UPDATE05072014/227 In Zweden is er al deflatie

Er kwam deze week verrassend nieuws uit Stockholm. Daar werd bekend dat Zweden uit de fase van een lage inflatie is en nu in een deflatoire ontwikkeling zit. In mei daalde het gemiddelde prijspeil met 0,2%. De Zweedse Riskbank reageerde onverwacht hard: het rentetarief voor de kroon werd met 0,5% verlaagd naar 0,25%. Daar schrokken de financiële markten wel even van. De Zweedse regering heeft zijn groeiverwachtingen bijgesteld. In plaats van 2,7% groei zal de economie van het Scandinavische land dit jaar met 2,5% groeien. Ook de verwachtingen voor volgend jaar werden licht verlaagd: van 3,3% naar 3,1% groei. Vorig jaar groeide de Zweedse economie met 1,6%. "Het is groei, maar niet het snelle herstel dat Zweden gewend is", aldus minister Borg van Financiën. Het zijn niet de consumenten die het laten afweten, zei de bewindsman. "De daling zit in de export." Zweden is een van de 28 EU-lidstaten. Vanuit Brussel komt geen gedetailleerde inflatiedata naar buiten. De mogelijkheid dat meer landen tegen een deflatie dan wel in een deflatie verkeren is helemaal niet uitgesloten. De enige informatie waarover ik beschik is het geharmoniseerde inflatiecijfer van de 18 eurolanden en dat van de 28 EU-lidstaten. Ook van onze oosterburen kwam enigszins tegenvallend nieuws, daar werd bekend dat de fabrieksorders in mei met 1,7 % zijn gedaald op maandniveau. De afname is sterker dan verwacht. In april was nog sprake van een herziene stijging van 3,4%. Het IMF kwam naar buiten met lagere ramingen voor de economische groei in Frankrijk dit en volgend jaar. Als reden daarvoor wordt genoemd: de zwakker dan verwachte economische ontwikkeling in het eerste kwartaal. Het IMF rekent nu op een groei van 0,7% voor dit jaar, waar in april nog werd uitgegaan van 1%. De bijstelling voor 2015 is minder ingrijpend, van 1,5% in april naar 1,4% nu. ,,Het verwachte herstel moet gesteund worden door een hogere vraag, zowel vanuit Frankrijk als vanuit het buitenland'', aldus het IMF. Het fonds verwacht dat de Franse werkgelegenheid in de private sector dit jaar toeneemt na afnames in de vorige 2 jaar ,,maar het werkloosheidspercentage zal pas noemenswaardig dalen in 2016.''

De Europese Centrale Bank gaat de banken fors meer geld beschikbaar stellen. mits ze die miljarden doorlenen aan het bedrijfsleven. De miljarden zijn een opvolger van de driejarige LTRO die eind 2011/ begin 2012 werd toegekend, waarbij de banken zonder voorwaarden goedkoop €1100 miljard konden lenen. Aan de nieuwe miljarden, TLTRO’s geheten, zitten wel voorwaarden. Volgens Draghi moeten ze het geld teruggeven als ze niet kunnen aantonen dat het doorgeleend is aan met name het midden- en kleinbedrijf. De kredieten komen in eerste instantie in twee rondes beschikbaar, in september het eerste deel en in december het tweede. De totale omvang van het programma kan vervolgens via nieuwe rondes in 2015 en 2016 oplopen tot circa €1000 miljard. Draghi hield de rente onveranderd op 0,15% en zei dat de rente nog een hele tijd laag zou blijven. Analisten voorzien zelfs nog dat er later dit jaar nog wat van de rente afgaat, al moest Draghi wel toegeven dat de effecten steeds kleiner worden naarmate de bodem wordt bereikt.

De rente die banken krijgen op hun deposito’s bij de ECB blijft min 0,1%. Draghi zei niets over het effect, maar merkbaar is wel dat de banken de kosten doorberekenen naar de spaarders, deze week is de spaarrente weer verder verlaagd. De risico’s voor de economische groei zijn nog altijd groot, terwijl de inflatie voorlopig bijzonder laag blijft, concludeerde de Italiaanse centralebankpresident. De ECB blijft bereid om nieuwe maatregelen te nemen als de lage inflatie dreigt om te slaan in een situatie van deflatie, die een rem kan zetten op het herstel van de economie. Verderop in dit blog citeer ik uit een artikel van de jurist Kees van Ravenhorst over grote hoeveelheden virtueel geld die door centrale banken aan banken worden uitgeleend in een poging de economische groei te stimuleren, een verdere afname van de inflatie te voorkomen en de werkgelegenheid te ondersteunen. De vraag is echter wat er is gedaan met de enorme hoeveelheden 'monopoly' geld dat tegen extreem lage rente beschikbaar is gesteld. De speculatie op de financiële markten is daardoor toegenomen. De aandelenkoersen vliegen omhoog en het einde van die beweging is nog niet in zicht. Het doel van eerdere geldmarktverruimende acties was de kredietverlening door de banken aan het bedrijfsleven te verhogen. De realiteit is dat het MKB in heel Europa moeilijke tijden doormaakt. Op de eerste plaats als gevolg van de financieel/economische crisis maar ook als gevolg van ingrijpende veranderingen in het detailhandels systeem. Wat Draghi nu gaat doen is extra druk zetten op de banken om toch maar kredieten te gaan verlenen aan MKB-bedrijven. Mijn stelling is dat als banken daar handel in zouden hebben gezien dat allang gebeurd zou zijn. Maar om verliezen bij bedrijven te gaan financieren zien ze geen brood. En TERECHT. Onze samenleving zit in een grote hervorming, die tijd nodig heeft om oude structuren te kunnen afbouwen en nieuwe om ze op te bouwen. Dat is morgen of overmorgen nog niet gebeurd. Misschien duurt dat proces nog wel tien jaar, wie zal het zeggen. Draghi heeft die tijd niet, hij wil essentiële delen van dat proces 'overslaan', de politici eisen dat van hem. Hij hanteert, wat de financiële en politieke autoriteiten ook gebruiken, oude modellen als laatste redmiddel. Hij ziet dat waarschijnlijk als een laatste redmiddel om uit de complexe problematiek te geraken. Ik moet hem teleurstellen. Door nog meer geld in de markt te pompen, creëert hij een illusie, die zal verworden tot een droombeeld. Zo werkt de markt niet en zo heeft het ook in het verleden nooit gewerkt. Het einde van dit proces is dat Draghi met een 'kater' vertrekt en de Europese samenleving tot armoede en slavernij vervalt. Geen enkele lezer zal dit beamen, maar ik twijfel daar niet aan. Kijk naar Griekenland. Monetaire, financieel/economische en sociale autoriteiten, alsmede de Europese en nationale politici moeten zich realiseren dat niemand met een handomdraai de markten weer naar hun hand kunnen zetten. Daarvoor is de mondiale problematiek veel te complex, zeker voor ééndimentionaal denkende beleidsmakers. Ik heb geen enkel vertrouwen in de goede afloop van het beleid van de ECB. Als U zich nu afvraagt of U of ik die ontwikkeling nog kunnen beïnvloeden moet ik U teleurstellen. Zelfs Rutte, Knot, Dijssel, Rehn en Draghi kunnen dat niet tot nauwelijks. Het is de macht van de gezamenlijke financiële markten die in onze kapitalistisch gestructureerde samenleving, waaraan we zijn overgeleverd. Je zou kunnen overwegen alle niet dringend noodzakelijk aanschaffingen achterwege te laten en dat geld te sparen (waarop je dan een extreem lage rente ontvangt) voor betere tijden. Maar ook daar zit een risico aan: stel op enig moment blijkt je geld te zijn verdwenen als sneeuw voor de zon, dan sla je je voor de kop omdat je geen nieuwe auto voor dat spaargeld hebt gekocht. Beleggen in edele metalen draagt ook risico's: de wetgever kan onder bijzondere omstandigheden edele metalen invorderen.

De nieuwe voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCB is maandag in zijn nieuwe baan van start gegaan. Een roerige start mag je wel zeggen. De interviews die hij afgelopen weekend aan de media gaf heeft tot grote onrust geleid over de vraag in hoeverre de werkgevers nog gaan meewerken aan de uitvoering van het op 11 april 2013 gesloten akkoord. Ik kan mij voorstellen dat Bernard Wientjes zich een feestelijker afscheid had voorgesteld. In mijn eerste reactie op 13 april vorig jaar schreef ik in mijn blog /166: 'Als het economisch herstel doorzet worden de aangekondigde extra bezuinigen ter grootte van €4,3 mrd beperkt of gaan ze zelfs helemaal niet door. "De economie trekt aan en met dit akkoord schudden we de hand van de samenleving. Dat moet leiden tot verder vertrouwensherstel", stelt Rutte. De premier hoopt én verwacht dat de economie zodanig aantrekt dat extra bezuinigingen niet nodig zijn. Hoop en niet de ramingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) zijn voor Rutte nu leidend. "We hebben nu de kans als samenleving het CPB te verslaan," verkondigde hij vol bravoure. Rutte bouwt zijn optimisme vooral op de aantrekkende wereldhandel en de krachtige Nederlandse export. Dat ons land in een recessie verkeert, is te wijten aan de binnenlandse bestedingen. Door onzekerheid over huizenprijzen, werkgelegenheid en sociale zekerheid zijn weinig Nederlanders bereid grote uitgaven te doen. Dat laatste moet veranderen, burgers moeten hem vertrouwen en weer gaan besteden. De een zal een nieuwe auto gaan kopen, of een wasmachine, een keuken of een nieuwe koelkast. Maar de onzekerheid over de toekomst neemt hij niet weg en hij blijft maar denken dat grotere bezuinigingen de overheidsfinanciën weer op orde zullen brengen. Om uit deze crisis te komen moet er geïnvesteerd worden en moeten de bezuinigingen naar achteren worden geschoven. De hoogste prioriteit krijgt van mij: hervormen en investeren.' Wat is er de afgelopen 14 dagen gebeurt met op de arbeidsmarkt. Het antwoord is weinig. De vraag is waarom het tot dusverre zo stil is gebleven bij de sociale partners. Al in een heel vroeg stadium heb ik gesteld dat de hervormingen op de arbeidsmarkt onvoldoende inspelen op de veranderingen in de samenleving. Het is een illusie te denken dat we verder kunnen bouwen op de fundamenten van de oude generatie. Mijn grootvader heeft zijn hele leven gewerkt als kleermaker, met de inkomsten waarmee hij zijn gezin kon onderhouden. Mijn vader heeft 2 banen gehad en daarmee goed de kost kunnen verdienen en ikzelf twee plus één. En mijn kleinkinderen zullen mobieler en flexibeler moeten zijn, zij zullen hun hele leven worden geconfronteerd met de noodzaak van permanente educatie. Ze zullen multi-inzetbaar moeten zijn op de arbeidsmarkt. Die visie mis ik volledig in het Sociaal Akkoord van Wientjes, Heerts en Asscher. Er worden wel voorzichtige stapjes gezet maar geen stappen die nodig zijn voor de toekomst van volk en vaderland. Het kabinet heeft bij gebrek aan visie de sociale partners in de arm genomen om met oplossingen aan te komen. Dat gebeurt dus nooit. Adviseurs zullen altijd op de eerste plaats hun eigen belangen en die van hun achterban laten prevaleren. Wientjes heeft, in dat proces, het algemeen belang niet gediend en Heerts heeft de grote problemen doorgeschoven naar een volgend kabinet. Het is helemaal niet vreemd dat er een frisse blik wordt gegeven op het vastgelopen overleg. Dat de premier verontrust werd over de uitvoering de hervormingen op het arbeidsfront, komt mij niet vreemd voor. Het is het logische gevolg van zijn falend kabinetsbeleid. De economische groei die noodzakelijk is om de werkgevers de gelegenheid te geven de afgesproken 100.000 gehandicapte werknemers, afkomstig van de sociale werkplaatsen en Wajongers, aan te nemen, komt niet van de grond. Daarmee ligt de 'zwarte piet' nu op tafel in het Torentje. En daar hoort het ook. In een gesprek dat ik onlangs had met een van de voorzitters van een vakbond kreeg ik als reactie op mijn vraag hoe lang gaan er nog collectieve arbeidsovereenkomsten afgesloten worden, een ontwijkend antwoord. Zo van 'die hebben hun langste tijd gehad'. Wat is de arbeidsrechtelijke positie van de zzp'ers en werknemers met tijdelijke contracten. In feite zijn die wetteloos. Daar moet hoognodig wat aan gedaan worden. In de media werd de vraag gesteld of de werkgevers Hans de Boer niet moeten terugfluiten en de werkgevers con amore moeten gaan meewerken aan het uitvoeren van het Sociaal Akkoord (omdat het een van de belangrijkste peilers is van dit kabinetsbeleid). 'Het valt nog te bezien of het om wensdenken van dit kabinet gaat.' Je mag van een nieuwbakken voorzitter van de werkgevers niet verwachten dat hij met veel enthousiasme aan de slag gaat met de uitvoering van een akkoord, dat niet de hoognodige hervormingen oplevert die dringend noodzakelijk zijn. Hoe het ook verder gaat weten we niet maar we weten wel dat er een frisse wind is gaan waaien en dat het kabinet nu aan zet is de economie meer te laten groeien. De 3 grote vakcentrales FNV, CNV en VCP hebben gereageerd op de uitnodiging van minister Asscher, van afgelopen maand, om met concrete voorstellen te komen die de werkeloosheid bestrijden. Die banenplannen liggen nu op tafel: werk wordt goedkoper, bestaand werk wordt anders verdeeld en de werking van de arbeidsmarkt wordt verbeterd. Met betrekking tot het goedkoper maken van werk zou dat gezocht moeten worden in lagere lasten op arbeid. Is binnen Europa Nederland een land met hoge uurkosten: het antwoord is gematigd nee. In de top 10 staat Nederland (€33,20) op de zevende plek, achter Noorwegen (€48,50), Zweden (€40,10), Denemarken (€38,40), België (€38,00), Luxemburg (€35,70) en Frankrijk (€34,30). Duitsland staat op de tiende plaats met €31,30. Het gemiddelde in de eurolanden is €28,20 en het gemiddelde in de 28EU €23,70. Welke plannen leggen de vakbonden op tafel: verlaag de belasting op arbeid (en laat dat betalen door hogere belastingen op grote vermogens en hoge winsten van multinationals), investeer in duurzaamheid en investeer in zorg en onderhoud. Ook als de werkgelegenheid niet toeneemt ga dan over tot herverdeling door de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, tijdelijk, weer terug te draaien en werknemers, op basis van vrijwilligheid, de mogelijkheid te bieden om vanaf hun zestigste korter te gaan werken. Te regelen in CAO's. Daarmee wordt de jeugdwerkeloosheid een positieve impuls gegeven. Verder pleitten de bonden voor de invoering van mantelzorgverlof, ook dat schept werk voor werkzoekenden. Bij de verbetering van de arbeidsmarkt wordt gekeken naar investeren in scholing, fondsen voor omscholing naar andere sectoren en bestrijding van schijnconstructies om cao-afspraken te ontduiken. Positief aan deze plannen is dat er nu een stuk op tafel ligt waarover verder gesproken kan worden. Maar voor mij gaat het niet ver genoeg. De hele arbeidsmarkt moet op de schop en dat vergt zwaardere ingrepen. Het is een begin maar ook niet meer dan dat.

Overigens, nog een aantekening in de kantlijn, het zou mij niets verbazen als Rutte een uitnodiging om van Rompuy op de volgen als de voorzitter van de Europese Raad, gaat accepteren. Ik twijfel echter of hij de bekwaamheden daartoe bezit.

De messen worden geslepen over de afspraak in het Sociaal Akkoord 2013 over het in dienst nemen voor 2026 van 100.000 arbeidsgehandicapten door het bedrijfsleven en 25.000 bij de overheid. Afgelopen weekend noemde de aangetreden voorzitter van de werkgevers, drs Hans de Boer, het hele project van staatssecretaris Klijnsma symboolpolitiek. Te verwezenlijken is dat pas op het moment dat er weer een krachtiger economische groei optreedt. Wat Klijnsma nu doet is te dreigen met het uitdelen van boetes aan bedrijven, vanaf 2017, die geen dan wel te weinig mensen met een beperking in dienst hebben genomen. De boete bedraagt €5000 per oningevulde werkplek. Op teletekst las ik dat dat betekent dat een bedrijf op iedere 25 werknemers één gehandicapte in dienst moet nemen. De Boer heeft gelijk, het is nu de beurt voor Rutte om de economische activiteiten te activeren, zodat meer werkelozen weer aan het werk komen. Dat hele plan van het kabinet om sociale werkplaatsen te gaan afbouwen en de werknemers met beperkingen verplicht naar het bedrijfsleven onder te brengen is een luxe project, wat pas aan de beurt komt als het bedrijfsleven weer wat armslag krijgt. Met dit dreigement laat ze zien dat ze er niets van snapt. Dat deed ze al eerder met de verlaging van de AOW voor ouderen die aangewezen zijn op mantelzorgers. Deze socialistische bewindsvrouw gedraagt zich asociaal en dat is voor de PvdA weer de zoveelste zwarte bladzijde voor Samsom.

Tientallen gemeentes beëindigden de afgelopen week hun contracten met aanbieders van huishoudelijke hulp. De grote aanbieders van thuishulp vrezen voor duizenden ontslagen. Gemeentes zeggen dat het Rijk volgend jaar 30% minder budget hiervoor beschikbaar gaat stellen. Het komt erop neer dat mensen die thuiszorg nodig hebben nog wel geholpen gaan worden maar de thuishulpen krijgen daarvoor een veel lager salaris. Ze moeten hetzelfde werk blijven doen maar vanaf 2015 voor minder geld. Een ander aspect is dat deze thuishulpen geen pensioen opbouwen en onverzekerd zijn. Ook hier de sprake van een slecht doordacht plan van dit kabinet, dat tot grote onrust in de samenleving kan leiden. Rechtvaardig regeren is niet zo gemakkelijk als Rutte denkt en al helemaal niet als het laatste cijfer over de groei van de Nederlandse industrie in juni verder is afgezwakt van 53.6 naar 52.3. Dat is het laagste niveau sinds juli 2013.

Wat zijn de grootste zorgen van het Nederlandse volk. In 2008 (voor de crisis) was dat, in volgorde van hoog naar laag, samenleven, normen en waarden, politiek en bestuur, immigratie en integratie, inkomen en economie, criminaliteit en veiligheid, gezondheidszorg en werkgelegenheid. Nu, in 2014, zijn de panelen enigermate verschoven: samenleven, normen en waarden, inkomen en economie, gezondheidszorg, politiek en bestuur, immigratie en integratie, criminaliteit en veiligheid en werkgelegenheid. Dat de zorg voor inkomen en economie en gezondheidszorg zijn gestegen is verklaarbaar, maar dat de werkgelegenheid zo laag scoort, ik heb daar geen verklaring voor. Dat het welzijn van de samenleving zo hoog scoort, begrijp ik: we zijn tenslotte een beschaafd volk, maar dat de bezorgdheid over de politiek en het bestuur is gedaald, volg ik niet. Mijn lijstje zou er anders uitzien. Dit zijn cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Is het einde van de woekerpolis ellende nu eindelijk in zicht? Zo langzamerhand wordt het hoog tijd dat er spijkers met koppen worden geslagen. DFT: 2 dagen voor de beursgang van Nationale Nederlanden (NN), deze week, kreeg de de Oranjeverzekeraar opnieuw een gevoelige tik te incasseren in het al jaren voortdenderende woekerpolisdossier. NN zou een klant ruim anderhalf keer zoveel schade moeten vergoeden voor teveel betaalde overlijdensrisico in een woekerpolis. Dezelfde berekening zou opgaan voor alle vergelijkbare half miljoen NN-beleggingsverzekeringen. De klant in kwestie had een zogenoemde ’universal life’ polis gekocht van NN, die bedoeld was om een hypotheek mee af te lossen. De klant werd daarbij door NN een aantrekkelijke premie, prima rendementen (voorbeeldpercentages van tussen 15% een 17,3%) en het gewenste eindkapitaal voorgespiegeld. Door de hoge voorbeeldrendementen, kon de overlijdensrisicopremie aantrekkelijk laag worden voorgesteld. Maar in de praktijk vielen de beleggingsresultaten tegen en moest het overlijdensrisico een groter gat dekken, in het geval de premiebetaler eerder zou overlijden. En bij een groter risico, hoort nu eenmaal een hogere premie. De consequentie daarvan is dat er minder geld overbleef om mee te beleggen en dus een nog groter probleem ontstond. Dit fenomeen staat bekend als het ’hefboom- en inteereffect’.

Onder leiding van voormalig Financiële Ombudsman Jan Wolter Wabeke is is ooit een norm geformuleerd voor het berekenen van schade als gevolg van het hefboomeffect. Daarbij zou de premie worden berekend op basis van hooguit 6% rendement. Wie meer dan dat had betaald, kreeg, volgens de compensatieregeling die verzekeraars hebben afgesproken, het verschil terug. Al vanaf het eerste moment werd duidelijk dat Wabeke in 2010 een, voor verzekerden, heel slechte deal had gesloten met de verzekeraars. Of het onkunde was of opzet, laat ik in het midden, maar de slachtoffers bleven kwaad. Maar het Kifid, het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening, wil die Wabekenorm nu bij het oud vuil zetten en heeft een eigen methode ontwikkeld, die aansluit bij het doelkapitaal, dat immers nodig was om de hypotheek af te lossen. Om dat doelkapitaal te halen had het beleggingsproduct een jaarlijks rendement van 10,47% moeten maken, zo concludeert het Kifid. En bij dat rendement hoort een overlijdensrisicopremie die veel lager is dan bij een rendement van 6%. De conclusie in dit geval luidt dan ook dat NN in plaats van €1148 nu €1872 als schadevergoeding moet betalen. Het oordeel van de deskundige van het Kifid geldt als een advies aan de Geschillencommissie van het Kifid. Tegen de uitspraak van de commissie kan NN nog in beroep bij de rechter. Volgens claimexpert Bert Jan Tiesinga en advocaat Adriaan de Gier, die met hun club Wakkerpolis al meerdere successen boekten in de strijd met NN, kan het oordeel van de Kifid-expert gevolgen hebben voor alle ongeveer 500.000 vergelijkbare NN-polissen en de helft van de in totaal 7 miljoen in Nederland verkochte woekerpolissen. Voor NN zou de gemiddelde schade op €1500 per polis liggen. Dit komt nog bovenop een mogelijke schade van €6000 per polis wegens onterecht ingehouden ’eerste kosten’, waarover de Advocaat Generaal van het Europese Hof van Justitie onlangs een voor NN zeer nadelig advies gaf. Ook deze claim hangt boven een half miljoen NN-polissen. Een uitspraak van het Hof wordt eind van het jaar verwacht. NN laat in een reactie weten dat de rapportage alleen gaat over deze individuele klachtzaak en daarom ook geen betrouwbare inschatting kan geven wat het uiteindelijk zal gaan kosten. NN zegt verder dat beide partijen nog reacties formuleren op het deskundigenrapport. „We wachten de einduitspraak van het Kifid af.”

Kort Nieuws

De inflatie in de eurozone is in juni gestabiliseerd op 0,5%. Dat meldt het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van een eerste schatting. Bij de eerste schatting worden geen gegevens over afzonderlijke landen verstrekt. Het Duitse statistiekbureau had al eerder gemeld dat de inflatie deze maand is gestegen tot 1%. Dat betekent dat in een tal van de andere 17 eurolanden de inflatie onder de ½% ligt.

De Europese Commissie heeft op verzoek van Bulgarije geld vrij gemaakt om de banken in dat land te helpen. Vorige week ontstond er een run op de banken na geruchten over een mogelijke crisis in de Bulgaarse financiële sector. Brussel heeft 3,3 miljard lev (€1,7 mrd) beschikbaar gesteld voor leningen aan Bulgaarse banken, die vorige week het slachtoffer waren van ,,speculatieve aanvallen''. Bij de First Investment Bank alleen al zag men klanten in enkele uren ruim €400 mln opnemen en moest men vervroegd de deuren sluiten. De Bulgaarse politie pakte afgelopen weekend al twee mannen op die worden verdacht van het plegen van systematische pogingen om banken aan te vallen in een poging het land te destabiliseren. Volgens de commissie zijn de zorgen over de banken ongegrond en is de liquiditeit in de sector hoger dan bij banken in andere lidstaten. Dat laatste zal wel waar zijn, Duitsland, Engeland en Nederland zullen beslist stabielere posities innemen, maar dat wil niet zeggen dat de EU geld in het het Bulgaarse bankwezen mag pompen. In de bankenunie is afgesproken in de Eurogroep (onder voorzitterschap van Dijssel) dat een hulpfonds voor banken groot €80 mrd (op te brengen door de banken) daarvoor is ingericht. Hier klopt iets niet. Als het zo gemakkelijk gaat, één werkdag na de bankrush ligt de noodhulp al op tafel, volgen er elders meer van dit soort rushes.

Georgië, Moldavië en Oekraïne tegen een associatieverdrag met de Europese Unie maar willen Moskou niet voor het hoofd stoten. Het verdrag voorziet in handelsvoordelen, financiële steun en hulp bij broodnodige hervormingen. Op die wijze, denkt Europa, dat de economie en democratie in die landen versterkt wordt. Dat is goed voor die landen en ook voor Europa omdat het gaat zorgen voor een veiliger en stabiele omgeving. De drie landen hopen wel op een toekomstig kandidaat EU-lidmaatschap, maar dat is nu nog heel veel stappen te ver. Niemand in Europa zit te wachten op een verdere uitbreiding van de EU.

Rechter Griesa speelt hoog spel tegen Argentinië. Hij sauveert de posities van een aantal hedgefunds, die ongekend hoge risico's hebben genomen door het opkopen van Argentijns schuldpapier na de ineenstorting van de peso 12 jaar geleden. Dat papier hebben ze voor een habbekrats gekocht en willen nu het volle pond terug. En justitie in het kapitalistische Amerika wordt de eis gehonoreerd. Het probleem is echter dat de Argentijnse presidente Christina Fernandez de Kirchner dat geld niet heeft. Met de schuldeisers is wel een deal gemaakt die ze na kan komen. Deze had ze $832 mln voor rentebetaling naar een Amerikaanse bank overgemaakt om daarmee de rente te betalen. Maar daar stak rechter Griesa een stokje voor. Hij gaf opdracht dat geld terug te sturen naar Argentinië. Eerst moet Argentinië toezeggen dat het land $1,5 mrd aan de hedgefunds gaat betalen. Argentinië heeft nog tot einde van de maand om met geld over de brug te komen. Zo niet, dan gaat Argentinië opnieuw bankroet. Failliet dus.

In het verleden heb ik al eens aandacht gevraagd voor de relatie tussen goed en kwaad geld. Dit naar aanleiding van de Wet van Gresham, een 16de eeuwse Engelse bankier, die luidt: Bad money drives out good money exchanged for the same price. Deze wetmatigheid werd ook al eerder genoemd door Aristophanes, Nicolaas van Oresme en Nicolaus Copernicus. Slecht geld verdringt goed geld tegen dezelfde wisselkoers en had betrekking op de waarde van de edele metalen, waarmee munten werden geslagen in relatie tot de erop vermelde nominale waarde van de munt. Ter verduidelijking: Nederland kende voor de Tweede Wereldoorlog in hoofdzaak zilveren munten, de dubbeltjes, kwartjes, halve guldens, guldens en rijksdaalders (vroeger ook daalders). De waarde van het zilver van een gulden moest dat ook zijn. Was die hoger dan ontstond het risico dat de guldens werden omgesmolten tot zilverbaren, die meer opbrachten dan de waarde van de gebruikte munten, was de waarde veel lager dan werd gesproken van 'slecht geld', in deze context. Ik moest hieraan denken toen ik een bijdrage las van de jurist Kees van Ravenhorst over het huidige financiële systeem dat geen onderscheidt meer maakt tussen virtueel geld en geld dat echt verdiend is. De aanleiding voor het artikel is de strijd tussen Goliath en David die momenteel wordt uitgevochten tussen de VS en Argentinië middels rechter Griesa en het Amerikaanse, oerconservatieve, Hooggerechtshof aan de ene kant tegen de Argentijnse presidente. Het Hooggerechtshof heeft een beslissing genomen met verstrekkende gevolgen voor ons hele sociaaleconomische systeem. Dat de fundamenten van dit financieel/economische wankelen, sedert de kredietcrisis, is niet nieuw. Maar het Hooggerechtshof heeft een plankje bijgeslagen aan deze 'wankele zeepkist' door Argentinië niet toe te staan in beroep te gaan tegen het oordeel van de lagere rechter Griesa. Wat is er rechtvaardig in deze case tussen 3 hedgefunds, bedrijven die met veel geld gokken op risicovolle financiële producten, en zich daarbij gesteund voelen door het Amerikaanse rechtssysteem. De vraag die hier aan de orde komt is de kwaliteit van het 'geld' dat hiervoor wordt gebruikt. Daarbij onderscheidt van Ravenhorst het productieve goede geld en het niet-productieve slechte geld. Dat slechte geld wordt in de markt gezet door centrale banken, in deze case de FED, die ongehinderd door enige democratische controle, naar believen 'de geldpersen laten draaien'. Van enige 'zorgplicht' van de banken en de kredietverstrekkers, in de traditionele zin van het woord, is allang geen sprake meer. Wat deze voormalige bankjurist hier aan de orde stelt, is voor mij de harde realiteit van de extreem lage rentes, een deflatoire spiraal en toegenomen overheidsschulden, allemaal voortgekomen door het virtuele 'slechte' geld. Stel, ik zeg stel, dat goed geld een hoger rendement zou geven dan het slechte geld, wat zou er dan gebeuren met dat slechte geld? Er moet, vandaag, morgen, volgende maand of misschien pas over 20 jaar een kapitale vernietiging plaatsvinden van al dat overtollige (monopoly) geld waarmee partijen op markten beleggen dan wel speculeren.

BNP Paribas moet aan de Amerikaanse justitie $8,83 mrd aan boete betalen wegens schending van Amerikaanse handelssancties tegen Iran, Cuba en Soedan in de periode 2002-2009. In Belgie is een onderzoek gaande naar het handeleb van BNP/Paribas (de staat Belgie is aandeelhouder door het Fortis-dossier, en heeft moeten vaststellen dat deze Franse bank verwijtbaar heeft gehandeld in Sudan.

Bij de belastingdienst is €20 mln 'verdwenen', zegt staatssecretaris Wiebes. De fiscus, het OM en de Fiod doen onderzoek. Het zou gaan om één transactie, waarbij €20 mln onder verdachte omstandigheden ten onrechte zou zijn uitbetaald. Er zit een verdachte in voorlopige hechtenis.

Deutsche Bank gaat fors ingrijpen bij zijn Nederlandse dochter. Nog voor het einde van dit jaar verdwijnen, na twee opeenvolgende ontslagrondes, circa 600 banen, ruim 40% van het personeelsbestand. Het gaat vooral om oud-personeel van ABN Amro. De bank heeft voor de reorganisatie in totaal €73 mln aan voorzieningen getroffen. De sanering bij de Duitse zakenbank is een direct gevolg van de grotendeels mislukte overname van delen van de zakelijke activiteiten van ABN Amro in 2010. Deutsche bank kocht toen delen van ABN-dochter HBU (Hollandse Bank Unie), het zakelijke kantorennetwerk en van de inmiddels genationaliseerde combinatie ABN Amro-Fortis. Het lijkt erop dat het een miskoop was.

De dekkingsgraad van de pensioenfondsen staat er, aan het einde van het eerste halfjaar, een stuk beter voor op jaarbasis. De gemiddelde stijging bedraagt 114%, een plus van 13 procentpunten. Dat lijkt goed nieuws, maar er moet met twee ontwikkelingen rekening worden gehouden. De eerste is de groei van overtollige geldhoeveelheden, die niet in investeringen zijn gestopt, neen die zijn naar beleggingsmarkten gegaan waar noteringen worden opgeblazen tot ongezonde hoogten. Daar komt op enig moment beslist een einde aan. Op de tweede plaats komen er per 1 januari a.s. nieuwe rekenregels voor de berekening van de dekkingsgraad aan van het kabinet waardoor deze weer met 7%punten zal dalen.

Beleggers doken woensdag massaal op de nieuwkomer op het Damrak NN, waardoor de koers omhoog schoot. NN-group werd geëmitteerd op €20, eerste notering €21, aan het einde van de eerste dag bedroeg de koers €21,76, aan het einde van deze week €22,50.

Goldman Sachs krijgt mogelijk een collectieve rechtszaak aan de broek vanwege discriminatie van vrouwen. Bij de zakenbank zou een cultuur hangen van een 'jongensclub', met vergaderingen in stripclubs en bovenmatig veel zuipen. Twee ex-werkneemsters van Goldman, Cristina Chen-Oster en Shanna Orlich, dienden in 2010 de eerste klacht in. Nu heeft het duo een aanvraag ingediend om een zogeheten 'class action' te mogen voeren, oftewel een collectieve rechtszaak. Ze kunnen dan optreden namens alle vrouwelijke managers (vice-presidents) en partners bij de zakenbank. Ze hebben onder meer statements van andere ex-werkneemsters en data over beloningen ingeleverd bij de rechtbank om hun verzoek kracht bij te zetten. Volgens de aanklacht worden vrouwen bij Goldman weggezet als 'bimbo's', of genegeerd. Ook waren de seksuele toespelingen niet van de lucht. Daarnaast zouden de vrouwelijke managers 21% minder verdienen dan hun mannelijke collega's. Voor vrouwelijke partners is dat verschil 8%, aldus de ex-werkneemsters. Ook hebben vrouwen minder kans op promotie. De eisers willen een – nog niet nader omschreven – schadevergoeding en eisen dat Goldman Sachs de sekse-ongelijkheid rechtzet. Goldman Sachs ontkent de beschuldigingen en voert verweer in de zaak.

Ik eindig dit blog met enkele met enkele oneliners: voor de Parlementaire Enquêtecommissie verklaarde oud-directeur van de vereniging van woningbouwcorporaties, Henk van Heuven, dat destijds in het overleg tussen Bos en Vogelaar over de 'woningcorporaties' Bos zich, als minister van Financiën, nogal ongenuanceerd uit heeft gelaten over zijn partijgenoot Vogelaar, minister van Wonen, Wijken en Integratie. Het overleg over de financiering van de wijkenaanpak van Vogelaar resulteerde in een reeks vernederingen en laatdunkende opmerkingen van de kant van Bos. Hij heeft, in dat overleg in het bijzijn van vreemden, meerdere malen zijn partijgenoot gekapitteld, kennelijk met als doel daar voor schut te zetten. Daarvoor was toen geen enkele aanleiding. Dat natrappen van Bos, nu voor de enquêtecommissie, raakte kant noch wal. Socialisten onder elkaar!!

Existentiële crisis: het kiezersvolk van de PvdA geeft al >1 jaar aan dat zij het vertrouwen in partijleider Diederik Samsom hebben verloren. De sociale verworvenheden van de partij, de kroonjuwelen, worden gebruikt om de doelstellingen van het neoliberale beleid van dit kabinet (Rutte/Samsom) uit te kunnen voeren. Een heel pakket aan hervormingen verzwakt de positie van de sociaaldemocraten. Maar het is niet de achterban alleen die van zich laat horen. Ook de partijtop uit zich negatief over de klappen die de partij heeft opgelopen door de verkiezingsnederlagen. Samsom laat weten dat hij zich ergert aan het beeld dat 'de koppen tegenover elkaar staan met de rug naar de kiezer'. Met het volgende project dat eraan komt: belastinghervorming, is de vraag of Samsom en de 1e en 2e Kamerfractie van de PvdA dit zullen overleven.

In Griekenland trekt de economie wat aan als gevolg van burgerinitiatieven. Maar ook doordat Chinezen zich hebben ingekocht/dan wel gaan inkopen in Griekenland. Toch is de vraag 'voor hoelang de Griekse economie zich positief blijft ontwikkelingen' omdat ze hun staatsschuld niet kunnen blijven torsen. Daarbij komt dat doktoren en verpleegsters gratis geneeskundige hulp aanbieden en docenten gratis onderwijs geven. Even een kanttekening: niet alle doktoren , verpleegsters en docenten werken voor 's keizers baard.

Kritiek over het gemeentelijke beleid: bijstandsgerechtigden worden aan hun lot overgelaten. Recht op bijstand wordt steeds vaker gezien als een gunst en niet als een wettelijke zorgtaak van de gemeente.

Europese belastingparadijzen: Luxemburg raakt steeds verder in het nauw. Nu wil Brussel ook nog weten of Amazon fiscaal in het groothertogdom wordt bevoordeeld.

DFT: Topeconomen zeggen dat de beurseuforie gebaseerd is op lucht. Beleggers zijn totaal op hol geslagen en negeren de economische werkelijkheid. De dreiging van een stagnerend Europa lijkt realistisch. De fundamenten lijken verzwakt door de enorme hoeveelheid 'monopoly' geld en de lage rente.

De gevolgen van de vergrijzing zijn onder controle, zegt het Centraal Planbureau. Daar stel ik grote vraagtekens bij. Wel houdt het CPB een slag om de arm door 'wat mitsen en maren' neer te leggen, maar er is veel meer. Het belangrijkste argument dat het CPB gebruikt is de verwachting dat de overheidsfinanciën weer op orde komen. Vier jaar geleden werd er nog van uitgegaan dat het doemscenario, bij ongewijzigd beleid, jaarlijks 29 miljard euro extra zou uitgeven voor de vergrijzing. Het kabinet heeft fors ingegrepen waardoor die uitgavenexplosie wordt voorkomen. De begrotingstijdbommen AOW en ouderenzorg zijn effectief gedemonteerd. De pensioenleeftijd wordt stapsgewijs verhoogd naar 67 jaar en, belangrijker nog, daarna gekoppeld aan de levensverwachting. De vuistregel is nu dat de Nederlander gemiddeld iets meer dan 18 jaar AOW krijgt. Het CPB voorziet dat de levensverwachting voor degenen die in 2060 geboren worden, 88 jaar zal zijn. De pensioenleeftijd ligt dan rond 71,5 jaar. De zorg voor hulpbehoevende thuiswonende ouderen wordt volgend jaar de verantwoordelijkheid van gemeenten. Bij de overdracht door het rijk staat een forse bezuiniging ingeboekt die stapsgewijs wordt doorgevoerd. Tegelijk wordt de drempel voor de toegang tot verpleeg- en verzorgingshuizen verhoogd. Het CPB meent dat de verzorgingsstaat na deze ingrepen voor huidige en toekomstige generaties gegarandeerd is. Na 2023 lopen zowel de uitgaven als de inkomsten van de rijksoverheid op. Omdat de inkomsten harder stijgen, is volgens het CPB sprake van een begrotingsoverschot. Dat kan worden gebruikt om de staatsschuld af te lossen. Die klus kan in 2080 geklaard zijn. De inkomsten van de overheid lopen na 2023 op door hogere belastinginkomsten over de pensioenen die ouderen ontvangen. Daarnaast stijgen de opbrengsten van de indirecte belastingen zoals de btw door stijgende consumptie door gepensioneerden. Deze stijgende inkomsten compenseren volgens het CPB ruimschoots het wegvallen van de aardgasopbrengsten. Tot zover het gepubliceerde rapport. Het is de vraag welke aannames zijn gepleegd om deze verwachting uit te kunnen spreken. Hoe ontwikkelt de rente en de inflatie zich. Hoe gaat de relatie Nederland versus Europa eruit zien. Wie wordt waar verantwoordelijk voor? Leveren de aangekondigde hervormingen ook de bezuinigingen op waarop is geprognosticeerd? De pensioenleeftijd kan wel verder omhoog maar is er voor mensen >50 jaar nog wel voldoende werk in de komende jaren. En dan nog wel de belangrijkste vraag: wie gaat opdraaien voor de kosten van de vergrijzing nu de overheid zich terugtrekt als belangrijkste financier? Als de kosten verhaald gaan worden op de burger dan zal – onherroepelijk – de koopkracht dalen en moeten de rekenmeesters met een aangepaste visie komen. Terzijde even dit: deze week is er onrust ontstaan onder tienduizenden alleenstaande ouders met een uitkering: zij kregen een brief van de gemeente met de mededeling dat hun uitkering met 20 procent gekort gaat worden. Dit komt door zogenaamd nieuw overheidsbeleid. Nu krijgen deze alleenstaande ouders met een uitkering maandelijks nog €951,64. Vanaf 1 januari 2015 wordt dat €679,75. Dat wordt deels wel goedgemaakt omdat het kindgebonden budget omhoog gaat. Gemeenten weten niet wat de exacte hoogte is van deze compensatie. Vakbond FNV verwacht dat deze groep uitkeringsgerechtigden ruim €500 per jaar minder gaat ontvangen. In totaal gaat om een groep van 80.000 mensen.

Bank of Cyprus onderzoekt de mogelijkheden om extra kapitaal aan te trekken van investeerders. Via de uitgifte van nieuwe aandelen moet uiteindelijk ongeveer €1 mrd worden binnengehaald. De emissie van nieuwe aandelen is een nieuwe tegenslag voor rijke, voornamelijk Russische, spaarders die een groot deel van hun tegoeden bij de bankencrisis in Cyprus zagen verdampen. Bij die crisis werd ongeveer de helft van hun deposito's boven de 100.000 euro omgezet in aandelen Bank of Cyprus. Die aandelen werden afgelopen jaar al steeds minder waard, terwijl hun belang door de nieuwe uitgifte nu dreigt te verwateren. Cyprus werd vorig jaar van de financiële afgrond gered met 10 miljard euro aan noodleningen van de andere eurolanden en het IMF. Daarbij moest Bank of Cyprus concurrent Popular Bank inlijven, waarna het nieuwe bedrijf van kapitaal werd voorzien door tegoeden om te zetten in aandelen. Voor 8 augustus moet er duidelijkheid zijn of dat gaat lukken.

Nederlandse banken dragen dit jaar ongeveer €52 mln bij aan de kosten voor het toezicht op de financiële sector, meldt DNB. Ik ga ervan uit dat dat gaat over de kosten van de centrale bank en de AFM. De overheid draagt dit jaar nog €19 mln bij, ongeveer evenveel bij de kosten voor het toezicht als in 2013. Met ingang van volgend jaar wil de regering die bijdrage afschaffen, waardoor de eigen bijdrage van de banken, naar verwachting, met 10% toeneemt. Daar komen vervolgens nog de kosten voor het Europese toezicht door de Europese Centrale Bank bovenop. Daarbij gaat het onder meer om de kosten voor het diepgravende onderzoek naar de gezondheid van de banken, dat momenteel wordt uitgevoerd. DNB berekent ook die kosten door aan de betrokken banken.

Slotstanden indices 4 juli 2014/week 27: AEX 418,70; BEL 20 3.180,12; CAC 40 4.468,98; DAX 30 10.009,08; FTSE 100 6.866,05; SMI 8678,22; RTS (Rusland) 1358,09; DJIA 17068,26; Nasdaq 100 3923,01; Nikkei 15437,13; Hang Sen 23540,14; All Ords 5511,80; €/$ 1,3597; goud $1320,50 dat is €31.204,47 per kg, 3 maands Euribor 0,204, 10 jarig Staat 1,472% . 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.