UPDATE05082011

S&P heeft vanavond de rating van de VS verlaagd van AAA naar AA+. Het Ministerie van Financien in Washington reageerde onmiddellijk met de mededelingen dat bij de beoordeling S&P er 2 biljoen dollar naast zit, er zijn diepe en fundamentele fouten gemaakt, dat zegt voldoende, becommentarieerde de woordvoerder namens het departement.

De financiële markten verliezen het vertrouwen in politici en monetaire autoriteiten, die er maar niet in slagen een perspectief te bieden voor de schuldencrises in de VS en Europa. In Europa stonden gisteren bij het slot van de handel verliezen op de borden tot bijna 4 procent. De zorgen nemen toe dat ook landen als Italië en Spanje hulp nodig zullen hebben. Vandaag nam de druk op Italië vanuit de obligatiemarkten verder toe, wat leidde tot een rente van 6,26%. Dus vooralsnog 74 basispunten verwijderd van het kritische getal van 7%. Daarnaast kwam er slecht nieuws over de groei van de Europese economie.

Dit bericht kwam bovenop de al langer spelende zorgen over de wereldwijd afzwakkende economie. De laatste tijd komen er steeds meer signalen dat de wereldeconomie duidelijk aan het afzwakken is. In de Dow-Jonesindex liet donderdag geen enkel fonds winst zien. Het was het grootste verlies in 2 jaar. Banken stonden bij de sterkste dalers. Zo verloor Bank of America 7,4 procent, JPMorgan Chase daalde 5 procent en Citigroup ging 6,6 procent omlaag. Overnight was het ook al geen rozengeur en maneschijn. De DJIA sloot op 11.383,68 een min van 4,3%, de Nasdaq noteerde 2556,39, een zware min van 5,1%. Deze zwakke markten werden in het Verre Oosten overgenomen. De Nikkei sloot vanmorgen op -3,72% op 9299,88, de HangSeng sloot op -4,56 bij 20866,13 en de Australische All Ordinaries sloot op 4169,70 op -4,21%. De AEX opende op 292,63, het laagste punt van de dag. Voor alle duidelijkheid: de twijfels over de gezondheid van het financiële stelsel worden ook beïnvloed door overheidsschulden uitgedrukt in een percentage van het bbp (=de totale geldwaarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten gedurende een jaar). Japan 229%, Griekenland 152%, Italië 120%, USA >100% en België 96%. Het Nederlandse cijfer ligt rond de 70%. De huidige overheidsschuld van de VS bedraagt nu $14.694 mrd. Bij het rijtje probleemlanden in de eurozone kan nu worden toegevoegd België: de Britse financiële waakhond heeft vandaag België aan de risicolanden toegevoegd. Om half 3 kwam uit de VS een positief cijfer dat de werkeloosheid was gedaald van 9,2% naar 9,1%. Ik ben daar niet van onder de indruk. Verder twijfel ik altijd aan juistheid van kengetallen die door de overheid worden verstrekt in tijden van spanning en onzekerheid op de financiële markten.

Nog wat data van 5 augustus 2011:

De AEX sloot voor de 10e achtereenvolgende beursdag in de min af: 296,35 dat is -1,50%. Daarmee zijn de aandelenmarkten in een bearmarket terechtgekomen. De daling in de laatste 2 weken is 14,3%. In NY sloot de DJIA op 11.444,61, een plusje van 0,54%, de Nasdaq 100 noteerde aan het einde van deze heftige beursweek op 2194,38, een min van 0,58%, de $ sloot op 1,4288 en goud sloot op $1663,40.

De Europese Commissie stelt dat de financiële markten niet reageren zoals gehoopt of verwacht werd op de maatregelen die de leiders van de eurozone op 21 juli overeenkwamen om de schuldencrisis aan te pakken en de financiële stabiliteit te verbeteren. De besluiten moeten dan ook zo snel mogelijk worden toegepast om het vertrouwen te herstellen.

Spoedoverleg Europese schuldencrisis: de Franse president Nicolas Sarkozy sprak vanmiddag afzonderlijk telefonisch met de Duitse bondskanselier Angela Merkel, Silvio Berlusconi en de Spaanse premier José Luis Rodríguez Zapatero over de onrust op de financiële markten.

De gouverneur van de Nationale Bank in België, Luc Coene, heeft gesteld dat de EU-lidstaten zelf actie moeten ondernemen om de financiële markten gerust te stellen. Er zijn landen die begrotingen hebben opgemaakt die niet stroken met de prognoses. Er moeten concrete maatregelen worden genomen om de begrotingsdiscipline te waarborgen. Verder moet er voor de eurolanden een controleorgaan komen, die de lidstaten controleert (niet alleen voor de zwakkere landen ook voor de rijkere, dus voor alle 17 landen). We moeten naar een gecoördineerde aanpak van de problematiek in de eurozone, anders is het euro-project gedoemd te verdwijnen.

De Spaanse economie is nauwelijks gegroeid en de Italiaanse met slechts 0,3%. Dit soort data zullen de beleggers niet geruststellen.

Steeds meer beleggers vrezen dat de wereldeconomie in een nieuwe recessie belandt, waarmee de dubbele dip een feit zou zijn. De schuldencrises in Europa en de VS wierpen in juli een donkere schaduw over het vertrouwen. Maar liefst 59% van de particuliere beleggers acht een dubbele dip enigszins of zeer waarschijnlijk. „Wereldwijde macrocijfers waren ook niet overtuigend genoeg”, constateert ING Investment Manager Henry van Heijster, die zelf geen nieuwe recessie verwacht. „De economieën in de VS en Europa haperen, maar laten nog wel een lichte groei zien. Ik verwacht dat deze bescheiden groei zich voortzet”, geeft hij aan.

De afgelopen weken hebben verschillende pensioenfondsen zich bij toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) gemeld omdat zij onder de wettelijk vereiste dekkingsgraad zijn beland. Door de sterk dalende beurskoersen en de lage langekapitaalmarktrente neemt de druk op de dekkingsgraden van de pensioenfondsen weer toe. De dekkingsgraad, de mate waarin een fonds in staat is aan zijn verplichtingen te voldoen, mag niet onder de 105 procent komen. Gebeurt dat wel, dan moet het fonds zich melden bij DNB en een herstelplan opstellen.

De Britse bank Royal Bank of Scotland (RBS) schrapt mogelijk 2000 banen bij zijn investeringstak GBM binnen een periode van 12 tot 18 maanden. RBS boekte in het eerste halfjaar een fors verlies van 1,4 miljard pond (1,6 miljard euro). De bank, tijdens de financiële crisis gered door de Britse overheid, zag zijn leningenportefeuille verslechteren, moest afschrijven op Griekse staatsobligaties en zag nog weinig verbetering in Ierland. RBS heeft sinds de uitbraak van de wereldwijde financiële crisis in 2008 meer dan 27.000 banen geschrapt. Bij de Britse bank werken nu wereldwijd ongeveer 148.000 mensen.

De Belgische bank Dexia verloor in het 2e kwartaal 4 mrd euro.

Duitse bestuurders hebben gisteren samen met twee centrale-bankpresidenten uit de Benelux tegen het voorstel gestemd om de Europese Centrale Bank (ECB) door te laten gaan met het opkopen van obligaties van noodlijdende eurolanden. De Duitse centralebankpresident Jens Weidmann en de Duitse ECB-bestuurder Jürgen Stark leiden het protest tegen de herstart van de steunaankopen, die de afgelopen 18 weken stil hebben gelegen. Zij zouden daarbij zijn gesteund door twee niet nader genoemde centrale-bankpresidenten uit de Benelux, die de voortzetting van het programma ook niet zien zitten. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de Europese obligatiemarkten weer ondersteund met aankopen van Portugese en Ierse staatsleningen. De Nederlandsche Bank (DNB) wilde vandaag geen commentaar geven op het bericht. ,,Het is alsof de brandweer wel uitrukt, maar naar de verkeerde plaats rijdt'', aldus een Duitse econoom. ,,Dat blust de brand niet en maar tast wel de geloofwaardigheid van de brandweer aan.' Dit is een alarmerend bericht. Dat er binnen het Bestuur van de ECB al langere tijd verschillen van mening bestonden over de inkoop van rommelleningen was bekend. Dat er kritiek is over het beleid van Trichet is niet verrassend, maar dat de rijkere eurolanden nu aan de bel trekken geeft de spanning weer binnen de ECB. De ECB koopt staatsleningen op (men zegt ter waarde van 74 mrd euro) van zwakkere broeders, waartoe ze, statutair, niet gemachtigd zijn. De opdracht daartoe komt van de Europese regeringsleiders. De ECB, eigenlijk alle centrale banken, zouden onafhankelijk moeten kunnen functioneren van de politiek. Daar wordt nu, intern, tegen geageerd. Terecht. Er kan ook een andere invalshoek worden gekozen: het beleid van de ECB leidt ertoe dat de rijkere landen het geld van zijn burgers: (spaar)- en pensioengelden worden gebruikt/opgeofferd om de schulden van financieel zwakkere landen te betalen. Wij betalen dus de rekeningen van de bon-vivant. Wij kijken ernaar en doen niets om dat te voorkomen. Op deze wijze worden wij leeggezogen, zonder er ook maar één dank-je-wel ervoor te krijgen. Een wijze uitspraak: "Europese regeringen en nationale centrale banken liggen niet op een lijn". "De volgende 4 tot 6 weken zullen cruciaal zijn." Papandreou wees ons gisteren terecht dat er niet snel genoeg wordt gewerkt aan het 2e noodplan. Uitgesproken hij, die de oorzaak is van alle ellende in Griekenland.

Er moet rekening worden gehouden dat de economische groei in de komende maanden verder afzwakt. ,,In de afgelopen maanden zag je al een verslechtering van de conjunctuur en die zet door in het derde kwartaal''. ,,Het vierde kwartaal wordt wellicht weer iets beter, maar veel zal het niet schelen.'' De angst voor een nieuwe recessie die de financiële markten de afgelopen dagen gijzelde is vooralsnog overdreven. Dat kan echter veranderen als Europese politici er niet in slagen de zorgen over de schuldencrisis de kop in te drukken. De afzwakking van de economische groei komt niet als een verrassing. De financiële crisis heeft afgelopen jaren zulke diepe wonden geslagen dat een scherp herstel niet mogelijk was. Doordat de meeste stimuleringsmaatregelen zijn uitgewerkt en de meeste overheden geen middelen meer hebben om de economie een extra duw te geven, ligt een lange periode van matige groei in het verschiet. De vooruitzichten zijn op dit moment extra onzeker door de voortwoekerende schuldencrisis. ,,Het wordt vooral problematisch als de financiële sector onder druk komt. Dan gaan onder meer de rentes voor bedrijven en huishoudens omhoog. Maar dat is een traag proces.'' De kans op een recessie valt of staat voorlopig met de mate waarin de Europese politiek de verdere escalatie van de schuldencrisis kan tegenhouden. ,,De markten betwijfelen of het Europese vangnet groot genoeg is om Italië en Spanje bij te staan. Om de onrust weg te nemen moet dat fonds dus groter, eventueel in samenwerking met de Europese Centrale Bank. De situatie is wat dat betreft niet uitzichtloos. Het is alleen de vraag of de politieke wil er is.'' Commentaar: de politiek is verantwoordelijk voor de politieke problemen, dus de schuldenproblematiek en de monetaire autoriteiten hebben een verantwoordelijkheid de waarde van de euro te bewaken. Daarin is Trichet mislukt.

BNR: over de schuldencrisis en de mogelijkheid van een tweede dip
Rob Jansen: "Beleggers zijn bang voor een tweede recessie in de VS. De politiek is daar te gepolariseerd om tot een structurele oplossing te komen. In Europa zijn we niet in staat om het vertrouwen in de zwakke landen te herstellen. De rente van Spanje en Italië zal waarschijnlijk verder stijgen."
René de Monchy: "Ten eerste zijn de economische vooruitzichten niet goed. De werkloosheid is in veel landen hoog. Dat zorgt voor voorzichtigheid bij de burger. Die houdt zijn hand op de knip en koopt alleen wat hoogst noodzakelijk is. Door die terughoudendheid verkopen winkels minder. Winkeliers zullen dan ook minder snel nieuwe bestellingen doen bij de makers van producten. De producenten gaan hun productie inkrimpen en hebben tevens minder grondstoffen nodig. Ziedaar het nadelige gevolg van een dalende economie." "In een slechte economie is het lastig om meer inkomsten te krijgen. En dus vreest men dat veel overheden hun rente of zelfs hun schuld niet meer helemaal kunnen terugbetalen. Dan rest er maar één oplossing; iedereen die geld heeft uitgeleend, moet accepteren dat niet alles terugkomt. De vraag is wie dat verlies gaat betalen. Daarover zijn de politici het niet eens. En dus is er geen oplossing. Beleggers weten dat."
Rob Jansen: "Uiteindelijk komt alles goed, maar de weg daar naartoe is moeizaam. Zwakke economische groei in Europa en de VS zal de markt negatief beïnvloeden. Het oplossen van deze enorme crises gaat jaren duren. Het wordt een proces van de lange adem."
René de Monchy: "Duidelijk is dat de economie moet gaan verbeteren, zodat er meer mensen werken en de overheid belastinginkomsten heeft. Maar ook moet de overheid bezuinigen. Daarnaast moet er duidelijkheid komen over wie de rekening gaat betalen van de waardedalingen. Dat zijn politieke beslissingen. De crisis kan dus pas eindigen als de politiek een beslissing heeft genomen die alle zorgen wegneemt en alle vragen beantwoord. Zolang dat niet is gebeurd, zal de onzekerheid blijven. En zolang er onzekerheid is, zal de beurs op elk bericht over de economie, de schulden en de politiek op en neer gaan."
Rob Jansen: "Nederland zal het relatief goed blijven doen. Maar onze bijdrage aan Europa zal fors omhoog gaan. Ik vermoed binnen een jaar."
René de Monchy: "Als de waardedalingen langer aanhouden, dan kunnen Nederlandse beleggingen in de problemen komen. Voor de Nederlandse economie is het anders. Bedrijven die afhankelijk zijn van onzekere consumenten zullen misschien minder verkopen. Nederlandse bedrijven zijn groot in handel, dus zij zullen daar in meer of mindere mate last van krijgen. Een ander probleem voor Nederland vormen de schulden. Moet de Nederlandse staat meebetalen met het opvangen van de waardedalingen elders in Europa ? Als dat zo is, dan wordt er een aanspraak gedaan op het geld dat de belastingbetaler betaalt. Hoe veel dat is, hangt af van de politiek."

Commentaar: In grote lijnen deel ik de standpunten die de beide heren hier neerleggen. De Europese politieke elite is tot dusverre te zwak en straalt te weinig visie uit om een helder perspectief te kunnen bieden aan de burgers en de financiële markten. De politiek loopt nog steeds achter de markt aan. Momenteel is de regie over de schuldencrisis in de eurozone in handen van de de financiële markten. De 17 eurolanden zijn niet in staat een gemeenschappelijk beleid te presenteren. Er zijn de monetaire en financiële autoriteiten, de 'rijke' groep, waarin Nederland en Duitsland zitten, de 'arme' groep met de probleemlanden en dan nog een 'nationale' groep. Alle groepen streven andere doeleinden na. Maar………… ik vrees dat euro-project erin eindigt dat slechts lozers resteren. Het vermogen van de rijke landen zal uiteindelijk verhuizen naar de arme broeders, die er ook geen meter mee opschieten. Over kapitaalvernietiging gesproken. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.