UPDATE07012017/358 De oudejaarsconferenciers hadden een goed jaar met Erdogan, Poetin, Trump, Rutte, Epke Zonderland en Sylvana Simons. Al staat dat professionele geluk traditioneel pessimisme niet in de weg. Waar gaan we in het nieuwe jaar naartoe? Het meest beluisterde antwoord dit jaar: ‘Naar de verdoemenis.’

<citaat> Russische Hackerangriffe, Manipulationen, Lügen und die beiden gefährlichsten Männer der Welt als Verbündete: Was immer das Neue Jahr bringen mag, Europa steht auf Messers Schneide. Am 20.01. wird Donald Trump vereidigt. Von diesem Tag an wird die Vernichtung der Euro-Zone massiv vorangetrieben. Denn auch Wladimir Putin ist zu allem bereit, um unsere Stabilität und Wirtschaftskraft zu vernichten. Die geheime Deutschland-Akte, die uns vorliegt, beweist: Die Bundesregierung rechnet mit dem Äußersten und bereitet den Euro-Crash schon seit Monaten vor! Wir warnen Sie dringend!

1. Aus 1.000 Euro werden 100 „Neue Mark“. Sie werden vom Währungsschnitt enteignet!
2. Das Euro-Ende kommt über Nacht – ohne Vorwarnung! Sie haben praktisch keine Chance, ihr Vermögen in Sicherheit zu bringen
3. Die Einlagensicherung setzt aus. Sie haften für Bankenrettungen und Staatspleiten!

</citaat> Roland Nündel

Echeck voor monetair beleid Mario Draghi. De inflatie stijgt fors in de eurolanden, onder meer als gevolg van de stijgende olieprijs en een zwakkere € t/o $. De president van De Nederlandsche Bank zegt tegen de president van de Europese Centrale Bank dat er snel een einde moet komen aan de massale opkoop van obligaties. We praten dan over volumes van, maandelijks, €80 mrd naar €60 mrd. Er is geen tijd meer mee te verliezen. Daar komt bij dat de inflatie in de eurozone in december bijna is verdubbeld ten opzichte van november 2016. De stijging was 1,1%, na een inflatie van 0,6% een maand eerder. We naderen met rasse schreden het gewenste doel van 2%. En dat zou moeten leiden tot hogere rentes en een aangepast monetair beleid.

Goud wint weer aan populariteit. Het edelmetaal staat op zijn hoogste punt in een maand: $1182 per troy ounce, 31,3 gram. Goud stijgt door een afzwakkende dollar en de vrees in Europa voor langdurige harde Brexit-onderhandelingen. Uitspraken van de Britse premier May wijzen op een harde confrontatie tussen de Britten en de Europese Unie, aldus handelaren van ANZ. ,,Beleggers zoeken een veilige haven in reactie op de uitspraken.” Goud gaat ook zijn waarde bewijzen nu Donald Trump het Witte Huis betreedt. Ian Harnett, hoofdstrateeg bij Absolute Strategy, merkt dat de Amerikaanse dollar zijn positie als de wereldwijde reservemunt voor de handel kan verliezen als Trump zijn isolationistische politiek doorzet. Goud is de beste manier voor beleggers om zich in te dekken tegen de dollarvolatiliteit. Bij een sterkere inflatie in de VS ten opzichte van andere landen, worden yields – het effectieve rendement op staatsobligaties – in de VS naar beneden geduwd. Dat leidt tot een zwakkere dollar, aldus Harnett. Als president Trump zijn eerdere gemelde koers met handelsconflicten en protectionisme doorzet zal dit ten koste van de dollar gaan. Goud zal daarvan profiteren. Volgens valutastrateeg Ole Hansen van Saxo Bank moeten beleggers de grens van $1200 in de gaten houden, een technische grens. Wordt die doorbroken, dan stijgt de goudprijs verder, stelt hij. Georgette Boele van ABN Amro, door dataverzamelaar Bloomberg de beste voorspeller van de goudprijs gemunt, meldde in november nog dat er voor eind 2017 niet meer inzit dan $1100, terwijl de goudprijs snel is opgelopen in de richting van de $1200. Valutahandelaar Jeremy Cook van Worldfirst ziet dat de dollar zijn plek als veiligheid heeft verloren. ,,Beleggers duiken in Japanse yens, Zwitserse franken en goud als ontwikkelingen risicovol worden.”

Historiseren se repete. Is dat wel zo? Ik las op de voorpagina van het Parool van 7420 dagen geleden een uitspraak die mij deed verder lezen: kabinet profiteert van de groei; visieloosheid en markt zijn aan de macht. <citaat> Een grote groep Nederlanders profiteert niet van het economische herstel. Vooral in de grote steden blijven langdurig werkelozen aan de kant staan. Voor hen is er nauwelijks perspectief. Daardoor blijft onder het kabinet-Kok de tweedeling in de samenleving voortwoekeren. ……… Paul Rosenmuller van GroenLinks oordeelt hard over het kabinet. “De verbeelding is niet aan de macht! Visieloosheid, zakelijkheid en de marktwerking zijn aan de macht. Heerma van het CDA stelt dat de paarse regeringsploeg nauwelijks oog heeft voor de verloedering in de samenleving. </citaat> Ik schrijf Prinsjesdag 1996.

Van enige vooruitgang in het vluchtelingen dossier is nog altijd geen sprake. Het kabinet kan wel spreken van een succes, maar de realiteit is dat er nog altijd geen duurzame oplossing is voor de 15.500 vluchtelingen die zich nog altijd op de Griekse eilanden bevinden, her en daar zelfs onder erbarmelijke weersomstandigheden. In heel Griekenland verblijven momenteel 63.000 vluchtelingen, waarvan 47.000 al sinds maart afgelopen jaar, toen Europa de grenzen sloot. Van de afgesproken 160.000 waren er slechts 9.700 overgeplaatst, 7.000 uit Griekenland en 2.700 uit Italië. Sinds de migratiedeal van de EU met Erdogan zijn er in 2016 2672 Syrische legaal naar Europa gekomen, waarvan 1.000 naar Duitsland en ca 400 naar Nederland. De situatie in Servië, op de Balkan, voor vluchtelingen is nog nijpender. Meer dan duizend vluchtelingen, die onderweg zijn vastgelopen verblijven in oude loodsen in Belgrado, zonder enige voorziening en verwarming, waar het de afgelopen dagen overdag tien graden vroor. De UNHCR en andere NGO’s trekken aan de bel vanwege het ontbreken van voldoende verwarmde loodsen en containers.

Toprepublikein vreest voor de toekomst van de wereld onder Trump. “Met Donald Trump in het Witte Huis, maak ik me ernstige zorgen over de toekomst van mijn zeven kleinkinderen” zegt Christine Todd Whitman, hoofd van het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) onder George W. Bush. Ze noemt het zorgwekkend dat de president-elect “dwingende wetenschap gewoon negeert”. “Ik maak me verschrikkelijke zorgen voor de toekomst van mijn familie, en families in de hele wereld”, laat Whitman optekenen in de documentaire Climate Change: the Trump Card. “Want Moeder Natuur heeft nooit geopolitieke grenzen in acht genomen, en wat het ene land doet heeft gevolgen voor alle andere landen.” Details over zijn plannen zijn er nog niet maar dat Trump geen voorstander is van klimaatsparende maatregelen, is geweten. Zo sprak zijn team bijvoorbeeld al over het stimuleren van de steenkoolindustrie en het openen van nieuwe oliepijplijnen. Trump zou ook mijnbouw willen toelaten in natuurgebied en is wel te vinden voor boringen in het Noordpoolgebied. Op het politieke niveau wil hij uit de klimaatdeal stappen en het ‘Clean Power Plan’ van huidig president Obama schrappen.’Hoe kan hij weglopen van iets waarvan een overgrote meerderheid van wetenschappers zegt dat het aan het gebeuren is?’ Al die vooruitzichten brengen de toekomst van de wereld in gevaar, zegt Christine Todd Whitman. Ze noemt het verontrustend dat de wetenschap gewoon genegeerd wordt. We zijn op het punt gekomen waarop we moeten proberen om het te vertragen als we willen overleven”. Trumps keuze voor notoire klimaatontkenners als Rick Perry, Scott Pruitt en Rex Tillerson in zijn kabinet verontrust wetenschappers. Toch koestert Whitman de hoop dat de nieuwe administratie uiteindelijk niet zo extreem zal blijken te zijn als ze op het eerste zicht lijkt. “Eenmaal in dienst zal Pruitt (het toekomstige hoofd van het milieuagentschap EPA, red.) merken dat het veel ingewikkelder is dan gedacht”, zegt ze. “Hopelijk zullen ze in staat zijn te luisteren en meer gematigd worden.”

Een ander onderwerp dat om aandacht vraagt, mede gezien de ratificatie van het Associatieverdrag met Oekraïne, waar de 28 EU-regeringsleiders mee hebben ingestemd, is ‘corruptie in Oekraïne vandaag de dag’. In Trouw vond ik op eerste werkdag van het nieuwe jaar een artikel, dat mijn aandacht trok. <citaat> Op een maandag, zo vlak voor lunchtijd, wordt er plotseling luid op de deur van haar werkkamer gebonsd. Een groep gewapende mannen valt binnen. “Politie!”, roepen ze. Een van hen houdt een videocamera op de vrouw gericht. Natalia van Doeveren, Oekraiense, gynaecoloog en medisch directeur van het streekziekenhuis in de West-Oekraïense stad Lviv, schrijft over de corruptie in de gezondheidszorg in het land, van dit moment. Ondanks de regeringswisseling na de Majdanrevolutie (2014) tiert die welig, waarschuwt ze. “Als je niet voor je eigen medicijnen kunt betalen, sterf je”, liet Van Doeveren optekenen. “Dat gebeurt dagelijks in mijn ziekenhuis.” Van Doeveren – die een Nederlandse echtgenoot heeft, vandaar haar achternaam – richtte haar pijlen vooral op de directeur, die er belang bij zou hebben het systeem in stand te houden. Met het staatsbudget zouden hij en een aantal van de leidinggevende medici verdienen aan deals met medicijnfabrikanten. “Ja, toen ik dokter was, nam ik geld aan”, vertelde ze live op de tv. Van Doeveren realiseerde zich dat ze een risico nam door openheid van zaken te geven. “Het systeem is als een ketting. Als je een schakel breekt word je gestraft.” Die vrees wordt nu bewaarheid. Een kwartier voor de inval komt een onbekende vrouw het kantoor van Van Doeveren binnen. Ze vraagt om een familielid van haar bovenaan de lijst te plaatsen voor de behandeling van een nierprobleem. De vrouw biedt 6000 grivna aan, iets meer dan €200. “Ik raakte het geld niet aan”, zegt Van Doeveren. Toch gaan de agenten even later direct op zoek naar bankbiljetten. Ze halen Van Doeverens kantoor overhoop. De medisch directeur geeft aan dat ze 4000 grivna bij zich heeft, een kleine €150, omdat ze op reis gaat. De agenten duwen en trekken aan haar. Ze willen haar handen controleren met een speciale lamp. “Als ze iemand met smeergeld willen betrappen, spuiten ze onzichtbare verf op bankbiljetten”, weet de arts. Tot hun verbazing treffen de agenten geen verfsporen aan. “De vrouw en de agenten hebben slecht met elkaar gecommuniceerd”, is de verklaring van Van Doeveren. Toch wordt ze gearresteerd, na een onderzoek van vijf uur, op verdenking van het aannemen van steekpenningen. “Medisch directeur aangetroffen in haar kantoor met 6000 grivna smeergeld”, koppen verschillende internetmedia, nog voordat Van Doeveren in een arrestatiewagen wordt afgevoerd. Tijdens haar ondervraging heeft iemand een foto gemaakt met de bankbiljetten uit haar portemonnee voor zich op tafel, die foto wordt verspreid. De eerste twee nachten zit Van Doeveren alleen in een koude cel. “Het raam was kapot, dus ik sliep in feite buiten.” De derde nacht deelt ze 4 vierkante meter met verdachten van mensenhandel, drugshandel en moord. “Als je verstandig bent kun je vanavond al naar huis”, lispelen gevangenbewaarders haar toe. Ze hinten op betalen. Na drie dagen komt ze voorlopig op vrije voeten, na het overmaken van een wettelijke borgsom. Dat van Doeveren het geld niet nodig heeft – “Ik heb een Nederlandse echtgenoot met een goed inkomen” – ziet ze als het meest overtuigende bewijs van haar onschuld. “Ik kan het me veroorloven geen smeergeld aan te nemen.” Van Doeveren verdenkt haar baas, de directeur van het ziekenhuis, van een opzetje. Ze is met hem in conflict over de privatisering van de hartafdeling van het ziekenhuis, een voornemen van de directeur. De medisch directeur verzet zich daartegen. “Dan kunnen mensen de opname niet meer betalen. Basale zorg moet geleverd worden door de staat”, vindt ze. Volgens haar verdient haar baas aan de privatisering en heeft hij vrienden tot in het parlement. “Hij voelt zich machtig genoeg om mij aan de kant te zetten.” Op de dag van de arrestatie was de directeur onverwachts afwezig. Bij terugkomst nam hij geen contact op met Van Doeveren. Wel heeft hij haar op non-actief gesteld en alvast een vervanger aangenomen. De directeur zwijgt in alle talen, en ook de aanklagers weigeren elk commentaar. “We reageren niet op lopende zaken”, zegt OM-woordvoerder Michajlo Teslja. Wanneer de rechtszaak begint, is nog altijd onduidelijk. Van Doeveren hangt een celstraf van vijf tot tien jaar boven het hoofd. “Ik ben een wrak”, zegt ze. “Alles is weg: mijn werk en mijn reputatie.” Begin vorig jaar, vlak voor het referendum over het associatieverdrag reisde Van Doeveren naar Nederland om hartstochtelijk te pleiten voor steun aan Oekraïne. Na de Majdanrevolutie nam de nieuwe regering veelbelovende maatregelen. Zo werd er een anti-corruptiebureau ingesteld, die ook hooggeplaatsten kan vervolgen. “De anti-corruptiewetten zijn goed, maar de uitvoering is fake”, zegt Van Doeveren. Om corruptie te kunnen bestrijden is een ander, basaal soort steun van Europa nodig, zegt ze: bescherming voor corruptiebestrijders. “Ze zullen valse getuigenverklaringen produceren, me bedreigen of een deal met me proberen te sluiten”, zegt ze. Ze roept mensenrechtenorganisaties op om corruptiezaken nauwgezet te volgen. Daarnaast heeft ze een boodschap voor politici: “Corruptiebestrijders moeten asiel kunnen krijgen in Nederland. Europa, bescherm goedwillende Oekraïners.” Na de Majdanrevolutie in 2014 nam Oekraïne veel nieuwe wetten aan om corruptie te bestrijden. De Europese Commissie sprak in een rapport over ‘ongeëvenaarde hervormingen’. ‘Of er daadwerkelijk iets verbetert, hangt af van de implementatie’, stond er. De maatregelen werken echter averechts, waarschuwt Oleg Leontjev, voormalig officier van justitie in Lviv. Zo begon in 2015 een grote schoonmaak in de justitiële wereld; rechters en openbaar aanklagers moeten opnieuw toelatingsexamen doen. Een goede maatregel die mislukte, zegt Leontjev. “De goede juristen zakten voor het examen, de corrupte bleven zitten. Zij kochten hun diploma.” Politie-invallen na de inzet van een lokpersoon was voorheen schering en inslag, zegt Leontjev. De nieuwe regering maakte uitlokking illegaal, net als elders in Europa. Maar de praktijk is onveranderd, zegt Leontjev. “Hogere rechters, die nu beter gekwalificeerd zijn, moeten beter kijken naar hoe het bewijsmateriaal verworven is”, vindt hij. Naarmate je meer bescherming krijgt van procureurs-generaal en rechters, kun je meer geld onttrekken aan het staatsbudget zonder problemen. Is er met president Porosjenko dan íets veranderd? “De situatie is stabiel negatief”, aldus Leontjev. </citaat>

Ik weet niet hoe serieus onderstaand bericht moet worden genomen en in welke mate de Amerikanen ‘kind aan huis zijn’ in het Kremlin. De FBI en de CIA hebben beiden geconcludeerd dat Rusland een hacking- en desinformatiecampagne heeft gevoerd erop gericht de Amerikaanse presidentsverkiezingen in het voordeel van Trump te beslechten. We zullen wellicht nooit weten hoe succesvol de Russische cyberoperatie is geweest, maar we weten wel dat het Kremlin zijn gewenste resultaat kreeg. Time Magazine had het bij het verkeerde eind om Trump tot persoon van het jaar uit te roepen. 2016 was duidelijk het jaar van Vladimir Poetin. De aanval op de VS kan een voorbode zijn geweest voor verdere electorale inmenging in Europa, waar functionarissen nu vaart proberen te maken om Russische cyberoperaties tegen te gaan voor een reeks grote verkiezingen in 2017, waaronder in Nederland, Duitsland, en Frankrijk. Eerdere cyberaanvallen in Europa lijken griezelig veel op de beweerde door de Russen gesponsorde hack van het Democratisch Nationaal Comité in de VS. Begin 2015 hackte een groep met banden met de Russische overheid de Duitse Bundestag, stal vertrouwelijke stukken, en gaf ze aan WikiLeaks, dat ze publiceerde. Het Duitse Federale Bureau voor Bescherming van de Grondwet heeft Rusland beschuldigd van het orkestreren van gelijksoortige aanvallen op Duitse overheidscomputersystemen. Ondertussen kreeg ook de Europese Commissie een grootschalige cyberaanval te verduren, en alhoewel de dader nog onbekend is zijn maar weinig mensen of organisaties in staat om zo een aanval uit te voeren. Cyberaanvallen zijn slechts één element in een bredere hybride oorlog die Rusland tegen het Westen voert. Rusland ondersteunt ook extreemrechtse nationalistische organisaties en populistische bewegingen door heel Europa, zoals door het verstrekken van leningen aan het Front National van Marine Le Pen in Frankrijk, en door politici van de United Kingdom Independence Party primetime zendtijd aan te bieden op het door de Russische staat gefinancierde televisienetwerk Russia Today. Officiële Russische bronnen geven toe dat ze alleen al dit jaar 1,2 miljard euro hebben uitgegeven aan mediacampagnes in het buitenland. De Amerikaanse president Barack Obama heeft eindelijk een respons beloofd op de aanval van Poetin op de Amerikaanse democratie, maar hij had meer moeten doen en veel sneller moeten ingrijpen. Europeanen zouden gek zijn om hulp van de komende regering-Trump te verwachten. De hoofdstrateeg van Trump, Stephen Bannon – voormalig voorzitter van de Amerikaanse ‘alternatief-rechtse’ desinformatiewebsite Breitbart News – heeft openlijk aangeboden om Le Pen komende lente de Franse presidentsverkiezingen te helpen winnen. In de EU zijn er duizenden nepnieuws-websites verschenen, waarvan velen de eigenaar onduidelijk is; het aantal desinformatiewebsites in Hongarije verdubbelde zich in 2014, en in Tsjechië en Slowakije vervuilen plusminus 42 nieuwe nieuwssites inmiddels het informatie-ecosysteem van de EU. Ook heeft het Kremlin, minder heimelijk, honderden miljoenen dollars uitgegeven aan de financiering van propagandakanalen – zoals het Spoetnik ‘nieuws’ bureau – zelfs terwijl de Russische economie implodeert. De Russische desinformatiecampagnes zijn complex en kennen veel facetten, maar de missie die ze delen is het vertrouwen in Westerse democratische autoriteiten te ondermijnen. ‘Trolling’ (=onrust zaaien) op sociale media is één methode. En sociale media zijn ook een cruciale focus voor een Russische strategie die leunt op historisch revisionisme (de bewering dat Rusland in zijn eentje de Tweede Wereldoorlog won is een goed voorbeeld van deze aanpak); op complottheorieën, die worden gepromoot onder Europese en Amerikaanse nationalistische bewegingen, en die het Westen bijvoorbeeld de schuld van de oorlog in Oekraïne geven; en op ontkenning van de realiteit, zoals van de aanwezigheid van Russische troepen in de Krim en Oekraïne.

De EU en NAVO zouden ook lering moeten trekken uit de Amerikaanse verkiezingen. Om zich tegen deze aanvallen te verdedigen zou het Westen zich sterk moeten maken voor vrije media, het belonen van aansprakelijkheid, en het creëren van wettelijke trajecten voor het afsluiten van kanalen die systematisch desinformatie verspreiden. Het is een goed teken dat de EU recent zijn budget voor 2017 aangepast heeft om de StratCom afdeling van de Europese Dienst van Extern Optreden te versterken, die ernstig ondergefinancierd was ondanks zijn cruciale missie om desinformatie te onthullen en weerleggen. Maar de EU en de NAVO zouden ook lering moeten trekken uit de Amerikaanse verkiezingen, door de collectieve Europese cyberdefensie te versterken en door lidstaten onder druk te zetten om hun eigen cybercapaciteiten uit te breiden. Op het politieke front moet Poetin aangezegd worden dat inmenging in nationale verkiezingen ernstige negatieve consequenties zal hebben voor de Russische economische belangen. Daarmee kan wel worden gedreigd, maar of de Amerikaanse verkiezingsuitslag is gemanipuleerd weten we niet. Op zijn minst zou daar onderzoek naar gedaan moeten zijn. Nu gaat het slechts om uitgesproken vermoedens. Je beschikt over hard bewijs dan wel je houdt je mond dicht. Al veel eerder heb ik kritische uitspraken gedaan over de macht en kracht van cyber, als een strategies militair wapen. Ik hou er rekening mee dat op enig moment de energielevering wordt geblokkeerd en hele samenlevingen zonder olie, water, gas en stroom komen te zitten, waardoor supermarkten dicht blijven, het transport stil valt en het trein- en tramverkeer stil valt. Het Kremlin heeft, na het Byzantijnse Kerstfeest, gereageerd op het rapport van de drie Amerikaanse inlichtingendiensten. Verrassend is de reactie niet Wel is het opmerkelijk dat deze opvatting breed gedragen wordt in Rusland, zelfs de grootste critici van het Kremlin doen de beschuldigingen van de inlichtingendiensten af als amateuristisch. “We weten nog steeds niet welke data deze aantijgingen onderbouwen”, aldus regeringswoordvoerder Dmitri Peskov. Hij sprak over een heksenjacht. Een woord dat de gekozen Amerikaanse president Donald Trump een week eerder al bezigde in een interview met The New York Times, toen hij sprak over hetzelfde onderwerp. ‘Het openbare rapport is een belediging voor iedereen die Rusland van binnen en van buiten volgt’. In het rapport wordt gesteld dat de Russische president Vladimir Poetin persoonlijk opdracht heeft gegeven om invloed uit te oefenen op de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Maar het ontbreekt aan concrete bewijzen, zeggen zowel Russische politici als experts. Het grootste probleem, zeggen de critici, is dat een groot deel van het rapport geen nieuwe informatie bevat. Het zet bijvoorbeeld uiteen hoe de Russische trollen valse informatie in omloop brengen en hoe het Russische televisiestation RT invloed probeert uit te oefenen, maar daarmee is niet aangetoond dat Poetin achter de hacks zit.
Naast actie van de overheid moeten de private sector en het maatschappelijk middenveld hun inspanningen vergroten om te verifiëren dat nieuwsberichten correct, gebalanceerd, en geloofwaardig zijn. Samenwerking tussen organisaties kan het verschil maken. Zo heeft Rusland zijn Zweedse editie bijvoorbeeld opgedoekt omdat Zweedse mediaorganisaties geen gebruik maakten van de producten. Maar ondanks dat Facebook heeft aangegeven dat het de filtering van zijn inhoud zal verbeteren zijn vrijwillige maatregelen niet afdoende: sommige Duitse wetgevers hebben al gesuggereerd dat er mogelijk noodzaak tot wetgeving is om platforms voor sociale media op te schonen. Toch blijft de sterkste verdediging van Europa zijn vrije pers, samen met non-gouvernementele organisaties die leugens blootleggen. Europeanen moeten niet zelfgenoegzaam worden over de huidige staat van hun vrije pers. Breitbart News is tenslotte al in Groot-Brittannië neergestreken en wil de hele EU veroveren. In de eerste dagen na de verkiezing van Trump rapporteerde The New York Times al: ‘Marion Maréchal-Le Pen, de nicht van Marine Le Pen en in opkomst binnen het Front National, heeft getweet: ‘Ik zeg ja tegen de uitnodiging van Stephen Bannon…om samen te werken.” De Westerse democratieën zijn in een volatiele periode terechtgekomen, en Rusland speelt niet langer volgens de regels die zelfs in de donkerste dagen van de Koude Oorlog nog van toepassing waren. Poetin voert actief een hybride oorlog tegen het Westen, één die we pas net beginnen te bevatten, bestrijden nog geheel daargelaten. Het is nu tijd om onze waarden te verdedigen. Dit jaar heeft ons volledig bewust gemaakt van de schaal van de uitdaging die Poetin betekent voor de Westerse democratie. In 2017 moeten we zijn tactieken frontaal te lijf gaan – en verslaan.

Rusland begint genoeg te krijgen van alle heisa over het beïnvloeden van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Het Kremlin sprak maandag van aanhoudende opmerkingen die doen denken aan een heksenjacht. Het rapport dat in de Verenigde Staten door de veiligheidsdiensten over de zaak is uitgegeven, is volgens de Russen onprofessioneel. Bovendien bevat de inhoud ’niets substantieels’. „We worden moe van de beschuldigingen”, aldus een regeringswoordvoerder. Donald Trump, die 20 januari wordt beëdigd tot president van de Verenigde Staten, heeft het CIA-rapport onder ogen gekregen. Daarin wordt aangetoond dat de Russen het computersysteem van de Democraten in de aanloop naar de verkiezingen wisten te hacken. Trump gelooft wel dat de Russen dat hebben gedaan, maar noemde alle ophef overtrokken. Dat de hackers de verkiezingen hebben beïnvloed, deed hij af als onzin. De vraag blijft waarom Obama niet heeft ingegrepen in de verkiezingscampagnes op het moment, waarschijnlijk ergens in september, dat hij informatie kreeg over spionageactiviteiten van Russische hackers?

De Russische cyberaanval op de Amerikaanse Democratische partij zou, onder meer, via een zogenaamde Nederlandse tor-server, van de privacyorganisatie Bits of Freedom, hebben gelopen die bij Rejo Zenger in huis staat, zeggen experts. Daarmee konden de daders anoniem hun gang gaan. Er wordt hier gesuggereerd dat Bits of Freedom Russische hackers faciliteert. Dat is niet exclusief, maar de server kan worden gebruikt door hackers, criminelen, belastingontduikers en personen en instellingen (geheime diensten) die derden geen toegang willen verschaffen tot hun privacy. Jammer, het is natuurlijk niet de bedoeling om dit soort hacks te faciliteren”, zegt Zenger tegen de Volkskrant. Maar hij stopt niet met zijn server. Zenger zegt dat anoniem internet belangrijk is tegen spionerende overheden. In het overzicht dat door de Amerikaanse overheid werd gepubliceerd staan verder 70 Nederlandse ip-adressen. Het gaat om servers in onder meer Amsterdam en Rotterdam. De cyberactiviteiten van Russische hackers, ook al zouden ze gestimuleerd zijn/ondersteund zijn vanuit het Kremlin zijn en blijven niet meer dan een eigentijdse vorm van digitale spionage. Het is voor mij onduidelijk waarom de Amerikanen zich in de kaart hebben laten kijken.

Wie na 1 mei een mobiele telefoon koopt met daaraan gekoppeld een abonnement, kan daarna moeite krijgen met het kopen van zijn droomhuis. De ’korting’ op de telefoon wordt geregistreerd bij het BKR als die hoger is dan €250. Dat meldt de Autoriteit Financiële Markten. De AFM ziet de combinatie telefoon-abonnement voortaan als een lening, met alle gevolgen voor consumenten en aanbieders van dien. Losse telefoons zijn bij aanschaf niet zelden honderden euro’s dan telefoons die samen met een abonnement worden aangeschaft. In de kosten van het abonnement, dat voor 12 of 24 maanden wordt afgesloten, zit het restant van de prijs van de telefoon ’verstopt’: dat is een vorm van afbetalen.

De koers van de digitale munt Bitcoin is vorige week met bijna 20% ingestort. Bitcoin kwam vorige week boven de $1000 per stuk. Nu $901,99. De munt was donderdagochtend opgelopen tot $1153,02, om daarna rond lunchtijd lijnrecht naar beneden te gaan tot $887,47 per stuk. Daarna veerde de cryptomunt, die wordt ondersteund door het door banken gewilde blockchain-netwerk, naar 16% verlies bij $949. Onduidelijk is wat de drijfveer is van de val van de precies acht jaar oude munt. Beleggers wijzen op een computerprobleem, anderen zien winstneming na de spectaculaire toename afgelopen weken. Dat gebeurde in reactie op een serie tegenvallers in andere munten. In China slaan particulieren de bitcoin massaal in als reactie op de verwachting dat de Yuan verder devalueert, en nadat de Chinese overheid kapitaalvlucht probeerde in te dammen door kapitaaluitstroom over de grens te beperken. De volatiliteit in de handel op Bitcoin-beurzen in China, gestimuleerd door geautomatiseerde handel, was zeer sterk. Chinezen behoren tot grootste kopers en verkopers van Bitcon. Venezuelanen kozen op hun beurt de Bitcoin als vluchtheuvel nu de eigen valuta nauwelijks meer waarde heeft. In India verkozen particulieren de cryptomunt, waarvan de waarde door iedereen constant te volgen is, omdat papiergeld door de centrale bank massaal werd ingenomen in zijn strijd tegen vervalsingen. Daarvoor maakte de Bitcoin, de meest populaire van ruim vijftig digitale munten die draaien op het blockchain-netwerk, een stevige opmars in reactie op de plannen van toekomstig president Donald Trump. Bitcoin ging in 2013 ook eens door de grens van $1000 tot $1200. Na fraudegevallen op Bitcoinplatforms als Mt.Gox, met als basis Tokyo, en naar zijn faillissement ging. Bitcoin zakte toen naar $220 per stuk. Ondanks stevige schommelingen, werd Bitcoin gezien als de munt die dient als vluchtheuvel als valuta in andere landen waarde verliezen.

Banken moeten opnieuw langer wachten op duidelijkheid over nieuwe internationale toezichtregels. Het bankencomité uit Bazel (BIS) zal de aanscherping van de toezichtregels niet in januari presenteren, zo werd deze week bekendgemaakt. De nieuwe regelgeving werd eigenlijk eind vorig jaar al verwacht. Hoeveel uitstel er ditmaal komt is niet duidelijk. „Het comité verwacht het werk voor het nieuwe toezichtregime in de nabije toekomst af te ronden”, zo luidt de cryptische omschrijving. „Er is meer tijd nodig om het werk te voltooien, om er zeker van te zijn dat het raamwerk in regels kan worden omgezet.” Nederlandse banken houden de adem in voor de nieuwe toezichtregels, die Basel 4 of Basel 3,5 worden genoemd. Het in het Zwitserse Bazel gevestigde comité is van plan vaste risicomodellen te introduceren voor leningen op bankbalansen, zoals hypotheken. Nederlandse hypotheken worden als erg risicovol bestempeld, door de combinatie van het relatief weinig eigen geld dat Nederlandse huizenkopers inleggen en de hypotheekrenteaftrek. Als het comité zogenoemde ‘risicovloeren’ voor hypotheken instelt, betekent dit dat Nederlandse banken veel hogere kapitaalbuffers moeten aanleggen. Een verkoop of beursgang van het genationaliseerde SNS Bank werd vorig jaar uitgesteld vanwege deze onzekerheid. Onduidelijk is of een lobby tegen dit voornemen enig effect heeft gehad. Tijdens de crisis schreven banken amper af op hypotheken, omdat Nederlandse huizenbezitters keurig aflossen.

Ford ziet af van plannen voor de bouw van een nieuwe fabriek in San Luis Potosi in Mexico. In plaats daarvan investeert de Amerikaanse autofabrikant $700 mln in uitbreiding van een bestaande productielocatie in Flat Rock, in de staat Michigan. Dat maakte Ford bekend. Het besluit komt na kritiek van toekomstig president Donald Trump, die de autobouwer er al tijdens de verkiezingscampagne stevig van langs gaf wegens plannen om de productie van kleinere auto’s te verplaatsen naar Mexico. De uitbreiding van de fabriek in Flat Rock levert daar zo’n zevenhonderd nieuwe arbeidsplaatsen op. Ford gaat er onder meer zeer geavanceerde elektrische en hybride auto’s produceren. De nieuwe fabriek in Mexico had in 2018 moeten beginnen met de productie van nieuwe Ford-modellen. Met de bouw ervan was een investering gemoeid van $1,6 mrd. Het zuidelijke buurland blijft wel belangrijk voor Ford. Het bedrijf heeft besloten de volgende generatie van de Ford Focus te bouwen in een bestaande vestiging in de Mexicaanse stad Hermosilio. Dat komt de winstgevenheid ten goede, en biedt tegelijkertijd ruimte om twee nieuwe modellen te gaan produceren in de Amerikaanse assemblagefabriek in Wayne. Dat betekent dat in de VS ongeveer 3500 banen behouden blijven, aldus Ford.

De Britse EU-ambassadeur Ivan Rogers is onverwachts opgestapt. Hij liet zijn medewerkers weten dat hij vroegtijdig vertrekt, meldt de Financial Times. Volgens de krant heeft Rogers niet toegelicht waarom hij eerder stopt. Het vertrek van Rogers komt op een gevoelig moment. De Britse premier Theresa May kondigt naar verwachting binnen enkele maanden het begin aan van de onderhandelingen over het Britse vertrek uit de Europese Unie. Rogers geldt als een van de meeste ervaren Britse diplomaten op het gebied van Europese politiek. Het was een lastige spoedvacature voor premier May: ze zocht en vond een Britse diplomaat voor de EU in Brussel die en het klappen van de zweep kent op internationale zaken en de Brexit kan vormgeven. Ze vond Sir Tim Barrow bereid die functie aan te nemen. Het Brexit-dossier en andere vrijhandelsverdragen als onder meer CETA en TTIP kan geconfronteerd worden met uitspraken van de nationale parlementen van de EU-lidstaten. Althans de juridische afwikkeling kan tot langdurige vertragingen dan wel veto-recht leiden. Het Europese Hof van Justitie heeft uitspraak gedaan in een handelsakkoord met Singapore, uit 2013, waaruit kan worden geconcludeerd dat alle 38 nationale en regionale parlementen over een veto-recht beschikken.

De voormalig topman van VW, Martin Winterkorn, krijgt een pensioenuitkering van €3100 per dag (dit is geen typefout), ondanks dat, onder zijn leiding, het autobedrijf in een groot milieuschandaal raakte.

Waarom gaat Merkel niet naar Davos, vroeg ik mij af na lezing van onderstaand bericht? Niet welkom? Voor de tweede keer op rij slaat de Duitse bondskanselier Angela Merkel de jaarlijkse elite-vergadering in het Zwitserse Davos over. Traditiegetrouw vindt in het Zwitserse alpenplaatsje Davos van 18 t/m 20 januari het World Economic Forum plaats. Wereldleiders, zakenmensen en beroemdheden debatteren hier op informele wijze over mondiale problemen. Maar ze zullen dat dit jaar opnieuw zonder de machtigste vrouw van Europa moeten doen. Angela Merkel laat verstek gaan. Merkel was jarenlang een trouwe bezoeker van de ontmoeting. Haar beweegredenen zijn onduidelijk. Een woordvoerder zegt tegenover Reuters dat het wel is overwogen. Davos zal dit jaar naar verwachting in het licht staan van het aankomend Amerikaans presidentschap van Donald Trump, en de toenemende scepsis jegens elites en globalisatie. Op dag drie van de conferentie wordt Trump in Amerika ingezworen. Door afwezig te zijn voorkomt Merkel dat ze hier commentaar op moet geven. Een andere reden voor absentie zou kunnen zijn dat juist in een tijd van anti-elitisme het niet wijselijk is om in een mondain skioord te vergaderen. De tickets voor Davos kosten voor beroemde nieuwsgierigen doorgaans 19.000 dollar plus hoge bijkomende kosten. Mark Rutte zal dit jaar gewoon verschijnen in Davos, dat bevestigt zijn ministerie. Hij zal samen met een aantal andere bewindslieden afreizen.

Sinds de jaarwisseling mogen Oekraïners zonder visum naar de EU reizen. Een politieke zege voor de Polen, die in Brussel het ambassadeurschap voor Oekraïne waarnemen, maar het kan ook een uittocht veroorzaken van goedkope Oekraïense gastarbeiders. Er verblijven in Polen een miljoen Oekraïners.

Saddam Hussein, de gedode dictator van Irak, wordt beschreven als een charismatische man, aardig, grappig en beleefd, maar ook grof, arrogant, en als eng. Hij waarschuwde de Amerikanen dat zij nooit erin zouden slagen Irak te regeren. “Jullie kennen de taal niet, de geschiedenis niet en jullie begrijpen de Arabische geest niet’. Hij werd ter dood gebracht. George Bush werd de lozer, hij stond buiten de realiteit en werd omringd door ja-knikkers. De massavernietigingswapens, waarover Bush zei dat Saddam daarover zou beschikken, bleken er niet te zijn, ondanks dat de VS in de Veiligheidsraad stelde daarover te beschikken.

De Turkse premier Yildirim verwacht dat de aankomende Amerikaanse regering stopt met het leveren van wapentuig aan de Syrisch-Koerdische YPG-militie. De Turken hebben al langer problemen met de relatie van deze ‘terroristische organisatie’ met de VS en de NAVO. Het is een pijnpunt voor de Turken, maar de VS en haar bondgenoten zien YPG als een effectieve partner in de grondoorlog die gevoerd worden tegen IS. De Turken hopen erop dat Trump orde op zaken gaat stellen.

De banengroei in de VS is in december flink teruggevallen in vergelijking met een maand eerder. Economen hielden vooraf rekening met een een minder grote afname. Volgens cijfers van het Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er vorige maand (exclusief de landbouwsector) 156.000 banen bij. In november stond er een flink opwaarts bijgestelde groei van 204.000 banen op de teller. De werkloosheid in ‘s werelds grootste economie steeg vorige maand in lijn met de verwachting naar 4,7% tegen 4,6% in november, het laagste niveau in negen jaar. Verder ging het gemiddelde uurloon in december op maandbasis omhoog, met 0,4%, het sterkste tempo sinds 2009, tegen een daling met 0,1% een maand eerder.

Het vertrouwen onder consumenten en producenten in de eurozone is vorige maand verbeterd. Dat maakte de Europese Commissie bekend. De index waarmee de commissie het vertrouwen in de eurolanden meet, steeg in december van 106,6 naar 107,8. Daarmee ligt de graadmeter ruimschoots boven het langjarig gemiddelde, dat door een stand van 100 wordt weerspiegeld. Het vertrouwen groeide zowel in de industrie als onder dienstverleners. Daarnaast steeg het consumentenvertrouwen in de muntunie. Nederland toonde na Frankrijk de sterkste verbetering onder de grotere economieën in het eurogebied. In Italië stabiliseerde het vertrouwen, terwijl de stemming in Spanje versomberde.

Wanneer het volgende blog verschijnt is nog niet duidelijk. Ik word behandeld in het ziekenhuis en wat de gevolgen daarvan zijn kan ik geen exacte duiding geven.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 6 januari 2017; week 01: AEX 483,17; BEL 20 3.606,36; CAC-40 4862,31; DAX 30 11.481,06; FTSE 100 7142,83; SMI 8.219,87; RTS (Rusland) 1152,33; DJIA 19762,60; NY-Nasdaq 100 4.863,62; Nikkei 225 19114,37; Hang Seng 22.002,77; All Ords 5719,10; SSEC 3154,321; €/$ 1,0533; goud $1172,20; dat is €35.761,29 per kg, 3 maands Euribor -0,321% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,445%, 10 jaar VS 2,3994%. 10 jaar Duitse Staat 0,277%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,229.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.