UPDATE06122011/88

Sinterklaas is weer naar Spanje teruggekeerd met zijn zwarte Pieten. De Kerst komt eraan. Dit blog is wat chaotisch van opzet. Ik zal wel proberen zoveel mogelijke informatie te groeperen, maar toch ………………… beleidsmakers doen zoveel uitspraken die niet matchen , dat dit een moeilijke blog wordt. Het gaat eigenlijk alleen maar wat de regeringsleiders van de 27 EU-landen gaan beslissen. Op dit moment staan de neuzen niet allemaal dezelfde richting uit. In feite wil Cameron meepraten met Merkel en Sarkouzy, maar dat lijkt geen realistische optie. Merkel dreigt een nieuw Verdrag voor de EU door te drukken desnoods alleen voor de eurolanden. Met andere woorden: Duitsland gaat Europa een dictaat opleggen dat door Frankrijk op afstand wordt gevolgd en door Engeland wordt afgewezen. Kennelijk hebben de financiele markten er nog wel vertrouwen in gezien de groene worden. Vrijdagavond weten we meer.

Het Sinterklaas-kado van het kabinet Rutte-1 is vooral een koekje van eigen deeg. Volgend jaar wordt de max. snelheid op snelwegen waarop nu nog 120 km per uur mag worden gereden, verhoogd naar 130 km. Goed nieuws voor automobilisten die snel op hun bestemming willen aankomen. Maar wat zijn de negatieve aspecten van deze beleidswijzing? Het aantal doden door verkeersongelukken zal met vijf per jaar toenemen plus dan nog de extra verkeersgewonden. En dat allemaal zegt de minister vanInfrastructuur en Milieu om een rij-beleving te krijgen die je bij 120 km niet krijgt. En zit er nog een prijskaartje aan vast. Wel degelijk. Harder rijden betekent een hoger benzineverbruik. Daardoor krijgt de overheid meer accijnzen binnen. De meeropbrengst wordt geschat op tussen de 50 en 100 mln euro. Je zult maar Melanie Schultz van Haegen-Maas Geesteranus heten!

Duitsland en Frankrijk willen nieuwe Europese begrotingsafspraken vastleggen in een nieuw EU-verdrag. Dat hebben de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy maandag gezegd na afloop van hun ontmoeting in Parijs. In ieder geval zijn de twee belangrijkste eurolanden het erover eens dat landen die hun begrotingstekort te hoog laten oplopen, daarvoor automatisch moeten worden gestraft. Zo moet een herhaling van de huidige schuldencrisis worden voorkomen. Merkel en Sarkozy willen hun voorstellen woensdag voorleggen aan EU-president Herman van Rompuy. In het beste geval tekenen alle 27 EU-lidstaten voor de veranderingen, maar als dat niet haalbaar blijkt, kan het nieuwe verdrag ook beperkt blijven tot de 17 eurolanden, denken zij. Uiterlijk in maart moet het nieuwe verdrag klaar zijn en in werking kunnen treden. Samen stellen Merkel en Sarkozy een 'Golden Rule' in voor een maximum aan schulden. Merkel komt met een 'Schuldenbremse', maar eurobonds komen er niet. Een haircut voor de private banken wat voor Griekenland nodig was, willen de bewindslieden niet meer.

Het IMF, in de persoon van de chef van Internationaal Monetair Fonds (IMF), Christine Lagarde, heeft vanuit Washington gereageerd op de Duitse en Franse inspanningen om te komen tot duidelijke en afdwingbare begrotingsafspraken in de eurozone. Lagarde verwelkomde het initiatief van Merkel en Sarkouzy maar waarschuwde wel dat er meer nodig is om uit de schuldencrisis te geraken dan nu op tafel ligt. ,,Het is heel toepasselijk dat in het bijzonder president Sarkozy en bondskanselier Merkel hebben besloten dat er echt beweging in de zaak moet komen'', aldus Lagarde in een toespraak in het Europese Instituut. Maar er moet meer gebeuren dan er nu op tafel ligt. De aanpak van Merkouzy beperkt zich tot een nieuw EU-verdrag waarin bindende
begrotingsregels worden vastgelegd. ,,Het begin van een compromis dat zich geleidelijk aan begint af te tekenen, is cruciaal, maar op zichzelf onvoldoende'', aldus Lagarde. ,,Veel meer zal nodig zijn om de hele toestand te regelen en het vertrouwen te laten terugkeren'', zei ze. Lagarde stelde erg bezorgd te zijn over de economische toestand in de wereld: ,,de economische vooruitzichten zijn zeer ernstig en zeer onrustbarend.''

Ook de Nederlandse minister van Financiën deed een duit in het zakje. Hij zegt in het KRO-TV programma Brandpunt dat bij de invoering van de euro grote fouten zijn gemaakt en daarvan krijgen we nu de rekening gepresenteerd. ,,De euro had anders ingevoerd moeten worden, want er zaten te grote fouten in, te grote weeffouten, daar betalen we nu de prijs voor. Dat had 15 jaar geleden anders gemoeten'', zegt hij. Volgens De Jager had Europa destijds veel strenger moeten zijn. ,,Het had met een veel sterkere begrotingsdiscipline gepaard moeten gaan. Het had nooit zo mogen zijn dat we het aan de blauwe ogen van een ieder over hebben gelaten om die regels die we hebben ook toe te passen.'' Donderdagavond en vrijdag gaan de Europese regeringsleiders op een EU-top afspraken proberen te maken over de verdere aanpak van de schuldencrisis. Nederland pleit voor strakke regels en sancties om begrotingsdiscipline in Europa af te dwingen. De Jager hoopt dat er op de top belangrijke knopen worden doorgehakt. Hij spoort vooral de Zuid-Europese landen aan actie te ondernemen. Tot voor kort werd het gevoel van urgentie niet door iedereen in heel Europa gedeeld, stelt de minister. ,,Met name het begin van hervormingen en bezuinigingen heeft in Zuid-Europa wel heel erg lang op zich laten wachten.'' Ook na de Europese top zijn de problemen nog niet opgelost, waarschuwt De Jager. Hij omschrijft de schuldencrisis als een ,,veelkoppig monster''. De ,,storm'' zal nog wel even voortduren. Staatssecretaris Ben Knapen (Europese Zaken) wijst er ook op dat de komende top niet alles zal oplossen. ,,Dit is een marathon. Dat is een lang eind'', zei hij zondag in het tv-programma Buitenhof. Volgens Knapen is het belangrijkste nu om helder te maken dat er een afdwingbare begrotingsdiscipline is, omdat dat vertrouwen schept. Ook moet worden gekeken hoe het Europese noodfonds ,,voldoende body'' kan worden gegeven en wat Italië gaat doen. Dat land moet z'n huishouden op orde krijgen, aldus de bewindsman. Daarnaast moeten landen maatregelen nemen om economische groei te brengen. Italië gaat binnen 2 jaar voor 84 (60 door Berlusconi en 24 door Monti) mrd euro bezuinigen. Of hij daarvoor de bevolking meekrijgt is nog maar zeer de vraag. De keuze waar Italië voor staat is het accepteren van pijnlijke bezuinigingen nu of het risico van een default overmorgen. Wel moet worden aangetekend dat de inkomstenbelasting niet omhoog gaat en dat er geen belasting voor rijke Italianen komt. Verder is de vraag of de Italiaanse belastingontduikers, die jaarlijks naar schatting 120 mrd euro zwart verdienen, grotendeels buiten schot blijven. Ook de dikke pensioenen van politici en hoge ambtenaren worden niet aangepakt. Italianen kunnen pas met pensioen als ze 41 jaar pensioen hebben opgebouwd. Het ergste is wel dat de BTW en accijnzen worden verhoogd. Voor de rijke Italianen zijn dat peanuts, maar voor de 'man of the street' kan dat hard aankomen. Daardoor gaat het Italiaanse koopkrachtplaatje zwaar weer tegemoet. Door deze bezuinigen worden de armen nog armer. De vakbonden hebben voor volgende week stakingen aangekondigd. De EU-regeringsleiders zullen Monti wel op de schouder kloppen, maar deze race is nog niet gelopen.

Het schuiven met de zwarte pieten is begonnen. Ik deel de mening van de Jager dat Italie en Griekenland nooit hadden mogen toetreden tot de muntunie. Dat moet op het conto van Zalm worden geschreven. Gerrit was er ook niet voor maar heeft ook zijn veto niet uitgesproken. Dus hij zei 'nee' en stemde 'ja'. Dat bij de totstandkoming van het Verdrag van Maastricht en later van Lissabon onvoldoende aandacht is geweest voor discipline en controle op de financieel en monetaire gevolgen van de inwerkingtreding van de euro, b.v. op de begrotingen van de eurolanden, is niet juist. Daar was de EC voor aangewezen en de toezichthouder was de ECB (dan wel had de ECB moeten zijn). De EC was vleugellam want die had daarvoor de toestemming nodig van het Europees Parlement en dat heeft wel tien jaar geduurd voordat het 'sixpack' door het EP was geloodst. Daar kwam nog bij dat zowel Frankrijk als Duitsland geen behoefte hadden en hebben aan een actieve controle omdat ze hun eigen uitgaven onvoldoende onder controle hadden. Vergeet niet dat Duitsland momenteel een staatsschuld heeft van 80% van het bbp en dat 60% de emu-norm is. Het probleem is dat de fundamenten van de EU niet sterk genoeg zijn om de economische en monetaire unie, in de actuele situatie (ik bedoel hier: de eurocrisis/de overheidsschulden), overeind te houden. De interne markt (de economische unie) is goed van de grond gekomen maar de muntunie is chaos. De transparantie is laag. Volgen we Merkel, die deze week in Trouw werd afgebeeld in een militair uniform met hakenkruis, dan krijgt de EU het moeilijk want dan wordt de schuldencrisis vooralsnog niet opgelost, volgen we Sarkouzy dan gaat Nederland het spaargeld en de opgebouwde pensioenreserves ter waarde van 700 mrd euro inzetten onder leiding van de daadkrachtige Jan Kees de Jager om de Griekse, Portugese, Spaanse, Italiaanse, Ierse en Cypriotische schulden af te betalen. Sarkouzy wil dat de ECB een geldkraan wordt om de door de politiek veroorzaakte problemen tijdelijk op te lossen door nog meer geld in de markt te pompen. Dat is korte termijn politiek, wat Merkel wil is veel meer op de langere termijn gericht. Ik ben voor het beleid zoals Merkel dat de afgelopen weken naar buiten heeft gebracht. Het kan nog heel spannend worden deze week. Wie gaat de regie in handen nemen en wie doet er concessies? Neemt S&P de leiding over van Brussel voor de oplossing van de eurocrisis. Duidelijk is dat het Frans/Duitse voorstel van deze week te weinig is om het vertrouwen van de financiele markten terug te winnen. Ik vraag mij in hoeverre de aankondiging van S&P om 15 eurolanden (17 – Griekenland en Cyprus) plus het EFSF, het noodfonds van de EU, de komende 3 maanden kritisch te gaan volgen, is ingegeven uit politieke overwegingen. Ook de FLOND landen en Frankrijk (allemaal landen met een AAA-kredietstatus) hebben een waarschuwing gekregen. Dat is hier en daar hard aangekomen. Brussel reageerde verbaasd, de Jager sprak over een ondersteuning voor de EU-top van vrijdag in Brussel.

Het Economisch Bureau van ING denkt dat het tekort van de overheid volgend jaar flink zal oplopen, maar pleit niet voor forse bezuinigingen om dat dan te beperken. Daardoor krijgt de toch al zwakke economie het nog moeilijker, aldus de denktank. Het is beter, om net als tijdens de vorige recessie in 2008-2009, maatregelen te treffen om de financiën van de overheid op langere termijn weer in het juiste spoor te brengen. De denktank reageerde op een uitspraak van minister de Jager dat het begrotingstekort over dit jaar zal uitkomen op 4,5 procent (de EMU-norm is 3%), terwijl op Prinsjesdag nog werd uitgegaan van 4,2 procent. Het kabinet ging toen ook nog uit van een economische groei van 1 procent in het komende jaar. Volgens de ING lijkt dat nu echter uit te komen op 0 procent. Dat betekent dat de belastingenopbrengsten volgend jaar nog meer zullen tegenvallen dan dit jaar en dat het tekort daardoor verder zal oplopen. Het kabinet heeft afgesproken dat, indien de afwijking van het emu-saldo >1% er dan nieuwe bezuinigingsmaatregelen moeten komen. Een eventueel uiteenvallen van de eurozone zal de Nederlandse economie zeer hard raken. Dat blijkt uit een onderzoek van ING naar de gevolgen van het omvallen van de eurozone. Het doemscenario: ING vreest dat bij het uiteenvallen van de eurozone en de herinvoering van de gulden de Nederlandse economie in 2 jaar met 10 procent kan krimpen. De werkloosheid zou oplopen tot boven de 10 procent en de huizenmarkt zal verder wegzakken. Volgens ING kunnen 300.000 extra banen verloren gaan en kan de Nederlandse export met 25 procent krimpen. De afschrijvingen op financiële bezittingen kunnen oplopen tot 200 miljard euro en de dekkingsgraad van pensioenfondsen dalen tot onder de 80 procent, waarschuwt de bank. ING stelt dat Nederland waarschijnlijk het grootste belang heeft bij het behoud van de euro van alle eurolanden. Door de grote pensioenfondsen, de handelsbelangen en de internationale financiële sector is Nederland innig verbonden met het buitenland en met de eurolanden in het bijzonder, aldus ING.

Alle doemverhalen ten spijt het kan nog goed komen met de euro. Wie de recente ontwikkelingen op de voet volgt en nauwkeurig luistert naar de hoofdrolspelers, ziet licht aan het einde van de tunnel. Minister Jan Kees de Jager zegt "iets positiever" te zijn over de kansen op een akkoord. Een waarschuwing vooraf: de markten zijn nog altijd wantrouwig, de banken durven elkaar nauwelijks geld te lenen, de EU/eurolanden zijn het nog niet eens en de Europese Centrale Bank blijft voorzichtig. Toch lijkt er een kentering ingezet in Europa. Ten eerste is de nood heel hoog en dus moet de redding wel nabij zijn. Niet omdat het spreekwoord zo luidt, wel omdat het 'gevoel van urgentie' tot eenieder is doorgedrongen. De Jager constateerde aan het begin van de week in Brussel dat zijn collega's uit de zuidelijke landen nu echt beseffen dat het menens is. Rijkelijk laat, maar toch. Het optimisme druipt ervan af, het realisme is zoek. Dat er strengere begrotingsregels in de eurozone gaan komen, dat zal eind van deze week in Brussel worden beklonken (zonder de steun van Engeland), maar dat proces duurt een decennium voordat dat pasklaar werkt. Onduidelijk is nog altijd wie de controles op de begrotingen gaat uitvoeren, wie de strafmaat bepaalt en wie belast wordt met de uitvoering ervan. Merkel wil het Europese Hof daarmee belasten, dat lijkt me een heel slecht voorstel. Het Hof werkt traag en beschikt niet over middelen om discipline af te dwingen. Daarbij komt die aanpak tien jaar te laat en heeft een enorme schuldencrisis veroorzaakt. Gaan Duitsland, Nederland, Finland en Luxemburg de schulden afbetalen van de zwakke broeders. Ik geloof er helemaal niets van. Gaan China, Japan, Brazilië, India en Rusland ons de helpende hand toesteken en onder welke voorwaarden? Eerst zien dan pas geloven. En dan hebben we nog het probleem van de ECB. Ik heb daar in mijn blog van vrijdag al over gezegd dat de ECB geen bank is maar een geldkraan, waarvan de politiek wil dat de kraan, te pas en te onpas, opengedraaid moet kunnen worden. Als daar de financiële stabiliteit vandaan moet komen dan word ik heel ongerust over de toekomst. Ik maak een scheiding tussen de overheids- en bankencrisis in de eurolanden en de politieke crisis in de EU. Met het laatste doel ik op de staatkundige hervorming waarbij de 27 lidstaten soevereiniteit in gaan leveren om politiek Europees beleid centraal vanuit Brussel te gaan geven: een 10-jarig traject. Om even een paar zaken op een rijtje te zetten: de hervormingen en bezuinigingen die de trojka heeft afgedwongen bij die landen die aan het infuus van de noodhulp liggen, kunnen in het tempo dat is opgelegd niet worden opgebracht. Maar niet alleen in de zwakke landen wordt de koopkracht aangetast. Ook in de 'rijke' Noord-Europese landen wordt bezuinigd, wat gevolgen heeft voor de economische activiteiten. Het gevolg zal zijn dat de handel op de interne markt zal gaan afnemen. Minder handel betekent minder inkomsten voor de overheid en indirect ook voor de burgers. Dat de Jager zegt dat het er allemaal iets positiever uitziet, ik zie het niet. De export naar de zwakke Zuid-Europese landen valt stil, want er is geen bank meer die dat gaat financieren. Door de koopkracht die verder zal afnemen (omdat de burger minder geld in zijn portemonnee krijgt door de bezuinigingen) met alle gevolgen voor de detailhandel zal de import van goederen ook dalen. Als je dit doordenkt staat hier dus dat die politici die al > 2 jaar niets hebben gepresteerd nu ineens in staat zijn briljante voorstellen te doen, omdat zogenaamd de situatie dat vereist. De logica ontgaat mij hier ten volle.

De Pers publiceerde vandaag een interview met oud-minister van Financiën Jan Kees de Jager door de parlementaire enquêtecommissie-De Wit 3, zoals dat zou kunnen gaan plaatsvinden in het najaar van 2014. Daar zit-ie dan: oud-minister de Jager ziet er wat bleekjes uit in het beklaagdenbankje. Nederland en Duitsland zijn uit de euro gestapt en kampen met de naweeën van een financiële crisis, waarbij de vorige uit 2008 en 2009 verbleekt. De staatsschuld is door een omvangrijke reddingsoperatie in de financiële sector omhoog geschoten tot 90 procent (van het bruto binnenlands product) en dreigt zonder keiharde ingrepen tot boven de 100 procent te stijgen. De Jager, thans in dienst als consultant bij accountantskantoor Ernst & Young, moet nu op het matje komen. Onder zijn leiding trad Nederland uit de muntunie en werd bankverzekeraar ING genationaliseerd. SP-Kamerlid Jan de Wit leidt het verhoor: 

U heeft als minister de herintroductie van de gulden geheim gehouden. Waarom? ‘Bij een financiële crisis volgen de gebeurtenissen elkaar snel op, weet u. Dan is het lastig om de Kamer op de hoogte houden. Dat zou u toch inmiddels wel moeten weten. Mijn voorganger, de heer Bos, heeft het u daarover eerder ook al uitvoerig verteld. Bovendien bleek het onmogelijk de Kamer vertrouwelijk te informeren, omdat toenmalig PVV-leider Wilders de gewoonte had dit soort informatie te twitteren. Breder geldt dat het Europese project leert dat al te veel bemoeienis van nationale parlementen vooral tot veel vertraging leidt.’ In hoeverre opereerde u alleen? Was de premier bij iedere stap betrokken? ‘Nee, dat vond de heer Rutte (ex-premier, red.) niet nodig. Na de eurotop van juli 2011, waar Griekenland zijn tweede bail-out kreeg, heeft Mark me zelf gevraagd het voortouw te nemen. Die rekenfout van 50 miljard zat hem niet lekker. En met Bos en Balkenende liep dat zo ook prima. Ik heb al die tijd wel een direct lijntje gehad met de heer Knot van De Nederlandsche Bank. Die heb ik daar vanuit Financiën destijds zelf neergezet. Altijd heel plezierig contact.’ De nationalisatie van ING is soepel verlopen, alweer zonder kennis van de Kamer. Lag er een draaiboek klaar? ‘ING was zoals u weet al eens bijna genationaliseerd. De risico’s op de balans waren al lang bekend. Bovendien had de heer Bos het noodwetje om de boel over te nemen al gemaakt, dus het was alleen een kwestie van snelheid.’ Waarom is de eurocrisis niet in een vroeg stadium met forse maatregelen bedwongen? Dan was de belastingbetaler veel goedkoper uit geweest. ‘Ja, ja, ja, dan moet u toch echt bij Nicolas en Angela zijn, niet bij mij. Ik heb toch vaak gehamerd op bezuinigingen, dat die Grieken zich aan hun afspraken moeten houden. Mijn voorganger kan wel zeggen dat je een financiële crisis ‘massief’ moet bestrijden met ‘oversized’ maatregelen en dat we tekort zijn geschoten, maar als die landen gewoon hadden gedaan wat ik heb gezegd, dan was het niet uit de hand gelopen.’ U heeft de crisis laten escaleren door tegen alle adviezen in aan te dringen op de participatie van banken bij het kwijtschelden van de Griekse schuld. Wat bewoog u? ‘Angela wilde dat.’ De crisis is ook verergerd door uw pleidooi om zondige landen uit de euro te zetten. Was dat geen fout? ‘Dat moest van Angela.’ Waarom bleef u tegen beter weten in maar geld pompen in de bodemloze put Griekenland? ‘Dat was nodig, omdat anders de Duitse en vooral de Franse banken in de problemen zouden komen, terwijl ze daar nog niet op voorbereid waren. Wij hebben tegen Parijs en Berlijn altijd gezegd dat ze hun eigen zaakjes moeten opknappen. Deze hele crisis is ook hun schuld: zij lapten met hun tekorten het stabiliteitspact aan hun laars. Na de miljarden-injecties in de banken, kwam het signaal: we kunnen Griekenland eindelijk laten vallen.’ Wie gaf dat signaal? ‘Wie denkt u? Angela natuurlijk.' Dit artikel uit de Pers is dus fake!

Het zijn vooral woningbezitters jonger dan 35 jaar die de dupe zijn van de crisis. Dat blijkt uit onderzoek van de NOS bij het Kadaster. Zij kochten een huis toen de economie er nog goed voorstond en de huizenprijzen hoog lagen. Sinds 2008 zijn in totaal iets meer dan 23.000 woningen verkocht voor een lagere prijs dan de aanschafwaarde. Na de verkoop bleef een klein deel zitten met een restschuld aan de bank. Dat kleine deel is aan het groeien en door de stilgevallen economie en de bezuinigingen van dit kabinet zal het aantal mensen met een restschuld verder toenemen.

Het ABP heeft miljoenen gestoken in bosbouwprojecten in Mozambique, die niet blijken te voldoen aan de eisen die het ambtenarenpensioenfonds zelf stelt aan maatschappelijk verantwoord beleggen. Dat zegt het ABP in een reactie op een bericht in de Volkskrant, die meldt dat een investering van het ABP is uitgelopen in landroof. Het ABP neemt de aantijgingen serieus en zegt dat de leiding van het project inmiddels is vervangen. Het ABP heeft vertrouwen in het nieuwe management. Het ABP stak in 2007 bijna 50 miljoen euro in de projecten door een belang van 54 procent te nemen in het Scandinavische Global Solidarity Forest Fund (GSFF). Het pensioenfonds heeft niet de zeggenschap over GSFF en maakte contractueel de afspraak, dat de bosbouw een FSC-certificering zou verkrijgen, dat aantoont dat het gaat om een verantwoorde belegging. Ook drong het ABP bij GSFF aan op het vervangen van de bedrijfsleiding. In september deden boeren in Mozambique een dringend beroep op westerse investeerders om te stoppen met dit soort projecten. De maatschappijen zouden land inpikken en arme kleine boeren uitbuiten.

De inkt van het Belgische regeerakkoord is nog niet droog, of de vakbonden komen in actie. De voorgenomen bezuinigingen van 11,3 miljard op de begroting van volgend jaar treffen volgens hen vooral jongeren, de langdurig werklozen en de oudere werknemers. Di Rupo moet veel gaan doen in heel weinig tijd. Positief is wel dat de marktrente voor België is gedaald na de inschrijving van €5,3 mrd op een staatslening voor de burgers.

De kans bestaat dat de zes sterkste eurolanden, waaronder Nederland, over 3 maanden de hoogst denkbare kredietstatus (AAA) bij kredietbeoordelaar Standard & Poor's verliezen. S&P houdt namelijk de kredietstatus van vrijwel alle eurolanden tegen het licht, zo bevestigde de financiële dienstverlener gisteren. Behalve Nederland hebben nog 14 eurolanden plus de EFSF te horen gekregen dat hun kredietstatus onder de loep wordt gelegd en mogelijk neerwaarts wordt herzien. Het zou om één trede gaan, alleen voor Frankrijk en het EFSF, het noodfonds van de EU, zou het om twee tredes kunnen handelen. S&P noemt de toegenomen systeemrisico's van de afgelopen weken als voornaamste reden. De rating van Griekenland is niet in het geding omdat die al op een zeer laag niveau staat. Die van Cyprus stond al op de helling. Een lagere kredietstatus leidt er in de regel toe dat een land meer rente moet betalen op staatsleningen. Minister van Financiën Jan Kees de Jager wilde niet inhoudelijk ingaan op het besluit van S&P. Wel zei hij dat het nieuws duidelijk maakt dat de schuldencrisis alle eurolanden kan raken. ,,Het is niet voor niets dat Nederland concrete voorstellen heeft gedaan die bij moeten dragen aan een oplossing van deze crisis. Daar werken we nu hard aan. Daarnaast laat het nogmaals zien dat het goed is dat dit kabinet koersvast is ten aanzien van het op orde brengen van het huishoudboekje van Nederland.''

Ook zzp'ers en kleine zelfstandigen hebben zich dit jaar noodgedwongen bij de Voedselbank gemeld. Het totale aantal klanten stijgt ook. Het is dit jaar voor het eerst dat zzp'ers bij de Voedselbank aankloppen, gaf Harrie Timmerman van Voedselbanken Nederland maandag aan. "Ook zij beginnen het moeilijk te krijgen. We kijken in de huidige crisis toch een beetje bezorgd naar wat het volgend jaar gaat worden.'' De voedselbanken zagen ook in 2011 weer een groei van het totale aantal mensen dat aanklopt voor een gratis voedselpakket. Precieze cijfers zijn er nog niet. "Vooral de laatste maanden lijkt het weer harder te gaan", zei Timmerman. "Steeds meer mensen melden zich. En dus nu ook zzp'ers en kleine zelfstandigen, mensen uit het midden-en kleinbedrijf. De afgelopen jaren zijn veel mensen voor zichzelf begonnen, maar juist deze mensen blijken kwetsbaar als de situatie slechter wordt. Zzp'ers zijn vaak ook niet optimaal verzekerd, dus dan moeten ze soms terugvallen op hulp.'' Nederland telt ruim 130 voedselbanken die wekelijks aan ongeveer 20 duizend gezinnen onder de armoedegrens gratis voedselpakketten verstrekken. De organisatie betaalt niet voor dat eten, maar zamelt in bij bedrijven, en werkt met onbetaalde vrijwilligers. Het aantal afnemers stijgt, de industrie levert minder voedsel aan. Armoede in Nederland neemt toe. Het aantal mensen dat in Nederland onder de armoedegrens leeft, neemt de komende jaren toe. We krijgen te maken met koopkrachtverlies en meer werkloosheid. De dalende koopkracht is de belangrijkste oorzaak van de stijgende armoede in ons land. Dat stelt het Sociaal Cultureel Planbureau. Vooral eenoudergezinnen, alleenstaanden tot 65 jaar en zelfstandige ondernemers krijgen het moeilijk. Over 2011 en 2012 samen komen er naar schattingen 60.000 huishoudens bij onder de lage-inkomensgrens. Volgens de berekeningen groeit het aantal huishoudens onder de lage-inkomensgrens in 2011 van 529.000 tot 561.000, oftewel 8,1 procent van het totaal. Voor 2012 voorzien CBS en SCP een stijging tot 588.000 arme huishoudens (8,5 procent). De armoedegrenst ligt volgens het SCP momenteel bij een bedrag van duizend euro per maand voor een alleenstaande.

De Nederlandse kantorenmarkt ligt er nog slechter bij dan tot nu toe werd aangenomen. Dat blijkt uit de mislukte veiling van de kantorenportefeuille van vastgoedonderneming Uni-Invest. Zelfs tegen een korting van 40% slaagde de oorspronkelijke geldschieter van Uni-Invest, de Duitse Commerzbank, er niet in van de ruim 200 gebouwen af te komen. Het mislukken van de beoogde mijoenentransactie maakt pijnlijk duidelijk hoeveel er nog op zwakke kantoorbezittingen moet worden afgeboekt. In april van dit jaar schreef de Nederlandsche Bank al dat de afwaardering van ‘slechte’ objecten nog nauwelijks op gang gekomen is. De afwachtende houding kwam volgens de toezichthouder vooral omdat het zonder transacties problematisch is de marktwaarde van kantoren te bepalen. Uni-Invest beet het spits af en daarom werd de veiling in de sector op de voet gevolgd. Uni-Invest is gedwongen zijn objecten te verkopen vanwege herfinancieringsproblemen. Komende februari loopt een lening af van € 751 mln. In april van dit jaar heeft vastgoedadviseur CBRE de probleemportefeuille — 30% tot 40% staat leeg — nog gewaardeerd op € 634 mln. Biedingen van onder meer RREEF, de vastgoedbelegger van Deutsche Bank, en Blackstone, de grootste private-equitymaatschappij ter wereld, lagen daar volgens de Britse vastgoedspecialist CoStar ruim onder. Die zouden liggen tussen de € 450 mln en € 500 mln. Maar zelfs tegen die prijs heeft geen van de gegadigden de financiering rond kunnen krijgen. Arjan van Bussel, partner bij het Londens advieshuis Bishopsfield Capital Partners, zegt niet verrast te zijn door deze recente ontwikkelingen. ‘Het was bekend dat er een grote golf aan herfinancieringen aan zat te komen en juist nu er een kritische fase aanbreekt voor het grote aantal vastgoedleningen dat moet worden hergefinancierd, worden we met onze neus op de feiten gedrukt. Het is nu nog moeilijker dan voorheen om een lening aan te trekken. Banken zijn alleen bereid om geld te lenen voor vastgoed op toplocaties zoals de Zuidas.’ De portefeuille van Uni-Invest bestaat uit 207 kantoren (1,1 mln m²), die gewaardeerd zijn op € 865 mln. De vastgoed onderneming werd in 2003 door een consortium onder leiding van Lehman Brothers Real Estate Partners van de beurs gehaald. Uni-Invest probeert uit alle macht het tij te keren in de geplaagde kantorenmarkt. De grootste problemen heeft het bedrijf met leegstaande kantoren in satellietsteden zoals Hoofddorp, Zoetermeer en Capelle aan den IJssel, die geen aantrekkelijk oud centrum hebben en ook niet dicht genoeg bij grote steden liggen. ‘In Nieuwegein zie je bijvoorbeeld dat een stad als Utrecht veel huurders wegtrekt’. In traditionele kantorenparken probeert Uni-Invest, eventueel samen met andere partijen, te komen tot meer voorzieningen voor de mensen die er werken.

Een haircut voor de private banken wat voor Griekenland nodig was, willen de bewindslieden niet meer. Het was op sterke aandrang van Rutte en de Jager dat financiële instellingen mee zouden moeten betalen aan de Griekse verliezen. Het was een ,,vreselijke fout'' om banken te vragen Griekse staatsobligaties af te stempelen. Dat zei ECB-bestuurder Athanasios Orphanides, de president van de centrale bank van Cyprus. In eerste instantie werd een zogeheten haircut van 21 procent op de waarde van Griekse staatsobligaties afgesproken in juli, maar al snel werd duidelijk dat de banken een groter verlies moesten nemen om de Griekse economie een kans op herstel te bieden. In oktober werd een haircut van 50 procent afgesproken. ,,Door de gedwongen waardevermindering van de staatsobligaties is het vertrouwen in alle staatsobligaties aangetast. Dat is de voornaamste reden dat we een probleem hebben'', aldus de Cyprioot. Het ,,tragische besluit'' van een grotere haircut heeft er volgens Orphanides toe geleid dat de rentes op staatsobligaties in de afgelopen weken zijn opgelopen tot recordhoogtes (30%).

Een aantal EU-lidstaten alsmede de eerste EU-president Herman van Rompuy, wil dat Duitsland de gewenste hervorming van het Verdrag van Lissabon laat varen. Een uniforme begrotingspolitiek kan volgens de landen ook bereikt worden zonder het verdrag overhoop te halen. Dat stelden bronnen in Brussel. Berlijn stuurt al sinds begin september aan op verdragswijzigingen. Volgens de Duitsers kan er in de eurozone alleen op begrotingsdiscipline worden gecontroleerd door middel van strengere regels in het verdrag.

De Europese Centrale Bank (ECB) moet alle instrumenten inzetten die het ter beschikking heeft om de Europese schuldencrisis in te dammen. Dit zegt de secretaris-generaal van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) Angel Gurria. Hij wil onder andere dat de ECB massaler staatsobligaties van bepaalde EU-landen opkoopt. ,,Het nieuwe ECB-bestuur heeft een goed begin gemaakt door de rente te verlagen en te zeggen dat het meer kan interveniëren als de lidstaten een verbeterde fiscale discipline laten zien.'' Volgens Gurria moet de ECB nu echter doorpakken. ,,De ECB is een instituut dat ten dienste staat van de economie en de Europese burgers. Als de ECB de instrumenten die tot zijn beschikking staan niet gebruikt op het moment dat het nodig is, waarom zijn die instrumenten er dan?'' Vorige week riep de OESO de ECB in een rapport al op tot meer actie.

Vergeet Spanje en Ierland en al helemaal Italië. Het land met de hoogste hypotheekschuld ten opzichte van het beschikbare inkomen is Nederland: 2,5 maal het beschikbaar inkomen. Uit een artikel in the Wall Street Journal blijkt dat in 2010 de uitstaande hypotheekschuld 249,5% van het beschikbare inkomen is. Het gemiddelde van de eurozone ligt op 98,5%. Het grootste land van de EU, Duitsland, zit daar nog onder met 88,9, net als Frankrijk met 78,3. Daar weer onder staat Italië: de hypotheekschulden zijn er slechts 65,% van het beschikbare inkomen. Het genoemde bedrag is een optelsom van uitstaande hypotheken, veelal zonder verplichte aflossingen. We zouden het genoemde bedrag moeten corrigeren met het saldo van een parallelle spaarrekening (voor zover dat geen woekerpolissen zijn). Het netto uitstaande bedrag zal dan lager zijn, maar nog altijd te hoog. De minister van Financiën wil daar dan ook nog de opgebouwde pensioenrechten vanaf trekken. Dat is de grootst mogelijke onzin. Dat zou kunnen betekenen dat iemand op de pensioengerechtigde leeftijd geen bedrijfspensioen meer krijgt omdat dat al is opgebruikt voor hypotheekaflossingen.De gedachte was altijd dat de lage werkloosheid in Nederland het gevaar van de hoge hypotheekschuld beperkt. Zolang mensen werk hebben kunnen ze immers nog aan hun verplichtingen voldoen. Een belangrijke daling van de huizenprijzen, een rentestijging of een toename van de werkloosheid kan er echter toe leiden dat mensen in de problemen raken. 'De hypotheekschulden zijn, vanuit financieel perspectief bezien, te hoog' zegt Gerbert Hennink, econoom bij De Nederlandsche Bank (DNB).

De economie van de eurozone is in het derde kwartaal met 0,2 procent gegroeid in vergelijking met het kwartaal daarvoor. Dat blijkt uit herziene cijfers van het Europees statistisch bureau Eurostat. Het groeicijfer komt overeen met een eerdere raming van Eurostat. Op jaarbasis kwam de groei uit op 1,4 procent, eveneens gelijk aan een eerdere schatting.

De waarschuwing die kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) gaf aan 15 eurolanden plus het noodfonds EFSF is de best mogelijke motivatie voor de eurotop later deze week. Dit vindt de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble. ,,Ik kan niets effectievers bedenken dan dit'', zei Schäuble. De Luxemburgse premier en voorzitter van de eurogroep Jean-Claude Juncker, die de AAA-rating van zijn land nu ook in gevaar ziet komen, veroordeelde daarentegen de mededeling van S&P juist als ,,compleet overtrokken en oneerlijk''. Ook vindt Juncker het tijdstip van de waarschuwing verdacht. ,,Het is erg verrassend dat deze beoordeling aan de vooravond van de Europese top uit de lucht komt vallen. Dat kan geen toeval zijn, we moeten de kredietbeoordelaars niet meer vertrouwen geven dan ze verdienen.''

De Nederlandse chemiesector heeft steeds meer last van de schuldencrisis. Het wordt moeilijker om stijgende grondstofkosten door te berekenen en investeringen worden in toenemende mate uit- of afgesteld. Dat bleek deze week tijdens een bijeenkomst van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI). Voorzitter Werner Fuhrmann van de brancheorganisatie zou graag zien dat er nog voor de presidentsverkiezingen in Frankrijk een oplossing voor de crisis komt. ,,Als het besluit daarna valt, ben je in ieder geval 6 maanden verder.'' De Franse president wordt gekozen in twee rondes, op 22 april en 6 mei 2012. VNCI maakte eerder op de dag bekend dat de omzet in het derde kwartaal met 11 procent steeg ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Die omzetgroei was voornamelijk te danken aan hogere verkoopprijzen, die op jaarbasis 15 procent toenamen. De rek is er nu echter uit. ,,Bedrijven merken dat ze de gestegen grondstofprijzen moeilijker kunnen doorberekenen.'' Dat heeft volgens Fuhrmann alles te maken met de ,,macro-economische situatie'' ofwel de schuldencrisis. De chemiesector is grotendeels afhankelijk van de export, waardoor het van groot belang is dat de euro gered wordt. Het eventuele uiteenvallen van de eurozone is een ,,enorm risico'', aldus Fuhrmann. Ongeveer twee derde van de Nederlandse productie wordt binnen de eurozone verkocht. Het restant gaat voor het grootste deel naar de Verenigde Staten. China importeert een fractie van de totale productie, maar na een enorme groeispurt is het land inmiddels vooral een exporteur. ,,Europa was jarenlang de leidende regio op het gebied van chemie. Die rol heeft China inmiddels overgenomen'', aldus Fuhrmann. Europa had 30 procent van de wereldmarkt in handen. Dat is gedaald naar 21 procent. Het marktaandeel van de VS is afgenomen van ,,hoog in de 20'' naar 20 procent. China neemt nu 23 procent van de markt voor zijn rekening, bijna een verviervoudiging van de 6 procent een paar jaar geleden. De Nederlandse chemiesector is goed voor 2,5 procent van de wereldmarkt ofwel een omzet van 50 miljard euro. De chemiesector is door het huidige kabinet aangewezen als een van de negen topsectoren. In lijn daarmee richten de chemiebedrijven zich vooral op innovatie en duurzaamheid. Ook hier is de sector voor een groot deel afhankelijk van de politiek. Zo moeten er bijvoorbeeld wereldwijd afspraken worden gemaakt over de uitstoot van CO2 om een 'level playing field' te creëren. De visie van de VNCI op de rol van de chemie als topsector in de jaren 2030 tot en met 2050 wordt op 20 januari onthuld.

De Britse beurswaakhond Financial Services Authority (FSA) heeft bankconcern HSBC een boete opgelegd van 10,5 miljoen pond (12 miljoen euro) voor het verkopen van onjuiste beleggingsproducten aan bejaarden. Dat heeft de toezichthouder bekendgemaakt. Naast de boete moet het Britste HSBC, de grootste bank in Europa, naar verwachting ook voor 29,3 miljoen pond aan schadevergoedingen uitkeren. Volgens FSA heeft HSBC verscheidene keren beleggingsproducten met een looptijd van 5 jaar aangesmeerd aan hoogbejaarden, terwijl het onwaarschijnlijk was dat deze groep de eindstreep zou halen. De boete werd opgelegd aan NHFA, een dochteronderneming van HSBC. ,,De kwetsbare en bejaarde klanten gaven hun vertrouwen aan NHFA. Dat vertrouwen werd geschonden door de verkoop van deze ondeugdelijke beleggingen. Het is dit soort gedrag dat het vertrouwen in de financiële sector ondermijnt'', aldus de beurswaakhond.

De samengestelde inkoopmanagersindex voor de dienstensector en de industrie in de eurozone duidt op een sterke krimp in het vierde kwartaal van dit jaar. Dat stelde de Britse marktonderzoeker Markit, die de barometer voor de bedrijvigheid in beide sectoren naar buiten bracht. Volgens Markit zorgt de schuldencrisis voor een sterker dan verwachte afname van de bedrijvigheid in zowel de dienstensector als de industrie. De samengestelde inkoopmanagersindex steeg weliswaar van 46,5 in oktober naar 47 vorige maand, maar bleef daarmee ruim onder de grens van 50. Een stand boven 50 duidt op groei, daaronder op krimp. Op basis van het cijfer over november verwacht Markit een economische krimp in de eurozone van 0,6 procent in het vierde kwartaal. Dat is een veel sterker verval dan de krimp van 0,1 procent waar economen vorige maand nog van uitgingen.

De 17 centrale banken van de eurozone willen een bedrag van honderden miljarden euro's beschikbaar stellen aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Die moet het geld gebruiken om de schuldproblemen van de zuidelijke eurolanden te verlichten. Het Amerikaanse stelsel van centrale banken Federal Reserve en mogelijk nog andere centrale banken zouden ook bereid zijn financieel aan het plan bij te dragen. Volgens bronnen binnen de centrale banken maakt het opzetten van het nieuw reddingsfonds deel uit van de plannen die de Franse president Nicolas Sarkozy en de Duitse bondskanselier Angela Merkel bespreken. Het plan komt erop neer dat centrale banken via het IMF indirect de staatsschuld van eurolanden gaan financieren. Duitsland is tot nu toe echter altijd mordicus tegen enige vorm van monetaire financiering van de staatsschuld geweest. Het is daarom maar zeer de vraag of het plan kans van slagen heeft.

De Frans-Belgische bank Dexia heeft een voorlopige financieringovereenkomst getekend met de overheden van België, Frankrijk en Luxemburg. Dexia was al door haar geld heen voordat de bank in oktober gered was door de 3 landen. Dexia maakte deze week bekend dat de landen maximaal 45 miljard euro zullen verstrekken tot aan 31 mei 2012. De overeenkomst is voorgelegd aan het bestuur van Dexia en aan de Europese Commissie. Brussel moet bepalen of de steun voldoet aan de regels voor staatssteun. Volgens de bank verandert er door de nieuwe steunronde niets aan de garanties voor de die in oktober werden overeengekomen. Destijds werd afgesproken dat België, Frankrijk en Luxemburg garant staan voor 90 miljard euro voor de rest van de bankverzekeraar die overbleef na de gedeeltelijke nationalisatie, de zogenoemde 'bad bank'. België neemt daarvan 60,5 procent ofwel 54 miljard euro voor zijn rekening. Frankrijk 36,5 procent en Luxemburg 3 procent.

Na het succes op de financiële markten vorige week is de kans groot dat de eurotop, die donderdagavond begint, op een teleurstelling uitdraait. Dat stelt Simon Wiersma, beleggingsanalist bij het ING Investment Office. Niet alleen de Europese politici, onder aanvoering van de tandem Merkel-Sarkozy, staan deze week in de spotlights. “De bal ligt zeker ook bij Mario Draghi. De ECB zal een sleutelrol spelen in de aanpak van de schuldencrisis.” De analist doelt daarmee vooral op een eventueel grootschalig opkoopprogramma van de ECB betreffende het schatkistpapier van noodlijdende landen. Nu moet deze bank al zo nu en dan buiten het mandaat treden om een onwenselijk verloop van de eurocrisis te voorkomen. Wat heet: de bank heeft al voor honderden miljarden aan risicovol Europees staatspapier binnengeharkt. “Het gevaar schuilt erin dat de vele risicovolle leningen de ECB op een gegeven moment fataal worden. Dan moeten Europese landen, de burgers dus, hiervoor in de bres springen.” Wiersma pleit voor een breder mandaat voor de ECB, vergelijkbaar met die van de Amerikaanse Fed. “Mocht de ECB toch over de brug komen”, vervolgt Wiersma, “zal het wellicht garanties van Europese landen willen dat de ECB het geld terugkrijgt.” Overigens is het ook in dat scenario zaak dat private partijen weer meer kopersinteresse gaan tonen op de obligatiemarkt. Wiersma schetst een paradoxaal beeld. “Stel dat Draghi een grootschalig programma aankondigt, en dit zorgt voor vertrouwen van private investeerders. Dan dalen rendementen verder, en is de uitvoering van het programma niet eens nodig.” De afgelopen week keken beleggers met goede hoop uit naar de eurotop, onder meer door de hoop op de komst van een fiscale unie. Alleen lijken de Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Sarkozy wederom nog niet op dezelfde golflengte te zitten. “Merkel wil dat er bij begrotingsovertredingen automatische sancties worden opgelegd. Maar Sarkozy lijkt liever te zien dat het min of meer blijft zoals het nu is, en nationale overheden zelf de straffen kunnen bepalen.” Wiersma laat doorschemeren meer naar de kant van Merkel te neigen, die dus meer ziet in een systeem waarbij overheden niet meer het eigen vlees gaan keuren. “Mogelijk worden begrotingsregels anders wéér aan de laars gelapt.” Wiersma stelt dat er mogelijk goede maatregelen worden aangekondigd, maar op korte termijn geen definitieve lossing zal komen. "Dat kan voor beleggers een tegenvaller zijn." In de schaduw van de op voorhand al zenuwslopende eurotop mag ECB-baas Mario Draghi zich buigen over een rentebesluit. “Ik verwacht een nieuwe renteverlaging”, zegt Wiersma, wijzend op niet overtuigende cijfers over de diensten- en productiesector uit de eurozone. Hij juicht een renteverlaging dan ook toe. “Het aanzwengelen van de economische groei is op dit moment belangrijker dan het in toom houden van de inflatie. Het inflatiegevaar is op dit moment namelijk niet zo groot.” Wiersma verbaasde zich de afgelopen tijd over cijfers uit de Verenigde Staten. “Die zijn vaak goed, het lijkt wel of de Amerikanen zich loskoppelen van de Europese problematiek. De binnenlandse bestedingen houden zich daar goed.” China lijkt zich moeilijker los te koppelen, stelt de analist. De kracht van de Amerikaanse economie is enerzijds hoopgevend, maar er is ook een andere kant. “Het is nog maar de vraag of de Amerikanen, bijvoorbeeld via het Internationaal Monetair Fonds, voor Europa in de bres willen springen.” Hij relativeert dat het Amerikaanse werkgelegenheidcijfer vorige week tegenviel. “De verwachtingen in de markt lag iets hoger dan de uiteindelijke 120.000 niet-agrarische banen. Maar de cijfers van september en oktober werden licht opwaarts bijgesteld. Zijn verwachting is dat het Amerikaanse consumentenvertrouwen in december groter is geworden, terwijl de consensus juist is dat dit vertrouwen is geslonken. Vrijdag biedt de Universiteit van Michigan uitsluitsel. Maar ook over cijfers die deze week vanuit onze oosterburen komen is de voorspelling van ING boven de gemiddelde verwachting. Morgen komen er cijfers over de Duitse fabrieksorders in de maand oktober, waarbij ING een stijging op maandbasis van 2% verwacht. Woensdag zullen de Duitsers met cijfers over de industriële productie komen, ook over oktober. ING voorziet bij laatstgenoemde een groei van 1% op maandbasis, tegenover een consensusverwachting van 0,4% groei. Het werd een stijging van 0,8%.

ING moet in het vierde kwartaal een last nemen van tussen 0,9 en 1,1 miljard euro op Amerikaanse lijfrentepolissen die hoofdzakelijk tussen 2003 en 2009 zijn verkocht. ING heeft vastgesteld dat polishouders gezien de huidige financiële onzekerheid langer blijven. Dat betekent dat de bank-verzekeraar voor de toekomst grotere reserves moet aanhouden.

De Amerikaanse zakenbank Citigroup wil wereldwijd 4500 werknemers ontslaan. De ontslagronde start nog in het huidige vierde kwartaal. Citigroup neemt vanwege de reorganisatie een last van 400 miljoen dollar. Eerder werd al bekend dat concurrenten van Citigroup, zoals JP Morgan Chase en Credit Suisse, ook stevig in hun personeelsbestand gaan snijden. De Amerikaanse Bank of America kondigde onlangs een banenreductie van 30.000 aan.

Tot slot nog enkele losse statements: Duitsland is minder hoopvol geworden over het slagen van het Europees topoverleg donderdag en vrijdag, door velen gezien als de laatste strohalm voor de eurozone. Dat zegt een bron binnen de Duitse regering. ,,Ik moet zeggen dat ik pessimistischer ben dan een week geleden over het bereiken van een alles omvattende overeenkomst'', aldus de regeringsfunctionaris. Volgens hem zien ,,verscheidene partners'' de ernst van de situatie nog niet in.

In de aanloop naar de eurotop eind deze week zet EU-president Herman van Rompuy zwaar in om zo veel mogelijk zeggenschap naar ’Brussel’ te halen. Hij gaat nog een stapje verder dan het duo ’Merkozy’ wat betreft de dwang voor eurolanden om hun staatshuishoudboekje op orde te krijgen. Van Rompuy wil dat de Europese Commissie op de stoel kan gaan zitten van regeringen van landen die al steun ontvangen van de EU en het IMF. Nu zitten Griekenland, Ierland en Portugal al in dat schuitje. Deze landen zou ook hun stemrecht ontnomen moeten worden, als ze het terugbrengen van hun schulden blijven dwarsbomen. De Europese Commissie ondersteunt de voorstellen van van Rompuy.

De Europese schuldencrisis en de gevolgen daarvan voor de wereldwijde economie vormen volgend jaar de grootste bedreiging voor de winstgevendheid van luchtvaartmaatschappijen, zei topman Tony Tyler van de IATA. Als de crisis escaleert en Europa in een recessie zakt, kan de gehele sector diep in de rode cijfers belanden, waarschuwde hij.

Op de financiële markten zijn twijfels opgelaaid over de uitkomsten van de komende eurotop. Ze hadden een negatieve impact op de koersen. De forse averij van ING speelde de AEX ook parten. De AEX noteert nog wel >300.

Een advies voor Mark Rutte, die de Nederlandse belangen behartigt op de komende EU-top: stop de bezuinigingen. Zet hoog in op het uitvoeren van hoognodige hervormingen. Hervormingen die rendement opleveren, nu maar zeker ook voor de komende generaties. Daar ligt voor mij de prioriteit. Dus niet bezuinigen, wel hervormen op vastgoed, hypotheek, arbeid, pensioen, onderwijs, milieu. Geef Nederland weer perspectief. Doen………nu.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.