UPDATE04022012/99

Maandag zijn opnieuw de regeringsleiders van de EU27 bij elkaar geweest. Deze keer geen 'vijf voor twaalf'-retoriek. "De Europese regeringsleiders hebben harde kritiek gekregen tijdens het World Economic Forum in Davos. Die kritiek kwam mede van opkomende economieën, die vinden dat het IMF niet hard genoeg doorpakt. En zij spreken uit ervaring. Dat kunnen Europese regeringsleiders zich aantrekken." De 27 regeringsleiders hebben zich ingezet om rust en vertrouwen uit te stralen. Zij doen alsof alles weer onder controle komt om de financiële markten vertrouwen te geven. Maar het nieuwe verdrag is niet meer dan een cosmetische ingreep en een herhaling van zetten. De regels (strengere fiscale regels, verlagen van de staatsschulden) zijn onder andere al in eerdere verdragen vastgelegd. De landen hebben zich daar de laatste 20 jaar niet aan gehouden. Waar de EU-top tot dusver de prioriteiten had gelegd: begrotingsdiscipline en het oplossen van de eurocrisis door bezuinigingen werd maandag besloten het beleid uit te breiden naar: slim bezuinigen, strengere begrotingsregels met automatische sancties en begrotingsvoorstellen van de lidstaten mogen de emu-norm van 3% niet overschrijden. Verder staat hoog in het vaandel: het scheppen van banen en het streven naar economische groei, wat niet gepaard mag gaan met extra kosten. Er komt meer aandacht voor werkgelegenheid voor jongeren tot 25 jaar met steun vanuit EU-fondsen. Ook gaat de EU zich inspannen om diploma's uit andere landen overal dezelfde waarde toe te kennen. De eurozone heeft voor deze groep een werkeloosheidscijfer van 21,3%. De grootste probleemlanden zijn Spanje, Griekenland en Slowakije. Het Goethe-Instituut geeft in Griekenland dagelijks al cursussen Duits voor studenten en belooft ze werk in Duitsland. Het project is tot dusverre heel succesvol. Het nieuwe begrotingspact met strengere discipline werd door 25 landen goedgekeurd. Engeland en Tjechië doen niet mee en Zweden weet het nog niet. Het G-dossier werd doorgeschoven naar de ministers van Financiën, die komende maandag daar verder over zouden praten. Die afspraak is verzet naar later in de komende week. Iedereen was vol vertrouwen dat het in Griekenland wel goed zou komen. Portugal wordt het volgende probleemland. De 10-jaars rente daar is gestegen naar 18%. Europees president Herman Van Rompuy nodigde de regeringsleiders en staatshoofden uit na te denken over ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf met Europese fondsen en het versterken van de gemeenschappelijke markt. In dat verband heeft Nederland gepleit voor een snel besluit over het nieuwe EU-patent. Er werd ook een akkoord bereikt over het instellen van het permanente noodfonds ESM, dat deze zomer het tijdelijke noodfonds EFSF gaat vervangen. Of Duitsland het vermogen van het ESM nog gaat versterken is niet duidelijk. Het voorstel van mevrouw Merkel in Griekenland een commissaris te benoemen, die namens de Grieken beslissingen kan nemen over het begrotingsbeleid, bezuinigingen en hervormingen heeft het niet gehaald en is van de agenda gehaald. Het deed mij denken aan Seyss-Inquart, de Reichskommissar fur die besetzten Gebiete, die in 1940, na de Duitse inval, door de Nazi-regering in Berlijn hier als 'zetbaas' werd neergezet om de bevelen van Berlijn uit te voeren. Hij werd in de Ridderzaal officieel ingehuldigd door Duitse generaals en Nederlandse en Duitse ambtenaren. Na de oorlog werd hij in een proces in Neurenberg ter dood veroordeeld en op 16 oktober 1946 terechtgesteld. Ik vraag mij af of er in Brussel nu echt stappen zijn gezet die moeten gaan leiden tot rust op de financiële markten en de oplossing van de euro-crisis. Nee, dat gevoel heb ik niet. Volgens mij doen die politici maar wat zonder dat ze in staat zijn te overzien waartoe het ingezette beleid leidt. Ik heb steeds meer behoefte aan inzicht waar Nederland en Europa naartoe gaan. Iedereen loopt achter 'moeder eend' aan maar niemand kan mij duidelijk maken waarnaar 'moeder eend' op weg is. Niet alleen de zwakke eurolanden hebben behoefte aan perspectief, ook in de rijke landen willen de bewoners weten wat er gaat komen na de bezuinigingsrondes. Met andere woorden: wat die ingrepen gaan opleveren voor volk en vaderland. Neem de persverklaring van premier Rutte na afloop van de EU-top. We gaan slim bezuinigen, dat moet iets zijn van 'je geeft minder uit, maar dat merkt niemand.' Er zijn op dit vlak nog zoveel mogelijkheden, die we nog niet hebben gebruikt, dat wordt geen enkel probleem. Als dat zo simpel ligt, waarom heeft het kabinet dat dan niet eerder gedaan? Er moet nieuwe werkgelegenheid worden geschapen, maar het mag niet ten koste gaan van de overheidsuitgaven, want de staatsschuld moet terug worden gebracht. Er moet dus een win/win situatie worden bedacht. Als ik de premier daarover hoor praten stijgen mijn twijfels of hij de materie wel beheerst waarover hij spreekt. Die vergissing van €50 mrd aan Griekenland was geen rekenfoutje van de premier, ik ga steeds meer naar de richting van gebrek aan deskundigheid. De Telegraaf kwam deze week naar buiten met een ambtelijke nota van Financiën waarin een aantal mogelijkheden voor nieuwe bezuinigingen worden aangereikt voor het geval het CPB op 20 maart a.s. daartoe adviseert. Eerst werd er gesproken over €5 mrd, later van €7 a 8 mrd en in deze nota wordt rekening gehouden met een bedrag van max. €15 mrd. Zowaar geen kattenpis. Zeker, als het kabinet zou besluiten de werkgelegenheid te gaan activeren en tegelijkertijd het begrotingstekort naar onder de 3% gaat brengen. Olli Rehn, de supercommissaris in de EC voor economische en monetaire zaken, was deze week in Nederland voor een bezoek aan de premier, de minister van Financiën en de financieel specialisten van de Kamer. Rehn wordt wel de begrotingstsaar van de Europese Unie genoemd, die mede op aandringen van Nederland veel meer bevoegdheden heeft gekregen om landen te straffen als ze een potje maken van hun overheidsfinanciën. Rehn tikte recent België al op de vingers en ook Hongarije zit hij op de huid. Rehn kwam naar hier om de Nederlandse regering te herinneren aan de afspraak dat het begrotingstekort volgend jaar binnen de grens van 3% zal liggen en Nederland van het strafbankje af kan. Op Prinsjesdag zal blijken of dat gaat lukken. Nederland zit sinds 2009 in de zogeheten excessieve begrotingsprocedure, in EU-jargon de buitensporige tekortprocedure, die valt onder de Europese begrotingsafspraken. Rehn vertrouwt erop dat Nederland, als een van de krachtigste pleitbezorgers van een strengere begrotingsdiscipline, de overheidsfinanciën weer op orde zal brengen, ook nu er sprake is van economische tegenwind. Ook is gesproken over de extreem hoge hypotheekschuld van de Nederlandse burgers, waarvan DNB, de EU, het IMF en de OESO vinden dat de Nederlandse regering daar het mes in moet zetten.

Ik ben vandaag een gelukkige blogger, niet vanwege de schaatspret maar om een heel andere reden. Ik heb een pief van het IMF gevonden die denkt en spreekt over wat ik 'mijn waarheid' noem. Er wordt getwijfeld of de strengheid voor het naleven van de begrotingsregels wel gaat leiden naar de zo gewenste oplossing van de euro-crisis. Deskundigen zijn gaan twijfelen of de door de trojka afgedwongen bezuinigingen en hervormingen niet leiden naar een tegenovergesteld resultaat. Ik waarschuw er al 2 jaar voor dat financieel/economische en sociale ingrepen slechts binnen een beperkte bandbreedte kunnen plaatsvinden. Neem Griekenland: Met een verwijzing naar de Griekse protesten tegen de sociale afbraak die thans plaatsvinden, zegt Poul Thomsen, een Deense vertegenwoordiger van het IMF in Griekenland, dat er 'beperkingen' zijn aan wat politiek en sociaal haalbaar is. In mijn optiek moeten de bezuinigingen worden geminderd en moet meer aandacht worden gegeven aan structureel economische hervormingen. De koopkracht moet omhoog en de economische groei moet worden geactiveerd. De trojka eist teveel in een te korte tijd, dat moeten de Europese politieke en monetaire autoriteiten zich goed realiseren. Het is kwalijk dat tijdens de EU-top van 30 januari de regeringsleiders de Griekse premier de les hebben gelezen dat hij, de Griekse regering dus, onvoldoende zijn best doet de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Op diezelfde top werd tot het strengste begrotingsverdrag ter wereld besloten. Tot uitvoerder en toezichthouder op de begrotingsdiscipline werd EU-commissaris Olli Rehn aangesteld. Een opdracht met een beperkte discretionaire bevoegdheid, voor iemand die 'Befehlen' moet uitvoeren en niet moet nadenken. Waar hebben we dat eerder gehoord. De eerste waarschu8wingen zijn al gegeven, de eerste gele kaarten volgen snel. Eerlijk en rechtvaardig, zou je zeggen, maar niet 'slim'. Barosso, de voorzitter van de Europese Commissie, denkt toch wat genuanceerder en stelde zich op tegen het rechtlijnige denken van Rehn met de hem opgelegde nieuw strengheid van Merkel en Rutte c.s. De verwachting is dat als Spanje met dezelfde strengheid wordt aangepakt als Griekenland en Portugal dat zal eindigen in een economie die volledig wordt kapotbezuinigd. Als de regeringsleiders niet terugkomen op de nieuwe strengheid dan loopt de EU een grote kans dat het eindigt in een complete chaos. De menselijke maat moet snel worden ingebracht: dat is mijn boodschap aan de regeringsleiders.

Ik kwam een interessant artikel tegen over taalkunde. Over het gebruik van het woord 'precariaat'. Daar zijn 2 betekenissen aan te geven. Op de eerste plaats zou het gaan om een verontrustend fenomeen : de groeiende maatschappelijke laag van mensen met tijdelijke, vaak slecht betaalde banen, weinig sociale zekerheid en nog minder politieke invloed. Een groep mensen die veelal aan de onderkant van de samenleving een ongewis leven leiden, in een omgeving vol armoede. Men vindt deze mensen onder de betogers in Griekenland en andere zuidelijke eurolanden en in het Midden Oosten, waar geschoolde jongeren gefrustreerd ageren voor een bestaan met wat zekerheid, welstand en status. Problematisch in landen als Spanje, Griekenland en Slowakije is de jeugdwerkeloosheid van tussen de 35 en 50%. Lees verderop in dit blog de kengetallen voor de EU27 landen. In de rijkere landen kent het 'precariaat' slachtoffers onder de 'absurd rijke elite', die de maatschappij hun eisen opleggen: minder overheidsregels, minder belasting op hoge inkomens, bonussen, de graaimentaliteit, de hebzucht, de autoritaire controle op non-conformisten en losers in de samenleving die door de markt wordt gevormd. Zo ontstaat een 'nieuwe gevaarlijke klasse'. Gevaarlijk omdat ze gevoelig en afhankelijk zijn van populisme en extremisme. Komt ze eenmaal in beweging dan is het risico groot dat ze het recht in eigen hand neemt en haar frustratie afreageert op de rest van de samenleving, migranten en etnische minderheden niet in de laatste plaats. Om daar een halt aan toe te roepen moeten we terug naar waar het allemaal mee begon: gelijkheid, vrijheid en broederschap.

Onder de commentaren in de Elsevier van dit weekend trof ik een commentaar aan onder de kop “Slim bezuinigen” Het kabinet Rutte doet er goed aan om hoge tekorten en staatsschuld wél aan de pakken, geschreven door Philip Willems. Het is triest dat de redactie van Elsevier voor zo een inzending ruimte biedt. Aan het begrip slim-bezuinigen geeft het commentaar geen uitleg, net zomin als de premier dat deed na de EU27-top van 30 januari. Ik stel me daarbij voor dat slimme bezuinigingen maatregelen zijn die nu worden genomen om die in 2020 te laten uitvoeren door het kabinet dat er dan zit en die ook met de lasten opzadelt. Het is waar dat de staatsschuld de laatste 4 jaar met ca €100 mrd is gestegen en dat wij nu een emu-schuld hebben van 65% van het bbp. En volgens de afgesproken strenge begrotingsdiscipline is dat 5% boven de norm. Die schuld moet omlaag maar nu even niet. Er zijn hogere prioriteiten waaraan we aandacht moeten besteden. Dat het duo Rutte/de Jager trots waren op de uitkomst van het EU-overleg dat de genomen besluiten zullen leiden tot de strengste begrotingsdiscipline in de hele wereld is een vorm van klein, heel klein, denken. Overigens zal er nog veel water door de Rhein moeten stromen voordat alle 25 landen (Engeland en Tjechië doen niet mee en Zweden twijfelt nog) zoveel bezuinigingen hebben doorgevoerd dat ze binnen de normen van het S&Gpact vallen. Neem Duitsland en Frankrijk, twee grote jongens in de eurozone, Nout Wellink vertelde mij deze week dat de emu-schuld van beide landen ligt >80% en Nederland telt 65%. Het begrotingstekort is ook nog niet binnen de norm van 3%. Vorig jaar zaten we daar 1,5% boven. En voor dit jaar, ondanks alle bezuinigingen die in gang zijn gezet, zal de staatsschuld verder stijgen. Waar zijn we dan mee bezig: met ombuigen of met aflossen. De schrijver van het economische commentaar, stelt dat het kabinet streng wil zijn en zo nodig door wil pakken. Het ontgaat mij nog steeds: waarom. Wat wil het kabinet daarmee bereiken? Nederland zit nog steeds in drie crisissen: de euro-, de schulden- en de vastgoedcrisis (hierover later meer). De Europese politici hebben 20 jaar lang geen vinger uitgestoken om de fundamenten van de muntunie te versterken. We zitten met z'n zeventienen in een slangenkuil en zijn tot elkaar veroordeeld. Dit is het scenario voor de eurolanden. De rijke landen zullen, of ze het willen of niet, daartoe gedwongen door de banken, de financiële markten dan wel de ECB, de schulden van de probleemlanden moeten (af)betalen. We zien het nu in Griekenland en de volgende klant is Portugal. Ook Ierland, Italië en Spanje zullen uiteindelijk volgen. En wie die rekeningen krijgen gepresenteerd zijn uiteindelijk de burgers, in de vorm van hun spaargeld en opgebouwde pensioenreserves. Politici van de garnituur van Rutte en de Jager zullen dat blijven ontkennen totdat de definitieve afrekening plaatsvindt. Om even terug te komen op slim-bezuinigen door het neo-liberale kabinet Rutte-1. Bezuinigen is niet goed, hervormen is wat er moet gebeuren. Ik heb eerder al eens alle dossiers aangereikt waar hervormingen dringend moeten plaatsvinden. Maar om 80.000 gehandicapte werknemers uit de sociale werkvoorziening 'het bos in te jagen' en ze voor hun werk in het bedrijfsleven te belonen met een zakcentje (ze vallen niet onder de CAO) wat wordt aangevuld tot het minimum loon door de gemeente. Een schande van de eerste orde wat hier gaat plaatsvinden. Ik zou het woord 'precariaat' willen gebruiken. Henk Kamp is onwaardig een ministerstitel te dragen. Hij is niet de ervaringsdeskundige die Sociale Zaken, in deze fase, dringend nodig heeft. Philip Willems kraait onzin uit. Kennelijk weet hij niet waarover hij praat. Zo schrijft hij dat de €100 mrd die onder Balkenende door Bos zijn uitgegeven, tijdens de crisis van 2008 en 2009, in een keer moet worden terugbetaald. Waar hij dat vandaan haalt is voor mij abacadabra. Dat er grote fouten zijn gemaakt, door gebrek aan staatsmanschap van de Europese politiek (ook de Nederlandse), in de muntunie daarover is geen verschil van mening. De vraag is wel of de huidige politici in staat zijn die problemen beheersbaar te maken? De trojka is nu bezig Griekenland en Portugal leeg te roven. De lonen van de arbeiders fors te verlagen. Een eigentijdse vorm van slavernij te herintroduceren. En er staan beslist nog meer landen op het lijstje om deze 'behandeling' te ondergaan. Wij zijn bezig inwoners van de probleemlanden hun behoefte aan voedsel, kleding, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg te ontnemen en ze in armoede achter te laten. Geen eten, geen drinken, geen medicatie, geen energie. Is dat waar dit kabinet zo trots op is? Ik hoop toch van niet. In tegenstelling tot Willems sta ik wel achter Lagarde. Niet bezuinigen, wel hervormen. De werklozen weer aan het werk krijgen, perspectief aan de jongeren bieden en de EU optuigen.

Nederland en een aantal andere 'triple-A-landen' eisen dat Griekenland uiterlijk in maart begint met een aantal hervormingen en bezuinigingen, zoals die door de trojka zijn opgelegd. Zo niet dan kan Griekenland niet beschikken over de vorig jaar toegezegde €130 mrd. De betaling van dat geld uit het noodplan voor Griekenland is nog steeds niet afgerond, in afwachting van concrete stappen van de Griekse regering. ,,We willen nu geen uitstel meer'', aldus minister Jan Kees de Jager na afloop van een, ingelast, overleg in Berlijn met zijn collega's van Duitsland, Finland en Luxemburg. Deze landen hebben nog altijd de hoogste kredietwaardigheid. Bij de eisen die De Jager en zijn collega's stellen, gaat het onder meer om een lager minimumsalaris in Griekenland en het ontslag van vele ambtenaren. ,,Het minimumloon is nog steeds te hoog en daardoor niet concurrerend in de markt'', aldus De Jager. Eerder hebben de vakbonden al voorstellen daartoe van de hand gewezen.

Grieken hebben in de afgelopen 2 jaar minstens €16 mrd bij buitenlandse banken weggezet. Ongeveer een derde van dat bedrag staat op banken in Groot-Brittannië, meldt de Griekse minister van Financiën. Evangelos Venizelos zegt dat spaarders sinds 2009, toen de misère begon, in totaal 65 miljard euro hebben opgenomen bij de Griekse banken. ,,Van dat geld is 16 miljard euro legaal de grens over gegaan'', vertelde de minister het parlement. ,,Minder dan 10 procent van het geld ging naar Zwitserland en 32 procent naar Groot-Brittannië.''

Griekenland heeft zijn beste beentje voorgezet op de EU-top. Premier Lucas Papademos beseft dat het geduld met zijn land op is, het is nu alles of niets. De Griek bereikte afgelopen week met zijn belangrijkste coalitiepartners, op de valreep, overeenstemming over nieuwe pijnlijke bezuinigingsmaatregelen, die zijn afgedwongen door de trojka. Ze zijn een belangrijke voorwaarde om in aanmerking te komen voor een nieuw miljardenpakket van de EU en het IMF. De andere harde eis: een akkoord met de private kredietverleners om een groot deel van de schuld weg te strepen, laat echter nog altijd op zich wachten. „De tijd van de goede bedoelingen en loze beloftes is allang voorbij. De Grieken beseffen dat het ons allemaal meer dan ernst is. Zonder akkoord, geen geld”, melden ingewijden in Brussel. De Griekse regering en particuliere schuldeisers onderhandelen nog steeds over een vermindering van de schuldenlast van Griekenland. Het IIF spreekt nog van ,,constructieve gesprekken''. Als de Grieken de handdoek in de ring gooien kan ik dat goed begrijpen. Alles lijkt erop dat het belang van voornamelijk Franse en Duitse banken prevaleert boven de wederopbouw van de Griekse economie. Het belang van de Griekse bevolking is voor de EU volstrekt onbelangrijk. Ook nog in deze fase acht ik een default van Griekenland een reële optie.

De ministers van Financiën van de 17 eurolanden zullen 6 februari niet bijeenkomen voor extra overleg over Griekenland. Eerder deze week gingen er verhalen dat de ministers een extra vergadering zouden inlassen in verband met het tweede reddingsplan voor het met schulden overladen Zuid-Europese land. Athene onderhandelt nog steeds met financiële instellingen over kwijtschelding van de schulden. Een akkoord hierover is een van de voorwaarden voor nieuwe steun.

Duitsland ziet een bijdrage van de Europese Centrale Bank (ECB) aan de sanering van de Griekse schuldenlast nog altijd niet zitten. ,,Europese staten en belastingbetalers hebben al een enorme bijdrage geleverd aan het hervormingsproces in Griekenland'', werd gesteld. ,,De discussie draait nu vooral om de betrokkenheid van de private sector.'' Griekenland onderhandelt al maanden met private schuldeisers over de afschrijving van een deel van de Griekse schulden. Daarbij is de afgelopen weken de druk op de ECB opgevoerd om ook een bijdrage te leveren. Onder meer het IMF vreest dat de Griekse schuldenlast zonder afschrijving op de obligaties die de ECB bezit niet op een houdbaar niveau kan uitkomen. Onenigheid tussen Duitsland en het IMF lijkt de afronding van het schuldenakkoord voorlopig in de weg te staan. Het IMF wil alleen nieuwe noodkredieten aan Griekenland toestaan als de Griekse schuld in 2020 daalt tot 120 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De schuldverlichting waartoe banken en andere investeerders bereid zouden zijn, zou daarvoor echter niet volstaan. Het IMF en de Europese Commissie sturen daarom aan op een extra bijdrage van overheden of de centrale banken. Volgens de Financial Times kan de ECB daarbij wel leven met een afschrijving op de Griekse obligaties die nationale centrale banken bezitten. De ECB beschouwt die obligaties als investeringen van de nationale centrale banken, terwijl een afschrijving door de ECB kan worden gezien als directe en ongeoorloofde steun aan Griekenland. De tijd voor een akkoord begint te dringen. Eind maart moet Griekenland miljarden aan leningen afbetalen. Zonder nieuwe financiële steun kan het land waarschijnlijk niet aan die verplichting voldoen.

Italië overlegt met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) of het speciale toezicht op het economische beleid van het land kan worden versoepeld. Op de G20-top van begin november werd besloten dat het IMF voorlopig elke 3 maanden zou rapporteren over de vooruitgang die Italië boekt bij de aanpak van de economische crisis. Italië stond destijds onder leiding van de inmiddels opgestapte premier Silvio Berlusconi onder zware druk van de financiële markten. Dankzij de omvangrijke bezuinigingen van het nieuwe kabinet van premier Mario Monti lijken de grootste zorgen over Italië echter geweken. Italië heeft volgens de ingewijden daarom gevraagd of het toezicht weer kan worden genormaliseerd. Het reguliere onderzoek, dat alle IMF-lidstaten ondergaan, zou daarbij kunnen worden vervroegd.

Ik krijg nog steeds geen vinger achter de beleidsvoornemens van de Europese leiders over de bestrijding van de euro/schuldencrisis. Dit ondanks het enthousiasme waarmee de aandelenbeurzen hebben gereageerd op de resultaten van het EU-topoverleg van afgelopen maandag. Waarom luistert Merkel niet naar Lagarde. Vanuit mijn oogpunt doet Lagarde verstandiger uitspraken dan alle Europese leiders bij elkaar. Behalve David Cameron loopt iedereen achter moeder 'eend' aan. Kennelijk vraagt niemand zich af waar moeder 'eend' naartoe gaat. Ja het is waar, moeder 'eend' is de enige die veel geld heeft en ervaring met fuseren (met de Ossies). Waarom wil ze het braafste meisje van de klas zijn, terwijl Duitsland een besmet verleden heeft, waar mensen nog steeds omheen lopen. Volgens mij is Merkel bezig een mission impossible uit te voeren, waar de financiële markten niet in geloven. Ik vrees dat de Europese burger uiteindelijk de rekening van het gelag moet gaan betalen. Bezuinigen en ook slim-bezuinigen tast de koopkracht aan, waardoor de economische activiteiten afnemen, het producenten- en consumentenvertrouwen daalt, de winkelverkopen afnemen en de werkeloosheid toeneemt. Ik neem aan dat Lagarde deze aannames met mij deelt. Het lijkt mij heel logisch wat ik stel, alleen politici denken daar anders over.

De vastgoedwereld heeft boos gereageerd op de waarschuwing van De Nederlandsche Bank dat ons land afstevent op een derde financiële crisis. Die crisis is het gevolg van de luchtbel van overgewaardeerde leegstaande kantoren en winkels. 'Onnodige paniekzaaierij,' noemt Jan Fokkema van de koepel van projectontwikkelaars Neprom de waarschuwing van DNB. 'De centrale bank overdrijft zwaar. Het grootste deel van het vastgoed is goed verhuurd met stabiele huurstromen.' Ik heb de afgelopen jaren over de leegstaande, onverhuurde kantoorpanden meerdere keren geschreven. Ook over veel te hoge waarderingen, waarvoor ze worden verantwoord in de boeken van de eigenaren. Dat de Neprom fel reageert op het naar buiten brengen van deze onbalans begrijp ik nog wel. En of die situatie kan leiden tot een 3e kredietcrisis, dat kan ik niet beoordelen. De bouwwereld verwijt De Nederlandsche Bank de vastgoedmarkt juist verder te destabiliseren met deze opmerkingen. 'Het zal de vrees onder beleggers vergroten.' Ik denk dat beide partijen wel een beetje gelijk hebben, maar als dat zo is moet DNB toch een waarschuwende vinger opsteken. Directeur Jan Sijbrand van DNB voorziet een derde financiële crisis, naast de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis. Hij wil dat er zo snel mogelijk 'juiste' waarderingen komen voor het commerciële vastgoed. Sijbrand: 'Zolang er twijfels zijn over de waardering is er geen vertrouwen in de markt en zullen financiers of beleggers zich niet melden voor financiering door banken. Daardoor zeuren de problemen onnodig lang door.' In december meldde Het Parool dat alleen al in Amsterdam leegstaande, onverkoopbare kantoren toch voor een waarde van vijf tot tien miljard euro in de boeken van de eigenaren staan. Dat zijn waardes die ervan uitgaan alsof de gebouwen volledig zijn verhuurd. Een oplossing zou volgens Sijbrand van DNB kunnen zijn een 'bad bank' op te richten, waar slechte vastgoedportefeuilles worden gestald. Maar Sijbrand betwijfelt of er voldoende kapitaal gevonden kan worden om die bank op te richten. (Het Parool) Dit aspect van de vastgoedmarkt staat los van de woningmarkt die op slot zit en de bouw die stilgevallen is.

Spaanse banken moeten dit jaar in totaal 50 miljard euro extra reserveren om zich in te dekken tegen verliezen op slechte leningen. Veel Spaanse banken lopen grote risico's door hun omvangrijke leningen aan de vastgoedsector. Door de ineenstorting van de Spaanse huizenmarkt dreigen de banken een groot deel van dat geld niet terug te zien. Het Spaanse kabinet gaf vorige maand al aan dat de banken hun verliezen zelf moeten dragen en dat de overheid niet van plan is een 'bad bank' op te richten. De Spaanse centrale bank heeft ruim de helft van de in totaal 338 miljard euro aan Spaanse vastgoedbezittingen en -leningen van de banken als slecht bestempeld. De Spaanse banken hebben al voorzieningen getroffen voor ongeveer een derde van de verliezen die daardoor dreigen te ontstaan.

De Federal Reserve blijft bereid maatregelen te nemen die de Amerikaanse economie kunnen beschermen tegen de gevolgen van de Europese schuldencrisis. Dat heeft de Amerikaanse centralebankpresident Ben Bernanke gezegd. “Het gevaar dat ontwikkelingen in Europa of elders ongunstig uitpakken en de economische vooruitzichten hier verslechteren bestaat nog steeds'', stelde Bernanke. ,,We blijven de situatie nauwgezet volgen en nemen elke mogelijke stap om het Amerikaanse financiële systeem en de economie te beschermen.'' Bernanke ziet wel tekenen dat de onzekerheid in het Amerikaanse bedrijfsleven begint af te nemen. Het is volgens hem echter te vroeg te bepalen of de Amerikaanse economie zonder kleerscheuren door de schuldencrisis komt. De centralebankpresident wees het Congres ook op de gevaren van de hoge Amerikaanse staatsschuld. Die moet op termijn omlaag, stelde hij. ,,Dat moet absolute prioriteit krijgen.'' Hij waarschuwde dat ook de Verenigde Staten onder vuur kunnen komen van de financiële markten. ,,Rentetarieven kunnen snel oplopen als beleggers het vertrouwen in een overheid verliezen. Zonder aanpassingen kunnen we er zeker van zijn dat ons land dat punt steeds dichter nadert.'' Op korte termijn moeten bezuinigingen volgens Bernanke het herstel van vertrouwen herstellen.

In 2012 komt er in de meeste sectoren een einde aan een korte periode van productietoename en slaat krimp toe, verwachten economen van ING. Het Economisch Bureau, stelt dat de krimp het hardst toeslaat in de bouw, nadat deze sector in 2011 juist de hoogste groei liet zien van de commerciële sectoren. De groothandel vertoont in 2012 in de verwachting van ING nog wel een volumestijging, al heeft ook deze sector last van de economische tegenwind. Ook de zorgsector blijft doorgroeien, maar op een lager niveau dan de voorafgaande jaren. De groeivertraging in de wereldeconomie raakt in de industrie vooral de chemie en sectoren in de kapitaalgoederensfeer, zoals de machinebouw en de metaalsector. De voedingsindustrie realiseert nog een lichte groei. De terugval van de industriele productie blijft verder beperkt, doordat de Duitse industrie relatief goed blijft draaien en Nederlandse toeleveranciers hiervan kunnen profiteren. De groothandel, de agrarische sector en de transportsector lijden eveneens onder de afnemende groei van de wereldhandel, aldus ING in het rapport. Het conjunctuurgevoelige vervoer door de lucht en over het water heeft het meest last van de terugslag. De agrarische sector groeit in 2012 iets onder het langjarig gemiddelde. De groothandel laat nog een beperkte volumegroei zien van 0,5%, maar gezien de gemiddelde hoge groei van bijna 5% over de afgelopen 20 jaar kan ook dit als laag gezien worden. De detailhandel en de horeca ondervinden de gevolgen van de dalende koopkracht. Supermarkten weten nog wel omzetgroei te bewerkstelligen, maar die is vooral prijsgedreven. Cafetaria's doen het, doordat zij in het lage prijssegment opereren, beter dan andere horecagelegenheden. Zowel in de detailhandel als in de horeca hebben steeds meer ondernemers moeite het hoofd boven water te houden en neemt het aantal faillissementen toe. Voornamelijk door uitblijvende negatieve weerseffecten liet de bouwsector in 2011 de hoogste groei zien van alle commerciele sectoren. Door de vastgelopen woningmarkt worden er in 2012 echter weer minder nieuwbouwwoningen verkocht en gebouwd. De enige deelsector in de bouw die aan de recessie ontkomt, is de renovatiemarkt. Ook in de zakelijke dienstverlening is een einde gekomen aan het prille herstel. 2011 is door een goede eerste jaarhelft nog met een groei afgesloten. Flinke bezuinigingen bij de overheid en de teruglopende bedrijfsinvesteringen zetten ook hier een rem op het aantal opdrachten en de tarieven. De niet-commerciële sectoren kunnen ondanks de aanhoudende groei in 2012 de recessie niet voorkomen. Tijdens de vorige crisis in 2009 lieten zowel de overheid als de zorg nog groeicijfers van meer dan 5% zien, waardoor een nog grotere krimp van de Nederlandse economie werd voorkomen. Door een beoogde compactere overheid krimpt hier naar verwachting het volume in 2012. De zorgsector groeit in 2012 op een beperkter niveau door beleidsaanpassingen, zoals de verplaatsing van verantwoordelijkheid en toenemende efficiency in ziekenhuizen door herverdeling van taken.

De toespraak van de Franse president Nicolas Sarkozy van afgelopen zondagavond is met veel scepsis ontvangen. In een televisie-optreden kondigde hij een pakket maatregelen aan om de crisis te bezweren. Hij kondigde onder andere een BTW verhoging aan. Sarkozy presenteerde zich, geheel ten onrechte, als de redder des vaderlands. De staatsschuld van Frankrijk is sinds het aantreden van Sarkozy met €650 miljard gestegen; het hele nationale inkomen van Nederland. De totale staatsschuld van Frankrijk is inmiddels opgelopen bijna 1800 miljard euro. De Franse president noemde Duitsland tijdens zijn toespraak iedere paar minuten als grote voorbeeld. Hij noemde vooral de hervormingen die de socialistische premier Gerhard Schröder heeft doorgevoerd. Dit wordt gezien als een steek onder water tegen zijn socialistische rivaal François Hollande.

Philips-topman Frans van Houten zegt in een reactie op het zware jaarverlies van €1,29 mrd in 2011, na een winst van 1,4 miljard in 2010, dat de slechte economie vooral in Europa het resultaat drukt. Hij ziet tekenen van herstel en opmerkelijk aantrekkende resultaten bij consumentenelektronica. De herstructureringslasten die Van Houten met de reorganisatie van het elektronicaconcern doorvoert drukken zwaar op het vierde kwartaal van 2011, wat een verlies van 160 miljoen euro veroorzaakte. 'Zonder die uitgaven denken we dat het onderliggende operationeel resultaat in de tweede jaarhelft van 2012 beter zal worden', aldus Van Houten. 'De resultaten zorgen nu al voor een sterk cash flow.' Hij houdt vast aan zijn doelstellingen voor 2013. Sterke kostenstijgingen in met name de fabrieken in China drukken de marges van het elektronicaconcern. In Europa kwam het tot een krimp van 5% door zwakkere bestedingen.

Het vertrouwen onder consumenten en producenten in de eurozone is in januari voor het sinds maart 2011 toegenomen. De index waarmee de commissie het vertrouwen meet, steeg van een herziene 92,8 in december tot 93,4 in januari. Vooral ondernemers in de dienstensectoren werden afgelopen maand minder somber. Consumenten lieten hun negativisme in minder grote mate varen. Het sentiment verbeterde het sterkst in Duitsland en Spanje, terwijl het vertrouwen afnam in Frankrijk, Italië en Nederland. Producenten werden voor de tweede achtereenvolgende maand positiever over het ondernemingsklimaat in de eurozone. Deze index ging van min 0,32 in december naar min 0,21 in januari. Daarmee voldeed de graadmeter aan de verwachtingen. De kleine verbetering kwam vooral doordat ondernemers positiever werden over de ontwikkeling in de afgelopen maanden en over hun exportorders.

Europese banken blijven grote bedragen stallen bij het nachtloket van de ECB.

Van Lanschot gaat reorganiseren. De bank wil daarmee inspelen op de aanhoudend onzekere economische omstandigheden. Topman Floris Deckers vertrekt dit jaar als topman. De resultaten van de bank stonden door de onzekerheid op de financiële markten over de tweede helft van het jaar sterk onder druk. ,,Hierdoor is de tweede helft van 2011 slechts marginaal winstgevend afgesloten''. Van Lanschot mikt met zijn reorganisatie op structurele kostenbesparingen van 60 miljoen euro per jaar vanaf 2015. De maatregelen gaan gepaard met een reductie van het aantal arbeidsplaatsen met 10 tot 15 procent.

Trouw komt met een opmerkelijke kijk over de ontwikkelingen in de eurozone van de hand van de Russische econoom Anatole Kaletsky. Terwijl de Europese regeringsleiders bij elkaar kwamen in Brussel om te spreken over een Europees begrotingspact, ziet Kaletsky de veronderstelde redder van de euro eigenlijk als een nagel aan haar doodskist. Niet Griekenland, Italië of Spanje is de oorzaak van de rampspoed, maar Duitsland. Dat is de opmerkelijke constatering van de in Rusland geboren economisch commentator Anatole Kaletsky. In The Times wijst hij beschuldigend naar het gedrag van Duitse politici en centrale bankiers die structureel mogelijke uitwegen blokkeren. Collectieve Europese garanties voor de staatschulden en grootschalige ingrijpen door de Europese Centrale Bank, de Duitsers willen er niets van weten. Sterker, Duitsland is verantwoordelijk "voor alle ondoordachte handelingen van de eurozone, uiteenlopend van de rare renteverhoging door de ECB van afgelopen jaar tot de buitensporige eisen op het gebied van bezuinigingen en bankverliezen, die in Griekenland nu tot een chaotisch staatsbankroet dreigen te leiden." Kaletsky ziet hoe in Duitsland discussie ontstaat over de onverenigbaarheid van het eigen beleid met dat van de andere eurolanden met als uiterste consequentie: afscheid van de euro. Maar niet alleen Duitsland is een vreemde eend in de bijt. Ook Nederland, Oostenrijk en Finland zouden er goed aan doen de eurozone te verlaten om daarmee de Europese munt een nieuwe kans te geven, zo betoogde auteur John-Erik Horn eerder vorige maand. Terugkeren naar de marken en guldens is een risico, maar vormt geen existentiële bedreiging voor de vier landen, denkt Horn. Een eigen harde munt is nadelig voor de economie, maar dat is met een nationaal monetair beleid te corrigeren. Daarbij zijn landen als Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Finland gewend aan handelen met een harde munt en "hebben zij producten en diensten die andere economieën nodig hebben". De harde munt heeft ook een groot voordeel, stelt Horn. Met de marken en guldens is de nationale schuld in euro's goedkoper te saneren. Een vertrek pakt ook goed uit voor de overgebleven eurolanden. Zij kunnen de euro devalueren zodat arbeid goedkoper wordt en de concurrentiekracht van de economieën toeneemt. Ook Kaletsky denkt dat Frankrijk, Italië, Spanje en hun eurozone-partners de middelen hebben om de euro te redden. "De enige vraag is of ze het zelfvertrouwen hebben en de economische overeenstemming kunnen bereiken om zich tegen Duitsland te verenigen." Dat moment lijkt er aan te komen nu Duitsland volhardt in het hameren op begrotingsdiscipline zonder zelf op te schuiven. Houdt Duitsland het taboe op collectieve schuldengaranties en ingrijpen door de ECB in stand, dan "zullen de overige lidstaten van de eurozone binnenkort voor een historische keuze komen te staan. Laten ze de euro vallen? Of gooien ze Duitsland eruit, eenvoudigweg door het land te verzoeken te vertrekken, of – waarschijnlijker – door onderling een monetaire en begrotingsstrategie af te spreken die Duitsland zou provoceren om op te stappen?"

Het afdekken van financiële risico’s (hedgen) is heel gebruikelijk. Vliegtuigmaatschappijen dekken zich in tegen stijgende brandstofkosten, multinationals hedgen valutarisico’s. En woningcorporaties proberen renterisico’s af te dekken. Maar dat dat het gebruik van financiële producten niet zonder gevaar is, mag worden geconcludeerd uit de meest recente ontwikkelingen bij de grootste Nederlandse woningcorporatie, het Rotterdamse Vestia. Ze komen miljarden tekort om haar crediteuren gerust te stellen en zitten met een verlies van €2,5 mrd. Het Rotterdamse Vestia krijgt het niet meer voor elkaar leningen af te sluiten om geld over te maken aan banken tot meerdere zekerheid van de aangegane verplichtingen (lees: verliezen). Vestia zou veelvuldig afgesloten geldleningen hebben afgedekt met derivaten. Die portefeuille verdubbelde van 2009 op 2010 naar bijna 10 miljard euro. Het gebruikmaken van derivaten is geen zeldzaamheid in deze branche. De woningcorporatie heeft miljarden euro's aan derivaten in positie, die zijn afgesloten op de aanname van stijgende rentetarieven naar 3 tot 5%. Maar de rente steeg niet: ze daalde verder en toen kwam men in Rotterdam in de problemen. Wellicht niet eens een kwestie van solvabiliteit in ieder geval wel van liquiditeit. De treasury heeft de hand overspeeld. Voorzitter van de Raad van Bestuur Eric Staal, een eenling met arrogante trekjes, heeft het bedrijf verlaten. Vestia is goed voor 89.000 woningen in Nederland; in 2010 leverde het 1.177 nieuwe huizen op. Geen kleine jongen dus. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de afgelopen dagen enkele andere partijen betrokken bij ‘koortsachtig topoverleg’ om tot een oplossing te komen. Vestia is de laatste jaren razendsnel gegroeid. Het bezit nam, onder meer door overnames, flink toe. Om die groei te financieren moest veel geld worden geleend, Vestia heeft een langlopende schuld opgebouwd van €5 miljard. Daarvoor hebben ze geld geleend en als de rente stijgt kost dat nog meer geld. ’Vestia dekt haar renterisico’s voornamelijk af door derivaten’, zo staat in het jaarverslag. ’Onder andere door plain vanilla swaps en gestructureerde rentederivaten in combinatie met caps en floors’. De vraag is hoe groot het besmettingsgevaar is van de Vestia-crisis voor de sociale woningmarkt? In ieder geval wordt aangenomen dat de problemen veel erger zijn dan eerder werd aangenomen. Er wordt al gesproken dat de woningmarkt als gevolg van het speculeren op rentetarieven in een diepe put kan vallen. De problemen blijven niet beperkt tot Vestia, volgens insiders verkeren tientallen woningcorporaties in dezelfde positie. Zeker 30, vermoedelijk meer, hebben ook verliezen van financiële constructies moeten afdekken. Dat kan tot gevolg hebben dat miljarden aan investeringen door corporaties in sociale woningbouw, scholen, zorginstellingen, en het opknappen van 'pracht'wijken stilvallen. Dat heeft gelijk consequenties voor de bouw, in de meest brede zin van het woord, werkloze bouwvakkers en ZZP'ers en bouwbedrijven die failleren. Duidelijkheid hoe groot de verliezen zijn tot dusverre is er niet. De toezichthouder heeft hier een duidelijke functie evenals de accountants die de jaarstukken hebben gecontroleerd en goedgekeurd.

De vrees voor een esclatie van de Griekse schuldenproblematiek hangt als een zwaard van Damocles boven de markt. Volgens Simon Wiersma, analist bij ING Investment Office, heeft de dreigende taal uit Duitsland naar de Griekse overheid juist een averechtse werking. Hij voorziet na de recente sterke opleving van de koersen een moeizamer vervolg in de komende maanden. Een schuldensanering is een voorwaarde om in aanmerking te komen voor een nieuw steunpakket van €130 miljard van de trojka IMF, EU en ECB. Zonder deze steun is Griekenland niet in staat om op 20 maart ruim €14 miljard aan schulden af te lossen en dreigt het land om te vallen. "Het is geen goed teken dat de onderhandelingen al zo lang duren", stelt Wiersma. De besprekingen worden door beide partijen op de spits gedreven." De waarschuwing van de bondskanselier Angela Merkel om de controle over de begroting en het bezuinigingsbeleid in Griekenland over te laten nemen door de EU, is volgens Wiersma echter niet de goede weg. "De dreigende taal vergroot de kans op een scenario dat Griekenland uit de Europese Unie stapt. Bovendien staat het land al min of meer onder curatele na de aanvaarding van het eerste Europese steunpakket." Daarnaast wijst hij er op dat ook de spanning in Portugal verder kan gaan oplopen."De recente stijging van de rente in dat land wordt veroorzaakt doordat beleggers steeds meer vraagtekens zetten bij houdbaarheid van de schuldenberg." Wiersma benadrukt dat economische groei hard nodig is om de Europese schuldencrisis het hoofd te bieden. Duitsland zou daarbij volgens hem een belangrijke rol kunnen spelen, omdat de economie in het land nauwelijks is aangetast door de schuldenproblematiek. "Duitsland lijkt echter voorlopig de boot af te houden om de druk hoog op de ketel te houden bij andere EU-landen om hervormingen door te voeren." De rente op 10-jarige Portugese staatsobligaties is opnieuw opgelopen tot >16%. Het rendement op 5-jarige staat klom tot ruim 21 procent. Beleggers speculeren erop dat het land net als Griekenland schuldverlichting nodig heeft om zijn financiële problemen te boven te komen.

De Spaanse economie is in het vierde kwartaal met 0,3 procent gekrompen. Een kwartaal eerder was nog sprake van stagnatie. De economie liet over het hele jaar een groei zien van 0,7 procent. In dat jaar was 22,85 procent van de beroepsbevolking in Spanje werkloos. Het was voor het eerst sinds het vierde kwartaal van 2009 dat de economie van Spanje weer krimpt. Het bevestigt voorspellingen van de regering en de centrale bank dat de Spaanse economie weer in een recessie terechtkomt. Een recessie maakt het voor Spanje een stuk moeilijker zijn de doelstelling te halen het begrotingstekort terug te dringen van 8 procent vorig jaar tot 4,4 procent van het bruto binnenlands product dit jaar. Het is het streven van de trojka om lonen te verlagen, hetgeen de koopkracht nog verder onder druk zet.

Alert zijn op berichten waarin wordt aangegeven dat het in de eurozone beter gaat en dat er licht in de tunnel te zien. Zo ook een bericht van de EC dat zegt dat het economisch vertrouwen toeneemt. Eerst zien dan pas geloven!

Korte financiële berichten: 

het Duitse en het Franse kabinet vergaderen maandag samen onder leiding van Merkozy over hoe verder te gaan met de eurocrisis;

Nedcar in zwaar weer;

benzineprijs op recordhoogte: >€1,76;

Heijmans verwacht een verlies over 2011 van maximaal €40 mln, vooral veroorzaakt door afwaarderingen op vastgoed. De vooruitzichten voor de woningmarkt blijven slecht;

de werkeloosheid in de eurozone bleef in december stabiel op 10,4%. Spaanse werkgelegenheid daalt verder;

Achmea in de rode cijfers;

de kredietwaardigheid van de grote economieen (G20) komt in gevaar als deze landen niets doen aan de zorgkosten, onder meer vanwege de vergrijzing, te drukken;

kredietstatus KPN omlaag van BBB+ naar BBB bij Fitch, Moodies waarschuwt KPN;

Frankrijk verlaagt de groeiprognose van 1% naar 0,5%;

het EP zal het voorstel voor eurobonds doorzetten nu de lidstaten dit niet hebben afgesproken in hun begrotingspact;

100 banen weg bij Ricoh Nederland;

de Griekse problemen besmetten Portugal;

door het verscherpte toezicht van DNB is vorig jaar door diverse banken besloten de balans te verkleinen, bijvoorbeeld door bezittingen af te stoten, de kredietverlening te beperken of het financieringsprofiel duurzamer te maken. Banken met grote belangen in opkomende economieën kregen verder hogere kapitaaleisen opgelegd door de toezichthouder;

huizenprijzen in 20 grote steden in de VS zijn in november verder gedaald;

de RABO verwacht dat het voorzichtige herstel in de bouw vorig jaar niet doorzet. Er wordt zelfs rekening gehouden met een krimp van max 2%;

Deutsche Bank heeft in het vierde kwartaal een onvoorzien verlies geleden. De oorzaak ligt in een sterke teruggang van de activiteiten in de investeringstak van de bank. Het verlies voor belastingen kwam uit op 351 miljoen euro. In dezelfde periode in 2010 was er nog sprake van een winst voor belastingen van 707 miljoen euro.

Het Japanse elektronicaconcern Sony gaat ervan uit dat het verlies over het lopende jaar zal oplopen tot 220 miljard yen (2,2 miljard euro) . Dat is ruim twee maal zo veel als het eerder had aangegeven. Het bedrijf kwam met het nieuwe cijfer na de bekendmaking van de tegenvallende resultaten over het derde kwartaal, dat loopt van oktober tot en met december. Het verlies in die periode kwam uit op 91,7 miljard yen. Een sterke yen, de gevolgen van de overstromingen in Thailand en de algehele economische malaise speelden het bedrijf parten. Sony kondigde het vertrek aan van topman Howard Stringer, die wel aan Sony verbonden blijft als voorzitter van de raad van commissarissen. Zijn opvolger is Kazuo Hirai, die geldt als een Sony-veteraan. Hem wacht de zware klus Sony weer in betere doen te brengen.

AMR, het moederbedrijf van het in surseance verkerende American Airlines, wil 13.000 banen bij de luchtvaartmaatschappij schrappen. Ook wil het de pensioenplannen van de werknemers stopzetten. Door de kostenbesparingen wil de onderneming zijn concurrentiepositie ten opzichte van rivalen verbeteren. In totaal wil het concern jaarlijks meer dan 2 miljard dollar besparen. American Airlines heeft naar eigen zeggen de afgelopen tien jaar zo'n 10 miljard dollar verloren. De luchtvaartindustrie had in deze periode last van de gevolgen van 11 september 2001, de wereldwijde economische recessie en fors stijgende brandstofkosten.

Het Amerikaanse Dow Chemical is in het laatste kwartaal van 2011 in de rode cijfers beland. Het grootste chemiebedrijf van de Verenigde Staten leed een nettoverlies van 20 miljoen dollar (15,3 miljoen euro), tegen een winst van 426 miljoen dollar een jaar eerder.

Werkgevers in de Verenigde Staten hebben in januari het ontslag aangekondigd van 53.486 werknemers. Dat is een stijging van 28 procent ten opzichte van december en het hoogste niveau in 4 maanden. Vooral bij detailhandelaren en financiële instellingen in de VS gingen veel banen verloren. Bij detailhandelaren werden vorige maand 12.426 banen geschrapt en bij financiële bedrijven 7611. Bij de overheid werden ruim 3000 ontslagen bekendgemaakt.

De werkeloosheid in de eurozone bedroeg in december onveranderd 10,4%. In de EU27 9,9%, dat betreft 23.816 werkelozen. In de eurozone zijn dat er 16.469 mannen, vrouwen en jongeren. Oostenrijk (4,1%), Nederland (4,9%) en Luxemburg (5,2%) scoren het beste en Spanje (22,9), Griekenland (19,2%) en Litouwen (15,3%) scoren het slechtst. In de groep van jongeren onder de 25 jaar staan in de EU27 5493 (=22,1%) personen geregistreerd en in de eurozone 3290 (=21,3%). In Duitsland, Oostenrijk en Nederland ligt het cijfer rond de 8%, in Spanje is dat 48,7%, Griekenland 47,2% en in Slovakije 35,6%.

De fragiele staat van de wereldeconomie baart de mensen uit de financiële sector de meeste zorgen, macro-economische risico's prijken dan ook bovenaan de lijst van probleemgebieden. Internationaal bezien staan kredietrisico's op een tweede plaats, in Nederland baart de winstgevendheid echter meer zorgen. De derde plaats is zowel onder Nederlandse als internationale bankiers en aanverwanten voor 'liquiditeit'. ,,Wereldwijd stellen de bankiers en betrokkenen dat een economische crash zal leiden tot nieuwe kredietverliezen, gevolgd door een financieringscrisis die de toegang tot liquiditeit en nieuwe kapitaal afsnijdt''.

Het kabinet heeft een model laten uitwerken waarin voor vijftien miljard aan bezuinigingen in kaart wordt gebracht. Structurele hervormingen in de zorg, de sociale zekerheid en de woningmarkt zijn onvermijdelijk geworden, staat volgens De Telegraaf in een vertrouwelijke ambtelijke notitie. Onder de opties die ambtenaren hebben geïnventariseerd is het beperken van de hypotheekrenteaftrek. Ook het verhogen van de pensioenleeftijd in 2025 naar 68 jaar wordt als een mogelijkheid gezien. Het gaat om een 'keuzemenu'. Begin volgende maand gaan VVD, CDA en gedoogpartner PVV onderhandelen over welke opties uit de lijst moeten worden gekozen. Het ontkoppelen van uitkeringen van de lonen zou over een langere periode 16,3 miljard euro in het laatje brengen. Verder worden ingrepen in de huurtoeslagen overwogen. Het inkorten van de ww-duur van 38 maanden naar een jaar en het versoepelen van het ontslagrecht moet 2,85 miljard euro opbrengen. Een spitsheffing zou 3,3 miljard euro moeten opbrengen. Een ander voorstel is de werkgevers op te laten draaien voor het eerste halfjaar van de ww-uitkering. Ze zouden mensen die ze ontslaan dan actiever helpen bij het vinden van een nieuwe baan. Ook het verlagen van de ww-uitkering van 75 naar 70 procent van het laatstverdiende loon wordt genoemd. Het verlagen van de belastingvrije reiskostenvergoeding naar twaalf cent is al eerder genoemd, maar ook het volledig afschaffen van die vergoeding zou een optie zijn. Door de bijdrage aan ontwikkelingssamenwerking te verlagen is volgens de ambtenaren 3,7 miljard euro te besparen. De budgetten voor ouderenparticipatie en scholing worden ook op de korrel genomen. Bij de zorg wordt onder meer het verhogen van het eigen risico en een eigen bijdrage van 2,50 euro voor medicijnen overwogen.

Slotstand indices week 2012/5: AEX 326,33; BEL 20 2304,58; CAC 40 3427,92; DAX 30 6766,67; FTSE 100 5901,07; SMI 6153,31; DJIA 12862,23; Nasdaq 100 2529,17; Nikkei 8831,93; Hang Seng 20756,98; All Ords 4320,10; € $1,3153, goud $1725,90.

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.