UPDATE06102012/136 De lakeien van “Das Kapital”

Tienduizenden mensen gaan in Spanje, Portugal en Griekenland gaan regelmatig de straat op om te protesteren tegen de bezuinigingen en hervormingen van hun regeringen, die worden opgelegd door de trojka, die bestaat uit het IMF, de ECB en de EU. In alle gevallen wordt gedemonstreerd tegen de zware begrotingsopdrachten die moeten worden uitgevoerd om te voldoen aan de 'tucht van de financiële markten'. In Madrid eisen de demonstranten het vertrek van de regering-Rajoy. Bij het parlementsgebouw laten duizenden demonstranten meerdere keren per week hun onvrede horen over nieuwe ingrijpende bezuinigingen, die opnieuw de koopkracht van de burger aantasten. Aan het einde van de protesten ontstaan rellen. Betogers gooien stenen en flessen naar de politieagenten. De politie grijpt hard in en arresteert relschoppers. Er is nog geen sprake van burgerlijke onlusten. Een paar dagen later betogen opnieuw tienduizenden burgers en herhalen de gebeurtenissen zich. Ook in Lissabon vinden opnieuw protesten plaats tegen de ingrijpende bezuinigingen die de Portugese regering in voorbereiding heeft. In Griekenland is de toestand niet anders. Ik heb ontwikkeling al eens eerder aan de orde gesteld, maar zonder enig resultaat. De politici voelen zich kennelijk vereerd dat zij, als lakeien van 'das Kapital', de belangen van de financiële markten mogen behartigen. Misschien wel moeten behartigen. Het doet me steeds weer denken aan hoe 'fout' mensen kunnen handelen en hoe ze, achteraf, met de werkelijkheid werden geconfronteerd. Het is maar 70 jaar geleden, http://www.innl.nl/page/5122/nl en de realiteit is hard. De vraag van vandaag is of burgers, die geheel te goeder trouw hebben geleefd, kunnen worden belast met zware bezuinigingen omdat hun politieke leiders, die nog vrij rondlopen, frauduleus hebben gehandeld gedurende een periode van zeker 12 jaar. Moeten de burgers uit de Zuid-Europese eurolanden niet massaal blijk geven van hun ongenoegen en de uitvoerders van de orders ter verantwoording roepen. Waarom moeten burgers die helemaal niets fout hebben gedaan worden gestraft? Dat banken en beleggers in de afgelopen jaren foutieve inschattingen hebben gedaan over de risico's met leningen verstrekt aan de Zuid-Europese eurolanden, is geen punt van discussie. Maar die foute beleidsbeslissingen van de banken en beleggers worden nu wel op het bordje van de onschuldige burgers gelegd. Daar wringt de schoen. Vooral omdat de financiële markten de (Europese) politiek aan hun kant hebben gekregen. De 17 regeringsleiders van de eurozone proberen de schade bij de banken c.s. terug te halen bij de bevolking. Politici worden gekozen om de belangen van land en volk te verdedigen. Daar zet ik vraagtekens bij.

Griekenland zal de volgende tranche van de noodlening ontvangen, ondanks financiële tekorten en de te langzame vooruitgang bij de opgelegde hervormingen. De eurozone wil niet dat het land de munteenheid verlaat. Athene voert weer gesprekken met de trojka over de uitkering van een tranche van €31 mrd. Griekenland heeft dit bedrag hard nodig om te voorkomen dat het land bankroet gaat en de eurozone moet verlaten. De Griekse overheid zal daarom een pakket hervormingen door het parlement proberen te loodsen voor de volgende bijeenkomst van ministers van financiën van de eurozone op 8 oktober. 'De Grieken krijgen een lijstje met hervormingen die voor een bepaalde datum goedgekeurd moeten worden door het parlement. Het geld wordt overgemaakt zodra de parlementariërs gestemd hebben', zegt een anonieme bron, betrokken bij de onderhandelingen. Welke hervormingen dit zijn wil hij niet vertellen, maar hij benadrukte dat de eurozone een exit van Griekenland probeert te voorkomen. Dit wordt bevestigd door een hoge EU-ambtenaar, die anoniem blijft. 'De angst voor een 'domino-effect' in de eurozone is te groot (om het derde noodhulppakket niet te verstrekken)'. De trojka zal soepel omgaan met de criteria: 'Het rapport van de trojka zal op zo'n manier worden opgesteld dat het geld uitgeleend kan worden'. De Duitse regering laat in een reactie weten dat er niets is veranderd in het beleid dat gevoerd wordt. Volgens een woordvoerder wordt eerst het trojka-rapport afgewacht, pas daarna zullen er beslissingen vallen over Griekenland. Wat moet ik nu met dit bericht. Wat levert het de Grieken op. Uitstel van executie? Wat ik mis in dit bericht is een visie op de toekomst. Wat hebben de Europese politici de Grieken (maar ook de Portugezen, Spanjaarden, Ieren en Italianen te bieden) te bieden voor de toekomst behalve geld dat ze moeten doorschuiven naar de banken en beleggers uit de West-Europese landen? De Grieken schieten met de €31 mrd niets op. Hun staatsschuld neemt niet af, alleen de debiteur verandert van naam. De schuldeiser voor dat bedrag wordt het EFSF. Dit is een nieuwe zet van de 'lakeien van de financiële markten' om geld naar de banken c.s. te schuiven, waarvoor de burgers van de rijke eurolanden garant staan. Ik schrijf nog maar eens: waar de Grieken echt behoefte aan hebben zijn inspanningen die ertoe leiden dat de Griekse economie weer op de rails wordt gezet. Dat de werkeloosheid af gaat nemen, dat de burgers meer geld in hun portemonnee krijgen, dat de koopkracht weer gaat stijgen. Met economische groei kun je de staatsschuld terugbrengen, niet met bezuinigingen. Die aanname van de trojka is fundamenteel fout. De trojka stort Griekenland steeds verder in het moeras. Er moet nu gestopt worden met de terugbetaling van de schulden en de rente daarop. Dan moeten er fondsen (donaties) naar de Grieken waarmee ze hun economie kunnen heropbouwen. Maak van Griekenland een zonnepanelenland dat half Europa gaat voorzien van energie (elektriciteit). Maar doe iets positiefs en accepteer dat de Grieken nooit al hun schulden kunnen terugbetalen. Stop met die illusie overeind te houden.

Europese politici moeten eindelijk een echte keuze maken in de aanpak van Griekenland: het land moet nog vele jaren met extra noodleningen en schuldverlichting worden ondersteund of de stekker moet uit de hele hulpoperatie worden getrokken. Die conclusie trekt hoogleraar financiële economie Sylvester Eijffinger nu de Griekse regering weer in gesprek is met haar internationale geldschieters over een volgend deel van de beloofde noodleningen. ,,Griekenland kampt met enorme structurele problemen. Het duurt zeker tien jaar voordat die zijn opgelost'', stelt Eijffinger. ,,Er is dus zeker een derde hulppakket nodig en misschien nog wel een vierde en een vijfde. Als men daar om politieke redenen niet aan wil, dan moet het verlies nu worden genomen, voordat de rekening nog verder oploopt.'' De trojka denkt dat de economische krimp in Griekenland, die eerder door de regering was ingeschat op 3,8%, wel naar de 5% kan gaan. Er wordt nog altijd onderhandeld over €2,5 mrd extra bezuinigingen in 2013. Aanstaande maandag komt er hopelijk meer duidelijkheid wanneer de ministers van Financiën van de eurozone in Luxemburg bijeenkomen''. Overeenstemming over het bezuinigingspakket is nodig voor Griekenland om in aanmerking te komen voor een noodlening van €31,5 mrd. Athene heeft het geld nodig om de banken te herkapitaliseren en openstaande binnenlandse rekeningen te kunnen betalen.

Jens Weidmann van de Bundesbank noemt Draghi’s ECB-herfinancieringsoperaties ‘het werk van de duivel’. Weidmann, die zelden een blad voor de mond neemt , vergeleek deze week de verwachte LTRO3 (de nieuwe herfinancieringsoperaties van de ECB) met een scène uit Faust van de Duitse schrijver en dichter Goethe, die dit jaar zijn 180ste verjaardag viert. In de scène overtuigt de duivel, verkleed in een dwaas, de keizer om grote hoeveelheden papiergeld te drukken. Het nieuwe geld redt het koninkrijk aanvankelijk van de financiële ondergang, maar leidt uiteindelijk tot oncontroleerbare en desastreuze inflatie. De ongelimiteerde aankoop van staatsobligaties heeft weliswaar de markten nieuw vertrouwen gegeven. Doch, volgens Weidmann, is het risico op overmatige geldcreatie en inflatie zeer reëel, vooral gezien de waarschijnlijkheid van een officiële Spaanse vraag om een (peperdure) bailout.

De ECB liet donderdag weten dat het belangrijkste rentetarief gehandhaafd wordt op 75 basispunten. Spanje moet tegen volgende maand 15 mrd euro aan extra financiering zien te vinden. De stijgende interesten op tienjaarlijkse rentes (die nu tegen de 6% aanleunen) betekenen dat dit een vrijwel onoverkomelijk probleem wordt, tenzij de ECB bijspringt met spotgoedkoop geld. De twee redenen waarom de Spaanse premier Rajoy de bailout nog niet heeft aangevraagd zijn enerzijds de vrees voor wat dit betekent voor zijn eigen politieke carrière en anderzijds de gevreesde audit van het IMF waarbij wel eens lijken uit de kast zouden kunnen vallen. De leiders van Frankrijk, Italië en Spanje grepen een topconferentie van mediterrane landen op Malta gisteren aan voor overleg over de Europese schuldencrisis. Monti sprak met zijn Spaanse ambtgenoot Mariano Rajoy en de Franse president François Hollande. Draghi laat weten dat de ECB klaar staat om de zwakke broeders met financiële problemen te helpen, maar wel onder strikte voorwaarden. De ECB kan pas actie ondernemen zodra aan alle voorwaarden is voldaan. De centrale bank kondigde de afgelopen maanden al aan obligaties op te kunnen kopen om de leenkosten van landen te drukken. Die landen moeten dan wel eerst steun aanvragen bij het Europese noodfonds en zich houden aan alle eisen die aan die hulp worden gekoppeld door het IMF, de ECB en de EU. De hulp kan worden ingetrokken als een land zich niet aan de voorwaarden houdt. De CSU, de Beierse zusterpartij van de CDU van bondskanselier Angela Merkel, wil dat de totale steun van Duitsland aan de redding van de euro niet boven de €190 mrd mag uitkomen, inclusief de bijdragen aan het steunfonds ESM en de aankoop van staatsleningen door de ECB. Dat zegt CSU-leider Horst Seehofer. Het Duitse grondwettelijk hof zei afgelopen maand dat Duitsland maximaal 190 mrd euro mag bijdragen aan het ESM. De ECB kondigde eerder ongelimiteerde aankopen van staatsleningen van zwakke eurolanden aan. ,,Vanuit mijn oogpunt is die 190 mrd de bovengrens voor de gehele Duitse bijdrage aan de redding van de €. Dat houdt dus ook de Duitse aansprakelijkheid van 27% bij de aankopen door de ECB in. Die 190 mrd is inclusief ECB'', aldus Seehofer. Volgens het Duitse blad Der Spiegel maakt de ECB zich zorgen over de houding van de CSU en wil ECB-president Mario Draghi een ontmoeting met Seehofer organiseren. De partij van Seehofer heeft zich altijd streng opgesteld in de schuldencrisis. Veel CSU-leiders willen dat Griekenland de € verlaat. Het is duidelijk dat niet iedereen hetzelfde denkt over het beleid van het G-dossier. Een voorman van de christen-democraten in de deelstaat Bayern denkt er heel anders over dan Merkel, Brussel, Athene en Frankfurt. Komende dinsdag gaat Merkel op bezoek in Athene. Daar zal zeker een uitspraak aan de orde komen van de Griekse premier Samaras: in Griekenland dreigt ontwrichting en chaos doordat de armoede onder de Grieken snel toeneemt. Samaras vergelijkt de situatie met die van de vooroorlogse Duitse Weimarrepubliek. De nazi's kregen daar steeds meer aanhang door de wereldwijde crisis en de groeiende armoede onder de Duitsers. Ook in Griekenland krijgen ultralinkse en extreemrechtse populisten steeds meer voet aan de grond, zegt de premier. Hij benadrukt dat het land vrijwel niet verder kan bezuinigen. Binnenkort maakt de troika (EC,ECB en IMF) bekend of Griekenland opnieuw geld krijgt. Uit Brussel komt van de kant van een direct betrokkene een heel ander geluid. Die anonieme betrokkene zegt dat de kans dat Griekenland opnieuw mrden euro's kan gaan lenen toeneemt. Een paar maanden geleden bestond de indruk dat Europa Griekenland zou laten vallen als bleek dat het weer niet de gemaakte afspraken nakwam. Daar is op dit moment geen sprake meer van. De verwachting is nu dat Athene rond de tweede week van november een nieuwe tranche krijgt van €31,5 mrd van de eerder afgesproken lening. In Brussel wordt erop gerekend dat de uitbetaling voor de top van 20 november kan plaatsvinden, die dan niet door Griekse perikelen wordt belast. Er is waardering voor de inspanningen van de nieuwe regering van premier Antonis Samaras om de Griekse economie op orde te krijgen. Ook is er meer begrip voor het feit dat het door een voortdurende sterke krimp van de Griekse economie bijna ondoenlijk is alle doelstellingen na te komen. Om dezelfde reden is onlangs aan Portugal ook toegestaan minder snel het begrotingstekort terug te dringen. De trojka van economische inspecteurs van EU, IMF en ECB is al enkele weken in Athene om de vorderingen met het economisch programma in kaart te brengen. In kringen rond de trojka is het commentaar dat er wederom sprake is van een ‘ingewikkelde discussie’ en dat de vlag nog niet uit kan. ‘Maar’, zegt een betrokkene, ‘De hele gang van zaken doet erg denken aan eerdere rondjes van de trojka. Dat lijkt een goed teken, want in het verleden leidde dat telkens tot overeenstemming.’ De indruk is dat er overeenstemming is over de noodzaak de komende twee jaar nog eens €13,5 mrd op de begroting te besparen. Onduidelijk is in hoeverre er al overeenstemming bestaat over de spreiding over beide jaren. Is de bulk van de maatregelen bedoeld voor volgend jaar? Of wordt er wat meer getemporiseerd? Een struikelblok is nog dat de trojka een deel van de Griekse voorstellen van onvoldoende kwaliteit vindt. Naar in Athene verluidt zou het om €2 mrd aan bezuinigingen gaan, vooral op de uitgaven van de ministeries. In de kring rond de inspecteurs wordt ook een vraagteken gezet bij het bedrag van €2 mrd. Dat zou fluctueren, omdat er in de onderhandelingen met Athene ook steeds nieuwe voorstellen worden gedaan en andere worden teruggenomen. Het potentieel grootste struikelblok is de dringende aanbeveling van de trojka ambtenaren te ontslaan. Een aantal weken geleden zou het nog om 150.000 overheidsdienaren gaan, inmiddels doet het getal 15.000 de ronde. De twee gedoogpartners van de regering stellen echter als eis dat er geen overheidpersoneel meer ontslagen wordt. In Athene wordt echter sterk betwijfeld of dit punt het ze waard zal zijn het kabinet-Samaras op te blazen. Betrokkenen rekenen er dan ook op dat de trojka haar werkzaamheden over een week of twee kan afronden. Vervolgens is de verwachting dat de ministers van financiën van de eurogroep in het trojkarapport voldoende rechtvaardiging vinden voor uitkering van de €31,5 mrd. De vraag is dan wel of de trojka opdracht heeft gekregen naar die beslissing toe te schrijven. In de maanden daarop, zo is de gedachte, kan dan gekeken worden naar het dringende verzoek van Athene langer de tijd te krijgen om de begroting op orde te brengen. Voor de Griekse wens de economie niet langer ‘kapot te bezuinigen’ is veel begrip, maar er kan pas gehoor aan worden gegeven als Athene eerst duidelijk maakt de economie nu echt stevig aan te pakken. De trojka zou verlangen dat de begrotingsmaatregelen van €13,5 mrd in sterkere mate dan Athene nu voorstelt al in 2013 worden doorgevoerd. Dat zou betekenen dat er volgend jaar €1 mrd meer op de uitgaven moet worden gesnoeid dan Athene voorstelt. De trojka zou dit willen omdat de Griekse economie hard blijft krimpen. Iedereen die mijn blog leest weten hoe ik daar over denk. Dat herhaal ik niet opnieuw. Ik wil wel een parallel trekken met een SM-spel van een man en een vrouw. De man speelt de rol van de 'baas, de dominant, de vrouw die van de ondergeschikte, ook wel slavin genoemd. Het lijkt er aan de buitenkant op dat de dominant het spel beheerst. Uiteindelijk blijkt dat de slavin de regie voert. Die neemt de eindbeslissing. Hij zoekt de grenzen van haar 'vernedering', van haar 'pijn'. Als die naar het oordeel van de slavin worden overschreden kan ze abrupt het spel afbreken door de woordje 'stop' uit te spreken dan wel met lichaamstaal aan te geven 'einde'. Wat dan resteert zijn 2 verliezers. Dit doet me denken aan het 'spel' dat de trojka voert met de Griekse politiek.

Daniel Cohn-Bendit, de fractieleider van de Groenen in het Europees Parlement (EP) en Guy Verhofstadt, de fractievoorzitter van de Liberalen in het EP hebben deze week samen een pamflet naar buiten gebracht waarin ze hun woede uiten over de onmacht van de 17 regeringsleiders van de eurolanden om de euro- en schuldencrisis op te lossen. Ik heb daar al eerder mijn gedachten over verwoord. Europa wordt niet geleid, ook niet na 20 crisistoppen. De beide Europese parlementariërs stellen 'dat er helemaal geen economische crisis' in Europa. Er is sprake van 'een politieke crisis' met economische gevolgen. Het zijn nationale sentimenten, waarlangs de eurolanden de crisis proberen op te lossen. Het pamflet heeft de titel meegekregen “Voor Europa”. Er zijn nu 17 staten met één munteenheid en dat moet worden omgebogen naar 'één staat met één munt'. De verstorende factor in dit proces zijn de nationale politieke leiders, die het aan lef en gezag ontbreekt om aan één Verenigd Europa te gaan bouwen. De burgers zijn op volstrekt onvoldoende wijze voorbereid en de politici zijn niet bereid aan Europa extra bevoegdheden over te dragen opdat een Europese regering het continent kan gaan inrichten. Er is geen toekomst voor het Europa van de 27 staten nu (Kroatië zit nog in de wachtkamer en Macedonië, IJsland, Montenegro, Servië en Turkije zijn kandidaten en Albanië en Bosnië en Herzegovina zijn potentiële kandidaten) en van de 35 landen in de toekomst en die komt er ook niet meer. Het laatste station van het traject is verlaten: de trein met een stoomlocomotief is uit het zicht. Het wordt hoog tijd dat de infrastructuur voor de Thalys/TGV wordt aangelegd. Cohn-Bendit en Verhofstadt doen daar voorstellen voor: de democratische inrichting, een grote verbouwing van het EP, een Europees paspoort, een 'echte' Europese defensie, een Europese grondwet waarover de burgers het laatste woord hebben en als lidstaten willen afhaken voor een federatief Europa, het zij zo. De weg naar het Nieuwe Europa ligt nog bezaaid met drempels, stremmingen over identiteit, cultuur, schulddeling. Over de prijs die Nederland moet gaan betalen om toe te kunnen treden tot de Verenigde Staten van Europa bestaat grote onzekerheid. Ik ga uit van een hoge prijs, misschien wel van een te hoge prijs. Maar is er een realistisch alternatief?

De 17 landen in de eurozone zouden bindende contracten met Brussel moeten sluiten over hun economische hervormingsplannen. Nu is dit alleen het geval bij landen die noodsteun krijgen van de Europese Unie. ,,Het idee dat eurolanden individuele contracten sluiten op Europees niveau over de hervormingen die zij aangaan en de implementatie ervan, moet worden onderzocht'', aldus de exacte tekst uit een gelekt eerste voorstel voor verder gaande economische en monetaire samenwerking in Europa. De voorstellen komen van het bureau van EU-president Herman Van Rompuy, maar er wordt duidelijk aangegeven dat de plannen bedoeld zijn om discussie aan te zwengelen. In de tekst wordt ook een lans gebroken voor het toewerken naar een centrale begroting voor de eurolanden. Op die manier moet worden voorkomen dat begrotingsproblemen de stabiliteit van de eurozone in gevaar brengen. Daarbij moet worden onderzocht of er een ,,mechanisme'' kan worden ingesteld dat voorkomt dat overheidsfinanciën onhoudbaar worden en dat ervoor zorgt dat lasten in economisch moeilijke tijden over de verschillende landen worden verdeeld. Daarnaast moet worden gekeken naar de mogelijkheid om landen tijdelijk en doelgericht financieel te ondersteunen bij hun economische hervormingen, zo wordt geopperd. Eerder dit jaar werd afgesproken dat Van Rompuy in nauw overleg met de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, de voorzitter van de eurogroep, Jean-Claude Juncker en met de president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, met voorstellen zou komen over verdere Europese integratie. Op de top van 18 en 19 oktober zullen de regeringsleiders en staatshoofden van de 27 EU-landen praten over de eerste versie van de voorstellen van het viertal. Het voorstel van dit kwartet mannen kiest, in deze versie, voor een financieel/economische aanpak. Er is geen plek voor een politieke aanpak. In die zin spreekt mij de aanpak van mevrouw Merkel mij meer aan. Zij kiest duidelijk voor een politieke interventie: overdracht van bevoegdheden aan Brussel. Dat perspectief is voor mij groter dan wat van Rompuy, Draghi, Barosso en Juncker voorstellen. Rutte zal het met mij niet eens zijn. De doelstelling van dit voorstel is dat alle eurolanden aan de leiband moeten van de Europese Commissie. Desnoods moet dat met een contract worden afgedwongen.

Het duurt zeker 10 jaar vanaf het begin van de financiële crisis voordat de wereldeconomie weer in goede vorm is. Dat zegt topeconoom Olivier Blanchard van het IMF. Blanchard bepleit in het interview een grotere solidariteit tussen leden van de eurozone en meer integratie in fiscaal en economisch beleid. Hij zei dat Europa verder moet gaan met integreren, wil de monetaire unie een succes worden. „Ik denk dat het vooruit of achteruit moet gaan. Het kan niet blijven zoals het is. Ik denk dat niemand echt achteruit wil gaan.”

De topeconoom merkt op dat de Verenigde Staten een begrotingsprobleem hebben dat nog niet is aangepakt. „De meeste analisten hebben er vertrouwen in dat er zal gebeuren wat nodig is. Ik hoop dat ze gelijk hebben.” Japan kan er volgens Blanchard tientallen jaren over doen om zijn schuldproblemen op te lossen, maar hij zei dat het IMF voor China geen harde landing verwacht. „China heeft waarschijnlijk zijn bezittingenexplosie aangepakt, hoewel het nu langzamer groeit dan voorheen”. Om de wereldeconomie weer terug te laten keren naar een gezonde toestand is het volgens de econoom nodig dat opkomende markten hun munt sneller opwaarderen. China houdt momenteel de waarde van de yuan kunstmatig laag om de eigen export te bevorderen.

Moody's said Tuesday it was still reviewing Spain's finances for a possible credit downgrade, after missing the previous target date at the end of September. “We will announce the results of our review this month,” the ratings agency said in an emailed statement, noting that it was assessing the capital needs of Spanish banks as well as the nature and size of support mechanisms. The recently released 2013 budget plan and the consequences for the euro area's crisis management framework of the further advancement of a banking union are also among factors being considered, Moody's said.

Twee grote Spaanse vastgoedbedrijven, Alteco en MAG Import, hebben hun faillissement aangevraagd. De faillissementen behoren tot de grootste uit de Spaanse geschiedenis. De twee ondernemingen hebben samen ruim €1,6 mrd aan schulden, het meeste (895 miljoen) bij Spaanse banken en de rest (732 miljoen) bij buitenlandse banken. De twee ondernemingen controleren samen 31% van de grote Franse vastgoedonderneming Gecina. De problemen bij Alteco en MAG Import vloeien voort uit de weigering van crediteuren om akkoord te gaan met een herfinanciering van een deel van de schulden van de ondernemingen. De gevolgen kunnen volgens waarnemers beperkt blijven omdat geldschieters in Spanje onder druk van de overheid al veel hebben afgeschreven op onroerend goedzaken.

Een groep van Europese experts onder leiding van de Finse centrale bankier Liikanen, met onder meer de Nederlandse ex-topbankier van de RABO-bank en oud bewindvoerder bij de Wereldbank, Herman Wijffels, heeft de EC geadviseerd over de loskoppeling van zakenbank-activiteiten (riskante zakelijke transacties) bij Europese banken met als doel het veiligstellen van particuliere transacties als spaargelden en hypotheken (in nutsbanken). Daarmee zou dan voorkomen moeten worden dat banken gaan speculeren met het spaargeld van hun klanten. In zijn algemeenheid zijn banken daarop tegen. Ze zijn bereid om te herkapitaliseren om zodoende grotere buffers op te bouwen maar om banken te splitsen in een particulier deel en een zakendeel gaat ze veel te ver. Ook de demissionaire minister van Financiën Jan Kees de Jager wil alleen daartoe overgaan als er grote problemen optreden. Dat betekent wel dat als je te laat bent met ingrijpen de overheid en dus de burgers de rekening krijgen gepresenteerd. Zo een herinrichting van het bankwezen moet worden doorgevoerd op het moment dat er nog geen stront aan de knikker is. En als daarover geen consensus kan worden bereikt regel dan wel dat onder alle omstandigheden de aandeelhouders opdraaien voor de aangerichte schade. De vraag is: welk standpunt neemt de Europese Commissie in, hoe reageren de ministers van Financiën daarop en waar gaat het nog te vormen Nederlandse kabinet staan. Wordt vervolgd.

Een heel ander onderwerp is: de gevolgen van de economische teruguitgang van ons land. Ik denk dan aan het lage consumenten- en ondernemersvertrouwen ten opzichte van het arbeidsklimaat. En de gevolgen van een verdere toename van het aantal bedrijven dat failliet gaat. Dit jaar stijgt het aantal met 25% ten opzichte van 2011. Deze week moest een keten van 103 kledingwinkels voor 400 medewerkers ontslag aanvragen, de deuren sluiten en uitstel van betaling is verleend. De bank had de geldkraan voor Henk ten Hoor dichtgedraaid. Ook Piet Kerkhof gaat alle 18 winkels sluiten. Er gaat werkgelegenheid voor 200 full-time banen mee verloren. Als reden wordt aangegeven de economische teruguitgang. De Cobouw meldt dat per maand momenteel honderd bouwbedrijven failliet gaan als gevolg van de stilgevallen bouwmarkt. De Bredase woningcorporatie Laurentius kan deze week de rekeningen niet meer betalen. En in tegenstelling tot eerdere prognoses sluit Laurentius 2012 niet af met winst maar is er een tekort: in het gunstigste geval €41 mln en in het zwartste scenario €118 mln. Surseance van betaling is een realistisch scenario: ,,Laurentius staat in brand.’’ Er is een strop gelegd om de nek van Laurentius omdat de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) binnen 3 maanden aflossing eist van de lening die is afgesloten voor het project Stadionkwartier in Eindhoven. Er was gehoopt op respijt maar Laurentius moet €60 mln terugbetalen en kan niet weer lenen, legt interim-directeur Karin Rosielle uit. Laurentius verkeert al langere tijd in financiële problemen. Tot overmaat van ramp werd in mei directeur Walter V. gearresteerd op verdenking van oplichting van de corporatie. De economische malaise verziekt de sfeer op de werkvloer. Spanningen nemen toe door onzekerheid over de gevolgen van de bezuinigingen en reorganisaties. De angst voor ontslag onder de werknemers groeit. Het management is harder en zakelijker geworden. De overheidsbegroting 2013 is gepresenteerd en inmiddels al geamendeerd door het koppel Rutte/Samsom. Opnieuw wordt de pensioengerechtigde leeftijd versneld verhoogd. Ik begrijp wel dat dat wordt gedaan om budgettair baten in te boeken maar dat is een kwestie van je rijk rekenen omdat het geldelijk voordeel niet wordt bereikt. Hoeveel % van de beroepsbevolking werkt nog door tot zijn/haar 65ste? En als een bedrijf gereorganiseerd wordt, worden de ouderen niet gespaard. Daarvoor is in dit economische klimaat geen ruimte. Op dit moment zit 2/3 van de 63-jarigen al in een afvloeiingsregeling of krijgt een WW-uitkering. Dat betekent dus dat ouderen straks in de bijstand terecht gaan komen als de sociale partners in het polderoverleg niet anders besluiten. Eerst zijn de werkgevers nu aan zet. Dit is een politiek besluit dat over tien jaar pas kan gaan werken. Ik heb me wezenloos (= erger dan mateloos) geërgerd aan de lof die financieel specialist van de PvdA, Ronald Plasterk, heeft uitgestort over de demissionaire minister van Financiën Jan Kees de Jager. Met uitgebreide complimenten prees Plasterk, die zelf de ballen verstand heeft van financiën en economie, het werk van de Jager 'op immens lastige onderwerpen' zoals de eurocrisis en de hervormingen in de financiële sector. DFT schrijft daarover: Volgens hem, Plasterk, wordt er parlementaire geschiedenis geschreven nu een 'pre-coalitie’ van VVD en PvdA de begroting heeft gewijzigd die op Prinsjesdag was ingediend door het demissionaire kabinet van VVD en CDA. En die begroting was weer gebaseerd op het Lenteakkoord van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie uit april. Op zich is dit juist. Iets anders is of iedereen daar nu zo gelukkig mee is. Waarom moet de opbrengst van de langstudeerboete van €240 mln van studenten nu ineens door de werkenden en gepensioneerden worden opgebracht. Daar praat Plasterk niet over, omdat hij daarvoor geen steekhoudende argumenten heeft. Ik heb hem nooit iets anders horen zeggen dan 'Nederland kan niet zonder Europa en dus doen we gewoon wat ze ons opdragen. Nederland zonder Europa heeft geen toekomst.' Dat is een visie van nul-komma-nul. En dan zoek je iemand die ook geen visie heeft, een blaaskaak, die op een luide wijze de aandacht trekt en die zogenaamde stevige uitspraken doet en daar klamp je je aan vast. En vervolgens ga je hem de hemel in prijzen. Het slaat helemaal nergens op. Als ik dat aanhoor moet ik denken aan het gezegde: in het land der blinden is eenoog koning. En aan de hoogst komische voordracht voor twee Heeren: de blinde en de lamme en de blinde was ook nog doofstom. Dat ik het briljante beleid van de Jager niet zie, zal ik maar voor mijn rekening nemen. Minister Jan Kees de Jager is van een partij (CDA) die volgens Plasterk behoort tot de 'pre-oppositie’, die kritisch is over de wijzigingen van VVD en PvdA op de begroting. Er zijn nu cijfers bekend over de ontwikkeling van de koopkracht op basis van de begroting 2013. De hardste klappen vallen bij AOWers met een aanvullend pensioen. Samenwonende AOW'ers met een aanvullend pensioen van 10.000 euro of meer leveren het meeste koopkracht in: -3,25%. Alleenstaande AOW'ers met een aanvullend pensioen van 10.000 euro of meer dalen 3% in koopkracht. AOW'ers zonder pensioen gaan er juist op vooruit: alleenstaanden 1% en samenwonenden 1,25%. Sociale minima moeten inleveren: van 1,25% (een paar met kinderen) tot 1,5% (alleenstaanden en alleenstaande ouders). Alleenverdieners met kinderen gaan er eveneens op achteruit en wel meer dan gemiddeld: modaal met 0,75% en twee maal modaal met 0,5%. Voor tweeverdieners is het beeld verdeeld: stellen met kinderen waarbij de één modaal of twee maal modaal verdient en de ander een half maal modaal verliezen 0,5%. Stellen zonder kinderen, daarentegen, waarbij de één modaal of twee maal modaal verdient en de ander een half maal modaal, gaan er juist 0,75% op vooruit. Een mogelijke tegenvaller doemt op. Het FD schrijft dat vooraanstaande fiscalisten uitspreken dat: het nieuwe kabinet te maken krijgt met grote belastingtegenvallers. ‘De kans is heel reëel dat de inkomsten van de fiscus jaarlijks € 2 mrd lager zullen zijn dan waarop nu wordt gerekend’, aldus econoom De Kam. Daarmee zou het begrotingstekort volgend jaar omhoog schieten tot circa 3% van het bruto binnenlands product. Het Centraal Planbureau (CPB) gaat nog uit van een begrotingstekort volgend jaar van € 17 mrd, wat neerkomt op 2,7% van het bbp. Volgens De Kam zijn het CPB en het ministerie van Financiën te optimistisch, doordat beiden ervan uitgaan dat de belastinginkomsten mee zullen stijgen met de economische groei. ‘Maar de afgelopen jaren is juist gebleken dat de inkomsten nauwelijks meegroeien met het bbp.’ Het CPB hanteert voor de komende vier jaar een zogeheten progressiefactor van 0,8, wat inhoudt dat de belastingopbrengsten met 0,8% toenemen bij een economische groei van 1%. Dat is opvallend hoog, aangezien de progressiefactor vorig jaar slechts 0,09 bedroeg. ‘Het is heel goed denkbaar dat de factor de komende jaren uitkomt op niet meer dan 0,5’, meent De Kam. Ook Peter Kavelaars, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, meent dat de inschatting van het CPB aan de hoge kant is. Het ministerie van Financiën toont zich niet onder de indruk. ‘Er is geen enkele reden om te twijfelen aan de inkomstenramingen’, zegt een woordvoerder. Ook het CPB houdt vast aan 0,8, hoewel het bureau erkent dat het lastig is een goede inschatting te maken. Het CPB en het ministerie gaan in hun ramingen uit van het langjarig gemiddelde dat sinds begin jaren negentig is gedaald van 1 tot ongeveer 0,8. De belastinginning blijft achter bij de groei, doordat particulieren een groter beroep doen op aftrekposten als de hypotheekrente en pensioenpremies. Recent vallen de inkomsten van de fiscus ook tegen, doordat consumenten relatief veel geld uitgeven aan producten met het lage btw-tarief zoals voedsel. De Kam meent dat de belastinginkomsten tevens achterblijven door toenemende belastingontduiking, zowel bewust als door slordigheid. ‘Door de uittocht van ervaren inspecteurs en de afname van controles is de Belastingdienst steeds minder doeltreffend.’ De fiscus controleert nog maar circa 3% van de aangiften, vijf jaar geleden was dat nog zo’n 10%.

En dan de terugname van de wet op de langstudeerboete, die al door de 2e en 1e Kamer is aangenomen en door het kabinet Rutte-1 per 1 september in werking is gesteld. Het is voor mij onbegrijpelijk dat PvdA en VVD zijn gezwicht voor de studentenlobby die de langstudeerdersboete van tafel heeft gekregen. Staatkundig ligt het buiten werking stellen van een wet, die al functioneert, ingewikkelder dan Rutte en Samsom denken. Het gevolg in het hoger onderwijs is chaos. In feite is de wet nog in werking en moeten de onderwijsinstituten de langstudeerboete innen. De liberale staatssecretaris zit in een moeilijk parket. De vraag is of de informateurs geen staatsrechtdeskundigen hebben geraadpleegd over het handelen van Rutte en Samsom. De Universiteit van Utrecht meldt deze week dat studenten die zich aanmelden voor een studierichting eerst testen moeten ondergaan waaruit moet blijken dat de student een gerede kans heeft zijn/haar studie succesvol af te ronden. Een prima initiatief om te voorkomen dat 25% van de ingeschreven studenten hun studie niet afmaken, wat momenteel het geval is. De messen moeten in dit hele onderwijssegment worden geslepen om duidelijk te maken dat de samenleving jongeren de kans geeft om zoveel mogelijk kennis op te bouwen voor hun werkzame leven. En dat binnen de daarvoor gestelde tijd. Wat is de realiteit? Een deel van de studenten studeert veel te weinig. Dat kan de schuld zijn van een lankmoedige onderwijsinstelling, maar het kan ook ongeïnteresseerdheid van de student zijn. Case: 3-jarige studie, daarna een jaar masters: totaal 4 jaar. De overheid geeft daarop een extraatje van 50%. Studie mag dus 6 jaar duren. Maar er zijn ca 90.000 studenten in ons land die aan die 6 jaar niet voldoende hebben. De gedachte van het kabinet Rutte-1 was dat studenten die die 6 jaar overtreden een boete moeten gaan betalen van €3063 per jaar. Niks mis mee. Je kunt niet onbeperkt op kosten van de samenleving blijven studeren om je tijd door te komen. Uitzonderingen moeten er zijn. Een student(e) die naar huis gaat omdat hij/zij tijdelijk mantelzorger voor een van zijn ouders wordt en daardoor een aangepast studiemodel moet volgen dat langer duurt. Prima, student(e) mag van mij daarvoor ook nog een bonus krijgen. Wat nu alle studenten te wachten staat is een sociaal leenstelsel. Dat wordt een ramp want studenten moeten zich dan diep in de schulden steken om te kunnen studeren. Een eigen huisje met een hypotheek kunnen ze dan wel vergeten. Maar er moet wel orde geschapen worden in het hoger onderwijs en de studieresultaten moeten van zesjes naar achten en dat ook nog in een kortere periode. De laissez-faire tijd is voorbij.

Los de eurocrisis op door de lonen te verhogen en de burger weer geld in zijn portemonnee te geven, zegt Alfred Kleinknecht, hoogleraar economie van de innovatie aan de TU in Delft. Ik verkondig die aanpak al veel langer. Wij, Nederland, lopen achter Merkel aan die dicteert het adagium dat eerst het staatshuishoudboekje op orde moet worden gebracht. Dat gebeurt ook door te bezuinigen, ambtenarensalarissen op nul te zetten en het eigen risico en de zorgpremie op te schroeven. En laten we ook niet vergeten de verhoging van het BTW tarief van 19 naar 21% en de verhoging van de assurantietaks. Dat gaat gepaard met een daling van de binnenlandse bestedingen. Het mag misschien goed zijn voor onze export maar zeker niet voor het consumentenvertrouwen. De euro-crisis wordt er zeker niet door opgelost. Wat ik nu schrijf heb ik eerder ook al eens geschreven. De eurozone bestaat, vanaf het begin, uit twee segmenten: de rijke Noord-Europese eurolanden als Duitsland en Nederland en de zwakke Zuid-Europese eurolanden als Griekenland, Portugal, Spanje, Italië. Wat we zien is dat de handel tussen de rijke landen en de zwakke broeders door de stichting van de eurozone sterk is aangetrokken. De sterke landen exporteren naar de zwakke landen. Als dan blijkt dat die zwakke landen de rekeningen van de import niet kunnen betalen schieten voornamelijk Duitse en Franse banken te hulp met kredietverlening aan die zwakke landen zonder een kritische blik te werpen op de kredietwaardigheid van de debiteuren. Wij exporteren goederen en betalen vervolgens zelf de rekening ofwel middels de export-kredietverzekering (onder garantie van de Nederlandse staat) ofwel via banken die er na enige tijd achter komen dat hun beleggingen en vorderingen nauwelijks nog iets waard zijn. En dan is het gedonder in de glazen kast. Het resultaat is dat onze handeloverschotten staan tegenover de Zuid-Europese handelstekorten. Op papier is de oplossing simpel. Wij gaan meer meer wijn, olijfolie en fruit importeren uit Zuid-Europa en minder zuivel exporteren naar die landen. Dan verschuift het kapitaal weer naar waar het vandaan gekomen is en het probleem is opgelost. Dat zou dan moeten betekenen dat wij stoppen met bezuinigen en gaan investeren in groei, in werkgelegenheid. De burgers krijgen weer meer vertrouwen in de toekomst. Lonen en pensioenen worden weer verhoogd en klaar is 'keesje'. Daar staat tegenover dat de economieën in Zuid-Europa weer op de rails moeten komen, dat arbeiders genoegen moeten nemen met lagere lonen en pensioenen en dat geldschieters genoegen moeten nemen met het opschuiven van de aangegane verplichtingen. Nederland moet in dit scenario af van het oeroude calvinistische instinct van zuinigheid en matiging. We moeten de teugels even laten vieren.

DFT: Nederlandse banken zullen de komende vier jaar zo’n €200 mrd aan activa afstoten als gevolg van de golf aan nieuwe regels die vanuit nationale en internationale autoriteiten op de sector afkomt. Daarnaast zullen de kredietkosten voor hypotheken en bedrijven met tussen 0,8 en 0,9%punt stijgen. Al een jaar of twee klagen banken dat regelgevers hen overladen met nieuwe regels en kapitaaleisen die onder meer hun vermogen om geld uit te lenen aan het bedrijfsleven inperken. De regelberg die nationale en internationale autoriteiten over de banken uitstorten is echter het directe gevolg van de puinhoop die banken er zelf van gemaakt hebben en waardoor de wereld met de kredietcrisis te maken kreeg. Voor het eerst heeft adviesbureau KPMG de effecten van de regelberg in kaart gebracht voor de Nederlandse bankensector. Uit de analyse blijkt dat de verschillende autoriteiten, Europese en Nederlandse, voor de komende vier jaar 38 nieuwe maatregelen uitstorten over de bankensector. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor het bankenlandschap en voor de kredietverlening, zo blijkt. KPMG schat in dat banken niet in staat zijn de effecten van alle nieuwe regels volledig zelf te absorberen. In gewoon Nederlands betekent dit dat anderen, lees bedrijven en consumenten, een deel van de rekening gaan betalen.

Kort nieuws:

De Iraanse munteenheid, de rial, is in een week tijds met ca 40% in waarde gedaald. Westerse sancties en de volgens waarnemers gerechtvaardigde angst van veel Iraniërs dat de regering al geruime tijd een economisch wanbeleid voert, jagen de inflatie omhoog.

De producentenprijzen in de eurozone zijn in augustus met 0,9% gestegen ten opzichte van juli en met 2,7% in vergelijking met augustus 2011.

Van de premies die pensioenfondsen ontvangen gaat 17% op aan uitvoeringskosten en vermogensbeheer. De kosten worden hoofdzakelijk gemaakt door het vermogensverkeer. Dat blijkt uit een onderzoek onder 219 pensioenfondsen. Bij de onderzochte fondsen komt dat neer op 5 tot 6 mrd euro per jaar. Er moeten vraagtekens worden gezet in hoeverre de uitvoeringskosten van pensioenfondsen moeten worden uitgedrukt in een % van de premie en niet van het belegde vermogen, hetgeen m.i. relevanter zou zijn. Maar het blijft -te- veel geld.

De eurozone overweegt Spanje te helpen door investeerders in Spaanse staatsobligaties garanties aan te bieden. Op die manier houdt Spanje zelf toegang tot de kapitaalmarkt en wordt het Europese noodfonds niet meteen leeg getrokken, een belangrijk voordeel voor de Europese belastingbetaler. Volgens diplomaten kost deze opzet ongeveer €50 mrd voor een periode van een jaar, maar dan kan Spanje wel zelf haar hele eigen financieringsbehoefte dekken. De ECB kan de operatie ondersteunen door in de secundaire markt Spaans staatspapier op te kopen. Als de nieuwe opzet lukt, worden er in één klap twee belangrijke doelen binnengehaald. Spanje kan worden gered zonder dat het Europese noodfonds van €500 mrd wordt leeggezogen en er treedt geen verdere besmetting richting Italië op. Bovendien hoeft de Spaanse premier Mariano Rajoy dan niet zo diep door het stof dat hij de totale controle over zijn land moet afgeven aan het inspectieteam van EU, IMF en ECB. Dat maakt het makkelijker voor de trotse Spanjaarden om de uitgestoken hand te grijpen. „Als je met een meisje wil dansen, moet je er wel zeker van zijn dat ze de dansvloer opkomt’’, zegt een betrokken EU-functionaris. Het nieuwe plan zou een passend compromis kunnen zijn. De euroleiders zijn doodsbenauwd dat als er nu geen actie wordt ondernomen richting Spanje de eurocrisis weer oplaait. De Spaanse regering onder het premierschap van Rajoy, probeert met alle mogelijke en onmogelijke provocaties onder de voorwaarden uit te komen die door de trojka worden opgelegd aan eurolanden die een beroep doen op noodhulp vanuit het Europese noodfonds. Hij schroomt niet om met data te manipuleren door de toestand rooskleuriger voor te stellen dan hij is, kijkend naar de banken, de vastgoedsector, de werkeloosheid en de recessie. Vervelend voor hem is dat de President van de Spaanse centrale bank hem niet ondersteunt. Hij probeert langs allerlei manieren Brussel te bewegen Spanje een preferente positie toe te kennen bij het toekennen van noodhulp. Rajoy zegt 'het IMF niet over de vloer te willen hebben'. Hij wil ook niet dat de ECB en de EU aanvullende voorwaarden verbinden aan hulpverlening. Hij is daar al voor naar Brussel, Rome, Parijs en Berlijn geweest. Uit Berlijn komen berichten dat Merkel het gezeur van die man zat is en dat ook Spanje zich moet schikken naar het gevoerde beleid. Dit weekend zal hij het opnieuw proberen op de vergadering van de Mediterrane eurolanden op Malta. Madrid zal moeten accepteren dat ze niet 'onder de tucht van het IMF' uitkomen. Althans dat is mijn mening. Als de EU dit verzoek honoreert willen andere landen dat ook en waarom de één wel en de ander niet. Ik opteer voor een strak en rechtvaardig beleid. Ik wil daar nog wel 2 kanttekeningen bij maken. De emu-norm voor de staatsschuld is 60% bbp. Momenteel is die in Spanje 85,3% en die stijgt volgend jaar naar 90,5%. Dat is teveel maar nog wel beter dan de emu-schuld van Italië en Griekenland. De schuld per werkzame Spanjaard bedraagt €30.349. De schuld stijgt iedere seconde met €5.046 dat is dus €430 mln per dag. Dat doet au!! Maar er is ook een pluspuntje: Spanje is een grote economie met een bbp dat groter is dan dat van hele continent Afrika. Maar om de financiën en economie weer op de rails te krijgen moeten de lonen wel omlaag om concurrerender te worden op de exportmarkten.

Spanje telt 4,7 mln werkelozen. Dat is een kwart van de werkzame bevolking. In de maand september is daarmee de tweede achtereenvolgende maand waarin de werkloosheid opliep na een adempauze in de zomermaanden, als gevolg van seizoensarbeid en toerisme. Ten opzichte van september vorig jaar is het aantal werklozen met 11,3% gestegen. De president van de Spaanse centrale bank, Luis Maria Linde, is pessimistischer over de situatie in Spanje dan premier Rajoy. De Spaanse centralebankpresident waarschuwt dat er een risico is dat het land de begrotingsdoelen voor dit jaar mist. Ook noemde hij de voorspelling van de regering van 0,5% economische krimp in 2013 ,,zeker optimistisch''.

Private investeerders, banken en andere institutionele beleggers, staan niet te springen om een belang te nemen in de 'bad bank' die de Spaanse overheid wil oprichten voor de rotte vastgoedbezittingen van zwakke banken. Dat zei de topman van de Baskische Kutxabank, een van de meest gezonde banken van het land. Volgens de bankier is het onrealistisch om te verwachten dat private investeerders op korte termijn geld willen steken in de poel met nagenoeg oninbare leningen en in beslag genomen vastgoed. ,,Tenzij het om echte bodemprijzen gaat.'' De topman van het grote Spaanse bankconcern BBVA toonde zich eerder ook al sceptisch over de kansen op een bijdrage uit de private sector. De Spaanse overheid wil dat minstens 55 procent van de bad bank in handen komt van private partijen. De Spaanse minister van Economische Zaken Luis de Guindos liet deze week, bij een bezoek aan Londen, nog weten dat hij ervan overtuigd is dat er genoeg belangstelling onder investeerders kan worden gewekt. We wachten af, maar met grote belangstelling hou ik op dit moment geen rekening.

,,De informatie die nu beschikbaar is voor de Staat over de periode tot augustus wijst erop dat er risico's zijn dat het doel gemist kan worden''. Vorige week handhaafde de Spaanse regering bij de presentatie van de begroting over 2013 de prognose van een lichte recessie in 2013. Het begrotingstekort over 2011 werd naar boven bijgesteld van 8,9% naar 9,4%. Het tekort zal volgens de regering dit jaar uitkomen op 7,4% in plaats van 6,3%.

De verkoop van nieuwe auto's in Nederland is in september onder druk van de economische crisis met bijna 28% gedaald vergeleken met dezelfde maand vorig jaar. In totaal werden er 32.090 auto's verkocht afgelopen maand. In september 2011 waren dat er nog 44.382. ,,Het was geen goede maand. Dat heeft natuurlijk te maken met het consumentenvertrouwen, mensen houden de hand op de knip''. In de eerste 9 maanden van het jaar werden er 427.377 nieuwe personenauto’s aan de man gebracht, een daling van 5,8% ten opzichte van vorig jaar. In heel 2012 worden er naar verwachting 500.000 auto's verkocht. Volgend jaar dalen de verkopen volgens de brancheorganisaties met ongeveer 4% tot 480.000 stuks. Volkswagen bleef het best verkochte merk tot nu toe dit jaar met een marktaandeel van 12,2%, Renault (8,2%) en Peugeot (7,7%) bezetten de tweede en derde plek. De populairste modellen waren de Volkswagen Polo, de Renault Megane en de Peugeot 107.

Frankrijk wordt zwaar getroffen door teruglopende verkoopcijfers van auto's. In september daalde de autoverkoop met 18,3% in vergelijking met september 2011. Renault kreeg de hardste klappen met een daling van 33%. Het bedrijf vreest dat het in zijn huidige vorm niet kan overleven. De hele Franse auto-industrie wordt hard geraakt door de dalende verkopen in Frankrijk en in heel West-Europa.

De Verenigde Staten dreigen met hun grote staatsschuld Griekenland achterna te gaan. Als er de komende jaren niets aan de schuld wordt gedaan, dan verliest het land zijn sterke positie op de financiële markten. Dat stelt de oprichter van de grote internationale vermogensbelegger Pimco, Bill Gross. ,,Als we de ogen blijven sluiten voor de bestaande tekorten, dan beginnen we nog voor het volgende decennium op Griekenland te lijken'', schrijft Gross over de financiële positie van de VS. ,,Als we het gat niet dichten dan is het onvermijdelijk dat de staatsschuld blijft groeien. Dat zal veel schade veroorzaken, niet alleen voor de VS, maar voor het hele internationale financiële systeem.'' De staatsschuld van de VS stijgt dit jaar naar verwachting tot ongeveer 107% van het Amerikaanse bruto binnenlands product (bbp). Volgens Gross zijn er in de komende 5 tot 10 jaar bezuinigingen of belastingverhogingen ter waarde van ongeveer 11% van de Amerikaanse economie nodig om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Waarvan acte.

Energiebedrijven vrezen voor een stroomtekort door de opmars van groene energie. De aanleg van buffercapaciteit gaat veel geld kosten, wat gaat resulteren in een stijging van de energieprijzen.

De producentenprijzen in de eurozone zijn in augustus met 0,9% gestegen ten opzichte van juli en met 2,7% in vergelijking met augustus 2011. In de gehele Europese Unie van 27 landen stegen de prijzen met 1% ten opzichte van juli en met 2,7% ten opzichte van een jaar eerder.

Het aantal uitkeringsaanvragen in de VS is de afgelopen week licht gestegen van 359.000 (herzien naar 363.000) naar 367.000. Het aantal orders voor Amerikaanse fabrieken is in augustus in het hoogste tempo gedaald sinds januari 2009. De order-instroom daalde met 5,2%. Exclusief transportmiddelen steeg de orderontvangst met 0,7%. In juli nam de orderontvangst nog met 2,6% toe. Het aantal orders voor duurzame goederen nam in augustus volgens een nieuwe schatting met 13,2% af, gelijk aan de ontwikkeling die werd geschetst in een eerdere raming. Bij het sluiten van dit blog werd bekend dat de werkeloosheidscijfers over de maanden juli en augustus in positieve zin zijn gecorrigeerd en dat in september de werkgelegenheid toenam met 114.000 banen. Vooral een onderzoek onder huishoudens, dat gebruikt wordt voor de vaststelling van het werkloosheidscijfer, liet een sterke stijging zien de afgelopen maand. Dit onderzoek wees op een groei van 873.000 banen. Het merendeel hiervan betrof echter parttime-banen. De werkgelegenheid in de bouw nam toe met 5000 banen dankzij de stijgende vraag naar woningen. Ook steeg de werkgelegenheid bij de overheid met 10.000 banen, na in augustus te zijn gegroeid met 45.000 banen. Met de presidentsverkiezingen op komst is dit wel een heel opvallende kanteling voor de sterk ter discussie staande ontwikkelingen over 'jobs, jobs, jobs'. Wall Street geloofde erin en opende in het groen. Over een maand ondergaan de cijfers over augustus en september een update. Daar wacht ik nog even op voordat ik het woord 'manipulatie' uitspreek.

De Portugese regering gaat per 1 januari a.s. enorme belastingverhogingen doorvoeren om te voldoen aan de begrotingseisen die de internationale geldschieters stellen in ruil voor financiële steun. Het begrotingstekort moet terug naar 4,5% van het bbp in 2013. Door de aanhoudende recessie dalen de belastinginkomsten. De nieuwe 'enorme belastingverhogingen' zullen de koopkracht verder onder druk zetten en zal de economische activiteiten verder verlagen als gevolg van dalende binnenlandse bestedingen. Ik schrijf het nog maar eens: het herstelmodel dat de trojka (IMF, ECB,EU) hanteert leidt niet tot het gewenste resultaat.

S&P verlaagt kredietstatus van Lanschot bankiers van A-/A-2 stabiel naar negatief, als gevolg van de verslechterde economische situatie in ons land. Ook NIBC wordt aangepast van stabiel naar negatief bij een rating van het tegenpartijrisico van BBB

De Honda-dealer in Groningen, Auto Actief, is failliet verklaard.

Het IMF verlaagt de groeiprognose voor Duitsland. Dit jaar van 1,0% naar 0,9% en volgend jaar van 1,4% naar ook 0,9%. De groei op jaarbasis bedraagt op dit moment 1%.

Het IMF verwacht dat de economie van de eurozone dit jaar met 0,4% krimpt en in 2013 een minieme groei laat zien van 0,2%. Bron: IMF-rapport over de economische verwachtingen. Bij een eerdere raming in juli ging het IMF nog uit van een economische teruggang in het eurogebied dit jaar met 0,3% en een groei van 0,7% volgend jaar. Voor de wereldeconomie rekent het IMF op een groei in 2012 met 3,3% en 3,6% volgend jaar. Daar werd eerder gerekend op een groei van respectievelijk 3,4 en 3,9%. Overall dus een lichte teruguitgang.

De Italiaanse regering kwam deze week met maatregelen om de uitgaven en omvang van de regionale besturen in te perken. Het Italiaanse kabinet Monti grijpt in na een golf schandalen rondom regionale bestuurders die corrupt blijken en schaamteloos hun zakken met publieksgeld vullen. De salarissen en pensioenen van politici gaan omlaag en declareren zonder bonnetje is voorbij. Vooral regionale politici van de Partij voor de Vrijheid van Silvio Berlusconi worden getroffen.

Ook Cyprus heeft noodsteun nodig voor de herkapitalisatie van zijn bankwezen. Bronnen melden dat het zou gaan om een aanvraag van €11 mrd.

Noire finance, een interessante documentaire op Arte. De wereld bevindt zich in een periode waarin er veel teveel geld is geschapen, waarin de banken teveel kredieten hebben verstrekt en te grote risico's hebben genomen en er veel te weinig controle heeft plaatsgevonden op de handel en wandel in het bankwezen. Het gevolg is dat het vertrouwen in de financiële instellingen en banken wegebt.

De oud-bewindslieden en topeconomen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg schrijven in DFT dat in het regeerakkoord een hervorming en vereenvoudiging van ons belastingstelsel moet worden opgenomen. In dit stelsel, dat per 1 januari 2015 kan in gaan, moet ook een nieuwe regeling voor de hypotheekrenteaftrek worden opgenomen. Deze week sloten VVD en PvdA een deelakkoord over de begroting 2013. Dit betekent een belangrijke stap naar een regeerakkoord voor een nieuw kabinet. Maar beide partijen weten dat ze samen voor een aantal lastige dossiers nog met oplossingen moeten komen.

Op het terrein van de huizenmarkt botsen de VVD en de PvdA vooral op het punt van de fiscale hypotheekrente aftrek. De liberalen willen niet tornen aan de aftrek voor bestaande hypotheken, terwijl de sociaaldemocraten het noodzakelijk vinden deze aftrek geleidelijk aan voor iedereen te beperken. Over de hypotheekrenteaftrek vinden zowel binnen als buiten de politiek al jarenlang heftige discussies plaats. Inmiddels zijn de meeste deskundigen het er over eens dat het huidige stelsel niet houdbaar meer is. De hypothecaire schuldenberg is opgelopen tot ongeveer 650 miljard euro en kan leiden tot een bedreiging van de financiële stabiliteit van ons land. Bovendien prikkelt het aftreksysteem tot het maken van schulden en daarmee tot toenemende lasten voor de overheid. Door de fiscale aftrekbaarheid van de rente over die schulden zijn de kosten voor de schatkist het afgelopen decennium fors opgelopen; jaarlijks gaat het nu al om een bedrag van bijna €12 mrd. Bij de samenstelling van het noodzakelijke bezuinigingspakket dat VVD en PvdA in hun regeerakkoord moeten opnemen kan deze post dan ook niet langer buiten schot blijven.

Ik besluit dit blog dat ik me zeer ongemakkelijk voel over de positie waarin Nederland zich momenteel bevindt. De toekomst van dit land is verre van transparant. Europa moet knopen gaan doorhakken maar nationaal ingestelde regeringsleiders zullen dat, voor zover dat binnen hun mogelijkheden ligt, saboteren. In ieder geval tegenwerken. Het begrotingsbeleid dat wij voeren leidt ons land niet naar betere tijden. De Haagse politici hebben, op een enkeling na, hebben geen kennis van zaken over de oplossing van de Nederlandse en Europese problematiek. Omdat er aan de knoppen geen stuurlui staan die de route kennen naar betere tijden vertrouwt iedere politicus erop dat de leiders (Rutte en de Jager) wel van wanten zullen weten. Althans daar vertrouwen ze op. Ik vrees dat die stellingname onterecht is. Als ik naar de afgelopen tien jaar kijk dan zie ik politici die een beleid hebben gevoerd, dat ons heeft geleid naar de huidige crisis, waarin wij nu leven. Balkenende, Rutte, Zalm, Bos en de Jager, niemand van deze politici hebben ook maar enig benul gehad waar het met Europa en met Nederland naar toe zou gaan. De ene schreeuwde wat harder dan de ander, de ene deed wat gewichtiger klinkende uitspraken dan de ander, maar niemand deed wat hij had moeten doen. Uiteindelijk doen de exporten naar de Zuid-Europese landen, wat ons werd voorgeschoteld als het walhalla, ons de das om. Wij moeten het geld wat wij ermee verdienden en waarvoor de politici zich op de borst klopten, teruggeven aan die landen. De economische groei die wij ermee bereikten blijkt achteraf gebakken lucht te zijn. De volgende generaties zullen ons dat niet in dank afnemen.

In feite was dit blog al afgesloten op onderstaande data na van de slotkoersen van week 40, toen ik gisteravondavond thuiskwam van een etentje met de buren buitenshuis en de TV nog even aanzette om te kijken naar de ontwikkelingen van de affaire Sap. Sap heeft haar Kamerlidmaatschap opgezegd en kan niet meer terug. Ik krijg niet de indruk dat het partijbestuur daar alleen de zwarte piet voor krijgt toegespeeld. Kennelijk lijkt er sprake te zijn van een incompatibilité d'humeur tussen Jolande Sap en de 3 andere kamerleden van GL in de 2e Kamer. Vandaag moet de partijraad van GL daarover verstandelijke besluiten nemen. Mijn advies: fuseer met Marianne Thieme. Ik viel bij Pauw&Witteman in een discussie over Grieken, de trojka en de financiele hulp uit het EFSF. Als deskundige was uitgenodigd Marike Stellinga, redacteur economie bij het NRC, met een visie op het G-dossier dat 1:1 schaalt met mijn al (veel) eerder uitgesproken verwachtingen. De tafelgenoten luisterden met open monden naar de uitspraken van Stellinga dat we moeten accepteren dat de Grieken niet alle schulden kunnen gaan terugbetalen en de woekerwinsten die de Jager had geeist kunnen we ook wel vergeten. Witteman was duidelijk in verwarring toen hij vroeg waarom we die boodschap niet horen van onze politici. Dan behoor je tot de groep mensen die ervan uitgaan dat ze te weinig kennis hebben van financien en economie om het proces te kunnen beoordelen dat gaande is. Ik heb vroeger al een geschreven dat onze leiders (Rutte en de Jager) onbekwaam zijn de eurocrisis op te lossen. Nu blijkt dat ze ook nog laf zijn. De Jager stelde op 14 september 2011 in de 2e Kamer dat we alle geld dat naar Griekenland gaat met woekerrente terugkomt (bron Jeugdjournaal dd 15-09-2011). Daarna drukte hij zich wel enigermate minder straf uit, maar dat wij het geld kunnen afschrijven is weer een stap verder. Dan kun je beter als minister van Financien opstappen en de problematiek doorschuiven naar je opvolger. Dat het college van ministers van Financien grote blunders hebben gemaakt, daar bestaat geen discussie meer over. Dat de 17 regeringsleiders dat beleid hebben geaccordeerd zegt iets over de kwaliteit van hun de Europese Raad. Dat de trojka zich in een niet benijdbare positie bevindt is mij wel duidelijk. Stellinga miste wel een kans om de reis van Merkel aanstaande dinsdag naar Athene van wat meer cachet te voorzien. Volgens mijn bronnen heeft Griekenland nog altijd een rekening te vereffenen uit de 2e WO. De Duitse bezetting, die duurde van april 1941 tot oktober 1944 bracht harde tijden mee voor de Griekse bevolking. Driehonderdduizend van hen stierven de hongerdood, duizenden anderen door represailles en de economie van het land, die geruïneerd werd door de Nazi's. Toen Griekenland bevrijd werd in oktober 1944 bevond het land zich in een crisis die geleid had tot een burgeroorlog. Er gaat nog een hardnekkig gerucht dat tijdens de Duitse bezetting de goudvoorraad uit de kluizen van de Griekse centrale bank is gehaald en naar Duitsland is vervoerd. Volgens de Grieken hebben de Duitsers voor alle ellende die ze hebben veroorzaakt en alle goedere en edele metalen die zijn gestolen niet of onvoldoende herstelbetalingen gedaan. Het is nu een uitstekend moment voor beide landen die rekening te vereffenen.

Voor een goed inzicht over wat gaande is in Europa een korte beschrijvingen over het schuiven van lusten en lasten. Ik neem Griekenland als voorbeeld. Wij (=Nederland) hebben de afgelopen tien jaar economische groei gerealiseerd met export naar de Zuid-Europese eurolanden. Wij wisten dat lang niet altijd de importerende landen in staat zouden zijn de rekeningen te betalen. Daar was de muntunie (euro) voor: de spreuk bij de start van de eurozone was: nu zijn wij vrienden van elkaar in goede maar ook in slechte tijden. De Zuid-Europese landen hadden snel door hoe je goederen kon importeren zonder te betalen. Ofwel de export werd gedekt met een export-kredietverzekering, waardoor de exporteur zijn rekening betaald kon krijgen van de Nederlandse Staat als de importeur niet tijdig kon betalen. Tweede mogelijkheid was het land van de import leende geld bij de banken van de rijke Noord-Europese landen. In 2008 ging dat mis want het werd in Griekenland duidelijk dat ze een zo grote schuld hadden dat ze rente en aflossing op de schulden niet meer konden betalen. Daarvoor richtten onze slimme jongens een Europees noodhulpfonds op waarmee de zwakke eurolanden konden worden geholpen. Het ging echter minder om de zwakke landen uit de misere te helpen maar veel meer om in een ijltempo 'onze' banken en institutionele beleggers van hun dubieuze vorderingen af te helpen. Griekenland krijgt van ons geen noodhulp om de economie weer gezond te maken maar om dat door de schuiven naar de schuldeisers uit het rijke noorden. Hoe werkt dat precies en wat is de positie van onze minister van Financien en onze premier daarin? Er wordt in Brussel besloten dat er noodhulp moet naar Griekenland te verstrekken door het noodfonds. Daarvoor moet dat fonds geld lenen op de markt. Maar de markt eist extra zekerheden in de vorm van staatsgaranties van de landen die 'goed zijn voor hun verplichtingen'. Wij dus. Stel wij storten €40 mrd in het ESM, niet in geld maar in de vorm van een schuldbekentenis. Dat betekent dat de belastingbetaler daar direct niet mee geconfronteerd wordt. De Jager zegt 'het kost jullie burgers niets want de landen waar dat geld naartoe gaat betalen dat met rente gewoon weer terug. Dat is een aanname, waarover je van mening kunt verschillen. Als er landen die hulp nodig hebben een bodemloze put zijn geworden, is dat geld weg. En dat geld dat weg is dat wordt uiteindelijk een schuld voor de burger. We volgen het traject: het noodfonds gaat €31,5 betalen aan de Grieken met de opdracht dat geld aan te wenden voor het terugbetalen van aflossingen en rentes van schulden aan de 'rijke' banken. De Grieken worden daar geen sou beter van. Alleen de crediteur verandert van een bank in het Europese noodfonds. Als uiteindelijk Brussel moet gaan besluiten dat er een nieuwe schuldsanering moet plaatsvinden, ook bij de publieke partijen als de ECB en de EU, blijkt dat het spaargeld van onze burgers is gebruikt om daarmee voornamelijk Duitse en Franse banken te verlossen van hun oninbare vorderingen op Griekenland. Dit verhaal vertelt echt geen enkele politicus. Dan treden ze nog liever af!! Voor de goede orde dat is niet het verhaal van de Jager en van Rutte, dat is mijn voorstelling van zaken.

Slotstand indices 5 oktober 2012/week 40: AEX 332,53; BEL 20 2.436,48; CAC 40 3.457,04; DAX 30 7.397,87; FTSE 100 5.871,02; SMI 6.674,82; RTS (Rusland) 1.515,24; DJIA 13.610,15; Nasdaq 100 2.811,94; Nikkei 8.863,30; Hang Seng 21.012,38; All Ords 4.513,80; € $1,3039; goud $1781,30 dat is €43.903,27 per kg. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.