UPDATE05032016/314 Treurig beeld: langdurige armoede in Nederland hardnekkig

Ik kijk nog even terug naar de G20 samenkomst in Shanghai vorig weekend. Teleurstelling overheerst op de financiële markten door het ontbreken van daadkrachtig beleid om de economische groei op ter peppen. Het zijn vrome woorden in het slotcommuniqué, maar van een gezamenlijke aanpak van investeringen, waar iedereen op had gehoopt, is het niet gekomen. Daarover zijn beleggers teleurgesteld. Gezamenlijk investeren van de 20 belangrijkste wereldeconomieën, in de toekomst met infrastructurele projecten op velerlei gebieden. Dijssel wees, na afloop van de vergaderingen op signalen van een voorzichtig herstel in Europa en de VS en de aanname dat China een groot groeipotentieel heeft. We zitten niet langer in een crisis-scenario, maar wel in een deflatoire prijsontwikkeling. De tijd zal, uiteindelijk, alle wonden helen, maar pas nadat krachtige leiders een duidelijk perspectief hebben aangegeven.

Is Nederland zijn grip kwijt op de financiële markten doordat de overheid steeds meer is gaan lenen, zoals de Duitse econoom Wolfgang Streeck stelt in zijn enerverende bestseller over de "uitgestelde crisis van het democratisch kapitalisme"? Onze tijd is fascinerend: vanuit het niets schept de Europese Centrale Bank momenteel ca. duizend miljard euro met totaal onbekende neveneffecten. De vraag dringt zich elke keer weer op in hoeverre dit nieuwe geld een zekere "meetbare" waarde heeft. Of is het begrip meetbaar en ook het oude en mooie begrip "maat" volledig uit ons leven verdwenen: waarom duizend en niet b.v. tienduizend? Welke criteria gelden? En ook welke invloed kunnen we nog hebben op zulke amorphe (=vormloos) instituties als centrale banken waaronder ook de ECB? Op 1 en 2 april aanstaande vindt in de Beurs van Berlage, de Westerkerk en in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam de G10 van de economie plaats: een filosofisch en economisch festival, waarvoor 20 economen en filosofen van internationale allure zijn uitgenodigd, die hun visie komen geven op de ontwikkeling van de samenleving in de komende 10 jaar bezien vanuit hun perspectief, waaronder Ewald Engelen, Paul Mason, Willem Schinkel, Yanis Varoufakis, Wei Wei Zhang, Slavoj Zizek.

Ik heb even tijd nodig gehad om vast te stellen dat het nog geen 1-april grap kan zijn. De voormalige Griekse minister van Financiën, Yanis Varoufakis, wordt adviseur van de Britse Labourpartij. De flamboyante Varoufakis speelde een hoofdrol in de onderhandelingen over de Griekse schuldenlast. Hij legde vorig jaar juli zijn functie neer omdat hij de strikte voorwaarden voor nieuwe leningen aan zijn land onacceptabel vond. Varoufakis heeft een ontmoeting gehad met de schaduwminister van Financiën, John McDonnell. ,,Varoufakis is interessant omdat hij uiteraard bij al die onderhandelingen is geweest'', verwees Labourleider Jeremy Corbyn in een interview met de krant Islington Tribune naar de onderhandelingen met de Europese Centrale Bank, de Europese Commissie en het Internationaal Monetair Fonds. ,,Ik vind dat Griekenland verschrikkelijk is behandeld en dat we ze een handreiking moeten doen'', stelde Corbyn, die fel gekant is tegen ingrijpende bezuinigingen. Varoufakis heeft zichzelf omschreven als een ,,onconventioneel Marxist''. Hij studeerde aan de universiteiten van Essex en Birmingham. Hij beschuldigde de Europese leiders vorig jaar van ,,terrorisme'' richting Griekenland en zei dat de besparingsmaatregelen ,,zoiets zijn als proberen een zieke koe te melken door die te geselen''.

Nederlands grootste pensioenfonds, dat voor de ambtenaren, het ABP, trekt aan de noodrem. DFT: Het fonds zakt steeds dieper in de rode cijfers. Eind februari was de dekkingsgraad nog maar 90, zegt ABP-bestuursvoorzitter Corien Wortmann-Kool. Dit betekent dat het fonds nog maar 90 cent in kas heeft ten opzichte van een euro aan pensioen die het fonds nu en in de toekomst wil/moet uitkeren. Alle pensioenfondsen hebben het moeilijk door de lage rente en door de aandelenbeurzen die kwakkelen. Een aantal heeft al aangekondigd dat de premies omhoog moeten én dat de uitkeringen komend jaar waarschijnlijk omlaag gaan. De pensioenfondsen zijn achter de schermen in overleg met de overheid over noodmaatregelen. Voor de boosdoener van deze ontwikkeling wijs ik naar het monetaire beleid van Mario Draghi c.s.

Heel goed nieuws komt er deze week van DNB, die in haar rapport “Tijd voor Transitie – een verkenning van de overgang naar een klimaatneutrale economie” aandacht vraagt voor het ontberen van visie op het gevoerde klimaatbeleid. Het rapport werd deze week aangeboden aan de Tweede Kamer. De ambitieuze afspraken die in december laatstleden in Parijs zijn gemaakt, zijn met het beleid van dit kabinet absoluut onhaalbaar. Dat is duidelijke taal van de schrijvers van dit rapport, dat te lezen is onder deze link. Het Nederlandse energiebeleid richt zich te veel duurzame energie en te weinig op het terugbrengen van de CO2-uitstoot. Wat ontbreekt is een visie op de langere termijn, waardoor ons land onnodig hoge economische risico's loopt. Dat komt bij mij aan als harde feiten. DNB maakt zich ernstige zorgen over de overgang naar een klimaatneutrale economie. Die ontwikkeling gaat veel te traag en dreigt daardoor duur en riskant te worden. Het beleid van de VVD-minister van Economische Zaken, Henk Kamp, wordt onder de loep gelegd en wordt kritisch beoordeeld. In het rapport staat te lezen dat 'als over een aantal jaren het klimaatbeleid wereldwijd in een versnelling komt, de prijs op uitstoot omhoog gaat, fossiele brandstoffen duurder worden, zal de Nederlandse economie zware klappen krijgen, bij onveranderd beleid. Die gevaren bedreigen ook de financiële sector: banken, pensioenfondsen en verzekeraars lopen het gevaar dat zij blijven zitten met sterk in waarde gedaalde aandelen en leningen van fossiele bedrijven. DNB studeert op het koolstofzeepbel model, die knapt als de waarde van fossiele bedrijven in korte tijd sterk daalt. Deze studie wordt gedaan samen met de Bank of England.

Lodewijk Asscher kijkt niet naar de feiten, waardoor hij uitspraken doet over het succes van de op 1 juli 2015 ingegane Wet 'werk en zekerheid'. Hij stelt dat het aantal vaste arbeidscontracten is toegenomen en daarmee is de WWZ een succes. De wens is hier de vader van de gedachte. Het draagvlak voor de flexwet is bij de kleinere ondernemingen in het MKB gering. Door veranderingen van het ontslagrecht wordt het afsluiten van 'vaste' contracten afgehouden. Nog altijd worden te hoge lasten bij ziekte en ontslag afgewimpeld op de werkgever. Ruim 5 miljoen werknemers werken nu op basis van een vast contract, tien jaar geleden waren dat er nog 5,5 miljoen. Asscher gebruikt de data over het verloop van vaste contracten in het vierde kwartaal op kwartaalbasis. Dan stijgt het aantal met 5.000. Maar als diezelfde data op jaarbasis worden gerekend is het aantal met 48.000 teruguitgegaan. Als er gekeken wordt naar de CBS data voor flexibele contracten en het aantal zelfstandigen groeit het aantal ZZP'ers nog steeds en bedraagt één miljoen. Als we kijken naar de werkeloosheidscijfers van het CBS dan zouden er naast de 614.000 die geregistreerd zijn er nog eens 503.000 beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt, maar die nergens staan geregistreerd. Daarnaast zijn 1.100.000 werkenden, die op part-time basis werken, op zoek zijn naar meer werk. Een zelfstandige zonder personeel, een zzp'er, verdient gemiddeld 10% minder dan iemand in loondienst. Volgens het CBS verdiende een zzp'er in 2014 bruto gemiddeld bijna €32.000 terwijl een gewone werknemer €36.000 kreeg. Het verschil was het grootst bij mensen die voltijds werken. In die groep kreeg een zzp'er €37.000 en een werknemer ongeveer €50.000. Kunstenaars komen er vaak het slechtst af. Artsen, bedrijfskundigen en hoveniers doen het financieel vaak wel goed als zzp'er. De groep zelfstandigen groeit de laatste jaren fors. In 2015 was 12% van de beroepsbevolking zzp'er.

In blog 313 heb ik aandacht besteed aan het rapport 'going for growth' van de OESO. Het is zeker niet de eerste keer dat de eurolanden worden gesommeerd om te gaan investeren. Draghi heeft al meerdere keren een aanwijzing gegeven dat hij ondersteuning van de eurolanden nodig heeft om de economische groei te activeren. Alleen daar is het tot dusverre nog onvoldoende van gekomen. Onder aanvoering van Merkel en Dijssel zijn wij al enkele jaren aan het bezuinigen en daar passen geen hogere staatsschulden bij. Daar komt ook bij dat het de EU-landen ontbreekt aan een visie of anders gezegd 'het ontbreekt Europa aan perspectief'. 'Blijf zitten waar je zit en verroer je niet, hou je adem in en stik niet', herinner ik mij nog uit mijn kinderjaren. In die context moeten ook de reacties van Wolfgang Schäuble en Jens Weidmann worden gelezen.

De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR waarschuwt dat Europa afstevent op een humanitaire crisis door falend beleid. De EU-lidstaten zijn tot nu toe niet in staat gebleken om de toestroom van vluchtelingen adequaat aan te pakken. Veel landen hebben hun grens gesloten, waardoor Griekenland een flessenhals is geworden, zegt de UNHCR. Veel migranten kunnen daardoor geen kant op en lijden daaronder. Dat is volgens de UNHCR in strijd met het internationaal recht. 132.000 vluchtelingen zijn de afgelopen twee maanden in bootjes de Middellandse Zee overgestoken. Dat is meer dan in de eerste zes maanden van 2015. Ik kijk met zorg naar het beleid dat Rutte II voert terzake van de plaatsing van vluchtelingen. Als voorzitter van de Europese Unie, waarvan een voortrekkersbeleid mag worden verwacht, proberen Rutte, Dijssel en Dijkhoff een zo negatief mogelijk beeld te schetsen om de komst van nieuwe vluchtelingen af te schrikken. Zo win je geen vertrouwen binnen de EU om dit complexe vraagstuk op te lossen. Met deze aanpak zet Rutte de geloofwaardigheid van het voortbestaan van de EU ter discussie. Wij kunnen ons, als een beschaafd land, zo een beleid niet permitteren, nu zich een humanitaire crisis aan de zuid-oostelijke randen van Europa afspeelt. Hulporganisaties, ngo's, slaan de Europese politieke onmacht radeloos gade. Daarover zegt de UNHCR dat Europa aan de vooravond staat van een humanitaire crisis, die het zichzelf heeft toegebracht. Er is chaos ontstaan door het sluiten van de grenzen op de route, die vluchtelingen gebruiken om in Noord-Europa te geraken. De EC komt met een voorstel om uit de bestaande begroting de komende drie jaar €700 mln 'vrij te maken' voor noodhulp binnen de EU voor voedsel, drinkwater, medische hulp. Ten koste van welke uitgaven dat geld beschikbaar komt, is nog niet bekend. De €300 mln die aan dit jaar is vastgeplakt, zal voor het grootste deel naar de Grieken gaan.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel schoof afgelopen zondagavond onverwacht aan in de talkshow van Anne Will op de Duitse tv-zender ARD. Dat is hetzelfde programma waar ze eerder de veelbesproken en bekritiseerde uitspraak ‘Wir schaffen das’ deed. Na alle kritiek op haar omstreden migrantenbeleid, en de oplopende spanningen in de regeringscoalitie, zegt Merkel bij haar eerdere uitspraken over Griekenland, grenshekken, Duitsland en de EU te blijven. Merkel kreeg een uur om haar politiek te verdedigen, en greep die 60 minuten met beide handen aan. “Van een koerswijziging zal in elk geval geen sprake zijn, gaf Merkel te kennen. Ze wil dat de rest van Europa zijn uiterste best doet om samen oplossingen te verzinnen voor de crisis. 'Het is mijn inzet dat Europa een gezamenlijke weg vindt,' aldus Merkel. 'We hebben geen plan B. Het is onzin om aan twee plannen tegelijk te werken.' Ook nu wilde ze geen bovengrens geven voor het aantal migranten en 'vluchtelingen' die naar Duitsland komen, omdat zij 'in nood verkeren'. *Ik kan mijn tegenstanders overtuigen van mijn beleid, denkt de kanselier. Overtuigd zijn haar critici volgens haar nu nog niet, 'maar ik denk dat ik dat kan doen zodra het probleem is opgelost. We doen het denk ik beter dan dat sommige mensen denken, maar we hebben nog een lange weg te gaan'. *'Dit gaat ook om het aanzien van Duitsland in de wereld. Het is een belangrijke fase in onze geschiedenis.' Merkel signaleert dat er polarisatie is ontstaan in Duitsland als gevolg van de migratiestroom. Uitspraken van haar: “Nee, ik heb geen plan-B." "Het is mijn overtuiging dat ik Duitsland dien." "Het is mijn verdomde taak Europa op een gezamenlijk pad te krijgen". "Ik ben tegen een rigide bovengrens" wat betreft aantallen vluchtelingen en: "Als één land zijn grenzen sluit, lijdt een ander land hieronder – dat is niet mijn Europa." De autoriteiten registreerden vorig jaar 1,1 miljoen migranten, en zeker na de massa-aanrandingen tijdens de jaarwisseling in Keulen is het debat verder op scherp komen te staan. *Vluchtelingen die naar Duitsland komen, moeten zich houden aan de wet. 'Die regels moeten vanaf het begin duidelijk zijn. Integratie is geen vrijwillige aangelegenheid.' *Merkel zegde extra steun voor de Grieken toe. 'We kunnen hen nu toch niet aan hun lot overlaten. We hebben de Grieken niet in de eurozone gehouden, om hen nu te laten vallen.' *Landen die op eigen houtje actie ondernemen, zoals Oostenrijk en bijvoorbeeld Macedoniër? Dat is onbestaanbaar volgens Merkel. Bundeskanzlerin Angela Merkel (CDU) hat die jüngsten fremdenfeindlichen Übergriffe in Sachsen scharf kritisiert. "Das sind Bürgerinnen und Bürger, die etwas tun, was ich zutiefst ablehne", sagte Merkel am Sonntagabend den 28sten Februar in der ARD-Talkshow von Anne Will. Wer Sorgen habe, könne friedlich demonstrieren. Artikel 1 des Grundgesetzes laute "Die Würde des Menschen ist unantastbar." Das gelte für jeden in Deutschland – für Deutsche und Flüchtlinge. Merkel sagte, dass sie Übergriffe mit kriminellem Charakter "verabscheue". Dennoch sei sie zu Gesprächen bereit. Voraussetzung sei die Fähigkeit und Bereitschaft des Gegenüber zum Zuhören. "Natürlich geben wir niemandem auf. Ich mache für alle Menschen Politik." Sie sprach eine Stunde über die heutige Problemen in Deutschland und in der EU. Merkel hielt an ihrem Kurs der offenen Grenze fest: Niemand solle glauben, dass durch einseitige Grenzschließungen die Probleme beseitigt werden könnten. Sie leite auch der Gedanke, "dass Europa nicht kaputtgeht". Auf die Frage, ob sich angesichts der teils gewalttätigen Proteste und des offenen Hasses gegen Flüchtlinge eine ähnlich demokratiegefährdende Situation wie in der Weimarer Republik entwickeln könnte, antwortete Merkel: "Das glaube ich nicht." Zwar müsse man entsprechende Warnungen ernst nehmen. Es sei aber ihre Aufgabe, "Probleme so zu lösen, dass wir zu unseren Werten stehen können". Zugleich müsse sie dafür sorgen, dass weniger Flüchtlinge nach Deutschland kämen. Eine nationale Lösung schließt die CDU-Politikerin weiterhin kategorisch aus. Sie sei sehr optimistisch, dass der europäische Weg der richtige bleibe. Auf die Frage, ob sie einen Plan für eine nationale Lösung habe, sagte Merkel: "Ich habe keinen Plan B." Sie setze gemeinsam vor allem mit den Niederländern und der EU-Kommission darauf, tragfähige Absprachen mit der Türkei zu treffen, um den Flüchtlingszustrom nach Europa einzuschränken. Sie sei überzeugt, auf dem richtigen Weg zu sein. "Ich kämpfe für diesen Weg." “Wir schaffen das”. Ondanks de tegenwind die zij ondervindt in eigen land en in eigen kring, blijft zij achter haar politieke beleid staan. Wat mij opvalt is dat zij alleen Duitsland, Nederland en de EC noemt als de voorstanders van de overeenkomst die is gesloten met de Turken en die tot dusverre nauwelijks van de grond is gekomen. U kent mijn standpunt over de gesloten deal met Erdogan. Ik zie het als een uiting van zwakte dat Europa haar toevlucht moet zoeken bij een onbetrouwbare partner, waarvan we weten hoe Erdogan zich de absolute macht wil toe-eigenen (naar het model van Adolf Hitler), hoe hij handelt met mensenrechten en hoe hij de Koerden onderdrukt en militair tracht te vernietigen. Van de 28 EU-lidstaten worden er dus slechts twee door Merkel benoemd als partners van de deal. Dan dringt de vraag zich op waar de andere 26 staten staan. Kennelijk hebben de Duitsers aan de EC meer geld gevraagd voor de opvang van vluchtelingen, gezien onderstaande uitspraak van Eurocommissaris Thyssen, die geen extra geld wil uittrekken voor Duitsland vanwege het vluchtelingenprobleem in het land. Het blijft waarschijnlijk bij de €7,5 mrd uit het Europees Sociaal Fonds die het land is toegezegd voor de periode 2014 tot 2021. Thyssen erkent dat Duitsland relatief zwaar gebukt gaat onder de Europese vluchtelingencrisis. Maar ze vindt ook dat de Duitsers het vanwege hun goede economie aan hun stand verplicht zijn om een grotere bijdrage te leveren. Thyssen wijst erop dat een besluit van de Europese Raad nodig is om het bedrag te wijzigen. "Dat zal niet simpel zijn”. Ik sluit niet uit dat aan het verzoek ten grondslag ligt het financiële beleid Van Schäuble (CDU), die ondanks de oplopende kosten van de instroom van vluchtelingen, geen begrotingstekort toestaat. De Duitse minister van Financiën zou de komende 5 jaar zonder oplopende schulden willen doorkomen. Hij wil op de overheidsuitgaven blijven bezuinigen en vertrouwt op een aantrekkende economische groei. Dit beleid wordt niet gedragen door de coalitiegenoot SPD. Duidelijk wordt dat er een groot verschil van inzicht is tussen Merkel en Schäuble. De laatste wil geen extra geld stoppen in het vluchtelingen budget. Merkel zet in 'tegen beter weten in'. De Keizerin van Europa laat staan waar zij voor staat. De een zal dat visie noemen, de ander gebrek aan realiteitszin.

De vluchtelingencrisis heeft een schadelijk effect voor de Europese economie. De milde aanpak van bondskanselier Angela Merkel is naïef en onhoudbaar. Dat zegt Hans-Werner Sinn, vooraanstaand Duits econoom, in een interview met het FD. 'De economische impact is zowel op korte als op lange termijn onvermijdelijk negatief. Zelfs als ze voldoen aan de verwachting en net als eerdere migranten na gemiddeld zes jaar aan het werk gaan.' Sinn is scheidend directeur van de Duitse denktank IFO en in die hoedanigheid een belangrijke opiniemaker bij onze oosterburen. Hij was ook steeds kritisch op de aanpak van de eurocrisis. Hij verwerpt de gedachte dat de stroom asielzoekers uiteindelijk goed is voor de Duitse economie vanwege de vergrijzing en de mogelijke krapte op de arbeidsmarkt. Volgens Sinn heeft Duitsland wel arbeidsmigranten nodig, maar niet slecht geschoolde Syriërs en Irakezen. 'Door de bank genomen zullen ze minder dan gemiddeld verdienen, en in een sociaaldemocratie als de Duitse is het gevolg daarvan dat ze netto-ontvangers blijven. De Duitse welkomstpolitiek is alleen op humanitaire gronden te rechtvaardigen.' Sinn stelt dat de aanpak van Merkel leidt tot een ‘ongecontroleerde instroom’ van vluchtelingen. Hij kwalificeert haar beleid als ‘naïef’ en ‘onhoudbaar’. De spanningen in Europa nemen de afgelopen weken alleen maar verder toe. Hongarije en Oostenrijk sluiten hun grenzen steeds verder om de stroom vluchtelingen in te dammen. Premier Mark Rutte, momenteel EU-voorzitter, slaagt er maar niet in de problemen onder controle te krijgen.

Merkel zegt dat ze samen met Rutte optrekt met het Europese vluchtelingenbeleid. Daar heb ik wel mijn vraagtekens bij. De VVD wil de kraan dichtdraaien. Wij moeten voor vluchtelingen zo onaantrekkelijk mogelijk maken. Procedures gaan maanden langer duren en gezinshereniging wordt uitgesteld. Het was 2 jaar, maar de laatste uitspraak daarover van Rutte is verhoogd naar 33 maanden. Vluchtelingen moeten worden ontmoedigd naar Europa te komen, zij moeten 'daar' worden opgevangen in 'veilige havens'. Er zijn zes miljoen vluchtelingen onderweg van Syrië, Irak en Afghanistan naar oorden, waar vrede en veiligheid heerst. Europa schreeuwt 'moord en brand' over de aantallen die via de Balkanroute binnenkomen. Maar waar praten we over? De EU telt 500 miljoen inwoners en misschien gaat het in totaal over 0,4% van de Europese bevolking. De wereld is in beweging, panelen verschuiven en Europa probeert met alle beschikbare middelen de huidige situatie te beschermen. Het probleem ligt niet zozeer aan een groot deel van het volk, dat opgebouwde 'rechten' wil behouden, maar onze politici, onder aanvoering van Mark Rutte, hebben geen visie op de toekomst en kunnen dus ook het volk niet leiden naar 'de nieuwe wereld'. Rutte is geen leider en wordt dat ook nooit. Als voorzitter van de Europese Unie blijft hij streven naar een gezamenlijke Europese aanpak van het vluchtelingenprobleem, schrijft hij op Facebook. Daar meldt hij ook dat hij de actuele situatie besproken heeft met de Duitse bondskanselier Merkel. In de aanloop naar de volgende Europese top, op 7 maart en op 17/18 maart aanstaande: Rutte schrijft dat er al veel afspraken zijn gemaakt, zoals over de NAVO-missie in de Egeïsche Zee. Ook wordt er met Turkije samengewerkt om mensensmokkelaars aan te pakken en om vluchtelingen in Turkse opvangkampen perspectief te bieden, en zijn er Europese afspraken gemaakt over hotspots om mensen op te vangen en te verdelen over Europa. Rutte stelt dat deze afspraken goed zijn, en dat er nu ook "stappen worden gezet" bij de uitvoering daarvan. Maar hij erkent dat er meer nodig is, en dat het aantal nieuwe vluchtelingen dat van Turkije naar Griekenland gaat nog steeds te hoog is. Maar hiermee zitten Merkel en Rutte niet op één lijn. Voor Merkel is er geen PlanB, voor Rutte wel. Daar scheiden de wegen zich. Rutte heeft begrip voor landen die zelf grensmaatregelen nemen, zoals Macedonië en Oostenrijk, die de toelating van vluchtelingen vergaand hebben beperkt. Door die maatregelen blijven duizenden vluchtelingen in Griekenland. Griekenland is daar, terecht, woedend over. Rutte zegt dat hij de situatie in Griekenland "goed in de gaten" houdt en bereid is Griekenland te helpen. Dit is een uitspraak van nul en gener waarde. Hij helpt de Grieken en de andere Balkanstaten die ook vol zitten met vluchtelingen, niet, nee 'hij houdt de situatie goed in de gaten', hij lost niks op, hij kijkt er alleen maar naar. Als hij zo doorgaat zal, na afloop van het voorzitterschap op 30 juni aanstaande, zijn regie als mislukt de geschiedenisboeken ingaan. Deze periode wil ik duiden als 'verloren tijd'. Ik schaam mij als Nederlander en als Europeaan voor de uitspraken die onze, zich noemende premier, Mark Rutte doet over het Nederlandse migratiebeleid en de wijze waarop hij sturing geeft aan de opvang van vluchtelingen binnen de Schengen-zone. Mede verantwoordelijkheid voor de oorlog in Syrië neemt hij niet, net zomin als voor de 6 miljoen oorlogsvluchtelingen die momenteel in Jordanië, Libanon en Turkije en een handjevol in Europa en de 7 miljoen vluchtelingen in Syrië zelf. Het enige waarvoor hij zich inzet is om zoveel mogelijk vluchtelingen buiten Europa te houden en als er dan toch komen dan die naar de 2 landen die al het grootste aantal vluchtelingen hebben opgenomen, Duitsland en Zweden te leiden. Hij spreekt niet over de opnamecapaciteit van Nederland, hij houdt ons land zoveel mogelijk buiten beeld. Ook over de andere van de 27 EU-landen zegt hij geen woord. Alleen over Griekenland wil hij nog wel even kwijt dat dat Schengen-land zijn plichten grovelijk heeft verzuimd om de buitengrenzen te sluiten toen de vluchtelingenstroom vorig jaar zomer op gang kwam. Hij zei het niet zo letterlijk maar ik verstond het als 'de Grieken zijn de schuld van de ontsporing van toestroom van vluchtelingen in Europa'. Geen woord over de gezinnen die op de Balkan momenteel verblijven en in Macedonië onder de blote hemel in de modder moeten slapen. Wat doet hij als voorzitter van de EU daar nu aan? Voorlopig: niks. Nog veel erger: Rutte neemt zijn uitspraken over het terugdringen van de instroom van vluchtelingen terug. Begin januari waarschuwde Rutte nog dat de vluchtelingeninstroom 'binnen zes tot acht weken sterk moet zijn teruggedrongen'. Hij detailleerde dat naar 'nul'. Regeringsleiders en Europees president Donald Tusk waarschuwden voor het voortbestaan van de EU als er niet snel een oplossing kwam. Nu die deadline bijna is verstreken en er het aantal vluchtelingen dat dagelijks van Turkije naar Europa reist alleen maar is gestegen, noemt Rutte het ineens 'geen ramp' als de deadline niet wordt gehaald. "Met de stroom vanuit Turkije gaat het niet goed,'' erkent Rutte. In de eerste twee maanden van dit jaar zijn er vanuit dat land al net zo veel vluchtelingen overgestoken naar Europa als in het eerste half jaar van 2015. De IOM (Internationale Organisatie voor Migratie) verwacht dat het aantal eind deze zomer al uitkomt op 1 miljoen, net zo veel als in heel vorig jaar. Rutte: "We moeten nu het startmotortje op gang krijgen om die toestroom te stoppen. Maar het is geen ramp als dat nog niet meteen lukt. Ik verwacht dat door maatregelen die we nemen de instroom op termijn toch zal dalen.'' Dat is ineens heel andere taal die Rutte spreekt. De beschuldigingen die Rutte deze week uitte aan het adres van de Grieken, dat zijn, op zijn minst, schuldig zijn aan de open staande buitengrenzen, verwijs ik naar 'de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet'. Bij de keuze die vorig jaar gemaakt moest worden 'grexit of doorgaan' is zowel door de geldschieters, door de Eurogroep (van Dijssel) en de Europese Raad (waaronder Merkel en Rutte) is besloten dat de betalingen aan de geldschieters de hoogste prioriteit zouden krijgen. Niemand van die politieke elite heeft zich toen afgevraagd waar het geld voor het sluiten van de Europese buitengrenzen vandaan zou moeten komen.

Brexit …. wanneer het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat staan er in de Londense City tienduizenden banen op het spel. Daarvoor waarschuwt een belangrijk adviseur van de Zwitserse bank Credit Suisse. In het financiële district van de Britse hoofdstad werken momenteel zo'n 300.000 mensen. Het is volgens adviseur Bob Parker niet ondenkbaar dat daar zo'n 15% van verloren gaat. Dat komt neer op ongeveer 45.000 banen. Topman Stuart Gulliver van de Britse bank HSBC heeft eerder al aangegeven dat hij zo'n duizend zakenbankiers zou overplaatsen naar Parijs bij een Brexit. Ook topman Ralph Hamers van ING gaf al aan waarschijnlijk andere banken te volgen in het verkleinen van het personeelsbestand. Vermogensbeheerder BlackRock schreef in een rapport dat een Brexit het land een lagere economische groei en minder investeringen zal opleveren.

De Europese Unie slaagt er nog onvoldoende in grensoverschrijdende btw-fraude te bestrijden. De bestaande instrumenten moeten worden versterkt en beter toegepast, stelt de Europese Rekenkamer. De schatkisten van de EU-landen lopen jaarlijks naar schatting €40 mrd tot €60 mrd mis doordat criminele organisaties belasting ontwijken. De EU heeft weliswaar een "batterij" aan instrumenten, maar die worden volgens de rekenmeesters niet effectief ingezet. Ook schiet de samenwerking en gegevensuitwisseling tussen lidstaten tekort. De Rekenkamer adviseert de Europese instellingen wetgeving aan te nemen die de uitwisseling van relevante informatie tussen de lidstaten moet verbeteren. Ook zou het Europese antifraudebureau OLAF meer bevoegdheden moeten krijgen. Zou de EC krachtiger moeten optreden?

DFT: Is Delta Lloyd een speelbal geworden in handen van de grootaandeelhouders? Highfields Capital wil dat Delta Lloyd zijn voorstel voor een claimemissie opschort. De verzekeraar zou moeten wachten tot medio volgend jaar, of totdat het eigen risicomodel is goedgekeurd. De grootaandeelhouder heeft een belang van ruim 9% in Delta Lloyd. De investeerder gaf eerder deze week aan tegen de voorgestelde emissie van de verzekeraar te zijn, omdat het bestuur de problemen zou overdrijven en Delta Lloyd over voldoende kapitaal zou beschikken om aan alle eisen te voldoen. De investeerder heeft Delta Lloyd een bezwaarschrift gestuurd waarin wordt gevraagd het voorstel voor de claimemissie pas op een later moment aan aandeelhouders voor te leggen. Delta Lloyd zou moeten wachten totdat zijn eigen solvabiliteitsmodel door De Nederlandsche Bank is goedgekeurd. Dan zou duidelijk moeten zijn dat de verwatering van de belangen van aandeelhouders onnodig is. Als uiterste datum stelt Highfields daarbij 30 juni 2017 voor. Highfields overweegt naar de rechter te stappen als Delta Lloyd niet met een bevredigend antwoord op het bezwaarschrift komt. De verzekeraar wil de emissie op 16 maart voorleggen aan zijn aandeelhouders. Volgens Highfields sloot die termijn voor veel aandeelhouders met een indirect belang echter al op 3 maart. Delta Lloyd gaf in een reactie aan geen juridische basis te zien voor het gevraagde uitstel van de emissie. Volgens de verzekeraar zou uitstel slecht uitpakken voor alle partijen die belang hebben bij het bedrijf. Eerder gaf Delta Lloyd al aan niets te zien in de kritiek van Highfields op de emissie. Ook Hedgefondsmiljardair David Einhorn heeft zijn aandelen Delta Lloyd van de hand gedaan. Einhorn is naar verluidt tegen de claimemissie van de verzekeraar ter waarde van €650 mln. Ook is hij geen fan van topman Hans van der Noordaa. Einhorn bracht zijn belang in Delta Lloyd eind augustus al terug van 4,84% naar 2,98%. Daarvoor had hij nog 5% van de stukken in handen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM)bracht naar buiten dat de Bank of America zijn belang in Delta Lloyd fors heeft verkleind. Bank of America heeft nu een kapitaalbelang en stemrecht van 0,53%. Dat was eerder nog een belang van 6,26 procent, zo valt op te maken uit de archieven van de toezichthouder. Daarmee was Bank of America een van de grootste aandeelhouders van de verzekeraar. Ik vraag mij af in hoeverre de huidige problematiek bij Delta Lloyd toegeschreven kunnen worden aan de extreem lage rentetarieven van de ECB?

Banken zetten hoog in. De curator van Perry Sport en Aktiesport daagt vier banken van de failliete sportwinkelketens voor de rechter. De banken eisen de volledige opbrengst van de huidige verkopen in de winkels op, wat het voor de curator lastig maakt om de zaken open te houden terwijl hij werkt aan een doorstart. Curator Toni van Hees spant daarom een kort geding aan, bevestigde een woordvoerder. Wanneer de zaak dient is nog niet duidelijk. Van Hees liet eerder aan de NOS weten dat de claim van de banken volgens hem te ver gaat. Onder meer Rabobank en ING zouden maximaal aanspraak kunnen maken op de inkoopwaarde van een deel van de voorraad. De banken zeiden tegen de NOS geen commentaar te geven, omdat de zaak onder de rechter ligt. Het stoort de curator ook dat de kredietverstrekkers vorige maand een dag voor uitbetaling van de salarissen de geldkraan dichtdraaiden en de rekeningen van moederbedrijf USG blokkeerden. Het personeel wacht hierdoor nog steeds op het loon over februari. Uitkeringsinstantie UWV zal de salarisbetaling weliswaar overnemen, maar dat proces heeft zijn tijd nodig. Het belang van de medewerkers wordt hier ondergeschikt gemaakt aan dat van de banken. Voor de toekomst is het gewenst dat hier jurisprudentie over komt.

Er zijn te veel koeien in Nederland, waardoor de Nederlandse melkveestapel noodgedwongen moet inkrimpen. Alleen wanneer bedrijven minder koeien houden, kan aan milieu-afspraken worden voldaan; het zogenaamde fosfaatplafond. Het zou gaan om 100.000 koeien die er in Nederland teveel zijn. In koeienmest zit een hoop fosfaat. Boeren mogen daarvan een bepaald maximum produceren. Dat is geregeld in het zogeheten fosfaatrechtenstelsel dat op 1 januari ingaat. Nederland heeft echter onvoldoende rechten voor de huidige veestapel. Staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken) geeft de boeren tot begin 2018 de tijd om via natuurlijk verloop kleiner te worden. Boeren met veel grond in verhouding tot het aantal koeien worden hierbij zoveel mogelijk ontzien. Volgens berekeningen moet de fosfaatproductie van Nederlandse melkveehouders met minimaal 4% omlaag. In het ongunstigste geval zal een boerenbedrijf het met 8% minder koeien moeten doen, meldt Van Dam aan de Tweede Kamer. De zwaarste klappen vallen bij de kleinere boerenbedrijven. Maar ook bij de banken die uitbreidingen voor koeienstallen hebben gefinancierd toen bekend dat de Europese quota werden ingetrokken. De vrije markt had gewonnen, maar niemand heeft doorzien dat het fosfaatrechtenstelsel ongewijzigd bleef bestaan. Milieudefensie, Natuur & Milieu, Wereld Natuur Fonds, Vogelbescherming Nederland, Landschappen NL, De Natuur en Milieufederaties en Natuurmonumenten zijn niet te spreken over het systeem van verhandelbare fosfaatrechten dat staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken per 1 januari 2017 wil invoeren. Volgens de natuur- en milieuorganisaties zorgt het systeem ervoor dat intensieve veehouders nog verder kunnen uitbreiden en kleinere melkveehouders nauwelijks meer kunnen groeien, met als gevolg meer megastallen, teveel mestoverschot en minder koeien in de wei. "Door te kiezen voor verhandelbare rechten, die wel €5000 per koe gaan kosten, kunnen juist vermogende, intensieve boeren makkelijk uitbreiden.

Wereldwijd zijn de risico’s voor de economie zo groot geworden, dat die ook in ons land gevoeld worden. Het is voor Rabobank reden om de groeiverwachting voor Nederland in 2016 te verlagen naar 2%. Dat staat in het Economisch Kwartaalbericht dat de bank. Eerder verwachtte Rabobank nog dat de economie in 2016 2,5% zou groeien. Ook in 2017 zal de economie 2% groeien, stelt de bank in een eerste raming voor dat jaar. Tot nu toe was de tegenwind voor economen geen reden om de Nederlandse groeivooruitzichten flink te verlagen. Rabobank is de eerste bank die verwacht dat de onrust zwaarder op ons land weegt dan tot nu toe gedacht. Bij eerdere ramingen zag de bank het zonniger in. Onze economie had ‘de wind in de zeilen’, en er was ‘geen einde aan het economisch herstel’. De Rabobank verwacht dus nog altijd redelijke groei, maar de toon is een stuk voorzichtiger geworden dan enkele maanden geleden. De oorzaken van de druk op de Nederlandse groei zijn niet nieuw. De vertragende groei in China, de dramatisch gedaalde olieprijzen, de verlaging van de wereldwijde groeivooruitzichten van het IMF het zijn allemaal factoren die al langer spelen. Of politiek Den Haag zich ook zorgen moet gaan maken, zal nog moeten blijken. Dan publiceert het Centraal Planbureau het zogeheten Concept Centraal Economisch Plan. Daarin worden de kerncijfers en belangrijkste ontwikkelingen van de Nederlandse economie geschetst. Het plan vormt de basis voor de laatste begroting van het kabinet-Rutte, voordat op 15 maart 2017, als het kabinet niet eerder valt, nieuwe Tweede Kamer-verkiezingen plaatsvinden. Een lagere economische groei zou een flinke tegenvaller zijn voor het kabinet, dat dit jaar nog een douceurtje uitdeelde in de vorm van een lastenverlichting van €5 mrd. Het is lastig aan de kiezer uitleggen wanneer het jaar erop direct de broekriem moet worden aangetrokken. Het is een scenario waar president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot in december al voor waarschuwde. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) kwam deze week met veel positievere geluiden. De omvang van de Nederlandse economie is weer op het niveau van voor de crisis en de groei is aangetrokken. Dit staat in het OESO-landenrapport 2016.

Minister Kamp: ‘Nederland is cum laude geslaagd voor het tweejaarlijkse landenexamen van de OESO. Dit instituut is positief over de vele hervormingen die het kabinet heeft doorgevoerd. De Nederlandse economie groeit gematigd maar aanhoudend. We staan er goed bij voor de toekomst.’ De OESO complimenteert Nederland met de hervormingen die zijn doorgevoerd sinds het vorige landenrapport van 2014. Van alle OESO-landen heeft Nederland de meeste actie ondernomen om de aanbevelingen van de OESO op te volgen. Nederland scoort ook het best op de Product Market Regulation indicator: het ondernemersklimaat in Nederland is zeer stimulerend en de overheid werpt weinig belemmeringen op. De snelle groep van het aantal zelfstandigen zonder personeel maakt de economie concurrerender en flexibeler, maar de OESO wijst op risico’s bij arbeidsongeschiktheid en pensioenvoorziening. Minister Kamp: ‘Verreweg de meeste zzp’ers zijn gelukkig met hun loopbaan en willen hun eigen risico’s managen. Maar de realiteit is wel dat één op de zes zzp'ers onder de armoedegrens leeft. In totaal is 15% van de zelfstandige ondernemers zonder personeel arm. Dit komt volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau, onder meer door wisselende inkomstenbronnen, maar ook door dure kosten als pensioenopbouw of verzekeringen. Als het economisch goed gaat blijft het percentage hoger dan bij werknemers in loondienst. Van hen is maar3% arm. Van de zelfstandigen heeft 39% minstens een keer een uitkering gehad wegens werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. Onder werknemers was dat aandeel 30%. Volgens het SCP moet de overheid niet denken dat alleen mensen die goed in de arbeidsmarkt liggen zzp'er worden. Mensen worden ook zelfstandige als de mogelijkheden op de arbeidsmarkt beperkt zijn, aldus het SCP. "De beleidshypothese klopt dus niet", aldus het SCP. "Gemiddeld gesproken zijn zzp'ers te beschouwen als een 'bad risk' op de arbeidsmarkt." Kamp zegt wel dat 'we moeten oppassen dat we hen niet dwingen zich aan te passen aan oude instituties.’ Maar de realiteit van het SCP ziet er wel heel anders uit, daar mag de VVDér Kamp wel eens meer aandacht aan besteden. Als Nederland voorop wil lopen op gebied van innovatie moet er meer geïnvesteerd worden in onderzoek en ontwikkeling. Kamp: ‘Dat is een zinnige aanbeveling. Innovatie verhoogt productiviteit en dat leidt tot hogere groei en welvaart. Ons innovatiebeleid en onze 'topsectoren' zorgen al voor betere samenwerking tussen bedrijven, kennisinstituten en de overheid.' De OESO maakt zich daarnaast zorgen om het grote aantal huizenbezitters dat kampt met een schuld die hoger is dan de waarde van hun huis. Om die problemen in de toekomst te voorkomen, moet de huizenmarkt verder worden aangepakt. Ook moeten banken weerbaarder worden voor een daling van de huizenprijzen. De OESO noemt verder het niveau van vaardigheden van Nederlanders hoog en adviseert veel aandacht te houden voor onderwijs. Minister Kamp: ‘Werknemers hebben inderdaad steeds nieuwe vaardigheden nodig, bijvoorbeeld omdat steeds meer taken worden geautomatiseerd. Traditioneel kijken we dan naar het onderwijs. Maar 96% van alles wat we leren gaat informeel, op de werkvloer. Dit soort leerprocessen moeten we verder bevorderen.’

Als Groot-Brittannië uit de Europese Unie stapt, houdt Frankrijk vluchtelingen die het kanaal willen oversteken bij Calais niet meer tegen. Dat heeft de Franse minister Emmanuel Macron van Economische Zaken gezegd in een interview met de Britse krant Financial Times. Frankrijk en Groot-Brittannië hebben de afspraak dat de Britten aan de Franse kant van het kanaal grenscontroles mogen uitvoeren om ongewenste migranten tegen te houden. Als het aankomt op een eventuele Brexit is Frankrijk niet van plan zich aan deze deal te houden. ,,De dag dat deze relatie ten einde komt, zullen er geen migranten meer zijn in Calais", aldus Macron. Frankrijk is afgelopen week begonnen met het ontruimen van een groot vluchtelingenkamp in Calais. In de 'jungle' verbleven vluchtelingen die asiel willen aanvragen in Groot-Brittannië. De economieminister gaf tevens aan de ,,rode loper" uit te willen leggen voor bedrijven die Groot-Brittannië ontvluchten in het geval van een Brexit. Dat levert namelijk problemen op voor de handel tussen de Fransen en de Britten. Met een uitspraak als deze wordt de solidariteit binnen de Europese Unie niet gediend. Burgers zullen dat al helemaal niet meer snappen. Als Nederland 'nee' gaat zeggen tegen het Associatieverdrag met Oekraïne, is dat de stem van de Nederlandse bevolking, als de Engelsen in meerderheid stemmen voor 'vote leave'' is dat hun besluit. We kunnen ons afvragen of, bij zo'n stellingname van het volk, een beoordeling wordt gegeven over het beleid van de 28 regeringsleiders, van de EC en van Brussel, maar het zou verstandig zijn de referendumuitslagen niet te negeren. Wat die Franse minister hier doet, is op zijn minst onverstandig en ongewenst. En …… als het aan de politieke partij VNL (VoorNederland) ligt, gaan we allemaal naar de stembus om te stemmen of Nederland wel of niet in de Europese Unie moet blijven. Als de Britten zich mogen uitspreken over een Brexit, dan mogen de Nederlanders op hun beurt ook stemmen voor een Nexit. De partij presenteerde een wetsvoorstel waarmee ze een referendum daarover willen verwezenlijken. "Naar ons idee neemt het draagvlak voor de EU af, en Nederlanders moeten zich daarover kunnen uitspreken", meent Joram van Klaveren, Kamerlid namens VNL. "Zeker als een van de belangrijkste Europese landen dreigt de EU te verlaten, wordt het belangrijk voor Nederlandse burgers zich erover te kunnen uitspreken." De vraag wordt dan actueel of een Nexit nog wel te verwezenlijken is gezien de banden waarmee Nederland aan de EU is gebonden.

Geen rozengeur en maneschijn in de VS. De Federal Reserve schetste in het Beige Book, een rapport over de staat van 's werelds grootste economie, een wat somberder beeld dan voorheen. Dat versterkt het beeld dat de FED dit jaar geen haast zal maken met het opvoeren van de rente. Het rapport, dat acht keer per jaar uitkomt, besloeg dit keer de periode januari tot en met 22 februari. In die tijd toonde geen enkele van de twaalf Fed-districten een opvallende verbetering van de economische omstandigheden. Het aantal regio's dat aangaf dat de groei ,,bescheiden'' of ,,matig'' was, daalde van negen naar zes. Drie beschreven het economisch beeld als ,,verdeeld'' en twee als ,,vlak''. Kansas City rapporteerde een bescheiden daling van de economische activiteit. De loongroei in de Verenigde Staten varieerde flink, zo bleek uit het verslag, van vlak tot sterk. De meeste districten wezen specifiek op de ,,bescheiden groei van de arbeidsmarkt''. Ook waren consumenten vaker bereid de portemonnee te trekken, deed de vastgoedsector in veel regio's goede zaken en bleven de autoverkopen op een hoog niveau. Daar stond wel tegenover dat de industriële activiteit onder druk bleef staan, vanwege de sterke dollar en de zwakkere vraag uit het buitenland. Verder namen zorgen over de groeiprognoses voor dit jaar toe door onzekerheid op de financiële markten en door monetair beleid. Het Beige Book, vernoemd naar de kleur van zijn kaft, wordt door de Federal Reserve gebruikt bij de beleidsvergaderingen. Het vormt de aanloop naar de volgende rentevergadering van de Fed, later deze maand.

Het gemiddelde prijsniveau voor consumenten in de eurozone is in februari gedaald naar min 0,2%. Fors lagere energieprijzen zorgden er voor dat het leven in de negentien eurolanden gemiddeld wat goedkoper is geworden. Bij structurele prijsdalingen wordt ook wel gesproken van deflatie. Dat begrip wordt gezien als een grote bedreiging voor de economische groei, omdat het dan moeilijker wordt om schulden af te lossen zullen bedrijven geneigd zijn investeringen uit te stellen. De ECB probeert daarom al maanden het lage inflatieniveau op te vijzelen door op grote schaal schuldpapier op te kopen. Daardoor komt meer geld in omloop, wat de vraag naar goederen en diensten zou moeten stimuleren. Door de aanhoudende malaise op de oliemarkt lukt het de ECB echter niet de inflatie structureel te laten oplopen. De centrale bank streeft naar een geldontwaarding van net onder de 2% procent op jaarbasis, maar dat niveau lijkt ver uit beeld. Afgezien van de sterk schommelende prijzen van voedingsmiddelen en energie kwam de inflatie uit op 0,7%. Dat is het laagste peil sinds april vorig jaar. Deze zogeheten kerninflatie bedroeg in januari nog 1%. Waar Mario Draghi aan vast blijft houden is het streven van een inflatieniveau van net geen 2%. Dat is een illusie, die nooit gerealiseerd gaat worden. Op enig moment zal de inflatie wel gaan aantrekken, maar of het monetaire beleid zodanig fijn te regelen is dat centrale banken hun beleid tot een getal achter de komma kunnen vastzetten, daar geloof ik niet in. Ik geloof meer in een spread van tussen de 1 en 5% en misschien nog wel hoger. Er zijn vele biljoenen aan geld in de markt gepompt zonder tastbare resultaten. Dat gaat er toe leiden dat het vertrouwen in geld zijn waarde gaat verliezen maar dat de reactie daarvan 'in een gecontroleerde omgeving' gaat plaatsvinden, nee dat niet. Eerder een 'boem, pats, boem' en je portemonnee is leeg. Het wordt de allerhoogste tijd dat centrale bankiers verantwoording moeten afleggen over het gevoerde monetaire beleid, niet alleen aan de financiële markten, maar ook aan andere partijen in de samenleving, onder andere aan spaarders, pensioenfondsen en verzekeraars, die nu nog 'het ondergeschoven kind van de rekening' zijn.

De kritiek op de grote centrale banken over het ruime monetaire beleid en de gevolgen daarvan voor steeds lagere rentetarieven, blijven het sentiment op de financiële markten beheersen. Komende week zal het ECB-bestuur beslissen of er nieuwe maatregelen nodig worden geacht, in acht genomen de laatste financieel/economische data. Er worden echter ook kritische geluiden gehoord van binnen het eigen circuit. Zo zei Kuroda, de president van de BoJ, dat hij bij zijn aantreden drie jaar geleden stelde dat als de centrale bank maar genoeg geld in het financiële systeem pompt door middel van obligatieaankopen, de inflatie van zelf naar 2% zal stijgen. Maar onlangs verklaarde Kuroda in het Japanse parlement dat het aankoopprogramma tekortschiet om beleggers en het bredere publiek er van te overtuigen dat prijzen jaarlijks met 2% zullen gaan stijgen. Met zijn bekentenis signaleert Kuroda dat de centrale bank voortaan met steeds negatievere rentestanden zal proberen bestedingen en dus de inflatie aan te wakkeren. Onder Kuroda heeft de Japanse centrale bank omgerekend voor €1,900 mrd aan Japanse staatsleningen opgekocht. Ter vergelijking: het obligatieaankoopprogramma van de ECB heeft een omvang van €1,400 mrd. De Amerikaanse Federal Reserve heeft tegen de $4.000 mrd aan obligaties gekocht. Kuroda schatte dat de obligatieaankopen hem welgeteld een procentpunt aan inflatie hebben opgeleverd. Dan moeten we ons terdege gaan afvragen of nog lagere rentetarieven richting de nul procent dan wel nog verder stijgende negatieve rentes, wel het beoogde resultaat opleveren. De dalende rendementen vormen voor spaarders, institutionele beleggers waaronder pensioenfondsen en verzekeraars nemen onbeheersbare vormen aan met grote gevolgen voor de samenleving. De Japanse overheid heeft deze week obligaties in de markt gezet met een negatieve rente. Dat betekent dat een spaarder/belegger zo'n obligatie koopt jaarlijks geld moet betalen in plaats dat hij rente krijgt. Ik wil het sprookje uit de lucht nemen dat zo een situatie een teken is dat de Yen een gezonde valuta is een Japan financieel/economisch er goed voorstaat. Dat is zeker niet het geval. Het is een monetaire tool, die de Bank of Japan inzet, om zoveel geld in de markt te pompen, veel meer dan dat de markt nodig heeft, zodat de rente zover daalt dat het geld geen waarde meer heeft. Het is dus een uiting van een heel ongezonde situatie als beleggers bereid zijn geld toe te willen betalen op staatsleningen. Overigens moet er rekening mee worden gehouden dat deze situatie ook in Duitsland en later ook in Nederland kan ontstaan. Denk dan niet dat dat uit weelde is, veel meer is het gebrek aan investeringen. Daarom blijf ik bij mijn stelling dat de kwantitatieve verruiming en nog lagere rentes moeten worden stilgelegd in afwachting van het kantelen van dit monetaire beleid: banken gaan staatspapier terugkopen van de nationale centrale banken in de eurozone waardoor de rente weer een impuls krijgt te stijgen. In ieder geval zal daarmee rust ontstaan op de financiële markten. Het zal wel tot gevolg hebben dat de centrale banken met verliezen zullen blijven zitten. Wat betekent dit voor de zorgen over de zwakke wereldeconomie, angst voor een recessie in de VS, vrees voor een Brexit, doemscenario’s dat een Chinese devaluatie een rits aan competitieve devaluaties zou uitlokken en de crash in grondstoffenprijzen en bankaandelen voor de prijsvorming op de financiële markten.

China heeft opnieuw ingegrepen om de economische vertraging wat te verzachten. De eisen voor de bankbuffers zijn verder verlaagd. Per 1 maart werden de eisen voor de hoeveelheid cash, die de banken moeten aanhouden als reserves, met 0,5% verlaagd. Het is de vijfde keer in een jaar tijd dat die eisen worden verlaagd. Het is een nieuwe maatregel in een reeks ingrepen van de Chinese overheid. Het idee is dat geld dat de banken niet hoeven aan te houden als reserve zijn weg kan vinden naar de economie. Het nieuws over de extra stimulering zorgde ervoor dat de aandelenbeurzen begin van de week de verliezen iets terugdrongen. Zorgen om wat geldt als de belangrijkste opkomende economie hebben de laatste maanden geleid tot fikse onrust op de financiële markten wereldwijd. Aan het begin van het parlementaire jaar in China heeft de Chinese overheid details bekendgemaakt over de reshuffle van de Chinese economie in de komende vijf jaar. Het streven is een groei van 6,5% per jaar te realiseren onder meer door groei van de consumentenuitgaven. Dat zei premier Li Keqiang bij opening van de jaarlijkse zitting van het Chinese parlement. Het gemiddelde inkomen moet in 2020 zijn verdubbeld ten opzichte van 2010. Om de doelstellingen te halen, moet de huidige, op zware industrie gebaseerde en export-gerichte, economie worden omgevormd tot een "service-economie", waarin innovatie, hightech en start-ups kernbegrippen zijn. Dat zal gepaard gaan met een ontslaggolf in onder meer de staalindustrie.

Pensioenen van miljoenen Nederlanders worden steeds kariger. Pensioenfondsen moeten korten, premiestijgingen dreigen voor werknemers, en jongeren moeten langer doorwerken voor minder pensioen. Dit is geen dreigement, dit is de harde realiteit. De vraag is dan ook legitiem hoe lang dit rampzalige beleid nog wordt doorgezet.

De industriële activiteit in de Verenigde Staten kromp in februari minder sterk dan in de vorige maand. De inkoopmanagersindex, waarmee de activiteit in de industrie wordt gemeten, ging deze maand van 48,2 naar 49,5. Daarmee staat de graadmeter nog net onder de stand van 50, die de grens markeert tussen krimp en groei. Een vergelijkbare index van Markit geeft een nog wat rooskleuriger beeld van de industrie in de VS. Diens inkoopmanagersindex ging in februari van 51 naar 51,3.

Er is sprake van een stijging van de armoede in Nederland na de economische crisis van 2008, zegt het Sociaal en Cultureel Planbureau. Het aantal Nederlanders dat in langdurige armoede verkeert, is door de economische crisis snel gestegen. Dit blijkt uit een onderzoek van het SCP naar hardnekkige armoede in Nederland. Nederland telde in 2013 1,25 miljoen armen. Daarvan leefde bijna de helft (595 duizend mensen) minstens drie jaar onder de armoedegrens, het criterium voor langdurige armoede. Dat is bijna 4% van de Nederlandse bevolking. Voor de crisis (2007) waren er 850 duizend armen en lag het aantal langdurig armen op nog geen 500 duizend. Het SCP verwacht niet dat het aantal armen ooit weer naar dat pre-crisisniveau zal dalen, ook niet als de economie verder aantrekt. 'De reden daarvoor is dat steeds meer mensen een flexibel contract hebben of zzp'er zijn', zegt onderzoekster Stella Hoff. Opvallend is dat bijna de helft van de armen (285 duizend) wel betaald werk heeft, maar dat het inkomen dat ze daarmee verdienen niet voldoende is om rond te komen. Langdurig armen moeten het vaak doen met slechte huisvesting en hebben geen geld voor cadeautjes en goede tandheelkundige zorg. En soms is er ook onvoldoende te eten. Het SCP beschouwt personen als arm als zij een inkomen hebben dat te laag is om kleding, voedsel en huisvesting van te betalen, plus sporadische sociale uitgaven, zoals het lidmaatschap van een sportclub. In 2013 lag dat bedrag op €1.061 netto per maand voor alleenstaanden en €1.990 voor een gezin met twee kinderen. Het SCP noemt dit het 'niet-veel-maar-toereikend criterium'. Wie minimaal een jaar onder die inkomensgrens leeft, wordt door het SCP tot de armen gerekend. Voor mensen met een ontoereikend pensioen (meestal alleen AOW) is de kans om uit de armoede te geraken helemaal gering. 'Bij bijna 60% van de arme gepensioneerden is sprake van langdurige armoede', stelt Hoff. Gepensioneerden zijn relatief gezien niet zo vaak arm, maar als ze het zijn, dan vaak langdurig. Een andere bevolkingsgroep die een hoog percentage armen telt, zijn niet-westerse immigranten met minderjarige kinderen. Van de armen onder hen is 66% langdurig arm. Als we kijken naar het aantal mensen zonder woning dan ziet het CBS een forse toename van daklozen, hoofdzakelijk voor ouderen, psychiatrisch niet behandelde patiënten en niet-westerse allochtonen. Als oorzaak wordt gewezen op de gevolgen van de economische crisis van 2008. In 2009 geeft het officiële cijfer van geregistreerde daklozen 17.800 aan, in 2015 30.900. Het aantal mensen zonder adres wordt door de gemeenten gesteld op 430.000. Dat zijn mensen met de status v.o.w. (vertrokken onbekend waarheen). Die mensen hebben geen zorgverzekering en hebben nergens recht op. In dat getal zijn geen illegalen opgenomen, zonder vaste woon- en/of verblijfplaats. Op 21 maart aanstaande wordt in Nederland de 17 miljoenste inwoner ingeschreven, waarschijnlijk niet van Nederlandse blanke ouders. Stel dat er in ons land 500.000 armlastige mensen zijn, zwervers, illegalen, daklozen zijn dan zou dat gaan over 10% van de bevolking. Dat is veel, veel te veel. Daar kunnen onze politici niet trots op zijn.

De Amerikaanse federale milieudienst EPA heeft het Duitse autoconcern Daimler om uitleg gevraagd over de emissiewaarden van sommige wagens van het luxemerk Mercedes-Benz. Het bedrijf laat weten volledig mee te werken. Het verzoek om informatie hangt volgens Daimler samen met een rechtszaak die een Amerikaanse advocatenkantoor is begonnen namens een groep consumenten. Daarin wordt het bedrijf ervan beschuldigd de uitstootwaarden van zijn BlueTec-dieselwagens te gunstig te hebben afgeschilderd. De EPA is de organisatie die afgelopen najaar het dieselschandaal rond Volkswagen aan het rollen bracht. Daimler houdt vol dat zijn auto's aan alle voorschriften voldoen en niet voorzien zijn van illegale technologie om uitstootproeven te omzeilen. Van concrete verdenkingen door de EPA is geen sprake en de genoemde civiele aanklacht is ongegrond, stelt het bedrijf. Het Nederlandse onderzoeksinstituut TNO heeft in 2015 al vastgesteld dat de NOx-uitstoot van een Mercedes-Benz C-Class 220 op de weg dramatisch steeg, terwijl die op de rollenbank binnen de normen was. „Het lijkt op een selectief gebruik van de uitstoot-controletechnieken”, schreef TNO toen al. Op de weg stootte de auto wel meer dan twintig maal de norm uit. Het zou liggen aan „opmerkelijk lage buitentemperaturen van min 10 graden C en lager” bij het testen, verweert de de autofabrikant zich. Dan functioneert de techniek minder, om de motor te beschermen. Uit het onderzoek van TNO blijkt dat er meer 'verdachte' auto zijn getest. Van de Opel Zafira en de Renault Espace is ook al gezegd dat ze afwijkende uitstootwaarden hebben. TNO zag dat ook bij de Audi Q7 en de Peugeot 308.

Ik ervaar de verdediging van het het bestuur van Volkswagen inzake financiële claims als uitermate zwak. Ze stellen dat zij de financiële markten op een behoorlijke wijze hebben geïnformeerd inzake de dieselaffaire. VW diende zijn verdediging deze week in bij een rechtbank in Braunschweig. Op 18 september vorig jaar werd bekend dat Volkswagen gesjoemeld heeft met de uitstootwaarden van miljoenen dieselauto's. De schade gaat naar verwachting in de tientallen miljarden lopen. Het aandeel Volkswagen ging daarna op de beurs hard onderuit. Volkswagen had eerder al de Nederlandse Vereniging van Effectenbezitters (VEB) laten weten niet te willen overleggen over de schade van gedupeerde beleggers. Het concern vond, zo liet het de belangenvereniging vorig jaar al weten, te hebben voldaan aan de "verplichtingen voor de kapitaalmarkten".

Begin februari daagde de VEB de autobouwer voor de Nederlandse rechter wegens misleiding van de aandeelhouders in de nasleep van het dieselschandaal. De dagvaarding van toen was volgens de VEB een eerste stap in een proces dat waarschijnlijk jaren gaat duren. Uit het ingeleverde rechtbankdocument valt op te maken dat voormalig topman Martin Winterkorn in mei 2014 op de hoogte werd gesteld van een studie over discrepanties in uitstootwaarden. Het is echter niet duidelijk of hij die informatie echt tot zich heeft genomen. Eind augustus, een jaar later, kregen de advocaten van de onderneming te horen dat software een 'mismatch' van de uitstootwaarden veroorzaakte, waarbij bestuurders zelf aangaven dat dit onder Amerikaans recht mogelijk problematisch was. Op 3 september bekende VW "illegale praktijken" aan de Amerikaanse autoriteiten. Winterkorn werd daar een dag later van op de hoogte gesteld.

ABN AMRO-topman Gerrit Zalm verwacht dat de afschrijvingen op energie, grondstoffen en scheepvaart voor de bank voorlopig hoog blijven. Dat zei hij in Shanghai, waar hij was voor de opening van de eerste ABN Amro-vestiging op het Chinese vasteland. Dé Bank meldde vorige maand een kwartaalwinst die een derde lager was dan een jaar eerder. Naast juridische kosten drukten afschrijvingen van in totaal €124 mln op het resultaat. Van de afschrijvingen had een kwart te maken met energie, grondstoffen en transport. Volgens Zalm hebben de lagere grondstoffenprijzen tijdelijke gevolgen voor de vraag naar leningen. ,,We denken dat de volumes na deze prijscorrectie weer zullen groeien". De bankensector verkeert in zwaar weer en ABN AMRO verloor daardoor dit jaar al 11% van zijn beurswaarde, maar noteert nog wel boven de emissieprijs van de certificaten van 20 november 2015 van €17,75. De eerste 23 procent van de staatsbank werd in november naar de beurs gebracht. De tegenwind voor de sector kan de verkoop van een volgend deel van de bank vertragen.

Nederland en de EU verkeren in grote verwarring over de migrantenstroom, de solidariteit, het Schengen-Verdrag, de verdediging van nationale belangen en Europees beleid hoe hiermee om te gaan. Om te beginnen over de beheersing van de vluchtelingenstroom. Migranten blijven toestromen en de 28 Regeringsleiders van de EU-lidstaten slagen er niet in gemaakte afspraken uit te voeren. Laat ik er niet omheen draaien: onze politieke elite is daartoe onbekwaam. Neem de uitspraken van de Europese president Donald Tusk die deze week in Ankara in een in een wanhopig klinkende toespraak aan vluchtelingen die niet kunnen aantonen dat zij afkomstig zijn uit een oorlogsgebied niet naar Europa te komen, want geen enkel land neemt jullie op. “Dit is een oproep aan alle Europese regeringsleiders die maandag naar Brussel komen voor overleg met Turkije over het sluiten van de buitengrenzen en de stroom vluchtelingen beheersbaar te maken: voer de gemaakte afspraken uit en herstel de Schengen-zone in ere. Zorg dat dit najaar alle binnengrenzen weer gewoon open zijn.” Het is duidelijk dat Griekenland, door het handelen van de Balkanlanden op de route naar Noord-Europa, het 'afvoerputje' van het Europees migratiebeleid is geworden, met duizenden vluchtelingen die niet kunnen doorstromen. Tsipras eist sancties voor landen die niet meewerken aan de uitvoering van de gemaakte afspraken. Europa verkeert in een dramatische crisis over de toestroom van vluchtelingen, die kan leiden naar een volgende Balkan-oorlog, zegt de voorzitter van de EC, Jean -Claude Juncker. Hij vreest voor onvoorziene ontwikkelingen van de huidige crisis. In navolging van de Oostenrijkers kiezen meer Balkanlanden ervoor de grenzen te sluiten. “Vrede is niet vanzelfsprekend”. En passant had hij ook een waarschuwing voor Nederland om het Associatieverdrag met Oekraïne niet weg te stemmen. Dat kan Europa destabiliseren en een ernstig probleem kan gaan opleveren in Europa. Ik erger mij al langere tijd dat Rutte maar blijft zeggen dat de Turken alle problemen in Europa als gevolg van de toestroom van oorlogsvluchtelingen voor Europa door de Turken opgelost gaan worden. De Turken namen daar deze week afstand van.

Europa moet geen wonderen verwachten van Turkije bij het terugdringen van het aantal vluchtelingen. De EU probeert het probleem te nadrukkelijk over de schutting van Turkije te gooien, zegt de Turkse hoofdonderhandelaar in Brussel, Murtaza Yetis, de grote man achter de schermen bij onderhandelingen met de Europese Unie over de vluchtelingencrisis. "Het zou een vergissing zijn om te denken dat Turkije het politiebureau van Europa is", zegt Yetis in een interview met de NOS. Hij is aangesteld door premier Davutoglu om alle ministeries aan te sturen die zich bezighouden met de vluchtelingenstroom uit Syrië. Volgens Yetis is Turkije bereid tot nog nauwere samenwerking met Europa, maar moet de benadering van Europa wel veranderen. "De Europese politiek richt zich alleen op het stoppen van de oversteek vanuit Turkije. Het feit dat dit gezien wordt als de enige oplossing, is een verkeerde houding." Yetis roept Europa op om zijn internationale verplichtingen na te komen. "Dit is een regionaal probleem dat ook Europa aangaat. Er moet gezorgd worden voor een legale oversteek naar Europa. Dan doet de EU wat het binnen het internationaal recht behoort te doen."

Eind november vorig jaar kwamen de EU en Turkije tot afspraken over de vluchtelingencrisis. Europa geeft Turkije drie miljard euro, in ruil daarvoor verbetert Turkije de levensomstandigheden van vluchtelingen, zodat ze in Turkije blijven. Maar daarmee is het probleem niet weg, zegt Yetis. "Ik vind het niet correct om ruwweg te zeggen: wij geven jullie geld en jullie stoppen de vluchtelingenstroom. De oorlog woedt door en er komen nog alle dagen nieuwe mensen aan in Turkije. Het is een grote fout om te verwachten dat dit met het overmaken van euro's wordt opgelost." De Turkse regering benadrukt de laatste weken steeds dat het grootste offer nog altijd door Turkije wordt gemaakt. "Turkije heeft in zijn eentje al zeker drie keer zoveel uitgegeven als de hele EU zal uitgeven aan de opvang van Syrische vluchtelingen in Turkije", zegt Yetis. Turkije herbergt al 2,6 miljoen vluchtelingen uit het Midden Oosten. Volgens Yetis is Europa te veel gespitst op cijfers: hoeveel vluchtelingen de oversteek maken van Turkije naar de Griekse eilanden. Terwijl Turkije als buurland van Syrië het hele conflict overziet, zegt hij. "Ons belangrijkste doel is de aanpak van de redenen achter deze crisis. Dat is voor ons belangrijker dan het naar beneden brengen van het aantal vluchtelingen dat naar Europa gaat." Gevraagd naar welke oplossingen hij dan ziet, wijst Yetis steeds opnieuw naar de bron van het probleem: de oorlog in Syrië. "We moeten inzien dat dit een hele smerige oorlog is. Zolang die doorgaat, zal de vluchtelingenstroom naar Europa doorgaan. Het echte doel moet zijn de oorlog te stoppen." Het in Europa veelgehoorde verwijt dat Turkije te weinig doet om de crisis te bezweren, wijst Yetis van de hand. Hij benadrukt juist dat Europa verkeerde verwachtingen heeft. "Turkije is hard aan het werk, maar niet met het doel om het leven voor Europa comfortabeler te maken." De oorzaak van de crisis aanpakken is belangrijker dan het terugdringen van de asielstroom naar Europa, zegt Yetis. Duidelijk is waar Turkije naar streeft en waar zij hun accenten leggen. Als Europa gebruik wil blijven maken van de diensten van de Turken, b.v. 40% van de vluchtelingen terugnemen die van de EU geen status hebben gekregen, dan zal er meer geld op tafel moeten komen. De 28 regeringsleiders zullen ook weg moeten kijken van de Turken voor het grovelijk schenden van de mensenrechten. Feit: een rechtbank in Istanbul heeft een bewindvoerder aangesteld die voor meer controle op de grootste Turkse krant Zaman, met een oplage van 648.000 kranten, moet zorgen, meldt het Turkse staatspersbureau Anadolu Ajansi. Deze Turkse krant is een van de laatste overgebleven kritische mediabronnen in Turkije. Er verschijnt ook een Nederlandstalige editie. De krant zou te kritisch zijn en banden hebben met de Turkse islamitische prediker Fethullah Gülen. Gülen is een politieke tegenstander van president Recep Tayyip Erdogan, die werd/wordt beschuldigd van verraad. Zusterpublicatie Today’s Zaman schrijft in een redactioneel artikel zich ernstig zorgen te maken en noteert meerdere aanvallen op de persvrijheid in Turkije. Journalisten zouden tegenwoordig vaker in de rechtbank terechtstaan dan dat ze op de redactie zijn. Persvrijheid staat al lang onder druk in Turkije, maar afgelopen jaar, een verkiezingsjaar waarbij huidig president Recep Tayyip Erdogan won, was wel een opvallend zwaar jaar. Eerder al liet Tarik Toros, hoofdredacteur van het tv-station Bugün, dat inmiddels ook onder staatstoezicht staat, weten dat Turkse media niet eerder zo hard zijn aangepakt. Ook oppositiepartij Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) stelde dat er in 2015 onder politieke druk 774 journalisten zijn ontslagen en 156 arrestaties werden verricht. Minstens 32 journalisten zitten nu nog vast. Verder werden 238 rechtszaken begonnen tegen journalisten en zijn 200 mediabedrijven onderwerp van juridisch onderzoek. Amnesty International reageerde eerder al op geruchten dat de krant Zaman overgenomen zou worden. De hoofdredacteur van de krant Zaman is ontslagen. Abdülhamit Bilici moet vertrekken van de bewindvoerder, die eerder werd aangesteld bij het mediaconcern door de Rechtbank in Istanboel. Redacteuren van deze krant die vandaag wilden werken, zeggen dat ze niet meer in het computersysteem van de redactie kunnen inloggen. Hun wachtwoorden zouden niet meer werken. 'Onafhankelijke media zijn de hoeksteen van de internationale vrijheid. De Turkse overheid walst over de mensenrechten heen', aldus de mensenrechtenorganisatie. En de Europese Unie kijkt de andere kant op. Ze hebben de Turken hard nodig om te blokkeren dat vluchtelingen naar Europa komen. Worden hier de mensenrechten van de vluchtelingen niet geschonden? Gaan wij met een land dat de mensenrechten zo ingrijpend schendt zaken doen met betrekking tot 'vrede en veiligheid' op ons continent? Ik kan het mij niet voorstellen.

De Braziliaanse economie is in 2015 met 3,8% gekrompen. Dat is het slechtste cijfer sinds 1990. Het land gaat gebukt onder de dalende prijzen voor grondstoffen als olie en erts. Brazilië is sterk afhankelijk van de export en dat wreekt zich nu China, een van de belangrijkste afzetmarkten, kampt met afnemende groeicijfers. De inflatie is in Brazilië opgelopen naar10% en de koers van de munt, de reaal, is de laatste tijd flink gedaald. De notering tegenover de € is 4,1093. Enkele jaren geleden werd Brazilië nog gezien als een veelbelovende opkomende economie. Van de kredietcrisis hebben de Brazilianen maar weinig last gehad.

De Duitse fiscus heeft ABN Amro en ING op de korrel in een grootschalig onderzoek naar gesjoemel met belastingen bij onze oosterburen. Het lijkt erop dat vooral ABN Amro zich zorgen moet maken. De twee Nederlandse banken staan op een zwarte lijst in bezit van de Belastingdienst in Wuppertal, samen met 127 andere financiële instellingen. Behalve de fiscus doet ook de Duitse justitie een onderzoek naar strafbare feiten bij enkele van de op de lijst genoemde banken. De betrokken instellingen zouden in een periode van tien jaar met een truc onterecht belasting op aandelen hebben teruggevraagd. De truc, ‘cum-ex’ geheten, komt erop neer dat er twee keer belasting teruggevraagd werd, terwijl er maar één keer belasting betaald was. Hiermee zijn de belastingbetalers in Duitsland voor circa €10 mrd benadeeld. ABN Amro weet dat er een onderzoek loopt, en trof al eerder een voorziening van €150 mln voor een mogelijke Duitse belastingclaim. Van justitie heeft de bank, naar eigen zeggen, niks te vrezen. „Wij zijn in deze kwestie niet onder verdenking gesteld”, aldus een woordvoerder. Maar volgens ingewijden speelde ABN Amro een veel duisterder rol dan het nu doet voorkomen. Een zegsman van ING laat op zijn beurt weten niet te begrijpen waarom de bank met de oranje leeuw op de zwarte lijst staat. „Het is en was ING’s beleid om zelf of voor klanten deze zogenoemde cum-ex deals niet te doen”. Maar dan is de vraag of het dan ook nooit is voorgekomen?

Slotstand indices 4 mrt 2016; week 9: AEX 437,99; BEL 20 3.418,58; CAC-40 4456,62; DAX 30 9.824,17; FTSE 100 6199,43; SMI 7982,57; RTS (Rusland) 818,25; DJIA 17006,77; NY-Nasdaq 100 4.329,00; Nikkei 225 16925,03; Hang Seng 20176,54; All Ords 5151,10; SSEC 2874,15; €/$ 1,1005; goud $1259,10; dat is €36.748,65 per kg, 3 maands Euribor -0,215 (1 weeks -0,269%, 1 mnds -0,281), 10 jarig Nederlandse Staat 0,371%, 10 jaar VS 1,8925%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,009.

PS Ik werk eraan om de inhoud van dit blog grondig te gaan veranderen. Ik ga reactie's op financieel/economisch/monetaire en Europese ontwikkelingen met U delen op social media en dit blog te beperken tot achtergrond ontwikkelingen op de langere termijn. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.