UPDATE06042011

Door allerlei omstandigheden heeft deze blog 14 dagen op verzending moeten wachten. Sorry, geen opzet of zo. Het gebeurde gewoon. Op dit moment ga ik de bestaande tekst actualiseren en nieuwe onderwerpen toevoegen. Alles bijeen 19 A4tjes.

Een van de doelstellingen van het kabinet Rutte-1 is de afdracht aan Brussel te verminderen. Of dat in werkelijkheid ook gaat plaatsvinden is nog maar de vraag. EC-commissaris Olli Rehn, verantwoordelijk voor economische en financiële zaken, heeft gemeld dat hij 6 tot 7 mrd euro meer middelen nodig heeft om aan de financiële consequenties van eerder uitgevoerd beleid te kunnen voldoen. Zo heeft de EU een energiezuinig kantorenproject in Eindhoven gesubsidieerd en die rekeningen moeten nu betaald gaan worden. De EC wil dat de lidstaten instemmen met een ruimere begroting ook al omdat het Europees Parlement ook nog wensen heeft, waarvoor geld nodig is. Rutte niet blij. De vraag is: waar worden de prioriteiten gelegd? Meer asfalt of een duurzamer ingericht Europa.

Door de bezuinigingen bij Defensie zullen duizenden gedwongen ontslagen vallen. In totaal verdwijnen 10.000 functies in alle lagen van Defensie. Alle tanks verdwijnen, net als de mijnenjagers en de Cougar-helikopters. Het aantal F-16`s wordt ingekrompen. Naar verluidt zijn deze kabinetsperiode geen Uruzgan-achtige missies meer mogelijk. Minister Hillen wil ook fors snijden in ondersteunende diensten en in staven. Hij had eerder al aangekondigd dat er voor zo'n miljard euro wordt bezuinigd. Het kabinet neemt vermoedelijk vrijdag een besluit over het plan.

Het congres van het CDA heeft zaterdag 2 april j.l. Eindelijk een nieuwe voorzitter van de partij gekozen. Uit vijf mannen en 1 vrouw koos de vergadering met een ruime meerderheid (61%) voor de predikante Ruth Peetoom. Geen verrassende keuze. De achterban wil opschuiven naar het midden en de nieuwe voorzitter wil van het CDA weer een volkspartij maken met een links gezicht. Dat gaat haar lukken. De partijleden zijn er niet alleen om geld in de kas te storten zodat de fractie en de bewindslieden hun eigen politieke gang kunnen gaan. Nee, de partijleden willen mede het beleid gaan bepalen en dat gaat Peetoom verwezenlijken. Zie de keuze voor de voorzitter als een motie van afkeuring voor het duo Verhagen-Hillen. Het worden moeilijke tijden voor de politiek leider, die geen politiek leider is en nu al het voordeel van de twijfel is kwijtgeraakt. Het bondgenootschap met de PVV komt onder zware druk te staan. Evenzeer zal de functie van de fractie worden doorgelicht. De partij-ideoloog en politiek strateeg van het CDA, Hans Hillen, verdeelde de christen-democraten in professionals (de bewindslieden en de parlementariërs) en amateurs (de gedeputeerden, de gemeenteraadsleden en het partijbestuur). Maar de amateurs hebben afgelopen zaterdag een greep naar de macht gedaan en de profs gebrek aan visie, politiek profiel en overtuigingskracht verweten. Verhagen wil daarover in Haagse achterkamertjes van gedachten wisselen, Peetoom wil transparantie. Het CDA had nooit bij dit rechtse minderheidskabinet, met gedoogsteun van Wilders, moeten instappen. Maar Verhagen/Hillen gingen voor het Haagse pluche. Eerst werd Balkenende weggestuurd door de kiezers en werd afscheid genomen van het 'democratisch centralisme' en nu zal de rechtse koers van Rutte-1 worden afgewezen. Ik verwacht dat de bewindslieden van het CDA op enig moment uit het kabinet zullen moeten stappen. De partij is in de peilingen ingehaald door de SP en kan zich geen derde maal een afstraffing door de kiezers veroorloven. Ik zet in op Peetoom. Is er dan een ander alternatief?

De internationale coalitie is zaterdag 19 maart 2011 fors van start gegaan met de militaire missie Odyssey Dawn in Libië op basis van resolutie 1973 van de Veiligheidsraad. Die zaterdagmiddag bombardeerden Franse gevechtsvliegtuigen tanks, radarinstallaties, artilleriestukken en pantservoertuigen van het Libische leger om invulling te geven aan de opgelegde no-fly zone. Later die dag vuurden Amerikaanse en Britse marineschepen ca 110 kruisraketten af die waren gericht op de luchtafweer nabij Tripoli, Misrata en Sirte. Daardoor kwamen legereenheden van Kadhafi in de problemen. Boven de ambtswoning van kolonel Kadhafi in Tripoli was rook gezien. De Libische troepen trekken zich terug in westelijke richting onder achterlating van het vernietigde wapentuig. Kadhafi spreekt het volk toe en dreigt de barbaarse aanval van de koloniale kruisvaarders te zullen vergelden. Hij dreigt landen rond de Middellandse zee aan te zullen vallen. Hij roept Libische burgers op militair materieel te beschermen door menselijke schilden te vormen. Ook kondigt hij aan dat vrouwen de wapens ter hand zullen nemen om de terreurdaden van de coalitie te wreken. ‘Alle stammen, alle straten, alle huizen, alle zes miljoen Libiërs zullen zich verdedigen’, roept een geëmotioneerde regeringswoordvoerder. ‘Als Libië ineenstort, zal het hele gebied van de Middellandse Zee en Europa worden meegesleurd.’ Hij voorspelt dat criminele bendes en vluchtelingen Libië daarvoor als springplank gaan gebruiken. Door het afkondigen van de no-fly-zone kunnen Libische vliegtuigen en artillerie niet meer worden ingezet. Volgens een vertegenwoordiger van het ministerie van Buitenlandse Zaken behoort slechts ‘vijf procent’ van Benghazi, de een miljoen inwoners tellende tweede stad van het land, tot de aanhangers van het gecoördineerde verzet, de Nationale Libische Raad. ‘Vier grote stammen waaronder de Warfallah, die ruim de helft van de bevolking van de stad uitmaken, zullen onze militairen steunen. ‘Zij staan achter de regering. Zij zullen nooit tegen hun neven in het leger vechten.’ Op een van de vele persconferenties voor de circa 120 buitenlandse journalisten in Tripoli meldde secretaris Muhammad Zweid van het Libische parlement dat inwoners loyaal aan Gadhafi binnen Benghazi zelf de strijd aanbinden met opstandelingen, die hij wegzet als aanhangers van de terreurgroep al-Qaida in de islamitische Maghreb. Nu de eerste doden door ingrijpen van de Verenigde Naties worden begraven, verzucht Zweid dat de Veiligheidsraadresolutie hypocriet is. ‘De resolutie was om burgers te beschermen, niet om te doden. We vroegen om waarnemers om het staakt-het-vuren te controleren. In plaats daarvan sturen ze raketten. Hier plaats ik een kanttekening bij. Burgers die een menselijk schild vormen om oorlogsmaterieel te beschermen, kunnen zich op dat moment er niet op beroepen dat ze burgers zijn. Op dat moment nemen ze deel aan de oorlog met alle consequenties vandien. Er zijn bij deze geautoriseerde militaire aanval op het Libische leger een aantal vragen te stellen. Ik ondersteun een aanval op het dictatoriale bewind van Kadhafi, die al 41 jaar aan het bewind is. Ik ondersteun de vrijheidsstrijders die hun leven inzetten voor meer democratie en vrijheid in Libië. Ik ga ervan uit dat er een moment gaat komen dat het bewind van de dictator eindigt. Ofwel hij vlucht danwel hij sterft een martelaarsdood. Hoeveel onheil kan deze man echter nog aanrichten in Libië zelf en in de directe omgeving in Noord-Afrika en Zuid-Europa? Zijn uitspraken zijn onbetrouwbaar. Hij kondigt een staakt het vuren af maar schendt dat direct weer. Wat gaat er gebeurt met de oliedollars die hij zich heeft toegeëigend. In de kluizen van de Centrale Bank van Libië ligt voor 4 mrd dollar aan gouden staven. Van de opbrengst kan Kadhafi nog jaren huurlingen betalen voor zijn leger! Libië kent de democratie alleen maar van horen zeggen. Is er een platform van politici, die na Kadhafi, het bestuur kan overnemen. Wat is de positie van de stamhoofden en de stammen waaruit Libië is opgebouwd. De vrijheidsstrijders die met wapentuig lopen te zwaaien missen een militaire opleiding en dat maakt de afloop van deze interventie onzeker. Wij sturen 6 F16's om het wapenembargo te controleren gedurende 3 maanden. En daarna …? Er kan geen herstart plaatsvinden van de economie zonder dat de gastarbeiders terugkeren evenals de expats van de werkzame oliemaatschappijen. En dan de hamvraag nog: wat wordt de positie van de islam in het nieuwe Libië. Een vraag zonder antwoord: kunnen vrijheidsstrijders voor betere leefomstandigheden in andere landen in het Midden Oosten ook een beroep doen op de Veiligheidsraad en de Internationale coalitie? Ik denk aan Bahrein, Syrië en Jemen en andere landen in deze regio waar de vlam in de pijp is geslagen. Die vlam kan op elk moment aangewakkerd worden en uitgroeien tot een volwaardige brand. In een mum van tijd zou het hele gebied van de Perzische Golf in rep en roer kunnen staan. Daarbij moet ook gekeken worden naar landen met een veel grotere ruwe oliewinning als Saoedi-Arabië en de omringende landen. Blijft het Suezkanaal bevaarbaar? Daar liggen veel grotere economische belangen voor het Westen dan in Libië. Direct na de opening op maandagmorgen noteerde een vat ruwe Amerikaanse olie $103 en Brent bijna $116. De dollar verzwakte verder naar $ 1,4216. Op de aandelenbeurzen in Azië en Europa was de hele week sprake van een vaste handel. Kadhafi heeft inmiddels een bemiddelaar naar Turkije gezonden. Twee zoons van hem Saif al-Islam en Saadi hebben zich opgeworpen hun vader, de kolonel, opzij te schuiven en een constitutionele democratie in Libië te stichten. Anderen zien een deling van Libië in West-Libië onder leiding van de Kadhafi familie en Oost-Libië aan de opstandelingen verenigd in de Nationale Raad (met 80% van de olievelden). In het Midden Oosten gaat het niet alleen om een rechtvaardige verdeling van de opbrengst van de olie, om democratische normen en waarden maar ook over religie (Islam) en de macht van de stammen. En wat in dat proces wordt de positie van Europa en de euro?

De lentetop van de Europese leiders donderdag 24 en vrijdag 25 maart j.l. in Brussel was bedoeld om de euro te redden en een einde te maken aan de schuldencrisis. De bijeenkomst komt als geroepen wegens de acute problemen in euroland Portugal, waar het parlement woensdag de 23ste een streep zette door nieuwe bezuinigingen die in feite door de Europese Unie zijn opgelegd. De top kan zich meteen buigen over een noodplan voor de Portugezen. Daarnaast zullen de EU-lidstaten een pakket maatregelen afkondigen om onder meer financiële zondaars harder aan te pakken en de economieën beter op elkaar af te stemmen. Ook moet er in 2013 een permanent noodfonds komen voor landen in de eurozone met problemen. Op veel onderdelen is de afgelopen weken al overeenstemming bereikt. Diplomaten verwachten dan ook dat de plannen zonder al te veel discussie worden afgehamerd. Zoals wel vaker op Europese toppen, overschaduwt de actualiteit de oorspronkelijke agenda. Behalve met Portugal, gaan de EU-leiders zich zeker bezighouden met de oorlog in Libië. Verder is er overleg gepland over de gevolgen voor Europa van de problemen met een kerncentrale in Japan. Prof Dr R.J. Tissen heeft gereageerd op de val van de regering José Socrates en de gevolgen die dat zal hebben voor de eurozone en de EU. Hij zegt daarover, ik citeer, 'het Portugese parlement heeft de eigen burgers geen dienst bewezen door zich krachtig te keren tegen de hand (het Europese steunfonds én de Europese banken) die het land voorlopig even moet voeden. Met zoveel woorden heeft Portugal duidelijk gemaakt op eigen kracht verder te willen en te kunnen. Uit de houding van Portugal blijkt telkens weer hoe moeilijk het is om burgers afstand van hun welvaart te laten doen als die in de ogen van de bevolking zuurverdiend en daarom terecht –zelfs vanzelfsprekend- is. Hoe breng je mensen terug naar een lagere levensstandaard als hun democratische rechten en mogelijkheden hen in staat stellen om tegen te stemmen en dat te blijven doen? Hoe voorkom je dat democratische besluitvorming niet slechts in verdeeldheid resulteert, maar zelfs in verlamming? Wederom leidt de actie van één lidstaat tot de behoefte aan een nieuw perspectief voor alle lidstaten. Wil Europa als een levensvatbare eenheid uit de crisis naar voren komen, dan moeten de regeringsleiders nu met een geloofwaardige oplossing komen. Tot voor kort werd het idee van het onderling kwijtschelden van staatsschuld als wezensvreemd aan het systeem, van de hand gewezen. In samenhang met een nieuw in te stellen Europees verbod op het verhandelen van staatsschuld, kan het echter goed werken. De banken worden in één keer een kopje kleiner gemaakt en dat geeft lucht. Uiteraard leiden beide maatregelen ook tot pijn –zelfs acute pijn- bij de Europese bevolking. Maar zachte heelmeesters –zoals nu- maken stinkende wonden. En democratisch gezien is het beter om één harde Europese klap uit te delen, dan steeds maar weer terugkerende aanvallen op de eigen portemonnee.' Einde citaat. Wat in Portugal heeft plaatsgevonden kan morgen ook in Griekenland, in Ierland en in IJsland plaatsvinden. In IJsland gaat het over de vraag in hoeverre burgers moeten opdraaien voor de gevolgen van slecht beleid van commerciële bankiers, die het gokken niet konden laten. Ze zijn zelf daarvan ook slachtoffer en moeten ook nog dokken voor Nederlandse en Engelse spaarders. In Griekenland en in Ierland is een soortgelijke situatie ontstaan. Banken hebben hun hand overspeeld vervolgens worden die banken overeind gehouden en wordt de rekening daarvan bij de burgers neergelegd. Die burgers hebben daar helemaal niet om gevraagd en het is nog maar de vraag of ze daarvan geprofiteerd hebben en in welke mate. Voor mij is de vraag 'tot waar moet je een democratie instandhouden en waar moet worden ingegrepen'. Voor mij wordt de roep om een leider, die het schip door de woelige baren loodst, steeds luider hoorbaar. Ik citeer uit een interview van afgelopen donderdag in Trouw met Jan Kees. Hij werd geïnterviewd door Gijs Moes in Brussel. Die noteert: De Griekse en Ierse crisis (Portugal was toen nog niet bekend) moet worden opgelost met strenge afspraken over begrotingstekorten en economische hervormingen moeten de toekomst van de eurozone veilig stellen. Het Nederlandse standpunt is bekend: alle 17 landen van de eurozone blijven soeverein en de zwakke broeders moeten strenger gecontroleerd worden of ze de gemaakte afspraken wel naleven. Ten opzichte van dit laatste ben ik kritisch want daarmee worden de 'good en the bad boys' benoemd. Ik ben een voorstander van het permanent controleren van alle eurolidstaten over de economische en financiële gang van zaken, door de instelling van een Eurozone Rekenkamer. Er mag geen verschil zijn tussen Duitsland en Ierland over de toetsing van de uitvoering van genomen besluiten. Dan komt aan de orde wie de Eurozone bestuurt. De Europese Raad, ook Rutte en de Jager, wil de huidige situatie continueren. Europees Commissaris Neelie Kroes deelt die mening niet. Zij gaat voor een Europees Economisch Bestuur, dat vanuit Brussel economische, financiële, fiscale, sociaal/maatschappelijke zaken behandelt. Kroes noemt daarbij lonen, pensioenen en de arbeidsmarkt. Zij zit daarmee op de lijn van het Euro Zone Competitiveness Pact van Merkel/Sarkozy. Dat gaat zeker geen decennia meer duren, Kroes denkt in een termijn van twee of drie jaar. De Jager is van oordeel dat hij het nut van een Europese Economische regering niet ziet, ook niet op langere termijn. Hij slaat daarmee, naar mijn stellige overtuiging, de plank helemaal mis. De Jager zegt hierover: “Wij moeten als soevereine landen samen afspraken maken en elkaar daarop echt aanspreken, dan kan de monetaire unie heel succesvol zijn. De euro is al een groot succes geweest voor Nederland, vooral voor onze export. Maar vorig jaar is een grote omissie zichtbaar geworden: het stabiliteitspact was nog niet af. Dat hebben we nu rechtgezet.” Dat laatste mag je wel zeggen. De Jager drukt dat heel 'vriendelijk' uit. De regels van het stabiliteitspact waren niet fout, de politici hebben tien jaar zitten slapen. Ze maakten wel afspraken maar vervolgens controleerden ze de gemaakte afspraken niet op uitvoering. Maar dat hoort U Jan Kees niet zeggen. En ook de in de Europese Raad gemaakte hardere eisen zijn nog altijd te soft. En daarover zegt de Jager in het interview 'De euro heeft ons veel gebracht. We moeten onze zegeningen tellen. We, Nederland dus, exporteren meer naar de zogenaamde Pigs-landen dan naar de VS, China en India samen'. Jan Kees zegt hier dat onze (matige) economische groei het gevolg is van enorme exporten naar landen als Portugal, Griekenland, Ierland en Spanje. Daar zet ik uitroeptekens bij!!!! Je levert aan de 'zwakste broeders' uit de eurozone, je zet vraagtekens of die exporten ook betaald kunnen worden en je noemt dat dan zegeningen. Ik zou wel eens willen weten hoe groot de exportgaranties zijn die zijn afgegeven voor die Pigslanden. Ik vrees dat we eerst de goederen leveren en vervolgens de rekening zelf moeten betalen. In het meest positieve geval krijgen we staatspapier van die landen, maar ja wat is dat straks nog waard? De Europese Centrale Bank (ECB) is de puntjes op de i aan het zetten over een nieuwe vorm van steun aan Europese banken die in de problemen komen. De nieuwe faciliteit zou banken voor een langere periode toegang geven tot extra geldstromen. Dat meldt persbureau Reuters. Het plan is in eerste instantie 'op maat gemaakt' voor de noodlijdende Ierse banken. Waarschijnlijk wordt het nieuwe systeem komende week wereldkundig gemaakt, gelijktijdig met de uitkomsten van de stresstest die de Ierse banken ondergingen en waaruit bleek dat er nogmaals 24 mrd euro bijgestort moet worden. „Dit komt in de plaats van de Emergency Liquidity Assistance (ELA) waar de Ierse centrale bank nu mee werkt”, aldus de bron. Alhoewel in eerste instantie bedoeld voor de Ierse banken, zouden ook andere banken in de eurozone die het moeilijk hebben, op termijn gebruik moeten kunnen maken van de nieuwe vorm van steun. Een eerste reactie op dit bericht is de vraag welke consequenties deze geldinjecties hebben voor de inflatie. Centrale banken zijn er toch voor om de inflatie binnen de perken te houden en zich zeker niet te laten aansturen door politici. Het bericht is nog heel summier van informatie, maar ik vrees weer het ergste dat de Europese regeringsleiders een briljante reddingsoperatie hebben uitgedacht. Daarbij zou de eurozone de problemen van lidstaten die deel uitmaken van de muntunie voor haar rekening nemen, het noodplan dus, en de ECB zou de Europese banken moeten gaan redden. Welke vorm van dekking heeft de ECB daarvoor tot haar beschikking?

China heeft vandaag voor de tweede keer dit jaar verhoogd met 25 basispunten tot 6,31%. Reden is de gestegen inflatie. In de eurozone vertoonden in de detailhandelsverkopen in februari een kleine krimp van 0,1%.

Verkochte bestaande koopwoningen waren in februari gemiddeld 1,5 procent goedkoper dan in dezelfde maand een jaar eerder. De prijsdaling is groter dan in januari, toen de verkoopprijzen 1,1 procent lager waren dan het jaar daarvoor. Dat blijkt uit cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Kadaster hebben gepresenteerd. Alle woningtypen waren in februari goedkoper dan een jaar eerder. Vrijstaande woningen daalden met 3,4 procent het meest in prijs. De prijsdaling voor hoekwoningen en appartementen was met 0,8 procent het kleinst. In februari wisselden bijna 10.000 bestaande woningen van eigenaar. Dat is bijna 8 procent meer dan in februari 2010. Februari was de tweede maand op rij waarin het aantal verkopen hoger lag dan een jaar eerder. Na lezing van dit bericht rijst de vraag: zit de vastgoedmarkt nu op slot of niet?

De Nederlandse minister van Financiën Jan Kees de Jager heeft vorige zondag in het TV-programma Buitenhof gezegd dat hij een gooi van president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank (DNB) naar het presidentschap van de Europese Centrale Bank (ECB) zal steunen. Prof Dr R.J. Tissen heeft daar al eerder in een column het volgende over gezegd. Hij schrijft over het terugtreden van de Duitse centrale bankier Axel Weber, de gedroomde kandidaat voor de opvolger van Trichet dit najaar, het volgende: “Weber maakte daarmee in één klap duidelijk hoe ernstig het is gesteld met de economische crisis in Europa en het vervolg daarvan. Als zijn visie werkelijkheid wordt zal ook Nederland in volle omvang getroffen worden. De stellingname van Weber is zowel symbolisch als overduidelijk. Het in ruime mate opkopen door de ECB van staatsobligaties en andere giftige producten moet worden gezien als een onverantwoorde vorm van geldverruiming, eentje die inmiddels zijn weerga in de geschiedenis niet kent. Dat leidt binnenkort tot een hoge en oncontroleerbare inflatie. Vooral zijn opmerkingen – hoe verholen ook – over het ontbreken van een exit strategie van de ECB zijn ronduit alarmerend. Weber geeft zelfs aan bezorgd te zijn dat inflatiestijgingen nu al niet meer in de hand zijn te houden. De geest is uit de fles, vindt hij en zie die maar weer eens terug te duwen. Zijn opmerkingen sluiten aan bij al die critici van de Amerikaanse Federal Reserve die van mening zijn dat de politiek van geldverruiming van deze centrale bank niet alleen in Amerika maar zelfs wereldwijd tot uitholling van de waarde van geld leidt en dat dit proces eigenlijk al niet meer te stoppen is. Met grote sociale onrust tot gevolg, zoals uiteraard nu al pijnlijk duidelijk is in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Naar goed Duits gebruik is Weber iemand die voorstander is van een solide monetair beleid. Geen luchtbellen, geen gebakken lucht. Weber was ook de architect van het Europese steunfonds. In tijden van nood moet je elkaar helpen, maar niet structureel en niet door maatregelen die de échte problemen verdoezelen en/of voor zich uitschuiven. Dat is niettemin precies waartoe het opkopen van staatsobligaties van probleemlanden leidt. Weber is niet langer kandidaat omdat hij de inschatting heeft gemaakt dat veel van zijn collega’s in de ECB tezamen met de gezamenlijke Europese regeringsleiders wel in het sprookje van het vooruitschuiven van schuld geloven. Vandaar ook de aanhoudende geruchten dat er binnenkort toch een euro-obligatie gaat komen.” Einde citaat, met dank aan Prof Tissen.

Ik heb al meerdere keren vraagtekens gezet bij de maatregelen van de 17 Regeringsleiders van de eurozone en de Ministers van Financiën over reddingsplannen voor 'zwakke broeders' in de muntunie. Wat dat betreft deel ik de mening van Tissen. Het beleid van Trichet dat door de ECB wordt uitgevoerd noemde ik al eerder een 'puinhoop'. Centrale bankiers voeren NOOIT het beleid uit dat door politici wordt gedicteerd. Dat leidt onherroepelijk tot een chaos. De Europese Raad heeft afgesproken dat een van de afspraken, die gemaakt zijn, is dat een euroland dat zich niet houdt aan de afgesproken 'eisen voor eurolanden' een boete opgelegd krijgt. Daar zullen ze in Griekenland nachten van wakker liggen. Hoe krijgen ze het bedacht en wat nog triester is onze minister van Financiën gelooft er nog in ook. Erger nog hij is trots op het behaalde resultaat. Kom op, Jan Kees, waar heb je het over. De afspraken die jij verdedigt lossen de financiële problemen niet op, de problemen worden alleen maar vooruitgeschoven. Jullie wachten op een wonder of zo. Als een land in de financiële problemen zit gaat het over geld en niet over stemrecht of een boete. De Jager bagatelliseert het noodfonds, daarmee laat hij zien dat hij het hele probleem niet heeft doorgrondt. Het eerste wat moet gebeuren is dat alle 17 eurolanden halfjaarlijks gecontroleerd moeten gaan worden op de naleving van de spelregels door een op te richten Rekenkamer. Als die afspraak niet gemaakt wordt wordt het hele project een fiasco. Maar ja, Nederland zich laten controleren door Brussel, het ligt heel gevoelig, vooral nu de staatsschuld in 2010 omhoog is geschoten en de rente op de staatsschuld blijft stijgen. Dat Nederlandse probleem, met alle dagen een tekort in het huishoudboekje van de Staat van 100 mln euro, moet zorgvuldig toegedekt blijven. Vorige maand, de 21e, vergaderden de ministers van Financiën van de eurozone weer eens over de eurozone-problematiek. Minister Jan Kees de Jager van Financiën zei voor de vergadering dat hij verwacht dat de eurolanden het zonder veel problemen eens worden over de nieuwe opzet van het permanente noodfonds voor de euro. Het is vooral een kwestie van techniek, zei hij bij aankomst in Brussel. Nee, Jan Kees, het gaat niet over techniek, het gaat over kredietverlening en over de risicobepaling, die hierbij moet plaatsvinden. Wat jullie in Brussel doen is gepruts van politici die niet weten waar ze mee bezig zijn. De Jager onderstreept dat het noodfonds, bedoeld om eurolanden te helpen die hun schulden niet meer kunnen betalen, voor hem niet het belangrijkste onderdeel is van een pakket maatregelen om de positie van de euro te versterken. Het gaat om een hardere aanpak van eurozondaars en sancties voor lidstaten die hun economie te veel uit de pas laten lopen bij de rest. Pure onzin wat de minister uitkraamt. Het tijdelijke noodfonds voor de euro bevat in totaal 750 miljard, waarvan 440 mrd afkomstig is van garanties van de eurolanden. Om ervoor te zorgen dat het bedrag ook echt beschikbaar komt tegen gunstige leningsvoorwaarden, moeten de garanties van de rijke landen omhoog. Voor Nederland betekent dit dat het niet voor 26 miljard, maar voor ongeveer 50 miljard, garant moet gaan staan. In 2013 wordt het tijdelijke noodfonds vervangen door een permanent noodfonds. Daarin draagt de EU voor 500 miljard euro bij. Dat zal deels via garanties en deels via kapitaalstortingen gebeuren. Het permanente Noodfonds, verder te noemen het EMS, dat in 2013 van start gaat en het tijdelijke noodfonds van 750 mrd euro vervangt, wordt ook 750 mrd euro groot. Het IMF doet mee voor 250 mrd euro. De eerste storting is 80 mrd, waarvan 4,5 mrd euro door Nederland. En dan snap ik het even niet meer. De eurolanden moeten 500 mrd euro bijdragen aan het EMS. De eerste kapitaalstorting is 80 mrd. Dus moeten er nog garanties komen voor de resterende 420 mrd. Er is afgesproken dat het totaal van de garanties 620 mrd bedraagt, waarvan Nederland 35 mrd bijdraagt. Twee opmerkingen hierover: 1. Als het eurozone project helemaal fout afloopt kost dat Nederland maximaal 39,5 mrd euro, zegt de Jager. Maar als het al fout gaat voor de inwerkingtreding van het EMS in 2013 dan is het maximale verlies 50 mrd. Over de risico's verbonden aan dit project zegt de Jager: 'als een euroland economisch omvalt, lijdt Nederland immers veel schade'. Waar de Jager niets over zegt is dat de schade nog wel eens veel groter kan worden vanwege nog lopende krediet/exportgaranties die zijn verleend aan onder meer het bedrijfsleven. Het ESM is opgezet als een permanent noodfonds dat als laatste redding moet dienen voor eurolanden die in grote financiële problemen zijn geraakt. Dat kan zijn door de kredietratingburo's en de financiële markten, die de rente gaan opvoeren. 2. De verhouding van de af te geven garanties en de te verstrekken noodhulp is onevenwichtig. De eurolanden moeten hogere borgstellingen afgeven dan de grootte van de leningen die ze aantrekken. Ik becijfer dat ze bijna 50% meer borgstellingen moeten afgeven: de 17 eurolanden geven 620 mrd aan garanties af aan de geldschieters voor leningen van in totaal 420 mrd euro. De beleggers waarmee zaken wordt gedaan vragen dus een hogere garantie, ik neem aan dat ze ook de betaling van de rente gewaarborgd willen zien en ze tellen afgegeven garanties van een aantal zwakke broeders niet mee. Die doen eigenlijk voor spek en bonen mee. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen: Griekenland, Ierland, Portugal, misschien ook Spanje en Italië (gedeeltelijk). En dat betekent dat wij, de rijkere eurolanden, hogere garanties moeten afgeven om de waardeloze garanties van de zwakke broeders te compenseren. Het zou best eens zo in elkaar kunnen zitten, maar dat vertelt de Jager niet. Ook werd in Brussel besloten dat leningen die door het Noodfonds worden verstrekt preferent zijn ten opzichte van bestaande obligatiehouders. Dat betekent dat beleggers, pensioenfondsen, banken, verzekeraars en andere institutionele beleggers een veel groter risico gaan lopen op staatsobligaties van probleemlanden in de eurozone. Wat ik probeer duidelijk te maken is dat staatsobligaties van zwakke eurolanden niet langer goudgerand zijn. Onze politieke leiders hebben het gouden randje eraf gehaald voor landen die steun gaan ontvangen vanuit het Noodfonds. Het resultaat van die beslissing is direct waarneembaar. Nu het Portugese parlement niet instemt met de zware bezuinigingsplannen van de regering dan rest geen andere weg dan die naar het Noodfonds. Vooruitlopend op die ontwikkeling liep de rente op 10-jaars Portugees staatspapier op naar 7,6%. Dat betekent dus dat de 'geniale' beslissing van onze Europese politici om de zwarte piet naar de financiële markten te schuiven de problematiek alleen nog maar groter maakt. Als de risico's in een belegging toenemen stijgt de rente. Heel simpel. Enkele weken terug besloten de regeringsleiders van de eurolanden al om het noodfonds voor een deel met contant geld te vullen. Door technische oorzaken loopt de staatsschuld van de lidstaten dan minder hoog op dan wanneer ze alleen garanties hanteren. Dit is dus misleiding, hier worden boekhoudkundige trucs uitgevoerd om te voorkomen dat risicovolle beleggingen 'zichtbaar' worden. Worden de geldpersen aangezet dan moet de ECB toestemming geven. Iemand moet met die last worden opgescheept: wie het weet mag het zeggen. Het laatste nieuws is dat de goudprijs een nieuw record heeft bereikt, terwijl de prijs van zilver opliep tot de hoogste stand in bijna 31 jaar. Dat werd veroorzaakt door het geweld in het Midden-Oosten, een afgezwakte dollar, aanhoudende zorgen over de stijgende inflatie en de Europese schuldproblemen. De goudprijs steeg tot 1458,80 dollar (1035 euro) per troy ounce (31,1 gram), het hoogste niveau ooit. De zilverprijs liep op tot 39,48 dollar per ounce (28,3 gram). Dit niveau werd voor het laatst behaald in 1980.

Portugal moet zijn schuldeisers laten zien dat het de noodzakelijke maatregelen neemt om de economie weer op orde te krijgen. Dat zegt topman Dominique Strauss-Kahn van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een interview, dat in meerdere internationale kranten werd afgedrukt. ,,De situatie is in handen van de Portugese regering'', zegt Strauss-Kahn. Portugal ligt al maanden op de financiële markten onder vuur, omdat investeerders vrezen dat het land zijn schulden niet kan betalen. Alom wordt dan ook verwacht dat de Portugese overheid op korte termijn noodhulp moet aanvragen van de Europese Unie en het IMF. Spanje staat er volgens Strauss-Kahn beter voor dan Portugal. De Spaanse overheid heeft de juiste stappen gezet en heeft daarom geen financiële steun nodig, stelt hij. Dat laatste is wat mij betreft te voorbarig. De wens is de vader van de gedachte.

Kredietbeoordelaar Moody's denkt daar anders over. Het heeft zijn oordeel over Portugese staatsobligaties met één stap verlaagd. Verdere verlagingen zijn niet uitgesloten. De voornaamste redenen voor de afwaardering zijn de politieke en economische onzekerheid in Portugal, gekoppeld aan het enorme begrotingstekort van het land. ''Het risico dat Portugal de ambitieuze bezuinigingsdoelstellingen niet haalt voor de jaren 2011 tot en met 2014 neemt toe'', aldus Moody's. De kredietbeoordelaar gaat ervan uit dat de eurozone de helpende hand zal uitsteken. Moody's heeft ook de kredietbeoordeling voor de leningen van dertig Spaanse banken verlaagd. De afwaardering volgde op een verlaging van de beoordeling van Spaanse staatsleningen die Moody's enkele weken geleden doorvoerde. De kredietbeoordelaar stelde toen dat de sanering van de Spaanse bankensector duurder zal uitvallen dan de overheid verwacht. Moody's stelt de beoordeling van Spaanse banken gelijk te laten dalen met die van de Spaanse overheid. De ratings van de dertig banken gingen een of meer stappen naar beneden. Santander en BBVA, de twee grootste banken van Spanje bleven buiten schot. Een van de grootste Spaanse spaarbanken klopt aan bij de overheid voor steun. De Banco Base heeft bijna drie miljard euro nodig om aan de kapitaaleisen van de Centrale Bank te voldoen. Dat is twee keer zo veel als werd verwacht. Alle Spaanse banken moeten volgens de kapitaaleisen een reserve hebben van tien procent om een nieuwe financiële crisis te kunnen doorstaan. Veel regionale Spaanse spaarbanken (cajas) zitten in grote problemen. Gezamenlijk hebben ze meer dan 200 miljard euro aan leningen uitstaan, vooral in vastgoed. Volgens de centrale bank is daarvan de helft "potentieel problematisch" door de ingestorte huizenmarkt. De spaarbanken dreigen daardoor dood te bloeden. De cajas zijn door de overheid gedwongen om te saneren en te fuseren. Van de 45 banken zijn er 17 over die groter en stabieler moeten worden. Banco Base is de op twee na grootste spaarbank in Spanje, ontstaan uit een fusie van vier cajas. Een aantal instellingen ligt al aan het staatsinfuus. Het Spaanse steunfonds heeft elf tot twaalf miljard euro bij spaarbanken uitstaan. De centrale bank zegt dat twaalf cajas nog zo'n 15 miljard euro nodig hebben. Critici denken dat de kapitaalbehoefte twee keer zo groot is. Evident is dat de Europese politici de problemen van de zwakke broeders in de eurozone op een heel andere wijze benoemen dan de financiële markten de risico's inschatten. De kredietbeoordelaars S&P, Moody's en Fitch zijn voorzichtiger in hun beoordeling van de financieel/economische problematiek, een mening die wordt gedeeld door de financiële markten. Jan Kees de Jager heeft het over een technisch probleempje dat eenvoudig kan worden opgelost zonder dat dat noemenswaardige risico's met zich meedraagt. We verdienen meer aan de noodhulp dan het ons kost. En dan komt de eeuwenoude vraag weer naar boven: op welke wijze worden de risico's ingeschat.

De stemming onder consumenten is in maart wat verslechterd. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De indicator van het consumentenvertrouwen, die het CBS maandelijks meldt, zakte in maart met drie punten en daalde van min vijf naar min acht. De afname kwam volgens de onderzoekers doordat consumenten somberder zijn over de economische vooruitzichten. In januari en februari verbeterde het vertrouwen nog flink. De koopbereidheid veranderde nauwelijks. Dit cijfer kwam uit op min 9 vergeleken met min 8 in februari. ,,Daarmee is de koopbereidheid van consumenten nog steeds laag'', aldus het CBS.

De Nederlandse economie groeit dit en volgend jaar bescheiden, met 1,75 procent in 2011 en 1,5 procent in 2012. Dat verwacht het Centraal Planbureau (CPB). Het begrotingstekort van de overheid wordt snel kleiner en gaat van 5,2 procent in 2010 naar 3,7 procent dit jaar en 2,2 procent volgend jaar.

De cijfers staan in het Centraal Economisch Plan van het CPB. Het Planbureau constateert dat met de bescheiden groeicijfers het verlies aan groei tijdens de recessie nog niet is ingehaald. De economische groei komt grotendeels voor rekening van de export. De consumptie van gezinnen en investeringen van bedrijven dragen ook een steentje bij. Verder gaat het goed met de werkloosheid. Die daalt naar 4 procent volgend jaar. Dat gaat weer in de richting van krapte op de arbeidsmarkt, wat volgens het CPB opmerkelijk is, zo kort na een heftige recessie. De koopkracht staat de komende jaren nog wel onder druk, mede door de bezuinigingsmaatregelen van het kabinet. De koopkracht daalt dit en volgend jaar in doorsnee met 0,75 procent per jaar. Ook blijft de contractloonstijging in de marktsector (1,75 procent) achter bij de inflatie van 2 procent, terwijl pensioenen niet of slechts deels worden geïndexeerd. De jongste cijfers wijken praktisch niet af van de concept-raming van het CEP van vorige maand. Ten opzichte van de ramingen die het kabinet vorig jaar bij Prinsjesdag gebruikte voor dit jaar ligt de groei van de economie 0,25 procent hoger en verwacht het CPB nu een begrotingstekort van 3,7 procent, waar eerder gerekend werd met een tekort van 3,9 procent. In de definitieve raming is de recente ramp in Japan niet meegenomen. Volgens minister Jan Kees de Jager (Financiën) tonen de nieuwste ramingen, met een verwachte economische groei van 1,5 procent en een verbetering van het begrotingstekort, ,,dat we op de goede weg zijn''. Maar hij stelt dat we ons nog niet rijk moeten rekenen. ,,Zo is er nog steeds onrust op de financiële markten en ook een stijgende olieprijs kan de groei schaden'', aldus de bewindsman. Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) ziet een ,,belangrijke economische uitdaging'' in de krapte op de arbeidsmarkt die naar verwachting vanaf volgend jaar toeneemt. Hij zegt met zijn nieuwe beleid voor het bedrijfsleven, waarbij het onderwijssysteem beter aansluit bij de behoeften van het bedrijfsleven, te willen voorkomen dat ondernemingen hun groeiplannen zien vertragen door een krappe arbeidsmarkt. Dit laatste is grote onzin van de minister. Als het onderwijssysteem onder handen wordt genomen dan zijn de eerste resultaten daarvan pas over jaren te verwachten. Als de minister van Economische zaken daar een voorschot op neemt is dat loos gekakel. Als de Jager zegt dat Nederland op de goede weg is op basis van 'prognoses' dan zegt dat niets. Ik hoor het CPB niet over een stijging van de rente op de kapitaalmarkt, oplopende inflatie, stijgende voedselprijzen, hogere energieprijzen door de politieke onrust in het Midden Oosten, de wereldwijde gevolgen van de kernramp in Japan en een dalende koopkracht. En dan is er nog de vraag hoe ernstig we de dreigementen moeten nemen waarmee Kadhafi rondstrooit. Verder hoor ik de Jager niets zeggen over het gegeven dat Nederland iedere dag nog steeds 100 mln euro meer uitgeeft dan binnenkrijgt. Het is mij volstrekt onduidelijk waar het CPB de verbetering van het begrotingstekort voor dit en de volgende jaren vandaan tovert!! Er is een markt voor een boek met de titel “Over alles wat politici de kiezers niet vertellen”.

Over dit onderwerp schrijft ook Prof Dr Tissen een column. Ogenschijnlijk gaat het met de economie in Nederland helemaal goed. Het afgelopen jaar kende een groei van 1,7% en daarmee is de helft van het verlies van het jaar daarvoor ingelopen. Weliswaar is in de loop van 2010 sprake van afzwakkende groeicijfers, net als in Duitsland, maar groei is er. Toch ben ik er niet gerust op dat Nederland de dans van de wereldwijde economische crisis definitief heeft weten te ontspringen. Daarvoor zijn er nog teveel vraagtekens. Ten eerste is het moeilijk om greep krijgen op de feitelijke economische stand van zaken in Nederland, ten opzichte van de gerapporteerde. Is er ook bij ons misschien sprake van een gevoelseconomie die behoorlijk afwijkend is van de officiële economie? Een voorbeeld met betrekking tot de huizenmarkt. Die zit op slot. Alles staat te koop. Maar de huizenprijzen dalen niet tot zeer beperkt. Er is geen sprake van crisis. Tegelijkertijd laat een (weliswaar beperkte) websurvey van RTLZ zien dat 17% van de deelnemende Nederlanders (ruim 4600) nu al in de hypothecaire problemen zit. Bij een rentestand van 6% (en die naderen we) komt daar nog eens 7% bij. Zou de rente richting 8% gaan dan stijgt het aantal probleemgevallen verder en wel met 13%. Normaal zouden deze cijfers aanleiding geven tot grote zorg en misschien zelfs tot enige paniek. Nu wordt het voor kennisgeving aangenomen. Hetzelfde geldt voor de commerciële vastgoedmarkt. Er staat zoveel kantoor-en winkelruimte leeg, dat de ene helft van Nederland naar de andere helft zou kunnen verhuizen. Goedkoper en zonder problemen. Nu pas dringt het een beetje bij de bevolking door hoeveel winkels er dagelijks verdwijnen. Het zijn er heel veel. Wij zijn geneigd dit aan de opkomst van het Internet te wijten. Niet onterecht. Ik ben echter ook geneigd het aan structureel afnemend consumentisme te wijten, namelijk als gevolg van de snelle verouderingsgolf die Nederland treft. Vooral ouderen hebben in hun leven al zoveel aangeschaft dat zij het nu wel genoeg vinden. Dit laatste is een rechtstreeks gevolg van de economische crisis. We doen het een tandje minder, ook qua nieuwe bedrijvigheid. Ouderen starten immers niets nieuws. Toch is de commerciële vastgoedmarkt wél in de problemen, maar niet in crisis. Zolang schulden geherfinancierd kunnen worden (en dat kunnen de banken probleemloos omdat de ECB enorme hoeveelheden geld in de markt heeft gepompt) hoeft er niet afgeboekt te worden. Maar is hier nu sprake van een gezonde economische situatie of van een smeulend vuurtje dat zomaar kan omslaan in een veenbrand? Mijn dochter (van prof Tissen) vertelde mij dit weekeinde dat in haar favoriete stamcafé de prijs van een cappuccino plotseling met 25% was gestegen. Dat was even opkijken. Een incidentje? Bij het doen van de dagelijkse boodschappen zijn prijsstijgingen aan de orde van de dag. Ook de gemeentelijke belastingen lopen fors op en dat terwijl de volle bezuinigingsgolf van de overheid nog over ons heen moet komen. Zojuist heeft de Minister van Financiën de deur naar uitbreiding van het Europese steunfonds wagenwijd – en in mijn ogen veel te ver- opengezet. Ook al ontkent hij publiekelijk dat gedaan te hebben, zal het prijskaartje van de crisis bij andere lidstaten (ik noem die de 'zwakke broeders') onherroepelijk tot méér bezuinigingen in Nederland leiden. Geen prettig vooruitzicht en al helemaal niet als het onzeker is of de problematische lidstaten nog wel gered kunnen worden. Gaat het economisch goed in Nederland? Zullen we het ingezette groeipad kunnen vervolgen? Ik acht dat niet waarschijnlijk. Het zal eerder kwakkelen worden. Een periode van stagflatie –lage groei, hoge inflatie- is niet uitgesloten. En mocht de wereld om Nederland heen dieper in de problemen wegzakken, dan wordt het bij ons ook echt crisis. We zijn nu eenmaal een open economie en dat betekent dat we niet alles zelf in de hand hebben. Einde citaat. Alle onheil komt bij ons dus van buiten.

De inflatie in Groot-Brittannië is in februari opgelopen tot het hoogste niveau sinds oktober 2008. Dat blijkt uit cijfers van het nationale statistiekbureau. De prijzen van consumptiegoederen lagen in februari gemiddeld 4,4 procent hoger dan een jaar eerder. Daarmee nam de waarde van het geld nog sneller af dan in januari, toen het gemiddelde prijspeil al met 4 procent steeg. Vooral elektriciteit, gas, diesel en benzine werden aanzienlijk duurder, maar ook de prijzen van kleding gingen vorige maand fors omhoog. De Britse centrale bank streeft naar een inflatie van hoogstens 2 procent. De geldontwaarding ligt echter al vijftien maanden lang minstens 1 procentpunt boven die grens. Economen verwachten daarom dat de Bank of England binnenkort besluit de rente in Groot-Brittannië te verhogen.

De vraag is: wat moet ik met zo'n uitspraak van Elena Salgado? De Spaanse economie kan een renteverhoging door de Europese Centrale Bank zonder problemen doorstaan. Veel economen hebben gewaarschuwd dat de renteverhoging die de ECB naar verwachting morgen doorvoert, het herstel van de zwakke economieën in de eurozone de nek omdraait. Een hogere rente maakt het duurder om geld te lenen, terwijl landen als Spanje, Griekenland en Portugal al moeite hebben om geld aan te trekken tegen acceptabele renteniveaus. Spanje kan een renteverhoging echter ,,zonder enig probleem'' aan, volgens de Spaanse minister van Financiën. ,,Het is waar dat een verhoging voor enige complicaties zal zorgen, maar die zullen van heel korte duur zijn'', stelde ze. Hoewel een renteverhoging onder meer kan leiden tot hogere lasten voor mensen met een variabele hypotheek, zitten er volgens Salgado ook positieve kanten aan een hogere rente. Welke dat zijn zegt ze echter niet. Resteert de vraag hoe goed of hoe slecht Spanje ervoor staat. Erg slecht zou ik zeggen. Maar helaas blijven we maar geloven dat het allemaal wel goed komt. Van bewindslieden is het standaard beleid geworden om het slechte nieuws in plakjes te presenteren en publiekelijk voor te stellen als een kans uit duizenden om economisch weer gezond te worden. De staat zal winnen, denk ik. Maar zal de bevolking van Spanje de Europese stresstest van banken doorstaan? De ECB liet eerder deze maand doorschemeren dat de rente in de eurozone waarschijnlijk begin april wordt verhoogd om de stijgende inflatie te bestrijden. De centrale bank handhaaft het belangrijkste rentepercentage in de eurozone al sinds mei 2009 op het historisch lage niveau van 1 procent, om het herstel van de Europese economie te stimuleren. Door de stijgende inflatie lijkt dat niveau echter niet langer houdbaar. ECB-bestuurder Jürgen Stark herhaalt dat er genoeg redenen zijn voor de ECB om het monetaire beleid op korte termijn aan te scherpen. Hij maakt zich vooral zorgen over de zogeheten loonprijsspiraal, waarbij hogere lonen de toch al stijgende inflatie verder aanjagen. ,,Het is de taak van centrale banken om die effecten te voorkomen'', zei Stark tegen de Japanse krant Nikkei.

Er komen strenge sancties voor lidstaten die hun begrotingstekort of staatsschuld te hoog laten oplopen. Ook zullen de EU-landen hun economisch beleid meer op elkaar gaan afstemmen. Het noodfonds voor de euro kan vanaf 2013 500 miljard uitlenen aan lidstaten die hun schulden niet meer kunnen financieren. Dat bedrag loopt waarschijnlijk op naar 750 miljard omdat ook het Internationaal Monetaire Fonds meedoet. Een dergelijk bedrag is ook beschikbaar in het huidige noodfonds, dat een tijdelijk karakter heeft. Het noodfonds wordt gevuld met kapitaalstortingen en garanties van de lidstaten. Duitsland, dat veruit het grootste aandeel voor zijn rekening neemt, kreeg toestemming zijn bijdrage over een iets langere periode uit te smeren dan aanvankelijk de bedoeling was. Volgens premier Mark Rutte heeft deze aanpassing geen gevolgen voor de Nederlandse bijdrage aan het fonds. Die blijft een kleine 40 miljard euro. Rutte toonde zich tevreden over het bereikte resultaat. Voor Nederland was het instellen van een permanent noodfonds alleen aanvaardbaar als de begrotingsregels drastisch zouden worden aangescherpt. Het versterken van de economische coördinatie tussen de eurolanden omschreef Rutte als ,,elkaar de maat nemen, maar elkaar niet de wet voorschrijven''. De eurolanden die economisch goed presteren, zoals Duitsland en Nederland, gaan als voorbeeld dienen voor de rest. Ook een aantal niet-eurolanden, zoals Denemarken, Litouwen en Letland, gaat meedoen in dit systeem. De zwakte van het bereikte compromis is de vrijblijvendheid van wat als een plicht van de deelnemende landen wordt omschreven. We hebben het wel afgesproken maar ieder land mag dat invullen op een wijze die hem of haar uitkomt. Mark, dit is een heel slechte politieke afspraak. Zo komt Europa nooit uit de problemen. Een dikke onvoldoende…………!

In de Verenigde Staten zijn in februari minder bestaande woningen verkocht dan in de maand daarvoor. In totaal wisselden er op jaarbasis 4,88 miljoen woningen van eigenaar, zo maakte de Amerikaanse branchevereniging van makelaars bekend. In januari ging het nog om een naar boven bijgesteld aantal van 5,4 miljoen. De daling bedraagt 9,6 procent. De afname van het aantal verkochte woningen is sterker dan verwacht. Analisten hadden gerekend dat er 5,15 miljoen bestaande woningen van de hand zouden gaan.

De Amerikaanse overheid begint met de verkoop van 142 miljard dollar (100 miljard euro) aan hypotheekbeleggingen die tijdens de financiële crisis in 2008 en 2009 werden overgenomen. Dat maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën bekend. Het ministerie zal maandelijks voor 10 miljard dollar aan hypotheekbeleggingen gaan verkopen. Volgens het ministerie is de markt voor hypotheekbeleggingen veel robuuster geworden sinds de crisis. De overheid hoopt een winst te behalen van 15 tot 20 miljard dollar op de verkoop, afhankelijk van de marktomstandigheden. De waarde van hypotheekbeleggingen kelderde in 2008 en 2009 waardoor veel financiële instellingen in de VS in groot gevaar kwamen. Daarop besloot de Amerikaanse overheid deze risicovolle producten over te nemen en de waarde ervan te garanderen. Ik ben heel benieuwd wie dat papier gaat opnemen.

De Nederlandse banken, de Autoriteit Financiële Markten en het ministerie van Financiën hebben een akkoord bereikt over nieuwe regels voor tophypotheken. Per 1 augustus mag de hypotheek niet meer dan 110 procent van de aankoopwaarde, incl kosten koper, bedragen. Verder mag de verstrekte hypotheek nog maar voor maximaal de helft van de waarde van de woning aflossingsvrij zijn en worden de mogelijkheden om af te wijken van de inkomensnorm beperkt. De norm voor de maximale hypotheek is vijf jaarsalarissen. De normen staan in een nieuwe gedragscode die is voorgesteld door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en het Verbond voor Verzekeraars. De NVB verwacht dat de gevolgen voor de woningmarkt gering zijn. De AFM onderschrijft de code en zal streng toezien op naleving. Bij overtreding kunnen onder meer boetes worden opgelegd. Minister Jan Kees de Jager vindt dat huizenkopers met de nieuwe afspraken goed beschermd zijn tegen overkreditering, terwijl ze nog steeds voldoende kunnen lenen om huis plus kosten koper te financieren. ,,Deze code biedt een goed evenwicht tussen het beschermen van de consument en het openhouden van de woningmarkt." De Jager heeft de voorstellen naar de Tweede Kamer gestuurd, die er nog mee in moet stemmen. Het persbericht spreekt over 'tophypotheken' daar versta ik onder 'hypotheken van > 1 mln euro' en dat is iets heel anders dan waarover de minister spreekt.

De aangescherpte kredietregels frustreren het herstel van de woningbouw. Na een extreem slecht 2009 heeft de verkoop van nieuwbouwwoningen zich vorig jaar aardig hersteld. Maar de strengere regels zetten al weer een stevige rem op het herstel. De Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers NVB vreest voor 2011 voor een 'double-dip' bij de woningverkoop. Instanties als de Autoriteit Financiële Markten (AFM), De Nederlandsche Bank (DNB) en het Nibud zorgen voor een opeenstapeling van voorschriften, die het samen met de stijgende hypotheekrente voor consumenten lastiger maakt de hypotheek rond te krijgen. Dat stelt de NVB in de presentatie van de Thermometer Koopwoningen, een halfjaarlijkse rapportage over de markt voor nieuwe koopwoningen. Daaruit blijkt dat 2010 ,,een relatief prachtig jaar'' is geweest voor ontwikkelaars en de bouwers. Zij verkochten 25.700 woningen, 50 procent meer dan in 2009 en de hoogste procentuele groei ooit. “De kans dat het herstel in 2011 doorzet, is beperkt'', aldus de koepelorganisatie. ,,Veruit het beste kwartaal van de afgelopen twee jaar was het tweede kwartaal van 2010. Daar lijkt het voorlopig bij te blijven.'' De NVB verwacht dat de verkoop van nieuwe woningen dit jaar met 17 procent daalt tot 210.000. En dat ligt volgens de NVB niet aan de economie, want die groeit met 1,75 procent en ook niet aan de consument, want zijn vertrouwen is in jaren niet zo hoog geweest. [Is dat zo?] ,,Maar het heeft alles te maken met de flink aangescherpte kredietregels."

Steeds meer gehandicapten, ouderen en chronisch zieken komen in problemen door bezuinigingen op de rijkspot AWBZ. Cliëntenorganisaties concluderen dat in een onderzoek dat woensdag is gepresenteerd. De overheid heeft ongeveer twee jaar geleden gesneden in met name de post begeleiding voor mensen met een beperking. Volgens cliëntenorganisaties als CG-Raad, NPCF, Per Saldo en ouderenorganisaties heeft 40 procent van hun achterban de afgelopen jaren een teruggang in zorg ervaren. Ruim 90 procent daarvan zegt in eigen kring geen alternatief voor die zorg te kunnen vinden. De overheid wilde juist dat familie, buren en/of vrienden zich meer gingen inzetten voor hun naaste. Ook zouden gemeenten meer zorgtaken moeten gaan organiseren, bijvoorbeeld door vrijwilligers in te zetten. Veel problemen ontstaan doordat patiënten met steeds meer nieuwe maatregelen worden geconfronteerd, aldus de organisaties. Deze stapelen zich volgens hen op. Zo moeten mensen van achttien jaar en ouder sinds vorig jaar een eigen bijdrage betalen voor AWBZ-begeleiding. ,,De eigen bijdrage leidt voor een derde tot financiële problemen.'' Het kabinet wil uiteindelijk alle begeleiding uit de AWBZ overhevelen naar de gemeentes. Slecht nieuws, vinden de partijen, omdat gemeentes nog weinig alternatieven bieden voor de weggevallen langdurige zorg. Zo hebben gemeentes volgens de organisaties te weinig kennis van de zorg voor specifieke groepen, zoals kinderen met meerdere handicaps of autistische stoornissen. Volgens de organisaties vervalt met de overheveling bovendien het wettelijk recht op de begeleiding. ,,Mensen die het nodig hebben worden afhankelijk van het aanbod van hun gemeente.''

Goldman Sachs heeft in het eerste kwartaal van dit jaar een gevoelige tik geïncasseerd. De zakenbank, die gezien wordt als de machtigste op Wall Street, zakte in de ranglijst van adviezen bij fusies en overnames tot de laagste stand in meer dan twintig jaar. De advisering bij fusies en overnames geldt als een van de meest winstgevende activiteiten in de bankwereld. Het is normaliter stuivertje wisselen aan de top, waar Goldman Sachs doorgaans is terug te vinden. In de eerste drie maanden van dit jaar gleed de bank echter af tot de tiende plek als het gaat om transacties in de Verenigde Staten. Goldman Sachs liep megadeals mis zoals de overname van T-Mobile USA door AT&T voor 39 miljard dollar en de herstructurering van verzekeraar AIG ter waarde van 59 miljard dollar. Goldman Sachs was betrokken bij transacties met een totale waarde van 71 miljard dollar. JPMorgan Chase spande de kroon en was betrokken bij 170 miljard dollar aan fusies en overnames.

De discussie over ING-bonussen krijgt nog een staartje. De top levert dan misschien zijn bonussen in, maar de rest van het personeel kan gewoon op een extraatje rekenen. Daarvoor is ruim 660 miljoen beschikbaar. Dat is veel meer dan de 2,5 miljoen die de top drie na alle kritiek inlevert. Onder de grote drie van ING staan wereldwijd nog zo'n 70.000 medewerkers. Van de bonuspot gaat 25% naar de 30.000 Nederlandse personeelsleden die onder de cao vallen. De overige 500 miljoen gaat naar werknemers in het buitenland en werknemers die niet onder de cao vallen, bijvoorbeeld omdat ze meer verdienen. Hoe de bonuspot precies verdeeld is, wil ING niet zeggen, maar het persoonlijke extraatje bedraagt gemiddeld ruim 9000 euro. Dat is trouwens wel wat minder dan in 2009, hoewel ING afgelopen jaar wel meer verdiende.

De groei van de industrie in de eurozone is in maart afgezwakt ten opzichte van een maand eerder. De dienstensector in het eurogebied liet juist vooruitgang zien. De inkoopmanagersindex voor de industrie kwam uit op 57,7 tegen 59 een maand eerder. Economen rekenden in doorsnee op 58,4. Een stand van boven de 50 duidt op groei, daaronder op krimp. Eerder op de dag werd al een cijfer bekend over de groei van de Duitse industrie. De groei van de industrie in de grootste economie van Europa heeft in maart aan vaart ingeboet. De index voor de dienstensector in de eurozone noteerde in maart een stand van 56,9 vergeleken met 56,8 in februari. Dat is het hoogste niveau sinds augustus 2007.

Leven-, schade- en zorgverzekeraars gaan ervan uit dat de invoering van nieuwe boekhoudregels, die wereldwijd gaan gelden, de sector miljarden kost. De verwachting is dat met name de consument de rekening van de invoering gaat betalen. Dat valt af te leiden uit het KPMG rapport The New World for Insurance. De richtlijn, die vermoedelijk in juni wordt gepresenteerd, verplicht verzekeraars als een normaal bedrijf de cijfers te rapporteren en de onderneming op marktwaarde weer te geven. De nieuwe standaard voor financiële verslaggeving onder International Financial Reporting Standards (IFRS) is bedoeld om de resultaten van verzekeraars uit meer dan 120 landen gemakkelijker te kunnen vergelijken. Het komt erop neer dat verzekeringsverplichtingen op elke rapportagedatum geactualiseerd moeten worden naar de laatste inzichten voor onder meer sterftetrends, kosten, rendementsgaranties en rentecurve. Dit staat in schril contrast met de huidige methode, die in vaktermen uitgaat van de originele tariefgrondslag en een vaste disconteringsvoet. Volgens het KPMG-onderzoek onder twintig grote wereldwijd opererende verzekeraars gaat de branche ervan uit dat de invloed van de nieuwe standaard zeer ingrijpend zal zijn. Dit komt vanwege de hoge kosten die met de invoering gepaard gaan. „Grote verzekeraars schatten dat de invoering tientallen miljoenen euro’s gaat kosten. Voor de kleinere zal het vermoedelijk om tonnen gaan. Om dit te kunnen dragen, zullen verzekeraars zich genoodzaakt zien die kosten door te berekenen aan hun klanten. Je zou deze kosten kunnen zien als een investering in transparantie, waaraan deels de polishouder ook zijn steentje draagt”, aldus IFRS-deskundige Frank van den Wildenberg van KPMG. De industriële producentenprijzen in de eurozone zijn in februari met 0,8 procent gestegen ten opzichte van de maand daarvoor. De stijging is iets hoger dan verwacht. Economen gingen uit van een toename met 0,7 procent. In januari was er sprake van een stijging met een naar beneden bijgestelde 1,3 procent. In vergelijking met februari 2010 gingen de prijzen in de eurozone met 6,6 procent omhoog. Hier werd gerekend op een toename met 6,7 procent. Voor januari stelde Eurostat het jaarcijfer naar beneden bij naar een stijging met 5,9 procent. In alle 27 landen van de Europese Unie stegen de prijzen in februari in vergelijking met de voorgaande maand eveneens met 0,8 procent. Op jaarbasis was hier sprake van een toename met 7,1 procent. Evenals in januari zorgden met name de hoge energieprijzen voor een prijsstijging. Exclusief de energiesector gingen de prijzen in de eurozone in februari ten opzichte van januari met 0,6 procent omhoog.

De Nederlandse banken moeten van toezichthouder DNB voor eind juni een gedetailleerd plan indienen, waarin ze aangeven hoe ze gaan overstappen op de nieuwe strengere regels voor banken, het zogenoemde Basel III. Dat heeft De Nederlandsche Bank (DNB) de banken laten weten. De banken moeten aangeven wat hun streefcijfers zijn voor onder meer liquiditeit en kapitaal, en hoe ze denken dit te gaan bereiken. Volgens Basel III moeten banken in de toekomst veel meer kapitaal aanhouden om te voorkomen dat ze in moeilijke tijden in financiële problemen komen. De banken hebben tot 2019 de tijd om volledig aan de nieuwe regels te voldoen.

De Europese Centrale Bank heeft afgelopen week geen obligaties van eurolanden meer opgekocht. Een week eerder kocht de ECB nog voor 432 miljoen euro aan obligaties op. Daarmee kwam het totaal aantal aankopen op ongeveer 77 miljard euro. De ECB startte de ongebruikelijke operatie om de handel in obligaties van probleemlanden als Griekenland, Ierland en Portugal aan de gang te houden in mei vorig jaar. De ECB heeft altijd benadrukt dat de maatregel tijdelijk is en het is geen geheim dat de centrale bank weer van dat papier af wil. Analisten zien het einde van het programma dan ook naderen. "Nu de ECB op de drempel van een renteverhoging staat, is het nagenoeg zeker dat de bank binnenkort afscheid neemt van het opkoopprogramma", aldus ING-econoom Peter Vanden Houte.

Het opvliegen van een vogel in de Amazone zou volgens de chaostheorie een kettingreactie in gang kunnen zetten waardoor na enkele dagen uiteindelijk het weer in Europa verandert. Dat is de kern van de chaostheorie, schrijft Willem Middelkoop in zijn column bij RTLZ. Door de ontwikkelingen in het Midden-Oosten de afgelopen weken moest ik er vanochtend aan denken. De vogel in dit verhaal is de uitvinding van de subprime-hypotheek in de VS. Toen de huizenprijzen gingen dalen en bleek dat Wall Street deze rommelhypotheken schaamteloos had verkocht aan de rest van de wereld, bleek het hele financiële systeem ondermijnd. De kredietcrisis die daaruit voortkwam zorgde voor de grootste reddingsoperatie uit de financiële geschiedenis. De geldsluizen gingen open en de rente werd wereldwijd naar of dichtbij 0% verlaagd. De enorme verliezen in het systeem konden alleen door de overheid worden opgevangen waardoor de overheidstekorten, vooral in de VS, explodeerden. De angst voor het weginflateren van deze schulden, feitelijk de enige oplossing die er nu overblijft, heeft beleggers er wereldwijd toe aangezet richting grondstoffen te vluchten. Denk maar eens aan China, die wereldwijd als een waanzinnige grondstofprojecten aan het opkopen is. Zelfs "soft-commodities" als graan, maïs, soja en koffie profiteren van deze vlucht. Prettig voor beleggers en de boeren, maar dramatisch voor de bevolking in armere landen. Voedsel en energie beslaan daar het leeuwendeel van het gezinsbudget. De hoge voedsel- en energieprijzen leiden al snel, net als in 2006 trouwens, tot voedselrellen in verschillende landen waaronder Tunesië. Deze protesten sloegen al snel om in de roep voor meer vrijheid en binnen enkele weken zagen we een volledige revolutie in Tunesië en een halve in Egypte, waar de gehate binnenlandse veiligheidsdienst van Moebarak omver werd gelopen maar de touwtjes stevig in handen van de militairen bleven. Kennelijk is dat de angst, die het volk in al deze dictaturen tientallen jaren onder controle hield, in deze Arabische lente opeens verdwenen. Het onderdrukken van deze revolutionaire golf heeft in Libië, Syrië, Bahrein de afgelopen dagen en weken geleid tot enorme bloedbaden. Maar wie denkt dat we blij moeten zijn met deze beweging kan nog wel een bedrogen uitkomen. Tientallen jaren aan dictatoriale onderdrukking kunnen weleens plaats gaan maken voor een tijdperk van chaos. De Russische president Medvedev voorziet “tientallen jaren van bloedvergieten in het Midden Oosten”. Vooral de opstand van de sjiitische minderheid, in het aan Saudi Arabië grenzende Bahrein, is zeer zorgelijk. De grootste olievoorraden liggen in de sjiitische kuststrook van Saudi Arabië. Het omvallen van het Saudische koningshuis zou de olieprijs op slag richting $200 kunnen brengen. Maar ook in ons eigen Europa wordt de rust bedreigd. De enorme tekorten en reddingsacties rondom de PIGS landen gaan hier ook, vroeger of later tot sociale onrust leiden. Europeanen zullen moeten wennen dat het minder wordt, na tientallen jaren van meer, meer, meer. Laten we hopen dat we niet het tijdperk van de chaos zijn binnengelopen. Einde citaat, met dank aan Willem Middelkoop.

De Britse bank Barclays heeft de Britse regering gedreigd het hoofdkantoor te verplaatsen van het Verenigd Koninkrijk naar de VS of Azië als de overheid grote hervormingen in de sector gaat doorvoeren. Topman van Barclays John Varley zou tijdens overleg met vertegenwoordigers van de regering niet openlijke dreigementen hebben uitgesproken, maar wel de ,,positie van zijn bank duidelijk hebben gemaakt''. Eerder werd bekend dat een onderzoek heeft uitgewezen dat de hervormingen die de regering binnen de bankensector zou willen doorvoeren, de grote banken zo'n 15 miljard pond (ruim 17 miljard euro) per jaar zou kosten. De banken zijn bang dat de overheid hen wil verplichten de financieringsstructuur te veranderen en een scheiding door te voeren tussen de zakelijke- en de consumententak. Dat zou met name voor grote banken, zoals HSBC, Barclays en Royal Bank of Scotland, grote gevolgen kunnen hebben. Zij kunnen dan niet meer vrij schuiven met de opbrengsten en zouden uit moeten kijken naar andere financieringsbronnen. Volgens voorstanders van de maatregel zouden op deze manier de gevolgen van een omvallende bank voor de maatschappij worden beperkt.

De stresstest voor de banken rekent met een forse krimp. In de komende ronde van stresstesten onder 88 Europese financiële instellingen wordt gekeken hoeveel kapitaal zij moeten aantrekken als de economische groei 4 procentpunt lager uitvalt dan de nu geldende raming. Dat heeft de Europese Bank Autoriteit (EBA) gemeld. De EBA staat onder druk om met een geloofwaardige test te komen nadat de peiling vorig jaar faalde in het blootleggen van problemen bij Ierse banken. Alle Ierse banken slaagden vorig jaar, maar moesten kort daarna overeind gehouden worden met staatssteun. De EBA geeft niet aan met welke groei van het bruto binnenlands product het rekent voor de Europese Unie, maar zei dat het uitgangspunt van de test ,,geloofwaardig'' is.

De AEX sloot de beursdag af met een plusje van 0,18% op 369,64. De dollar noteert zwakker op 1,4331, goud doet $ 1456,60, brent $/bbl 122,22. De kernramp in Japan krijgt desastreuze gevolgen voor de Japanse en wereldeconomie. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , . Bookmark de permalink.