UPDATE04042015/266 Zijn deze Paasdagen een voorbode voor grote politieke onrust?

Griekenland heeft een ongelukje gehad, maar de chauffeur reed door. Wie waren er mede schuldig aan dit ongeluk? De chauffeur is bekend, zij gedraagt zich als de keizerin van Europa. En de opstandige Grieken willen maar niet naar haar luisteren. Die bewandelen een heel ander pad om haar tot rede te dwingen. Er bestaat een mogelijkheid dat Merkel voor de keuze wordt gesteld 'buigen of barsten'. In het Journaal van 8 uur, op Paaszaterdag, besteedde de NOS aandacht aan een nieuwe ontwikkeling met betrekking tot het Griekse drama. Wat de Grieken de laatste weken ook hebben gedaan, Europa houdt de boot af, want 'ze geloven de Grieken niet met alle voornemens die ze op papier hebben gezet'. Daarmee dwingen ze de Grieken tot het nemen van het laatste 'redmiddel'. Ze hebben de sancties die de EU aan de Russen heeft opgelegd, terzijde geschoven. Daarmee lossen ze hun geldprobleem op de heel korte termijn niet op, maar het signaal richting Brussel is overduidelijk. De tijd dringt voor de Grieken. Het land gaat volgens de Griekse minister van Economische Zaken aanstaande donderdag failliet en nog steeds ontbreekt een akkoord over noodsteun. Premier Tsipras brengt, tot grote ergernis van zijn Europese collega's, de komende dagen een bezoek aan president Poetin. De Grieken zijn wanhopig op zoek naar geld. De bodem van de schatkist is bijna in zicht, terwijl er komende week €450 mln moet worden betaald aan het IMF. Tsipras deed vorige week nogmaals een poging om zijn schuldeisers ervan te overtuigen een noodlening vrij te geven. Maar vooralsnog boekt Tsipras daarin geen vooruitgang. Zijn reis naar Rusland kan daarom van pas komen. Moskou heeft al aangegeven dat economische hulp aan Athene tot de mogelijkheden behoort. Begin mei reist de Griekse premier voor een tweede keer naar Moskou. Maar niet iedereen denkt dat dit een verstandige zet is van Tsipras. “Op dit moment zijn er grote tegenstellingen tussen Europa en Rusland. Europa wil dat alle 28 lidstaten verenigd zijn en een blok vormen als het gaat om sancties tegen Rusland. Als Griekenland nu het zwarte schaap wordt in dit beleid, zal dat voor grote problemen zorgen in de relatie van de Grieken met de EU en de vastgelopen onderhandelingen op dit moment met onze Europese partners." Maar de vraag is of Poetin voldoende middelen kan vrijmaken voor steun aan de Grieken. Savvas Rompolis, Ruslandspecialist en directe adviseur van Premier Tsipras, begrijpt de onrust niet. "Wanneer landen geopolitiek verder willen kijken, dan moet dat geen probleem zijn. Niet voor de Verenigde Staten, niet voor de NAVO en ook niet voor de Europese landen." Volgens hem is is een opening richting Rusland hard nodig voor Griekenland, ondanks de problemen in Oekraïne. Het bezoek van Tsipras aan Moskou gaat wat hem betreft zelfs een stap verder. "Er bestaat nu een mogelijkheid om te interveniëren. Dit om de noodzaak van de relatie tussen Europa en Rusland te benadrukken en om te zorgen voor toenadering, in het voordeel van ons land." Onzekerheid in Griekenland neemt toe. Maar sommige Europarlementariërs zijn het hier niet mee eens. De Duitse CDU-Europarlementariër Herbert Reur liet weten dat een lidmaatschap in de EU betrouwbaarheid en vertrouwen en geen bedrog betekent. "Wie met vuur speelt en hulp zoekt bij Rusland, zal zich branden." Kostas Arvanitis is commentator bij het Syriza radiostation Sto Kokkino. Ook hij vindt het belangrijk dat de nieuwe premier een bezoek brengt aan Rusland. "Tispras speelt niet met vuur. Jullie moeten beseffen dat zijn populariteit dagelijks stijgt." Ook begrijpt hij de ongerustheid van Europa niet. "Er zit niets achter dit bezoek. De regering is verplicht om contacten te hebben met de nabuurlanden: Bulgarije, Albanië, Turkije én met Rusland." Tispras speelt niet met vuur. Hij probeert de honger in Griekenland op te lossen.

Een ander probleemdossier voor het kabinet wordt “MH17”. Het VPRO-programma Argos heeft het verslag in handen van de diplomatieke bijeenkomst op 14 juli, waarop Nederland vlak voor de ramp met de MH17 is bijgepraat over de gevaren in het Oekraïense luchtruim. Uit de notulen blijkt dat de Oekraïense regering er toen al van uitging dat Rusland achter het neerschieten van een Antonov vrachtvliegtuig op 6,2 km hoogte zat, omdat de separatisten niet over dit soort wapens om vliegtuigen mee neer te halen, beschikten. Maar naast het zoeken naar de daders is er ook nog die andere vraag: had het Oekraïense luchtruim, met de diplomatieke informatie uit Kiev, niet gesloten moeten worden? Daarover debatteerde de Tweede Kamer begin februari urenlang. Wat is er precies gezegd op de briefing in Kiev van minister van Buitenlandse Zaken Klimkin? Wat stond er in het verslag van de plaatsvervangend ambassadeur van die briefing? Waarom gingen er in Nederland geen alarmbellen rinkelen na ontvangst van dat verslag? De regering legt daarover geen verantwoording af en wil dat verslag niet aan de Kamer geven. Dat kan het kabinet nog in grote problemen brengen.

De Consumentenbond heeft nog eens gekeken naar de trage voortgang van de afwikkeling van de woekerpolissen. En wat blijkt: het ministerie van Financiën heeft meer oog voor de verzekeraars dan voor de slachtoffers. Op allerlei wijzen tempert het ministerie de voortgang van de compensatie van zo'n 5 miljoen verkochte polissen. De bestaande regelingen zijn volstrekt onhoudbaar geworden door een uitspraak van de Hoge Raad van de Stichting Koersplan de weg kwijt jegens Aegon. Meerdere rechters en ook het Kifid hebben zich al gebogen over de door verzekeraars aangeboden financiële compensaties en zijn tot de conclusie gekomen dat die onvoldoende zijn. Financiën heeft meer oog voor de gevolgen van de afgesloten woekerpolissen voor de financiële gezondheid van de verzekeraars dan voor de aangerichte schade voor de verzekerden. Ondanks alle druk vanuit de samenleving bewegen de verzekeraars traag. Daarvoor wordt als reden opgegeven dat de gemaakte winst op deze polissen al is ingeboekt en in de vorm van dividend naar de aandeelhouders is gegaan. Dijssel zegt nu dat de AFM, die de voortgang volgt, verzekeraars via het tuchtrecht gaat aanspreken. Hij gaat met een wetsvoorstel komen waarin komt te staan dat assuradeuren een boete kan worden opgelegd van maximaal €1 mln. Dat zijn dus peanuts, want dat is slechts 0,1 tot 0,3% van de jaarwinst van een verzekeringsmaatschappij. Het gaat zeker om €20 mrd. De overheid sauveert de verzekeraars en de verzekerden betalen het gelag. Schande, met een hoofdletter.

De houdbaarheidsdatum van Gerrit Zalm als topbankier bij ABN Amro loopt op zijn eind. Hij moet zijn knopen gaan tellen. Het gaat nu niet alleen meer om de teruggedraaide loonsverhogingen voor de topbestuurders van ieder €100.000, maar om de vraag over het functioneren van de interne controle bij de staatsbank met betrekking tot het toezicht van Dé bank op de nevenfuncties en privébelangen van haar eigen commissarissen. Verder zou de hand zijn gelicht met interne regels betreffende het betalingsverkeer, het witwassen van geld, criminaliteit en terrorismefinanciering. In januari maakte ABN Amro bekend dat vrijwel de gehele top van een filiaal in Dubai naar huis is gestuurd. Op het kantoor werken 100 mensen. Het gaat om zes bankiers en vier accountsmanagers van de succesvolle private-bankingdesk. Mogelijk hebben zij rijke Indiase klanten geholpen met 'omvangrijke malversaties' door het omzeilen van strenge richtlijnen voor ongeoorloofde handelstransacties. Half 2014 bereikte Dé staatsbank al informatie over misstanden aldaar van een klokkenluider. Het is overigens niet de eerste keer dat ABN Amro met fraude kampt in Dubai. In 2005 kreeg de bank al een boete van €67 mln voor het jarenlang overtreden van anti-witwasregels en ontduiken van sancties tegen terrorismelanden als Iran en Libië. Daar dit is niet het enige dossier waarmee problemen zijn. De geloofwaardigheid van Dé bank staat ook op het spel. Er is een onthullend verhaal in het FD waarin staat dat de toezichthouder, De Nederlandsche Bank (DNB), ABN Amro zou per brief heftig heeft bekritiseerd omdat de bank onvoldoende inzicht zou hebben in de nevenfuncties en privébelangen van haar eigen commissarissen. De bank zou ‘noodzakelijke verbeteringen’ in het toezicht op risico’s van belangenverstrengeling voor zich uit hebben geschoven. De bank zegt dat de raad van commissarissen van ABN Amro in het voorjaar van 2014 heeft ingestemd met een aanscherping van de procedure „ten aanzien van de registratie en monitoring van nevenfuncties”. De procedure ziet volgens de bank onder meer toe op de meldingsplicht, het begrenzen van het aantal commissariaten en het voorkomen van belangenverstrengeling. „Iedere zes maanden vindt hierop een controle plaats.” Voor wat betreft privébeleggingstransacties geldt al jaren voor ieder lid van de raad van commissarissen „een zeer strikt beleid met betrekking tot privé-effectentransacties en de financiële dienstverlening aan commissarissen”. Maar de toch al geplaagde bank slaat in een publieke reactie ad hominem (redenering waarbij je de argumenten van de tegenpartij in het belachelijke worden getrokken) ongehoord hard terug: de berichtgeving van het FD kwalificeert ABN als onjuist. ‘De bevindingen die de journalist publiceert komen uit een oud onderzoek van De Nederlandsche Bank uit 2013. De onderwerpen die geadresseerd worden zijn achterhaald en opgelost.’ Volgens het persbericht heeft ABN namelijk al voorjaar 2014 de interne controleprocedures aangescherpt en vindt sindsdien ieder half jaar controle plaats op mogelijke gevallen van belangenverstrengeling. En dan ontstaan er twijfels over de juistheid van de gegeven informatie. Dijssel zegt dat hij weet dat er begin februari door DNB een 'geheime' brief is verstuurd aan Zalm, waarvan hij de inhoud niet kent. Het zou gaan om een kritische brief. Neemt ABN Amro bewust een loopje met de waarheid? Dat van die brief aan Zalm 'dat klopt', zegt ABN-woordvoerder Saskia Kranendonk, ‘maar die brief gaat over een lopend onderzoek. Dat is gestart in 2013 en daarover corresponderen wij vanzelfsprekend met de toezichthouder. In dat verband moet je deze brief zien. Wij komen hierover nog met een antwoord aan DNB.’ Het zegt wel iets over de aard van de vragen, die de toezichthouder heeft gesteld. Daar wordt dus al acht weken over nagedacht. Maar de informatie van het FD klopt dus wel, anders dan ABN stellig beweert. Is er nu wel of geen sprake van belangenverstrengeling aan de top? Kranendonk: ‘Ik kan niet voor DNB bepalen waarom ze dat hebben opgeschreven. Wat ons betreft zijn de nodige maatregelen al voorjaar 2014 genomen, het is niet zo dat er niets is gedaan.’ Dat zou kunnen kloppen, maar dat betekent natuurlijk niet dat het verhaal ‘onjuist’ is en de kwestie is al helemaal niet ‘achterhaald en opgelost’. Integendeel: het onderzoek loopt blijkbaar nog. De wilde ABN-reactie lijkt een klassiek voorval te zijn van 'kill the messenger’. De kwestie draait, zo citeert het FD de toezichthouder, om ‘tekortkomingen’ in het ‘bank-brede’ beleid tegen ‘corruptierisico’s’. Kernprobleem is volgens DNB dat bankiers die betrokken zijn bij zakelijke deals zich onvoldoende rekenschap geven van corruptierisico’s. In het bijzonder noemt DNB het dossier rond de ook in Rusland actieve oliehandelaar Gunvor, een klant van ABN Amro. In maart 2014 stelde het Amerikaanse ministerie van Financiën dat president Vladimir Poetin ‘toegang’ heeft tot dit officieel vanuit Cyprus opererende oliebedrijf, en dat ligt zeer gevoelig met het oog op het conflict in Oekraïne en Amerikaanse en Europese sancties die tegen Rusland zijn uitgevaardigd. Ik kom nog even terug over de loonsverhoging van een ton aan de topbestuurders. Het NRC berichtte dat Dijsselbloem in het voorjaar van 2014 goedkeuring heeft gegeven aan de salarisverhoging en beloofde die te zullen verdedigen. Het ministerie van Financiën ontkent niet dat de top van ABN Amro op aandrang van Dijsselbloem in maart 2014 besloot af te zien van een bonus van 2 ton. Over de salarisverhoging van 16,7% (100.000 euro) werd vastgesteld dat die volgens de regels was. „De minister heeft er nooit een misverstand over laten bestaan wat hij daarvan vindt en gewaarschuwd voor reputatieschade voor de bank, als de voorgenomen salarisverhoging in 2014 zou worden doorgezet. Tegelijkertijd heeft hij erkend dat het juridisch en bestuurlijk correct is verlopen en in dat licht te verdedigen”, aldus de verklaring. Dijssel uitte de afgelopen weken kritiek op de loonsverhoging bij de ABN-top. Die was juridisch te verdedigen, maar in het licht van de situatie in de financiële sector en de voorgenomen beursemmissie slecht te begrijpen, zei hij. Hij noemde de verhoging ook een 'graat in de keel' en 'donders vervelend'. Eind vorige week besloot de minister tot uitstel van de beursgang van de staatsbank, vanwege de ontstane onrust. Volgens de minister moet ABN-topman Gerrit Zalm er nu voor zorgen dat zijn bank geen aanleiding meer geeft tot controverse in de maatschappij. Na alle maatschappelijke en politieke kritiek zag de ABN Amro-top af van de loonsverhoging van 100.000 euro. De Tweede Kamer steunde Dijssel in het voorlopig in de koelkast zetten van de beursgang. Ik onttrek mij niet aan de indruk dat uitspraken en overeenkomsten bij ABN Amro al een jaar op verschillende wijze worden geïnterpreteerd. Ik heb het dan over de loonsverhoging van €100.000 die de topbestuurders bij de staatsbank zich hadden toebedeeld. Het probleem, want dat is het wel geworden nu Peter Wakkie, vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen en voorzitter van de commissie die de topsalarissen bij ABN Amro bepaalt, is opgestapt, is ontstaan in 2009 toen een nieuwe Raad van Bestuur bij ABN Amro aantrad. Dat was in de periode van Jan Kees de Jager. Toen is afgesproken dat de bestuursleden een bonus van €360.000 zouden krijgen. De Jager had dat daarmee nooit mogen instemmen. Dé Bank die door de belastingbetalers van de afgrond moest worden gered, geeft bestuurders zo'n enorme bonus, voordat ze ook maar iets hebben gepresteerd. Daar komt bij dat ik veel meer inzicht zou willen hebben over de financiële status van de staatsbank. Met andere woorden: ik heb grote twijfels over het aan ABN Amro toegekende label voortvloeiend uit de stresstest van de ECB eind vorig jaar en wel omdat de hoogte voor de buffers voor systeembanken veel te laag is vastgesteld. [Als dat niet was gebeurd was misschien wel de helft van de ruim 100 geteste banken in een risicozone terecht zijn gekomen.] Ik snap wel dat niemand daar over wil spreken, omdat dat de opbrengst van het naar de beurs brengen geld zal kosten, gerelateerd aan de verwachte €15 mrd opbrengst. In ieder geval is Dijssel veel realistischer dan zijn voorganger. Juridisch is die loonsverhoging verdedigbaar maar ethisch ligt dat een stuk moeilijker. Er is niet voldoende maatschappelijk draagvlak voor. Politiek ligt het moeilijk. De waarschuwing van Dijssel aan Gerrit Zalm over de maatschappelijk schade aan Dé bank, had serieuzer genomen moeten worden. Ik begrijp dat ABN Amro-topman Gerrit Zalm en minister Dijsselbloem (Financiën) maanden langs elkaar heen hebben gesproken over de salarisverhoging van de banktop, waardoor de bank er van uit ging dat de bewindsman deze 'verdedigbaar' vond. In zijn brief aan de Kamer geeft de PvdA-minister aan dat in het afgelopen jaar sprake is geweest van een uitgebreide briefwisseling met Zalm en president-commissaris Van Slingelandt. Daarbij keert steeds het woord 'verdedigbaar' terug als het gaat om de salarisverhoging. Daarbij blijft Dijsselbloem aangeven dat hij de salarisverhoging op juridische en bestuurlijke gronden zou verdedigen, maar dat hij deze tegelijk slecht verdedigbaar vond. Ook meldde hij Zalm dat hij tevreden was dat de beloningskwestie was opgelost, waaruit de ABN Amro-top kennelijk concludeerde dat deze kon worden doorgevoerd. Dat blijkt ook uit het schrijven van Zalm en Van Slingelandt: "De minister heeft toegezegd dat hij de uitkering van deze toeslag zal verdedigen en heeft zijn tevredenheid geuit over de wijze waarop de belongingsdiscussie is opgelost", zo concluderen zij in een brief. Dijsselbloem schrijft verder dat hij de salarisverhoging uiteindelijk niet kon tegenhouden omdat de Raad van Commissarissen er aan vast hield. ,,Dat kon ik noch als minister, noch als aandeelhouder" Het dossier ligt nu op tafel bij de politiek. Mijn mening is: dat de positie van Zalm zwaarder is beschadigd dan die van Dijssel. Ik ga er dan wel vanuit dat uit de gevoerde correspondentie, een jaar geleden, tussen Dijssel en Zalm blijkt dat Dijssel Zalm heeft gewaarschuwd voor maatschappelijke onrust op het moment dat die loonsverhogingen aan de topbestuurders van ABN Amro bekend zouden worden gemaakt. Er zitten twee kanten aan de 'bonusovereenkomst' die Jan Kees de Jager met de in 2009 aangetrokken topbestuurders van de staatsbank is afgesproken. Dat was een wettelijke overeenkomst. Dat bestrijdt Dijssel ook niet: de juridische kant staat ook niet ter discussie. Maar er zijn wel twee andere aspecten die meewegen in de beoordeling en dat is de vraag of er maatschappelijk en politiek draagvlak voor is. Die kant van de zaak zou door Dijssel ook meerdere malen, en in de Kamer en bij Zalm, aan de orde zijn gesteld. Ik vind het ook onbegrijpelijk dat Zalm, die 12 jaar minister van Financiën is geweest, die aspecten volledig naast zich neergelegd heeft. Hij negeert daarmee de gevolgen van maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving. Hij behandelt de top van de staatsbank als een elitair groepje personen die boven de samenleving staan en die zich niets aantrekken van het maatschappelijk krachtenveld dat in beweging is gekomen. De linkse econoom Willem Vermeend, van 1994 tot 2000 was hij staatssecretaris op Financiën en daarna tot 2002 minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, stelt dat niemand die bij dit 'ongelukkig' voorval is betrokken, op zou moeten stappen. Dat bevestigt de premier in zijn wekelijks praatje op TV, ook nog eens. Hij suggereert dat er nauwelijks schade is opgelopen en dat de eerste trance aandelen nog dit jaar naar de beurs kunnen worden gebracht. Wie hem dat in zijn oor heeft gefluisterd weet ik niet, maar verstandig lijkt het mij niet zo een niet onderbouwde uitspraak in het wilde weg te doen. Dat Rutte opnieuw een partijgenoot de hand boven het hoofd houdt, hij deed dat eind februari ook al bij het Tweede Kamerlid uit de VVD-fractie Mark Verheijen. Met Verheijen ging hij daarmee de mist in en met Zalm gaat dat ook gebeuren. Een beursgang van ABN Amro kan niet plaatsvinden zolang Zalm aan de top zit. Daarvoor heeft hij teveel schade opgelopen. Zalm was een uitstekende minister van Financiën, maar als bankier moest hij vertrekken (bij de DSB bank) omdat hij er, als financieel directeur, niet in slaagde een nieuw verdienmodel bij Dirk Scheringa door te voeren en DSB, met nieuw elan, weer op de rails te zetten. Mede daardoor zal Zalm niet meer leiding geven aan de Raad van Bestuur als het aandeel ABN Amro naar de beurs gebracht gaat worden. Ik verwacht dan ook dat in de komende weken leden van de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen zullen opstappen. In de kantlijn speelt mee wat burgers van een staatsbank mogen verwachten. De Consumentenbond heeft daar onderzoek naar gedaan. Drie van de acht onderzochte banken, ABN Amro, Rabo en de Triodosbank verhoogden dit jaar de kosten voor een betaalrekening, incl internetbankieren, maar leveren daarvoor geen extra service. De kosten bij ASN bank, ING, Knab, de RegioBank en de SNS veranderden niet. Daarbij liggen de vaste jaarkosten ad €39 boven het gemiddelde; de kosten bij de ING en de Rabo zijn lager. De rente voor rood staan op de rekening is bij de ING, ASN, Knab en SNS lager dan bij ABN Amro met 11,2%. Het beeld dat hierbij opdaagt is dat van een staatsbank die de kosten verhoogd heeft om daarmee de topbestuurders een jaarsalarisverhoging van een ton te kunnen betalen. Je zou kunnen zeggen dat de klanten van de ABN Amro zijn uitgebuit door de graaiers. Is het vertrouwen van de consument teruggekeerd in het bankwezen? Het antwoord moet zijn: nee. De burger is vooral geïnteresseerd in de feiten waardoor de bankencrisis kon ontstaan en hoe de banken daarop hebben gereageerd. De uitbundige kredietverlening uit het verleden, het gegoochel met onbegrijpelijke financiële producten, de wijze waarop de banken de noden van de gewone burger en de kleine ondernemer hebben verwaarloosd , dat is nog niet vergeven en vergeten. Als we de reactie van Zalm en de Raad van Commissarissen van ABN Amro lezen dan wordt wel duidelijk dat zij van oordeel zijn dat de bank slachtoffer is van het bank bashen (onderuit halen) door maatschappelijke ontwikkelingen en de politiek. Dat is wel heel éénzijdig bezien. De andere kant van de medaille is dat banken zich bewust afschermen voor maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving met name voor de graaicultuur in het bank- en bedrijfsleven. Daarin zou een staatsbank het voorbeeld moeten geven, maar ze houden in feite die cultuur in stand. In de media sprak Zalm als de topman van een staatsbank over die arme bankiers die lijden onder een 'inlevercultuur'. Moet hij daarover ook zo onbedaarlijk lachten? Hij zou zich ook druk kunnen maken over werkloze jongeren of ouderen met krimpende pensioenen, waarvoor de koopkracht daalt. Al met al de Goede Week (de week voor de Pasen) was geen goede week voor de graaiers. Zij werden op brute wijze wakker geschud uit hun onaantastbare cultuur van hebzucht. Behalve bij de ABN Amro meldde de bestuursvoorzitter bij KPN, Eelco Blok, dat hij zijn extra toegekende bonus van €425.000 terugstort. Heb geen medelijden want hij incasseert wel zijn reguliere prestatiebonus voor het ontslaan van personeel van €550.000.

Een waarschuwing aan het adres van Mario Draghi, Klaas Knot en Dijssel. Ik ben beslist niet de eerste die waarschuwt voor het ontstaan van een depressie als gevolg van kwantitatieve verruiming van de geldmarkt. Die wordt aangeduid als het Japan-scenario. Japan verkeert al twee decennia in een desastreuze economische ontwikkeling , waardoor de staatsschuld 250% bbp bedraagt. Bij de bepaling van het bbp zijn meegeteld de kosten van de nucleaire ramp in Fukushima en van de militaire uitgaven. Zou dat niet het geval zijn, dan zou al veel eerder gruwelijk duidelijk zijn geworden dat de bodem onder de Japanse economie zou zijn verdwenen. Die ontwikkeling heeft geresulteerd in een dalend vertrouwen in de yen, waardoor de pariiteit t/o de $ met 50% is gedaald. Heel goed nieuws voor de exporterende industrie en slecht voor de producten die worden geïmporteerd. Na 20 jaar van deflatie verkeert Nippon nu, sinds deze week in een inflatoire spiraal. Massaal verhoogden voedselproducenten de prijzen van hun artikelen: koffie, boter chocolade, olijfolie, ketchup, kookolie, kaas, yoghurt en diepvriesmaaltijden, om maar wat op te noemen. Een fles Kagome ketchup ging zelfs met 13% omhoog. De prijsverhogingen per 1 april zijn ook een reactie op de BTW verhoging van 5 naar 8%, een half jaar geleden. Dat leidde tot een recessie: de consumentenbestedingen daalden hierdoor 3%. Weliswaar worden de lonen mondjesmaat verhoogd, maar de koopkracht daalt, daar komt bij dat de consumenten geen zicht meer hebben op de ontwikkelingen en de hand op de knip houden. Dat is echt het allerlaatste waar Japan op zit te wachten, maar verklaarbaar is het wel met een zo'n enorme staatsschuld. Want als de inflatie gaat aantrekken, gaat de rente omhoog en worden de lasten voor de overheid onbeheersbaar. Ik blijf mij op het standpunt stellen dat de geldoperatie van de ECB zwaarwegende druk uitoefent op de samenleving (pensioenen, spaarrente, duurdere importen) door de veel te lage rente en de veel te grote geldcreatie. Dit is heel ongezond beleid. Ik wil het nog een keer gezegd hebben.

Dat wij ons bevinden in een periode waarin de panelen verschuiven, zal voor eenieder wel duidelijk zijn. Op het gebied van de loonkosten is een wat vreemde ontwikkeling gaande, als wij naar de cijfers van het CBS kijken. In de afgelopen 3 maanden stegen de salarissen met 1,2%, maar de loonkosten voor de werkgevers stijgen nauwelijks. En dat komt omdat de werkgevers minder premie voor de WW betalen en aan de opbouw van pensioenrechten voor de werknemers verlagen (heeft Politiek den Haag besloten). Over dat laatste heb ik al eerder geattendeerd onder de titel van 'werknemers krijgen een sigaar uit eigen doos'. Zowel de werkgevers als de werknemers betalen nu minder pensioenpremie en ze bouwen daardoor ook een lagere pensioenreserve op. Een mindere pensioenuitkering dus, gerelateerd aan de aannames die nu worden gemaakt voor de rendementen op het pensioenvermogen. Veel hangt ervan af hoe in de toekomst, een modale werknemer bouwt in 40 jaar zijn pensioenreserve op, de rente, de inflatie en de waarde van de euro zich zullen gaan ontwikkelen. Daaruit resulteert de koopkracht van de gepensioneerden.

De premieovereenkomst ofwel beschikbare premieregeling is een pensioenvorm waarbij de werknemer weet welk bedrag door je werkgever aan de pensioenuitvoerder wordt afgedragen. Ook de werknemer betaalt mee aan de opbouw van de pensioenreserve bestemd voor het uitkeren van een pensioen op de afgesproken leeftijd. De pensioenuitvoerder, een verzekeraar verstrekt jaarlijks een overzicht van het opgebouwde pensioen. Daar staat niet het voorbehoud in dat de berekening heeft plaatsgevonden met de op dat moment geldende rentetarieven. Een miljoen van deze contracten zijn afgesloten. Er schuilt een addertje onder het gras, omdat het beschikbare geld wordt belegd of gespaard, is de opbrengst aan het einde van het contract onzeker. Dat komt nu aan het licht, nu de gehanteerde rente slechts 1,2% is. Deze contracten zijn verkocht op basis van een rekensom die uitging van een pensioenuitkering ter grootte van 70% van het gemiddelde loon, inclusief de AOW. Voor al die gepensioneerden die recentelijk hun opgebouwde pensioenreserves moesten omzetten in een uitkering blijkt het streefgetal in de verste verten niet haalbaar. Bij de lage rentebeleid van Draghi zal dat de komende jaren niet verbeteren. Er wordt wel gewerkt aan andere modellen, maar vooralsnog zitten pas gepensioneerden met een forse kater.

De laatste versie bezuinigings- en hervormingsvoorstellen van de Grieken hebben niet het Brusselse vertrouwen gekregen. Het vertrouwen in de Grieken dat zij het voorgelegde beleid ook gaan uitvoeren is er niet. Dat is een ernstige zaak. De vraag achter dit Brusselse besluit is, hoe ver de geldgevers willen gaan in het ontmantelen van de Griekse Staat? Ik heb al eerder gesteld dat Brussel een 'rooftocht' uitvoert. Te goeder dan wel te kwader trouw. Het enige wat de Grieken nog rest is NIET uit de EU en de Eurozone te stappen maar om een rustpauze in te lassen door te stoppen met het afbetalen van leningen en rentes aan de trojka partijen. Een ander advies heb ik niet. Hiermee dwing je de eurogroep kleur te bekennen door de euro op te splitsen in een neuro en zeuro valuta. De Grieken dwingen orde op zaken te stellen met betrekking tot het gevoerde financiële beleid. Er moeten grote bedragen aan schulden kwijtgescholden gaan worden en zeker niet, wat Duitsland en Dijssel willen verschoven gaan worden naar 'later'. Wees een kerel, zeg ik tegen Dijssel, en neem je verlies. Stop met dit verstoppertje spelen. Bouw aan een Nieuw Europa waarmee de nieuwe generaties hun samenleving kunnen gaan opbouwen. Ik heb al eerder onder de aandacht gebracht dat de Grieken meldden dat zij hun belastingen moeten gaan innen, maar daarbij in de wielen worden gereden door Europese belastingparadijzen waar rijke Grieken belasting kunnen ontwijken. Nederland is daarin een van de hoofdrolspelers. Nederland helpt bedrijven en rijke Grieken met het ontwijken van Griekse belastingen, als het handelt om deelnemingsvrijstelling, bij het ontbreken van bronheffingen op rente en royalties en het uitgebreide belastingverdragenregiem. Via brievenbusfirma's in ons land worden miljoenen aan Grieks geld weggesluisd naar belastingparadijzen in bijvoorbeeld, Luxemburg, Ierland en het Caribisch gebied. Dat staat in een gepubliceerde studie van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO). Zo liep de Griekse overheid, volgens SOMO, afgelopen twee jaar tenminste €1,7 mln aan belastinginkomsten mis door belastingontwijking van het Canadese mijnbouwbedrijf Eldorado Gold. Door een ingewikkelde holdingstructuur verschuift de multinational rente-inkomsten van zijn Griekse dochter Hellas Gold via brievenbussen in Nederland naar Barbados. Volgens SOMO gebruiken veel buitenlandse investeerders in Griekenland een belastingroute via Nederland of Luxemburg. Ongeveer 80% procent van de directe investeringen uit Nederland in het noodlijdende Zuid-Europese land loopt via brievenbusfirma's, aldus de onderzoekers. Dit feit is volgens hen nog te veel onderbelicht gebleven in de discussies over de oorzaken van de Griekse financiële situatie. SP-Kamerlid Arnold Merkies wil staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën hier over ondervragen in het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer. „Als we Griekenland erop wijzen dat ze beter hun belasting moeten innen, dan kunnen we het niet maken om het tegelijkertijd mogelijk te maken dat multinationals daar geen belasting betalen”, zegt Merkies. Zowel de Grieken als Merkel en Hollande, als spreekbuis van de geldschieters voor de Grieken, hebben de druk opgevoerd: ze spelen beiden hoog spel. Merkel en Hollande waarschuwden de Grieken deze week dat ze spoed moeten maken met bezuinigingen en hervormingen. Kennelijk worden ze ongerust over de afloop van de maar niet vlottende besprekingen. En terecht, het lijkt erop dat de Grieken zich niet zullen laten ringeloren door de Brusselse Groep (voorheen de trojka). Ze verschuiven het onderhandelingsbeleid, waar Brussel en Berlijn helemaal niet blij mee zullen zijn. Griekenland gaat namelijk op zoek naar de schuldigen van de ingrijpende bezuinigingen die na de crisis in 2009 moesten worden ingevoerd van de trojka. Het parlement stelt een speciale onderzoekscommissie samen die dat gaat doen. De regering lost daarmee beloftes in aan het volk, gedaan in de aanloop naar de verkiezingen. De commissie gaat de gangen na van de regeringen van premiers Giorgos Papandreou (2009-2011), Lucas Papademos (2011-2012) en Antonis Samaras (2012-2015). De conservatieve oppositiepartij Nea Dimokratia ziet in het onderzoek een afleidingsmanoeuvre van de regering van Alexis Tsipras. De regering geeft het volk „spelen, omdat zij de mensen geen brood kan geven”, aldus Nea. Dat nu onderzocht gaat worden wie er allemaal verantwoordelijk worden gesteld voor de uitvoering van het door de trojka afgedwongen financieel/economische beleid, moet schoon schip maken. De politici die daaraan hebben meegewerkt zullen worden neergezet als 'landverraders' als politici die met de vijand/duivel onder een hoedje hebben gespeeld, ten nadele van de Griekse Staat en ten voordele van Brussel.

Banken handelen veel te langzaam bij het herbeoordelen van de rentederivaten die zij hebben verstrekt aan mkb-bedrijven. Het proces is vertraagd doordat toezichthouder AFM moest bijsturen omdat de kwaliteit van de toetsing van de banken in het begin te wensen overliet. Dat blijkt uit een voortgangsrapportage dat de AFM deze week heeft gepresteerd. Eind vorig jaar was pas 55% van de meest kwetsbare dossiers af en ongeveer 15% van het totaal. De toezichthouder vindt dat de banken verder hadden ,,moeten en kunnen zijn''. De vraag hierbij is welk belang zij erbij hebben om die dossiers met voortvarendheid af te wikkelen. Geen enkel, het kost ze alleen maar geld. Rentederivaten zijn financiële producten die bij het afsluiten van een lening vaak gebruikt werden om de risico’s van een stijging van de rente af te dekken. Zes banken, waaronder Rabobank en ABN AMRO, kregen vorig jaar van de AFM de opdracht om door hen verstrekte derivaten nogmaals onder de loep te nemen, om te zien of zij hun klanten in het verleden niet een te gunstig beeld hebben gegeven van de bijbehorende risico’s, dan wel de ondernemers helemaal niet hebben geïnformeerd over de aan dit product verbonden risico's. Sommige ondernemers zijn dan wel dreigen in grote problemen te komen. De banken moesten bij elkaar zo'n 17.600 derivaten opnieuw beoordelen. Het aantal gevallen dat is afgerond en waarvoor nu al een passende oplossing is gevonden, is nog beperkt. De reden daarvan is dat de banken vooral bezig zijn met afhouden en traineren. De AFM vindt het echter te vroeg om nu al conclusies te trekken over de uitkomsten. De vraag is waarom de AFM de betrokken banken heeft toegestaan zo traag deze probleemdossiers af te handelen?

DFT: de werkgelegenheid in de VS is in maart opnieuw gegroeid, maar wel veel minder hard dan verwacht. Afgelopen maand kwamen er maar 126.000 banen bij. Daarmee komt een einde aan een lange reeks van stijgingen met 200.000 nieuwe banen of meer. Het cijfer is exclusief de banen in de landbouwsector. Het werkloosheidspercentage bleef stabiel op 5,5%. In februari kwamen er volgens de eerste schatting nog 295.000 nieuwe banen bij. Dat cijfer werd flink naar beneden bijgesteld, tot een groei van 264.000 banen. Het januari-cijfer werd verlaagd van 239.000 naar 201.000 nieuwe banen. De Amerikaanse arbeidsmarkt was juist bezig aan een reeks van twaalf opeenvolgende maanden met een banengroei van 200.000 of meer. Dat was de langste reeks sinds 1995. Veel ogen waren echter ook gericht op de ontwikkeling van de lonen. Ondanks de verbetering in de arbeidsmarkt zijn die namelijk maar mondjesmaat gestegen. Afgelopen maand stegen de uurlonen met 0,3% ten opzichte van de maand ervoor. Een snellere stijging van de lonen kan erop wijzen dat de Amerikaanse Federal Reserve eerder de rente zal opschroeven, omdat stijgende lonen leiden tot een oplopende inflatie. Eerder al viel het banenrapport van salarisverwerker ADP ook al tegen. In de private sector in de VS kwamen er in maart 189.000 banen bij, terwijl de verwachtingen hoger gestemd waren. De tegenvallende banencijfers volgen de lijn van andere cijfers die aangeven dat de Amerikaanse economische groei iets afzwakt. Zo stegen de consumentenuitgaven nauwelijks in februari, ondanks dat de dalende olieprijzen ervoor zorgen dat Amerikanen meer overhouden in de portemonnee.

Slotstand indices 3 april 2015/week 14: AEX 492,38; BEL 20 3.773,31; CAC 40 5.074,14; DAX 30 11.967,39; FTSE 100 6.833,46; SMI 9.130,60; RTS (Rusland) 930,12; DJIA 17.763,24; NY-Nasdaq 100 4.316,007; Nikkei 19435,08; Hang Sen 25265,41; All Ords 5869,70; €/$ 1,0969; goud $1.202,00; dat is €35.174,86 per kg, 3 maands Euribor 0,018%, 10 jarig Staat 0,276%. Een liter diesel aan de pomp €1,269.  

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.