UPDATE06092014/236 Zachte heelmeesters laten stinkende wonden achter

Ik val maar met de deur in huis. Ik ben achterdochtig over uitspraken van politici en autoriteiten. Ik heb daar zeker één uitzondering voor en dat is Mario Draghi. Niet dat ik zijn beleid ondersteun, ik denk dat zijn aanpak van de problemen een doodlopende weg is die eindigt in een chaos en leidt tot een enorme kapitaalvernietiging, maar in zijn toelichting lijkt hij me wel eerlijk, ook als dat tegen hem pleit. Afgelopen donderdag liet hij weten dat de ECB verpakte, in cadeaupapier en met een strik, bedrijfsleningen en hypotheekobligaties gaat opkopen om daarmee risicovolle beleggingen en kredieten bij de banken weg te halen. Ik heb daar hele grote problemen mee want we kennen uit de jaren 2007 en 2008 hoeveel ellende 'verpakte producten' met hun besmette imago kunnen aanrichten. Hij houdt daarmee zwakke banken overeind, die in feite niet door de centrale bank maar door de aandeelhouders moeten worden ondersteund. Het is mijn mening dat banken die in hun beleid te grote risico's hebben genomen, om daarmee veel geld te verdienen, die problemen zelf moeten oplossen en zo mogelijk moeten sneuvelen. Dat doet au, veel au, maar alles is beter dan de burgers uit de eurozone indirect op te zadelen met de gevolgen. Dit jaar moet er een bankensanering in Europa plaatsvinden, die in het vlees snijdt. Het is de ECB die die ingreep gaat uitvoeren. Wat Draghi nu doet is om zwakkere banken met een warme deken te beschermen. Draghi zet de onafhankelijkheid van de ECB op het spel. Hij is een 'zachte heelmeester' en we weten wat daarvan het gevolg zal zijn.

Ik doe vandaag ook een oproep aan de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Jüncker, om duidelijk te maken waarom hij alleen maar politici als EU-commissarissen benoemt. Gezien de complexe problematiek, waarmee Europa kampt, zou een insteek om deskundigen uit andere maatschappelijke disciplines als captains of industry, misschien zelfs wel wetenschappers, die bèta-georiënteerd zijn, uit te nodigen voor deelname aan het bestuur van de EU. De zoektocht naar geschikte kandidaten hoeft zich niet te beperken tot politici. Het gaat toch om de prestatie, niet om het label. Over de samenstelling van de EC heb ik ook andere denkbeelden, maar daarover leest U verderop in dit blog.

De Raad van de 28 Europese regeringsleiders hebben vorig weekend heel matig werk afgeleverd. 25 mei was de uitkomst van de verkiezingen voor het Europees Parlement bekend en nu, 16 weken later is er nog geen enkele EU-commissaris benoemd. Er zijn 3 posten nu ingevuld: die van de Jean-Claude Jüncker, als voorzitter van de Europese Commissie, Donald Tusk, de EU-president, met nogal wat zwakke punten als zijn gebrekkige Engels en Frans, gebrek aan punctualiteit, hij straalt weinig charisma uit en wordt niet gezien als een politiek dier (dat laatste kan ook positief zijn), en Frederica Mogherini, 41-jaar Italiaanse sociaal-democrate, is 6 maanden minister van Buitenlandse Zaken, wordt de buitenlandcoördinator van de EC. Haar gebrek aan ervaring wordt niet gezien als een groot bezwaar voor haar benoeming. In de wandelgangen is te horen dat ze als 'zwak' wordt neergezet. In feite is Jüncker nu aan de slag gegaan met de samenstelling van zijn Europese Commissie door gesprekken met de 27 voorgedragen EU-commissarissen door de lidstaten. De Nederlandse kandidaat is onze huidige minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans. We zijn nu 4 maanden onderweg met de formatie, in een periode waarin bekwaam leiderschap dringend nodig is. De eerste uitspraken stemmen tot grote ongerustheid. Tusk maakte bij de herdenking van het begin van de Blitzkrieg, de inval van het Duitse leger op 1 september 1939 in Polen, een koppeling van de toestand toen en de toestand in Oekraïne nu. Toen stonden we aan het begin van een oorlog waarbij Adolf heel Europa wilde onderwerpen aan het Arische ras. In Oekraïne gaat het volgens mij nog altijd om de vraag of een lokaal probleem nog beheersbaar blijft. De problematiek in Oekraïne staat helemaal los van de Duitse inval in Polen, dat het begin was van de onderschikking van heel Europa aan Duitsland. Als Europa de situatie niet gaat opblazen, blijft het daarbij. En daar lijkt het wel op want Europa spreekt haar steun uit met dreigementen over strengere financieel/economische sancties richting Rusland, zonder daaraan direct invulling te geven en de NAVO doet niets want Oekraïne is geen lid van de NAVO. Er is momenteel sprake van een wapenstilstand, die door alle partijen wordt gerespecteerd. In feite verkeert Oekraïne in een situatie waarin ze weinig speelruimte meer hebben. Het land is e/o was een land wat onbestuurbaar werd door de corruptie. Het land heeft geen geld meer en geen wapens en zit nog met een schuld, voor geleverd Russisch gas. Daarbij komt dat Kiev er niet in slaagt de in Oost-Oekraïne verblijvende, van huis uit Russische, bevolking te voorzien van voedsel, water, stroom en medicijnen. Poetin heeft ingegrepen in deze inhumane situatie en stuurt voedseltransporten naar het oorlogsgebied. De oplossing van het probleem moet gezocht worden in de federalisering van Oekraïne, met een grote mate van zelfstandigheid, voor Oost-Oekraïne. Daardoor wordt Oost-Oekraïne een buffer tussen Rusland en het Westen. Het IMF en de EU kunnen daarna de hoognodige hervormingen, en het erbij behorende geld, gaan lenen aan Kiev. Geo-politiek probleem opgelost. Minister Timmermans deed, de dag voordat hij in Brussel ging solliciteren voor een functie van EU-commissaris, een uitspraak waar ik erg van geschrokken ben. Hij legt een tijdbom onder het Europees Parlement door te stellen dat hij in Brussel ervoor gaat ijveren dat de macht van de 28 nationale parlementen van de EU-lidstaten meer betrokken gaan worden bij de besluitvorming in Brussel. Ik kon mijn oren niet geloven. Als de EC van Jüncker dat beleid gaat overnemen, leidt dat tot een onbestuurbaar Europa. Het is een illusie om bij de besluitvorming in de EU 28 nationale parlementen mee te laten praten en te stemmen. Ik heb al eerder gepleit voor een veel kleinere EC: benoem 8 EU-commissarissen (inclusief de voorzitter) en 4 staatssecretarissen en laat die beleid maken en uitvoeren. Verklein de invloed van de 28 regeringsleiders en hun gevolg op het Europese beleid. Schaf consensus af bij de besluitvorming van de Europese Raad. Deel de EU in in grotere compartimenten: de BeNeLux, de Baltische staten, het Iberisch schiereiland, de Scandinavische landen en dan wel zo dat Duitsland, Frankrijk en Italië een zetel krijgen (zonder vetorecht) in de EC en de andere 8 worden toegekend aan de landengroepen. Voor mij mag mevrouw Ploumen naar Brussel. Timmermans wordt onze EU-commissaris, maar over de taakopdracht is nog geen beslissing genomen. Rutte hoopt dat hij een super-commissariaat krijgt, anderen spreken over directeur Personeelszaken. Komende dagen weten we wellicht meer over het resultaat van de Lobby van Rutte in Brussel.

Het gewapende conflict in Oekraïne en de Russische economische sancties hebben het sentiment onder particuliere beleggers in Nederland afgelopen maand flink doen kelderen. Dat blijkt uit de ING BeleggersBarometer, die in augustus is uitgekomen op 120 punten, tegen 132 een maand eerder. Het baart beleggers zorgen dat de oplaaiende geopolitieke onrust het voorzichtige economisch herstel mogelijk de kop in kan drukken. Ook is het aantal beleggers dat de afgelopen 3 maanden hun portefeuille in waarde zag dalen, gestegen. Deze groep nam toe van 17 naar 24%. De aandelenkoersen in Europa daalden deze maand ook flink. Maar de afgelopen 2 weken is er ook weer sprake van een sterk herstel. ,,Op de winsten van de meeste beursgenoteerde bedrijven hebben de huidige spanningen weinig invloed. Pas als Rusland bijvoorbeeld de gastoevoer naar Europa zou afsluiten, zal Europa echt last krijgen van Russische sancties''. ING peilt al sinds 2002 maandelijks het vertrouwen onder particuliere beleggers. De beleggersindex van de bank loopt van 0 tot 200. Scores boven de 100 duidden op een optimistische teneur. Op basis van deze barometerstand is er nog voldoende steun in de markt.

Bij het grote bankenonderzoek voor de start van de Europese bankenunie wordt éénmalig de vertrouwelijke "strengere blik" zichtbaar van toezichthouders, die banken dwingen verwachte verliezen te nemen, waar openbare boekhoudregels dat niet voorschrijven. Dat zegt hoofd toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB), Jan Sijbrand, op een briefing over de 'comprehensive assesment', een cruciaal onderdeel bij de start van de Europese bankenunie. Sijbrand noemt als voorbeeld een vastgoedlening met als onderpand een gebouw waarvan de huurder vertrekt, terwijl er nog geen nieuwe huurder is gevonden. In de huidige boekhoudregels hoeven banken hier nog geen voorziening voor te nemen, omdat er nog geen sprake is van verlies. Maar omdat er wel een concreet risico is, kan de toezichthouder eisen dat banken hiervoor extra voorzieningen nemen. Deze 'strengere blik' bestaat al jaren, zegt Sijbrand, in de vorm van een jaarlijkse brief waarin DNB aanvullende eisen stelt aan afzonderlijke Nederlandse banken, bovenop de boekhoudregels. Die jaarlijkse brief is echter vertrouwelijk. Om het vertrouwen in de sector bij de start van de bankenunie zo groot mogelijk te maken, worden deze 'geheime' eisen eenmalig openbaar. Dit kan ertoe leiden dat banken extra kapitaal nodig blijken te hebben, terwijl ze eind vorig jaar nog keurige cijfers bekendmaakten. Na de 'comprehensive assessment' door de ECB, die bestaat uit een zeer grondige momentopname, de Asset Quality Review, aangevuld met twee stresstest-scenario's, wordt de 'strenge blik' weer vertrouwelijk, zegt Sijbrand. Dit is misschien niet ideaal vanuit het opzicht van transparantie, maar de vertrouwelijkheid is wettelijk vastgelegd en niet eenvoudig te veranderen, stelt het hoofd toezicht van De Nederlandsche Bank. Overigens zullen de banken in toekomstige boekhoudregels wel meer verwachte verliezen moeten gaan incalculeren, maar er zal een verschil blijven met de vertrouwelijke eisen die de toezichthouder stelt, zegt Sijbrand. Dijsselbloem verwachtte 6 weken geleden niet dat de Nederlandse banken zouden zakken voor de stresstest. Dat denk ik ook, maar ik hou wel rekening met een scenario waarin banken worden opgelegd de buffers (risicodragend vermogen) te versterken. Banken in de eurozone zullen na de komende test van de Europese Centrale Bank (ECB) naar verwachting €51 mrd aan extra kapitaal nodig hebben. Dat zegt de Amerikaanse bank Goldman Sachs op basis van een rondgang langs grote institutionele investeerders. Volgens het onderzoek verwachten 125 grote institutionele beleggers uit de hele wereld dat negen van de 130 onderzochte banken niet zullen voldoen aan de test van de ECB. Het gaat dan waarschijnlijk om Italiaanse, Duitse en Griekse banken. De ECB gaat onderzoeken of de bankensector de boeken op orde heeft voordat de ECB als Europese toezichthouder op de bankensector gaat functioneren. De uitkomsten van dit onderzoek worden medio oktober verwacht. De 51 miljard euro die de banken nodig zouden hebben, is inclusief de 47 miljard euro die banken al sinds oktober vorig jaar aan extra kapitaal hebben opgehaald. Verder bleek uit het onderzoek dat de geloofwaardigheid van de test van de ECB bij grote investeerders is toegenomen. Hier zit nog wel een bepaalde onzekerheid zolang banken niet weten wie de zwakke broeders zijn. Dat kan gevolgen hebben voor interbancaire transacties (banken lenen geld uit aan andere banken).

De Duitse economie is in het tweede kwartaal van dit jaar gekrompen, de eerste teruggang voor de grootste economie van Europa in meer dan een jaar. Dat be4vestigt het Duitse federale statistiekbureau op basis van definitieve cijfers. De Duitse economie ging met 0,2% achteruit in vergelijking met het voorgaande kwartaal, toen nog sprake was van een groei met 0,7%. De krimp is vooral het gevolg van een flinke daling van de bedrijfsinvesteringen en de bouwproductie. Vanwege de milde winter werden veel bouwprojecten en investeringen vervroegd naar eerdere maanden. De consumentenbestedingen gingen in het afgelopen kwartaal licht omhoog. De Duitse centrale bank liet onlangs al weten bezorgd te zijn over het economisch herstel. Volgens de Bundesbank kunnen de spanningen rond Oekraïne en de over en weer instelde sancties tussen de EU en Rusland, dat herstel dwarsbomen. De vooruitzichten voor de economische ontwikkeling zijn daardoor flink vertroebeld, aldus de centrale bank. Duitsland is de grootste Europese handelspartner van Rusland. Vooralsnog rekent de Bundesbank voor heel dit jaar nog op een groei van de Duitse economie met 1,9%. Voor 2015 wordt een plus van 2% voorzien. De Duitse economie liet in de eerste helft van dit jaar een groei met 0,8% optekenen in vergelijking met de tweede helft van vorig jaar. In het tweede kwartaal bedroeg de groei op jaarbasis (aangepast voor kalendereffecten) 1,2%. Als seizoenseffecten buiten beschouwing worden gelaten, groeide de economie met 0,8%. De orders voor de Duitse machinebouwindustrie zijn in juli gestagneerd in vergelijking met een jaar eerder. De orderontvangst uit het binnenland lag 6% lager dan een jaar eerder, terwijl de buitenlandse orders met 4% toenamen. In de eerste helft van dit jaar zou de orderontvangst met 6% zijn gestegen. Daarbij namen de binnenlandse orders met 18% toe, terwijl de buitenlandse bestellingen met 1% daalden.

De Griekse economie is in het tweede kwartaal met 0,3% gekrompen op jaarbasis. Dat maakte het Griekse statistiekbureau bekend op basis van een herziene raming. De krimp is sterker dan de terugval van 0,2% die vorige maand werd gemeld. Na een jarenlange recessie lijkt de Griekse economie er, ondanks de neerwaartse bijstelling, er langzaam bovenop te komen. In het eerste kwartaal van dit jaar was de economie nog 1,1% kleiner dan een jaar eerder. Het eerste kwartaal van 2013 was één van de moeilijkste periodes met een krimp van 6% op jaarbasis.

De bedrijvigheid in de Nederlandse industrie is in augustus weliswaar toegenomen, maar in een lager tempo dan in juli. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Inkoopmanagers (Nevi). De index, die de bedrijvigheid weerspiegelt, daalde van 53,5 in juli naar 51,7 vorige maand. Hoewel dat de laagste stand is in 13 maanden, staat de index al 16 maanden op rij boven 50, de scheidslijn tussen groei en krimp. De toename van de productie is de kleinste in ruim een jaar. Bovendien nam ook de groei van de nieuwe orders af, hoewel exportorders even fors toenamen als in juli. De werkgelegenheid steeg voor de vijfde maand op rij, maar wel in de geringste mate in die periode. Door sterke concurrentie was er sprake van een ongunstige prijsontwikkeling. De inkoopprijzen stegen in augustus voor de derde maand op rij en wel in de grootste mate sinds januari, terwijl de verkoopprijzen voor het eerst in 6 maanden daalden. De Nevi concludeerde op basis van de cijfers over de afgelopen 6 maanden dat de groei van de industrie afvlakt maar dat er nog steeds sprake is van een hogere bedrijfsactiviteit. Dat is met name te danken aan de ,,onverminderd sterke export'' en op de tweede plaats aan een ,,behoorlijke'' binnenlandse vraag.

De industrie in de eurozone is in augustus minder sterk gegroeid dan een maand eerder, volgens Markit. De inkoopmanagersindex voor de industrie kwam uit op een stand van 50,7, tegen 51,8 een maand eerder. Dat is het laagste niveau sinds juli vorig jaar. De PMI (inkoopmanagersindex) van de Duitse industrie noteert voor augustus een definitieve stand van 51,4, tegen 52,4 in juli. De Duitse consumenten en ondernemers zijn pessimistisch gestemd, terwijl meer mensen aan het werk zijn en de overheid een begrotingsoverschot heeft van €16 mrd. Maar de Duitsers zijn ongerust over de crisis in Oekraïne en politiek/militaire onrust in het Midden Oosten. Daarbij komt dat de export enigermate stagneert en er angst is voor het dichtdraaien van de gaskraan door de Russen, die 1/3 deel van het bedrijfsleven van energie voorziet. De index voor de industrie in Frankrijk kwam uit op 46,9, (het consumentenvertrouwen blijft negatief en het PMI is een van de somberste in Europa)tegen 47,8 in de voorgaande maand. Nederland 51,7 (daarmee is de score van ons land in 13 maanden niet zo laag geweest), Italië scoort ook in het rood met 49,8 (de laagste stand in 14 maande; deflatie steekt de kop op: het prijspeil is het laagst van de afgelopen 55 jaar), Spanje 52,8 (het cijfer is positief, maar de werkeloosheid is 25%, maar premier Rajoy gaat daar iets aan doen), ook Groot-Brittannië scoort 52,8 ((2 maanden geleden bedroeg dit kengetal nog 57,5). ,,Alleen in Rusland, Ierland en Griekenland deden het ietsje beter.'' De tendens is een verdere verzwakking van de economie. In het 2e kwartaal was nog sprake van 'geen groei', maar voor het lopende kwartaal moet rekening worden gehouden met een 'lichte krimp'. De indicatoren lijken te wijzen op een nieuwe recessie. De vraag wie het initiatief moet nemen om Europa uit deze situatie te krijgen is niet nieuw. Lezers van dit blog weten hoe ik daarover denk. Omdat onze Europese leiders niet bij machte waren Europa uit het slop te trekken, na de hypotheekcrisis (subprimes), de bankencrisis, de overheidsschuldencrisis en de eurocrisis, heeft Draghi 2 jaar geleden het initiatief daartoe naar zich toegetrokken. "Het hoofddoel van het Europees Stelsel van Centrale Banken […] is het handhaven van prijsstabiliteit" en de stabiliteit van de waarde van onze valuta (euro). "Onverminderd het doel van prijsstabiliteit ondersteunt het ESCB, dat is de ECB met de 18 nationale centrale banken in de eurozone en de tien centrale banken die – nog – niet zijn toegetreden tot de Muntunie, het algemene economische beleid in de Unie teneinde bij te dragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de Europese Unie, waaronder de duurzame ontwikkeling van Europa op basis van een evenwichtige economische groei , van prijsstabiliteit, en een sociale markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang. Prijsstabiliteit is dus niet alleen het hoofddoel van het monetair beleid van de ECB, maar ook een doel van de Europese Unie als geheel. Het monetaire beleid moet, in mijn visie, dienstbaar zijn aan het bewaken van de prijsstabiliteit. Daarvoor staan de ECB enkele gestripte tools ter beschikking. Die tools, de rente en monetaire verruimingen van de geldmarkt, zijn zo goed als uitgewerkt. Alle inspanningen die in Frankfurt zijn verricht hebben er niet toe geleid dat de economische activiteiten zijn aangetrokken. Daaraan is niet alleen Draghi schuldig maar ook de Eurogroep en de Europese Raad (Brussel dus). Terwijl in Frankfurt de liquiditeiten werden verruimd, werden die in Brussel, door opgelegde bezuinigingen, beperkt. Ik heb dat al eens uitgelegd hoe 'van 'levend geld' 'dood geld' wordt gemaakt, als bezuinigingen niet worden gebruikt voor hervormingen die werkgelegenheid scheppen en investeringen opleveren. Toch blijft de politiek zich afvragen waarom het gevolgde model van Merkel niet heeft geleid tot het beoogde doel. De politiek gaf de hoogste prioriteit aan het gehoorzamen aan de financiële markten, overheidsschulden terugbrengen (wat nauwelijks is gelukt) en verwaarloosde de sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen van het gevoerde neoliberale beleid. Langzamerhand is het tot de EC doorgedrongen dat de lidstaten, die zich dat financieel kunnen permitteren, meer moeten gaan investeren in werkgelegenheid, opleiding/bijscholing en duurzaamheid. En terecht”!! Waar staat Draghi op dit moment? Volgens mij in een uitzichtloze positie. Zelf denkt hij nog altijd dat de ECB in staat moet zijn de economische activiteiten de activeren. Ik neem daar afstand van: volgens mij zijn de monetaire tools uitgewerkt ook nu hij heeft besloten de rente verder te verlagen en monetair te gaan financieren. Hij doet het voorkomen dat de gezonde Europese banken meer kredieten moeten gaan verlenen aan de private sector, zodat bedrijven weer gaan investeren. Dat doet het bedrijfsleven nog niet zolang de politiek geen 'stip op de horizon' heeft gezet, die door consumenten als het bedrijfsleven als 'vertrouwenwekkend' wordt gezien. Dus een visie op de toekomst geeft, die eerst in Brussel ook wordt ingevuld. Draghi ziet over het hoofd dat de grote ondernemingen, Elsevier, ING en Philips, niet weten waar ze met hun geld naartoe moeten. En ook lagere lonen hebben niet geleid tot meer werk en dat is verklaarbaar: geen visie, geen toekomst. Bedrijven bulken van het geld maar investeren niet zolang er geen toekomstbeeld is voor Europa, dat het vertrouwen krijgt van het volk en het bedrijfsleven. De aanpak van Draghi is weggegooid geld en gaat op termijn tegen de ECB en de eurozone werken. Zijn laatste woorden waren: de politiek is nu aan zet. Niet met algemene stemmen heeft de Europese Centrale Bank (ECB) een nieuw wapen ingezet om de kredietverlening in de eurozone aan te jagen. Met ingang van oktober start de centrale bank met de opkoop van herverpakte leningen en obligaties bij banken. Hoeveel er zal worden opgekocht wordt volgende maand bekendgemaakt. Met de opkoop van leningen hoopt de ECB de kwakkelende Europese economie te ondersteunen. Door herverpakte leningen aan de ECB te verkopen kunnen banken hun risico's verkleinen en komt er mogelijk meer geld beschikbaar voor kredietverlening. Draghi gaf in een toelichting op de plannen aan dat de ECB er scherp op zal letten dat de opkoop de beoogde effecten bereikt. De ECB verlaagt zijn verwachtingen voor de economische groei in de eurozone in 2014 en 2015 licht. Voor dit jaar wordt gerekend op een groei van 0,9%, terwijl voor 2015 een plus van 1,6% wordt voorspeld. De centrale bank rekent nu met een inflatie van 0,6% ook op een iets lagere inflatie dit jaar dan eerder werd voorspeld. De Europese centrale bank heeft het belangrijkste rentetarief met 10 basispunten teruggezet naar 0,05%, het laagste niveau ooit. Dat komt onverwachts. Ook de depositorente die banken ontvangen als zijn hun geld voor korte periode stallen bij de ECB, werd met 10 basispunten verlaagd naar -0,20%. Met deze renteverlaging probeert de ECB om de kwakkelende economie in de eurozone te ondersteunen en de zeer lage inflatie verder aan te wakkeren. In augustus steeg de inflatie in Nederland van 0,9 naar 1%. Draghi kondigde ook concrete plannen aan voor de opkoop van verpakte bedrijfsleningen, zogeheten asset backed securities (ABS) en hypotheekobligaties (RMBS). Ik heb hier geen goed gevoel bij: 'verpakte producten' hebben in de financiële wereld een besmet imago, denk daarbij aan de subprimes, die in de financiële wereld een enorme schade heeft toegebracht 2008/2009). De ECB gaat vanaf oktober verpakte bedrijfsleningen overnemen van de banken, met als toelichting dat de risico's bij de banken worden weggehaald. Dat impliceert dat die risico's worden overgenomen door de ECB, en indirect dus door de burgers, uit de eurozone. En waarom doen ze dat: om risicofinancieringen van de banken over te nemen? Ik ben geneigd om te zeggen: ja dat doen ze om zwakke banken te behoeden voor 'omvallen'. En dan moet ik gelijk weer denken aan Dijssel die nog niet zo lang geleden zei dat dat de belastingbetalers niet meer de rekening hoeven te betalen van zwakke banken. Ik quote een aantal uitspraken op Twitter nadat Draghi zijn toelichting op het gewijzigde monetaire beleid had gegeven, waarover dus geen consensus was. “Draghi: geen enkele stimulans door overheden of centrale bank heeft effect als economie niet hervormd wordt”, “ECB: economie groeit 0,9% in 2014 en met 1,6% in 2015, verwachting voor 2016 opwaarts bijgesteld tot 1,9%”, “ECB komt al enigszins wanhopig over, blijkt ook nog eens hopeloos verdeeld”, “Draghi: nu al vaststellen hoe groot stimuleringsprogramma's zijn, is erg complex “, “Draghi: inflatieverwachting voor 2014 verlaagd naar 0,6%; volgend jaar gelijk op 1,1% en 2016 op 1,4% “. Draghi spreekt van een complex programma aan stimuleringsmaatregelen, dat een compromis weerspiegelt tussen de centrale bankiers uit de verschillende eurolanden. Daarvan wilden er sommigen verder gaan, terwijl anderen juist minder wilden doen. Uiteindelijk was er een 'geruststellende meerderheid' voor de plannen, aldus de Italiaan. Dat moeten we nog maar afwachten tot welke resultaten dit beleid gaat voeren. Draghi spreekt de Europese politiek in Brussel wel nadrukkelijk toe: de economie moet ingrijpend worden hervormd. De ECB kondigde eerder al aan vanaf september goedkope kredieten beschikbaar te zullen stellen aan banken. Ook dat plan is bedoeld om de kredietverlening te stimuleren. Op een Belgische financiële site las ik: dat Mario Draghi aan kopzorgen geen gebrek heeft. Om de economie in de eurozone daadwerkelijk te stimuleren zou Draghi moeten uitpakken met een gelijkaardig programma als de Bank of Japan 18 maanden geleden lanceerde. De Japanse centrale bank is toen op grote schaal eigen obligaties beginnen in te kopen, kwestie van de rente zo naar nul te duwen. De ECB zit echter gevangen in een catch 22 situatie, want ze wil die obligaties alleen inkopen als er voordien eerst hervormingen zijn doorgevoerd. Die hervormingen kunnen ze in de probleemlanden echter alleen kopen wanneer er sprake is van economische groei. Die economische groei kan er dan alleen weer komen wanneer de ECB obligaties begint in te kopen. Mario Draghi zit dus gevangen in een vicieuze cirkel waaruit het zeer moeilijk ontsnappen is. Het valt daarom af te wachten of de aangekondigde maatregelen wel succes zullen hebben. Volgens de geraadpleegde economen heeft de ECB alleszins toch een dappere stap gezet. Volgens mij is het een kansloze operatie. Op de achtergrond speelt ook mee dat de EU de sancties voor de Russen zwaar wil versterken om daarmee de Russen te dwingen zich terug te trekken uit Oekraïne. Dat wordt een heilloze expeditie want wat te doen als de Russen de import van Europese auto gaan blokkeren en/of de bloemeninvoer uit Europa. Ik blijf zeggen dat we ons verlies moeten nemen en Oekraïne laten voor wat het is: een straatarm land dat als een federale staat moet worden ingericht. En als de VS wat anders wil dan moeten zij dat maar zelf doen.

Zowel de opkomende als de ontwikkelde economieën zullen volgend jaar last blijven houden van een moeizaam economisch klimaat, waarbij vooral Europa de gevolgen voelt van de Russische embargo van landbouwproducten. Dat stellen drie economen van Schroders. Volgens de economen die de groeiverwachting voor de eurozone al neerwaarts hebben bijgesteld, gaat Europa het meest gebukt onder de crisis in Oekraïne als grootste exporteur van landbouwproducten naar Rusland. Ook wijzen ze erop dat de zorgwekkende zwakke inflatie in de eurozone de ECB kan aanzetten tot agressievere maatregelen. Het zwakkere halfjaar brengt Schroders tot een neerwaartse bijstelling van de groeiverwachtingen voor de wereldeconomie. De groeiprognose wordt verlaagd met 0,2-procentpunt tot 2,6% voor dit jaar en 2,8% voor volgend jaar (-0,1%). De tegenwind houdt aan in zowel de ontwikkelde als de opkomende economieën. "Economen zijn de afgelopen vier jaar veel te optimistisch geweest over de Amerikaanse groei. Keer op keer moest deze neerwaarts worden bijgesteld." Wade, een van de drie economen, denkt dat die trend van neerwaartse bijstellingen tot in 2015 aanhoudt. De combinatie van zwakkere groei dan verwacht en de daling van de werkloosheid wijst op een structureel tragere groei in de VS. De trage groei is eerder fundamenteel, dan een toevallige samenloop van omstandigheden." De groeiverwachting voor de eurozone is ook neerwaarts bijgesteld. De grootste bijstelling betreft Duitsland, maar ook voor Frankrijk en Italië zijn de prognoses teruggeschroefd. Van alle grote economieën in de eurozone is er alleen voor Spanje een verbetering van de verwachtingen. De zwakke groei en lage inflatie in de eurozone zijn zorgwekkend. Econoom Zangana denkt dat de groei al gehinderd wordt door de indirecte gevolgen van de crisis in Oekraïne. Dit willen onze politici niet horen, als de schade groter wordt dan het gewin. Maar dat moet misschien wel omdat de inrichting van Europa van de grond moet komen en daarvoor is het noodzakelijk dat onze huidige politici van het politieke speelveld verdwijnen. Er is geen optie voor en/en. Daarmee wil ik zeggen dat zolang de EU wordt geregeerd door 28 nationalistisch ingestelde regeringsleiders er van een politieke versterking van de Europese fundamenten niets terecht komt.

De Britse bank Barclays verkoopt voor circa €800 mln aan activiteiten in Spanje aan CaixaBank. Barclays ontvangt het geld in contanten. Door de overname krijgt CaixaBank ongeveer 270 vestigingen erbij en wordt het klantenbestand met 550.000 vergroot. Het gaat onder meer om activiteiten op het gebied van vermogensbeheer en dienstverlening aan het bedrijfsleven. CaixaBank is de op twee na grootste kredietverstrekker van Spanje.

Nederlanders gaan €1 mrd mínder in Duitsland uitgeven, als de Duitser tol gaan heffen op de autobahn. Dat blijkt uit berekeningen van onderzoeksbureau I&O. De Duitse tolplannen schrikken Nederlanders af. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen.

Goldman Sachs heeft $835 mln uitgeleend aan de Banco Espirito Santo (BES), een maand voordat de op één na grootste bank in Portugal werd genationaliseerd vanwege een miljardenverlies. Dat meldt The Financial Times. De ondergang van de Portugese bank werd veroorzaakt door problemen bij het moederbedrijf Espirito Santo International die niet meer aan zijn financiële verplichtingen kon voldoen aan sommige betalingen op zijn leningen. DFT meldt dat in juli, volgens een ingewijde, bij de deal een in Luxemburg gevestigd onderdeel van Goldman Sachs obligaties zou hebben opgekocht bij de Portugese bank die problemen had om aan kapitaal te komen vanwege de zorgen over de financiële gezondheid. Na de opsplitsing van BES begin augustus is het onduidelijk hoeveel de Amerikaanse bank financiële pijn moet lijden onder de transactie.

Meer dan 1,4 miljoen Nederlandse huishoudens hebben vorig jaar extra geld ontvangen om de huur te kunnen betalen. Ondertussen stijgen de kosten van de huurtoeslag steeds verder. Vorig jaar werd meer dan €2,4 mrd overgemaakt, in 2010 was dat nog geen €2,2 mrd. Dat meldt Minister Stef Blok (Wonen) in het jaarverslag huurtoeslag. De cijfers over 2012 en 2013 kunnen nog iets worden aangepast omdat de Belastingdienst twee jaar de tijd heeft om te bepalen of de subsidie terecht werd ontvangen. Desondanks tekent zich een duidelijk stijgende lijn af. In 2010 ontvingen 1,1 miljoen huishoudens nog huursubsidie. In 4 jaar tijd steeg vooral het aantal eenpersoonshuishoudens met financiële hulp hard, naar meer dan een half miljoen. De forse groei van het aantal huurtoeslagen heeft volgens het ministerie vooral te maken met de stijgende werkloosheid die voor steeds meer mensen compensatie noodzakelijk maakt.

De werkloosheid in Frankrijk is in het tweede kwartaal van dit jaar gestegen naar 10,2% van de beroepsbevolking, van 10,1% in de eerste 3 maanden van dit jaar.

Toen de economische crisis in de eurozone vier jaar geleden begon, speelde die zich hoofdzakelijk in het zuiden van het continent af. Griekenland slaagde er als eerste niet meer in om zichzelf te financieren en had hulp van buitenaf nodig om zich overeind te kunnen houden. Al snel volgden Ierland, Portugal en Cyprus, terwijl het er naar uitzag dat ook Spanje en Italië snel voor de bijl zouden gaan. Deze twee grotere landen bleven echter gespaard dankzij de inmiddels legendarische 'whatever it takes' uitspraak van ECB-president Mario Draghi. Maar nu zit de economie van de landen in het noorden zoals Duitsland, Finland, Nederland, België, Oostenrijk en Frankrijk in de rats. Terwijl de landen uit de Europese periferie, met Italië als uitzondering die de regel bevestigt, aan de beterende hand zijn. Het is nu bang afwachten hoe erg de crisis in het noorden zal worden. Het is inmiddels zonneklaar dat Frankrijk de zieke man van Europa is geworden. De Franse economie zinkt weg in een diep gat en van de beloftes gedaan door president Hollande is weinig of niets terecht gekomen. De werkloosheid blijft maar stijgen en verbetering is niet op komst. Frankrijk wordt, tot grote bezorgdheid van president Mario Draghi geconfronteerd met een zwak presterende economie terwijl de overheid er alles aan doet om de rente laag te houden. Maar een lange rentestand is de resultante van een stagnerende economie. Een signaal van gebrek aan vertrouwen. Het land zit dus gedwongen in een patstelling waaraan zeer moeilijk te ontkomen valt. Zal Frankrijk gedwongen worden om schuldenherschikking door te voeren? Op korte termijn is hier weinig gevaar voor, want het zou betekenen dat de ECB toestaat om Frankrijk uit te laten stappen. Dat zal niet gebeuren tenzij de gebeurtenissen in Duitsland, zoals bijvoorbeeld hoge inflatie in Duitsland, de ECB daartoe dwingen. Dat zie ik op korte termijn niet als een realistisch scenario.

Trouw meldt dat mensen met een arbeidshandicap grote problemen krijgen bij het vinden van werk, omdat de samenwerking tussen bedrijven, overheid en UWV, die dat moge3lijk moeten maken nauwelijks van de grond komt. Met ingang van 1 januari ligt de bemiddelingstaak bij 35 arbeidsregio's onder aansturing van gemeenten. Maar de samenwerking tussen de gemeenten, het UWV en de ondernemers komt niet van de grond omdat er veel gepraat wordt en weinig gedaan, stelt de Inspectie SZW van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. De sociale werkplaatsen krijgen in het proces een functie maar de helft van die werkbedrijven weet nog van niets. De geraniums blijven voorlopig nog op de vensterbank staan.

Steeds meer eierboeren raken in financiële problemen doordat de eierprijs al lange tijd heel laag ligt, terwijl kippenvoer juist erg duur is. Inmiddels heeft ongeveer een kwart van deze boeren moeite om aan hun betalingsverplichtingen te voldoen. Daarvoor waarschuwt boeren- en tuindersorganisatie LTO Nederland. De lage eierprijs wordt onder meer veroorzaakt door scherpe prijsafspraken met supermarkten. Daarnaast worden er volgens LTO nog steeds veel legbatterij-eieren verkocht in Europa, ondanks dat de productie hiervan in de EU sinds 2012 verboden is. Nederlandse pluimveehouders hebben de indruk dat niet elk land even streng is in de handhaving van het verbod. Ook worden er 'foute' eieren van buiten Europa ingevoerd. Ze vinden aftrek in de levensmiddelenindustrie en zitten bijvoorbeeld verwerkt in koekjes of cake. Bij veel eierboeren raken de buffers echter op. En het is tegenwoordig moeilijker is om bij de bank voor een lening aan te kloppen. Als laatste redmiddel wordt vaak bij de leverancier van legkippen of veevoer aangeklopt voor financiering. Het aantal eierboeren in Nederland is tussen 2011 en 2013 met bijna 200 afgenomen tot zo'n 900 ondernemers.

Het aantal banen in de VS is veel minder hard gegroeid dan verwacht. In augustus kwamen er 142.000 nieuwe banen bij tegen een herziene 212.000 in juli, terwijl vooraf op een plus van 230.000 banen was gerekend. De werkloosheid daalde zoals verwacht wel licht naar 6,1% van de beroepsbevolking. In augustus waren 9,6 miljoen Amerikanen op zoek naar werk, vrijwel net zoveel als een maand eerder. Het aantal mensen dat in deeltijd werkt, maar liever meer uren zou maken, bleef eveneens nagenoeg stabiel op 7,3 miljoen. Dat komt neer op 12% van de beroepsbevolking. Er zijn twijfels over de juistheid van de data in dit banenrapport. 

Slotstand indices 05 sep 2014/week 36: AEX 421,11; BEL 20 3.220,18; CAC 40 4.486.40; DAX 30 9747,02; FTSE 100 6.855,10; SMI 8788,77; RTS (Rusland) 1257,26; DJIA 17.137,36; Nasdaq 100 4089,919; Nikkei 15668,68; Hang Sen 25254,17; All Ords 5598,90; €/$ 1,2952; goud $1268,40, dat is €31.457.69 per kg, 3 maands Euribor 0,104%, 10 jarig Staat 1,085% 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.