'monetaire kaarten' zijn uitgespeeld, politici de handschoen oppakken en gaan zorgen dat de groei in de eurozone wordt aangezwengeld.'

De uitgaven aan research en development (R&D) in Europa nemen amper toe. Als dit tempo zich voortzet worden de doelstellingen voor 2020 bij lange na niet gehaald. Met deze gang van zaken neemt de achterstand op de concurrentie in Azië en Amerika toe. De doelstelling die in 2010 door de EU voor 2020 werd gesteld op 3% bbp bij alle 28 EU-lidstaten voor R&D. Brussel stelt dat we na vijf jaar op ca 2% bbp zitten. .

Royal Bank of Scotland (RBS) trekt zich vrijwel volledig terug uit Nederland. Bij de Nederlandse afdeling van het Britse financiële concern worden minimaal 600 van de circa 650 banen geschrapt. Gedwongen ontslagen zijn daarbij onvermijdelijk. Topman Jan de Ruiter zegt dat de banen bij de Nederlandse tak de komende 18 tot 26 maanden zullen verdwijnen. Hij benadrukt dat RBS Nederland niet helemaal zal verlaten, en onder meer op het vlak van risicomanagement en valutahandel actief blijft. Verder blijven er enkele bankiers, account-managers dus.

Nederland komt snel uit de crisis. Uit de jongste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de economische groei dit jaar sneller aantrekt en uitkomt op 1,7%. Volgend jaar groeit de economie 1,8%. 'Het gaat weer beter. Ik ben vrij zeker dat we de tijd van krimp achter ons hebben gelaten', aldus CPB-directeur Van Geest. 'In 2013 kromp de economie nog, vorig jaar was de groei 0,8%. Dit jaar is het 1,7% en volgend jaar 1,8. Dat is gestage groei. Geen uitbundige groei.' Het nieuws is een opsteker voor het kabinet, dat na jaren van hervormen en bezuinigen nu hoopt te laten zien dat alle pijn niet voor niets is geweest. In de coalitie heerst dan ook opluchting en trots, hoewel premier Rutte er onlangs nog op wees dat het niet alleen maar door het kabinetsbeleid komt dat het beter gaat met Nederland. Het is voor een belangrijk deel aan de inzet van de Nederlanders te danken, die de afgelopen jaren met het kabinet de tering naar de nering moesten zetten. De mooie groeicijfers komen voor een belangrijk deel door de forse daling van de olieprijzen en een toename van de binnenlandse bestedingen. Ook de lagere eurokoers ten opzichte van de dollar pakt goed uit. Daardoor is Hollandse waar goedkoper in het buitenland, in de eerste plaats in de Verenigde Staten, wat de export bevordert. Het is evenwel niet allemaal goud wat er blinkt. Hoewel de werkgelegenheid aantrekt, blijft de werkloosheid hoog. In 2016 komt die volgens het CPB uit op 7% van de beroepsbevolking, slechts een lichte daling ten opzichte van de huidige situatie. De 600 miljoen euro voor 'banenplannen' die het kabinet op voorspraak van minister Asscher (Sociale Zaken) uittrok lijkt daarmee nog geen onmiddellijk effect te sorteren. Hoge werkloosheid treft de overheidsfinanciën twee maal. Enerzijds is het kabinet veel geld kwijt aan uitkeringen voor mensen zonder baan, anderzijds loopt de schatkist premies en inkomstenbelasting mis van mensen die niet werken. Het kabinet zal er de komende jaren dan ook alles aan willen doen om de werkloosheid terug te dringen. Dat is ook de belangrijkste opmerking, die in de Tweede Kamer wordt gemaakt, naar aanleiding van deze cijfers: de werkloosheid moet omlaag. De coalitie van VVD en PvdA kan met de overwegend goede cijfers van het CPB in de hand, toch aardig de boer op richting de provinciale verkiezingen van 18 maart. Want het mooiste nieuws is misschien nog wel dat het begrotingstekort dit en volgend jaar eindelijk hard terugloopt. Dit jaar komt het uit op 1,8% van het bbp, volgend jaar is het tekort slechts 1,2%. Na jarenlange discussies over het al dan niet voldoen aan de Brusselse eisen van maximaal 3% tekort met alle bezuinigingen en lastenverzwaringen van dien, heeft Nederland nu eindelijk definitief de weg uit het dal gevonden. Reactie: op het moment dat dit bericht naar buiten komt zitten we 2 weken voor de PS-verkiezingen, op een moment dat de beide coalitiepartijen op een zwaar verlies staan in de peilingen. De betere gang van zaken wordt ondersteund met prognoses. Er zitten veel meer risico's in de markt dan waarvan het CPB uitgaat. Ik hoop niet dat dit verkiezingsretoriek is.

De Europese Bankautoriteit (EBA) voert dit jaar geen grootschalige stresstest uit bij financiële instellingen. Het volgende brede onderzoek staat voor 2016 op de rol. De toezichthouder ziet af van een test, omdat banken volgens de waakhond de afgelopen tijd vooruitgang hebben geboekt bij het versterken van hun balansen. Dat gebeurde na de stresstest van vorig jaar, waarbij banken moesten aantonen in welke mate ze een diepe economische crisis en een scherpe daling van de huizenprijzen zouden kunnen doorstaan. De Nederlandse financiële instellingen slaagden destijds ruimschoots [met de aantekening dat de ECB een buffer hanteerde van slechts 5%, als met een buffer van 8% zou zijn gerekend zouden de resultaten veel minder rooskleurig zijn geweest]. In plaats van een stresstest zal de EBA dit jaar wel een zogenoemde transparantie-oefening uitvoeren, zoals het eerder deed in 2013. Daarbij vraagt de toezichthouder data op van de instellingen. De EBA moet elk jaar besluiten of er een grootschalige stresstest wordt uitgevoerd. Uit onderzoek van de toezichthouder blijkt dat de 36 grootste Europese banken nog niet volledig voldoen aan de eisen voor een financiële buffer, die eind dit jaar al voor een deel ingaan en volledig gelden in 2019. In totaal komen ze zo'n €14,3 mrd tekort. De 98 kleinere banken missen nog zo'n €5,7 mrd.

De Britse bank Barclays heeft nog eens 750 miljoen pond (€1 mrd) opzij gezet voor mogelijke schikkingen vanwege manipulatie van de valutamarkt. De reservering komt bovenop de voorzieningen die eerder al werden getroffen voor diverse rechtszaken. Naast de valutafraude is de bank ook verwikkeld in een schandaal met betrekking tot verzekeringen. Volgens analisten zou het boetebedrag kunnen oplopen tot wel 5,4 miljard pond in de komende twee jaar, als gevolg van wangedrag in het verleden. Barclays-topman Antony Jenkins kondigde eerder al aan dat er de komende twee jaar 14.000 banen verdwijnen bij de bank. Jenkins wil 1,7 miljard pond besparen om de winst te stuwen. Die winst kreeg de afgelopen perioden een knauw vanwege de diverse schandalen. Met name de winstgevendheid van de investeringsbank van Barclays liet te wensen over. De totale brutowinst van Barclays, inclusief de kosten voor de reorganisatie, steeg afgelopen jaar wel met 12% tot 5,5 miljard pond.

De centrale bank van Oekraïne voerde deze week een enorme renteverhoging door in een poging de vrije val van de Oekraïense munt te stuiten. Het belangrijkste rentetarief ging van 19,5 naar 30%. Op die manier hoopt de centrale bank een einde te maken aan de aanhoudende vlucht van kapitaal uit het land, die de waarde van de hryvnia de afgelopen tijd heeft uitgehold. De centrale bank handhaaft daarnaast de eis dat exporteurs driekwart van hun buitenlandse inkomsten omzetten in hryvnia's.

De Deense centrale bank blijft alle zeilen bijzetten om de koppeling van de Deense kroon met de euro in stand te houden. Afgelopen maand heeft voor miljarden aan kronen verkocht om de munt te verzwakken. Dat maakte de bank bekend. In februari is er voor 168,7 miljard aan Deense kroon (circa €22,6 mrd) verkocht. Dat is meer dan in januari, toen dat cijfer op 106,2 miljard Deense kroon stond. De kroon beweegt binnen een vaste bandbreedte ten opzichte van de euro. Door het behoorlijk ruimhartige beleid van de Europese Centrale Bank van de laatste tijd is de euro gedrukt, en is de kroon dus duurder geworden tegenover de eenheidsmunt. Daarnaast speelt ook mee dat Zwitserland recent de koppeling van de frank met de euro losliet. Daardoor richtten speculanten zich ook op de Deense kroon, met de hoop dat ook die bandbreedte zou sneuvelen. Wel past de opmerking dat de koppeling tussen de kroon en de euro (en daarvoor de D-mark) al veel langer bestaat dan de koppeling tussen de Zwitserse frank en de euro. Om te voorkomen dat de kroon uit de bandbreedte breekt, haalt de Deense centrale bank alles uit de kast. Zo is in korte tijd vier keer de rente verlaagd, tot min 0,5%. Ook het agressieve verkoopbeleid past hierin. Wel meldt de bank dat het gros van de interventies heeft plaatsgevonden in het begin van de maand. "In het laatste deel van februari heeft de bank niet meer ingegrepen in de markt."

Minister Henk Kamp (Economische Zaken) houdt de mogelijkheid open om gas uit Rusland te gaan importeren als de Nederlandse gaskraan in Groningen verder wordt dichtgedraaid. „We denken na over een systeem waarbij we jaarlijks uitgaan van 20 miljard kuub geïmporteerd gas, aangevuld met gas uit ons eigen gasveld”. Volgens de minister zijn er twee opties: Gas via pijpleidingen invoeren uit Rusland of in vloeibare vorm per tanker uit andere landen. „Bedenk dat wij als Nederland nog steeds een grote gasvoorraad bezitten. We zijn niet zoals Duitsland voor 30% afhankelijk van Russisch gas. Maar in de energiemix kan Russisch gas uiteindelijk een optie zijn”, aldus Kamp. De energiemix bestaat uit olie, gas, steenkool en duurzame bronnen als wind en zon. Op de financiële kant van de zaak wil Kamp niet vooruitlopen. „De verdeling binnen onze energiemix verandert. We zullen meer gas moeten importeren. Eerder besloten we al oude kolencentrales te sluiten. Daar staat tegenover een voorziene groei van het aandeel duurzame energie”. Kamp kwam met dit bericht naar buiten nadat hij aan de Groningers zijn excuses had aangeboden voor de aantasting van hun veiligheid als gevolg van aardbevingen. De VVD moet de kiezers behagen tot na de verkiezingen de 18de van deze maand. 

Afschaffing van het lage btw-tarief kost 55.000 banen in de vrijetijdssector. Daarmee komt de ambitie van het kabinet om met een nieuw belastingstelsel juist 100.000 banen te scheppen in een heel ander daglicht te staan. Dat blijkt uit een rapport van onderzoeksinstituut Nyfer in opdracht van Gastvrij Nederland dat deze week openbaar werd gemaakt. Het gelijktrekken van het hoge (21%) en lage (6%) btw-tarief is een van de mogelijkheden die het kabinet momenteel onderzoekt bij een verkenning naar een nieuw belastingstelsel, waarbij vooropstaat dat de lasten op arbeid omlaag moeten. Staatssecretaris Wiebes (Financiën) heeft aangegeven de boodschappenkar uit te zonderen van een btw-verhoging, maar de vrije-tijdssector zou dus wel met een hoger tarief geconfronteerd kunnen worden. Nyfer concludeert dat verhoging van de btw de koopkracht uitholt van gepensioneerden en mensen met een laag inkomen. Restaurants, hotels, campings, musea en pretparken zullen allemaal gedwongen worden hun prijzen te verhogen, waardoor de omzet daalt. Daarnaast is de concurrentie uit Duitsland en België hevig, waardoor toeristen er eerder voor zullen kiezen over de grens te gaan shoppen.

De bedrijvigheid in de Nederlandse industrie is in februari minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Inkoopmanagers (Nevi). De inkoopmanagersindex die de bedrijvigheid weerspiegelt, daalde in februari naar 52,2, van 54,1 in januari. Daarmee kwam de groei op het laagste punt uit in vijf maanden. Een stand boven de 50 duidt op groei, daaronder op krimp. Volgens de Nevi hangt de minder sterke vooruitgang vooral samen met de zwakste productiestijging in vijf maanden. Dat kwam vooral door de kleinste toename van de nieuwe orders sinds september. De exportorders groeiden in het traagste tempo in zes maanden. De hoeveelheid onvoltooid of nog niet uitgevoerd werk ging voor de veertiende maand op rij omlaag. De werkgelegenheid kromp voor het eerst in elf maanden, al bleef die daling beperkt, aldus de Nevi. Verder gingen de inkoop- en verkoopprijzen opnieuw omlaag en waren de levertijden langer. Volgens de Nevi is er geen sprake van een echte verzwakking in de Nederlandse industrie, ondanks de minder sterke groei. ,,De industrie in Nederland draait op volle kracht. Het groeipatroon van de afgelopen maanden zet zich onverminderd door'', stelde hoogleraar inkoopmanagement Arjan van Weele van de TU Eindhoven in een toelichting op de cijfers.

Finland houdt last van de ingestorte export naar Rusland. De Finse economie is in het laatste kwartaal van vorig jaar op jaarbasis met 0,2% gekrompen. Ook in vergelijking met het voorgaande kwartaal is de economie 0,2% gekrompen. Over het hele jaar genomen kijkt Finland tegen 0,1% krimp aan. Door de westerse sancties tegen Rusland is de Finse export naar dat land gekelderd. Rusland is een van de belangrijkste handelspartners van het land. Ook kampen de Finnen nog met de naweeën van de teloorgang van Nokia. Daardoor is veel werkgelegenheid verloren gegaan. Finland heeft moeite om dat verlies met andere industrieën op te vangen.

Het leven in de eurolanden werd vorige maand opnieuw goedkoper, maar de prijzen daalden minder hard dan in januari. De inflatie in de eurolanden, de maatstaf voor de ontwikkeling van prijzen, kwam in februari uit op min 0,3%. Dat betekent dat goederen en diensten gemiddeld 0,3% goedkoper waren dan een jaar eerder. In januari zakte de inflatie nog naar min 0,6%. De prijsdalingen hangen grotendeels samen met de enorme daling van de olieprijs in de tweede helft van 2014. De energieprijzen lagen daardoor bijna 8% lager dan in februari vorig jaar. Voedings- en genotsmiddelen werden 0,5% duurder. De inflatie in Duitsland bedroeg in februari min 0,1%. In Spanje zakten de prijzen met 1,2%, terwijl de inflatie in Italië aantrok tot 0,1%.

De Duitse kartelzaak rond installatiebedrijf Imtech dijt uit als een olievlek. Sussende woorden uit het hoofdkantoor in Gouda ten spijt. Het lijstje verdenkingen jegens het beursgenoteerde Imtech omvat onder meer omkoping, valse facturen en illegale prijsafspraken. Het zijn vooral de omvang van de zaak, de hoogte van de bedragen en de benadeelde bedrijven die in het oog springen. De Duitse justitie onderzoekt twintig projecten met een luchtje, zo blijkt uit het doorzoekingbevel dat eind januari is opgesteld. Weer een lijk in de kast gevonden bij Imtech. In 2 jaar tijd kwamen naar buiten: fraude bij Duitse en Poolse dochters (dubbele boekhouding en oninbare vorderingen als inbaar opgegeven, verduistering van geld); een Zwitserse dochter zou ambtenaren hebben omgekocht voor opdrachten; 2008-2010 prijsafspraken gemaakt bij de bouw van 2 energiecentrales; mogelijk exportcontroles in de VAE overtreden; mogelijk meer sponsorgeld in een voetbalclub gestopt dan verantwoord werd; claim vanwege wanprestaties bij de bouw van een stadion in Warschau; vermoeden van kartelvorming door installatiebedrijven in Duitsland; onderzoek naar het omkopen van een leidinggevende van de nieuwe Duitse luchthaven Berlin-Brandenburg.

Een bericht met een luchtje eraan, of soms niet? Het is niet direct een melding op financieel/economisch terrein, maar toch …………….. De Inlichtingendienst AIVD zou informatie achterhouden voor het politieteam dat het strafrechterlijk onderzoek doet naar de ramp met de MH17. Het Openbaar Ministerie hebben voor hun onderzoek naar de vliegramp informatie van de AIVD nodig. Maar de geheime dienst frustreert het onderzoek in de ogen van een deel van het OM en politie continu. De dienst zou zich verschuilen achter wetgeving en regels, meldt de NOS op basis van verklaringen van betrokkenen. Dat de AIVD informatie achterhoudt, bemoeilijkt het onderzoek, aldus de bronnen. Binnen het onderzoeksteam rijst de vraag hoe gemotiveerd de politiek echt is om de daders voor de rechter te brengen. Betrokkenen denken steeds meer dat de politiek er alle belang bij heeft dat er geen strafzaak tegen de verantwoordelijken komt. Er is ook een andere kant voor de terughoudende medewerking aan de waarheidsvinding van de vliegramp van 17 juli vorig jaar. Er worden meerdere partijen genoemd die de ramp veroorzaakt hebben. De Russen, de Separatisten, de Oekraïne zelfs de VS en Israël worden niet uitgesloten. En wie zijn dan je vrienden?

Een van de meest specialistische en unieke Nederlandse tv-bedrijven dreigt kopje-onder te gaan na een merkwaardige Noorse overname. Een jaar geleden was het nog een winstgevend bedrijf, met nog niet eens één eurocent schuld. Maar nu wordt voor het Amsterdamse Absolutely Independent, dat tv-formats als Spoorloos, The Passion, Overspel en De Reünie in het buitenland verkoopt, een faillissement aangevraagd. Dat bevestigt topman Espen Huseby van het Noorse tv-bedrijf Nordic World, dat de Amsterdammers in juni 2014 overnam. Duister verhaal!

De verzekeringssector heeft het moeilijk en dat geldt vooral voor de levensverzekeraars. De sector zal de komende jaren verder krimpen en dat zal banen kosten. Dat stelt de Commissie Verzekeraars die vorig jaar werd ingesteld op verzoek van de Tweede Kamer. De stand van zaken in de sector is zorgelijk, aldus de commissie. Dat komt vooral door de lage rente en de concurrentie van andere financiële producten. Ook zijn de kosten bij levensverzekeraars vaak nog te hoog en is de reputatie van de sector nog altijd niet hersteld na problemen met beleggingsverzekeringen (woekerpolissen). De commissie stelt dat de huidige situatie ook kansen biedt voor verzekeraars in pensioenen met een hoge mate van zekerheid voor de latere leeftijd en voor verzekeraars die flexibele pensioenproducten bieden aan de groeiende groep zzp'ers. De overheid zou er goed aan doen om via wet- en regelgeving meer flexibele pensioenproducten mogelijk te maken. De Consumentenbond noemt het rapport 'ronduit teleurstellend'. "Het is een eenzijdig, onevenwichtig rapport dat de belangen van verzekeraars dient, en niet die van de consumenten. Het kan wat ons betreft de prullenbak in", aldus directeur Bart Combée. Het idee van flexibele pensioenproducten moet van tafel; bij pensioenopbouw gaat het om de zekerheid dat de premies die worden betaald door werknemers ook daadwerkelijk leiden naar de opgebouwde pensioenrechten/pensioenuitkeringen.

Als er nieuws zou zijn in de zorg zou ik daarvan melding maken. We kennen de problemen die de uitbetaling van het pgb heeft veroorzaakt en hier en daar zelfs nog in behandeling is. We weten dat er bij gemeentes grote tekorten aan kennis zijn met betrekking tot het uit te voeren beleid. Daar komen nu de zorgverzekeraars bij. Die blijken acuut de vergoeding van enige honderden geneesmiddelen te hebben stopgezet. Het gaat om ruim 400 ’op maat’ gemaakte medicijnen voor bijvoorbeeld kinderen of ouderen, die een aangepaste dosering of toedieningsvorm nodig hebben. Apothekers en gebruikers van deze speciaal bereide medicijnen voelen zich „zwaar overvallen” door de op 25 februari jongstleden afgekondigde maatregel die al per 1 maart is doorgevoerd. De verzekeraars oordelen dat sommige van deze middelen in feite ’ziekenhuismiddelen’ zijn, zoals speciale pijnpompen (ook gebruikt in de anesthesiologie), die door patiënten thuis worden gebruikt. De apothekersorganisatie KNMP, te Zeist, noemt het „niet rationeel” dat al deze middelen nu abrupt uit de vergoeding zijn gehaald. „Bovendien brengen de zorgverzekeraars hiermee veel patiënten in problemen.” Het gaat ook om middelen tegen onder meer psoriasis, eczeem, multiple sclerose, evenals oogdruppels, speciale lotions, zalven en ureumcrèmes voor ouderen met een snel uitdrogende huid. De verzekeraars stellen hierbij dat de patiënt dan maar dunner moet smeren [die opmerking slaat nergens op, dat zou pas opgaan als de verstrekking van deze geneesmiddelen wordt verminderd, maar dat is niet aan de orde]. Léon Tinke, algemeen directeur van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie, eist in een brief aan Zorgverzekeraars Nederland dat de maatregel per direct wordt teruggedraaid. „Op grond van de stand van de wetenschap en praktijk zijn deze apotheekbereidingen ten onrechte van vergoedingen uitgesloten.” Zorgverzekeraars Nederland, onder voorzitterschap van Mr Andre Rouvoet, reageerde desgevraagd, aldus: „Geneesmiddelen die volgens de overheid niet bewezen effectief zijn, zoals de genoemde blaasspoeling, mogen door een verzekeraar niet worden vergoed. Zo eenvoudig is het. Wij blijven nadrukkelijk buiten die discussie, ook al kloppen de apothekers nu bij ons aan. Wij zijn het verkeerde loket, om aan te kloppen.”

Flinke virtuele verschuivingen in het aantal zetels van de politieke partijen, anderhalve week voor de Provinciale Statenverkiezingen. De VVD stijgt vier zetels, de PvdA twee en 50Plus één. PVV en D66 dalen juist twee zetels. CDA, SP en GroenLinks verliezen één zetel. Dat blijkt uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond. Met de verschuiving zou de VVD nu 21 zetels in de Tweede Kamer hebben en de PvdA 15. Ondanks de daling, blijven de PVV, D66 en CDA de grootste partijen in de peiling; met respectievelijk 26, 23 en 22 zetels.

Günter Hannich schrijft deze week over de wer3eldwijde schuldenlast dat deze nog altijd toeneemt. Das ist die harte Realität im Jahr 2015. Die Unternehmensberatung McKinsey hat in einer neuen Studie davor gewarnt, dass genau diese zunehmende Schuldenlast weltweit in eine Deflationsspirale führt. Das Grundproblem sieht McKinsey dabei darin, dass die Schulden weltweit nach wie vor deutlich schneller steigen als die Wirtschaftsleistung. Diese schnell zunehmenden Schulden von Unternehmen, Privathaushalten und Staaten führen zu einem immer stärkeren deflationären Druck. Neben Europa haben jetzt auch die USA ein fallendes Preisniveau. Dabei bewirken neue Schulden immer weniger zusätzliches Wirtschaftswachstum. Hatte ein US-Dollar neue Schulden in den 1960er Jahren noch rund 80 Cent mehr Bruttoinlandsprodukt generiert, so sank der Wert in den 1990er Jahren auf 30 Cent und auf rund 10 Cent seit dem Jahr 2000. Schulden sind heute also nicht mehr durch eine wachsende Wirtschaft gedeckt, sondern belasten die Wirtschaft durch Zinszahlungen und ersticken zunehmend den Konsum, was zu einer Deflation führt. Der Versuch, die Schulden zu senken, bewirkt dabei nach McKinsey nur, dass auch die Massenkaufkraft als Quelle des Wirtschaftswachstums beeinträchtigt wird. Sparen allein löst also keinesfalls das Schuldenproblem, sondern schafft neue deflationäre Probleme, wie Griechenland derzeit eindrucksvoll zeigt. Die Ergebnisse der Analyse decken sich mit meinen Erkenntnissen. Grundproblem ist, dass heute die Schulden weitaus schneller steigen als die Wirtschaftsleistung. Das führt dazu, dass immer mehr erwirtschaftetes Geld in den Schuldendienst gesteckt werden muss, das dann für den Konsum und für Investitionen fehlt. Das führt automatisch zu einer Deflationsspirale, die keine Notenbank aufhalten kann. Die McKinsey-Studie ist ein weiteres Indiz dafür, wie ernst die Deflationsgefahr ist. Sie zeigt aber auch, dass zunehmend mehr bekannte Institutionen diese Gefahr erkennen. Gegen eine Deflation sichern Sie sich durch eine breite Streuung des Depots ab. Außerdem empfehle ich Ihnen noch einen Bargeldvorrat, um für mindestens zwei Monate Ihren Lebensstandard finanzieren zu können.

Slotstand indices 6 maart 2015/week 10: AEX 489,84; BEL 20 3.732,58; CAC 40 4.964,35; DAX 30 11.550.97; FTSE 100 6.911,80; SMI 9.080,03; RTS (Rusland) 903,45; DJIA 17.856,78; NY-Nasdaq 100 4.399,231; Nikkei 18971,00; Hang Sen 24153,28; All Ords 5868,60; €/$ 1,0843; goud $1.168,70; dat is €34.624,97 per kg, 3 maands Euribor 0,036%, 10 jarig Staat 0,416%. Een liter diesel aan de pomp €1,289.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.