UPDATE03112012/140 Dit uitruil-akkoord krijgt een dikke onvoldoende

Het informatieproces is vlot verlopen en resulteert in een geheel nieuwe aanpak voor het vormen van een kabinet dat op de steun van een meerderheid mag rekenen. Dat is nog maar zeer de vraag. VVD en PvdA liggen op een aantal gevoelige onderwerpen ver uit elkaar. Dat wetende besloten de informateurs Kamp en Bos niet naar het compromis te gaan zoeken maar ze gingen een partijtje uitruilen het zogenaamde 'kaarttrekken'. Als jij mij harten vrouw geeft krijg jij van mij klaveren boer. Zo speelden wij dat vroeger. Ik ga ervan uit dat alleen uitruilen en bruggen bouwen onvoldoende basis is om een land, in deze moeilijke omstandigheden, te regeren. De eerste weeffout is de wijze waarop de premie voor de zorgverzekering wordt genivelleerd. De VVD achterban is des duivels. Ik zet grote vraagtekens of zo een aanpak leidt tot een stabiel politiek resultaat. De uitspraak van Rutte en Samsom 'dat we elkaar iets gunnen' wil helemaal niet zeggen dat dat een voldoende sterk politiek fundament oplevert waarop de moeilijke en ingrijpende besluiten uit het regeerakkoord kunnen worden uitgevoerd. Rutte en Samsom hebben ervoor gekozen de lijn van Rutte-1 te blijven volgen, alleen nog een tandje ingrijpender. Het comfort in de Nederlandse samenleving gaat in sneltreintempo afgebroken worden. Nederland gaat de Merkel-doctrine uitvoeren. Dat is nu juist de weg waarvan Christine Lagarde zegt dat dat beleid, op dit moment, niet de hoogste prioriteit mag hebben. Hervormen: ja, bezuinigen: nee. En dat geldt dan voor de rijkere Noord-Europese landen als Duitsland en Nederland. Wat ik nu ga zeggen heb ik al een aantal keren eerder gedaan. De premier mist kennis en vaardigheid op het terrein van economie en financiën om te kunnen beoordelen tot welke resultaten de uitvoering van de Merkel doctrine gaat leiden. Wat Samsom betreft 'een laken van hetzelfde pak'. Het is een stijl van leidinggeven van onkundigen, die wegens gebrek aan visie, maar achter 'iemand' aanlopen waarvan ze aannemen dat die het wel zal weten. Rutte loopt achter Merkel aan en Samsom achter Rutte. Over de beleidsvoornemens uit het regeerakkoord verderop meer details. Dan laat ik zien welke de gevolgen zijn van de uitvoering van dit regeerakkoord voor de verzorgingsstaat. Bij Merkel ondergaat de samenleving een verarming. Alle plussen worden weggehaald dan wel, in het ergste geval, veranderen in minnen. Zo gaat het kabinet Rutte-Asscher een a-sociaal beleid voeren, waarvan onder meer gehandicapten de dupe worden. De aanpak van Lagarde gaat uit van hervormen en de aangekondigde bezuinigingen op een laag pitje zetten. Wel bezuinigen maar later, eerst hervormen, investeren in de toekomst, investeren in economische groei en innovatie en als de werkeloosheid afneemt en het consumentenvertrouwen weer toeneemt dan voorzichtig bezuinigingen gaan herstarten. Lagarde gaat er niet van uit dat de verzorgingsstaat wordt afgebroken in ieder geval niet wordt beperkt, wat Merkel nastreeft. Als de Europese politiek gaat besluiten de Merkel-doctrine los te laten en het aspect komt te liggen op groei dan gaat dit regeerakkoord van Rutte-2 zo de prullenbak in.

Het G-dossier splijt de trojka. Aan de ene kant staat de trojka, bestaande uit deskundigen van de EU/EC, de ECB en het IMF. Die adviseren de EU/EC, ECB en het IMF over de stand van zaken en de haalbaarheid van de afgedwongen bezuinigingen en hervormingen. De laatste missie van de trojka naar Athene is al 4 maanden geleden aangevangen en pas nu is er een concept rapport naar buiten gekomen. De voorgestelde wijzigingen in het beleid worden onderschreven door Lagarde maar botsen frontaal met de Merkel doctrine. Merkel wil geen schulden aan Griekenland kwijtschelden. En het duo Rutte/de Jager heeft zich achter Merkel geschaard. De harde realiteit is dat Griekenland op heel korte termijn €30 mrd nodig heeft om zijn schulden, waaronder salarissen, te kunnen betalen. De confrontatie gaat tussen 2 vrouwen: aan de ene kant Lagarde, aan de andere zijde Merkel. Ik zie het als een strijd om de macht. Binnen de eurozone staan de neuzen ook niet rechtsgericht, ook daar heeft de groep Merkel grote weerstand tegen haar bewind. Denk aan de groep Monti, Rajoy, Hollande en van Rompuy, die schulddeling nu nastreven, terwijl Merkel dat pas wil doorvoeren als er binnen de eurozone sprake is van gelijkwaardige posities. We moeten voorkomen dat Griekenland Europa gaat splijten.

We gaan zwaar weer tegemoet, het worden moeilijke tijden, zegt Lodewijk Asscher, de nieuwe minister van Financiën. Het FNV roept de PvdA op de WW niet te gaan versoberen. De plannen daartoe in het regeerakkoord zijn desastreus en 'bijna de PvdA onwaardig'. Aedes waarschuwt het kabinet dat als gevolg van de heffingen die in het regeerakkoord zijn afgesproken, veel woningcorporaties failliet zullen gaan. Asscher zei op het PvdA congres dat er geen simpele oplossingen zijn om de crisis op te lossen. Er wachten nog veel pijnlijke operaties. De tijd van meer en beter is voorbij, de tijd van minder en slechter komt eraan. Gemakkelijke oplossingen zijn er niet meer. Het wordt zelfs heel moeilijk, waarschuwt Asscher. De Nieuwe wereld: de harde realiteit zal bijzonder veel pijn veroorzaken, zegt Wouter Bos. Ook Merkel ziet het somber in: het zal zeker nog vijf jaar duren voordat de eurozone door de crisis heen is.

Minister Jan Kees de Jager van Financiën ziet ,,lichtpuntjes’’ in de eurocrisis. Het ,,sein brand meester’’ wil hij nog niet geven, maar er is vooruitgang. De Jager zei dat in het tv-programma Buitenhof. ,,Europa is op de goede weg, maar we moeten de koers vasthouden, anders kun je weer van de weg afraken’’, aldus De Jager. De uitspraak van de Franse president François Hollande dat de eurocrisis voorbij is, vindt hij te ver gaan. Het grootste probleem is, volgens De Jager, dat het vertrouwen nog onvoldoende is hersteld. Daarom moet het beleid van hervormen en bezuinigen worden voortgezet. De Jager blijft bij het kabinetsstandpunt dat Griekenland geen nieuwe financiële steun moet krijgen. De Grieken moeten volgens hem doorgaan met hervormen en bezuinigen en zo nodig zelf geld lenen op de financiële markten. De minister wees erop dat Portugal dat eerder ook heeft gedaan. De Jager verwacht dat dit standpunt ook door het nieuwe kabinet van VVD en PvdA zal worden gehuldigd. De PvdA heeft het beleid van het huidige kabinet op dit punt steeds gesteund, zei hij. De Jager ontkende dat hij eerder heeft gezegd dat het geld dat Nederland en andere eurolanden aan Griekenland geleend hebben hoe dan ook terugkomt. Hij heeft altijd gewezen op het risico dat een deel ervan niet wordt terugbetaald. De Jager moet gedacht hebben 'wat Rutte mag, mag ik ook: liegen tegen de Kamer en tegen het Nederlandse volk. De Grieken "betalen alles terug", bezwoer dezelfde De Jager in mei 2010. De geesten moesten worden rijp gemaakt voor mrden euro's extra steun. Als het misgaat in Griekenland is de crisis groter dan toen Lehman omviel, waarschuwde minister Jan Kees de Jager toen. Sterker nog, hij zei dat we er geld aan zouden verdienen, omdat we de Grieken woekerwinsten opdringen. “Dat is de meest harde garantie die ik kan geven”, zei De Jager in mei 2010 op Kamervragen. Overigens vindt hij het nu nog te vroeg om te spreken over kwijtschelding. De Jager lijdt aan selectief geheugenverlies. Komt meer voor bij politici. Terugkijkend op de tijd die hij op Financiën heeft gezeten zou hij een aantal keuzes nogmaals gemaakt hebben: "Sinds het omvallen van Lehman Brothers heeft de schuldencrisis de Nederlandse schatkist 150 mrd gekost, aan Griekenland heeft Nederland tot nu toe tien mrd uitgegeven; het is een risico dat we moesten nemen."

Zowel de volksvertegenwoordigers als de burgers in dit land worden door de politieke leiders, betrokken bij het informatieproces misleid. Moeten we daarvan opkijken, nee, we zijn er al aan gewend dat zowel Rutte en de Jager ons niet de hele waarheid vertellen. Roemer noemde Rutte tijdens de verkiezingscampagne, deze zomer, al een leugenaar in een poging een stelling te onderbouwen met gemanipuleerde cijfers. De Jager geeft voorstellingen van zaken die de waarheid zouden moeten zijn maar die hij achteraf moet bijstellen. Maandag zijn we van de Jager verlost, daar zal niemand om treuren. Zijn kabinetsperiode wordt gekenmerkt door een schatkist die steeds leger werd en een staatsschuld die alsmaar is gestegen. De staatsschuld stijgt snel naar 70% bbp. Ook bij de presentatie van het regeerakkoord van Rutte-2 krijgt het volk slechts de voorkant van het verhaal te horen, de achterkant blijft onbesproken. Al eerder heb ik gewaarschuwd dat cijfers van het CPB selectief zijn opgemaakt. Je kunt ook zeggen het CPB manipuleert de data. Neem de koopkrachtplaatjes. De onderkant van de samenleving gaat er 0,2% op vooruit en de bovenkant van de samenleving gaat er 0,6% op achteruit. Drs Eddy Haket, econoom, zeggen dat de koopkracht veel zwaarder onder druk zal komen te staan als Rutte ons nu wil laten geloven. Haket zegt dat een gemiddelde van 0,6% voor bovennormale inkomens niet realistisch zal blijken te zijn zodra het kabinet met de onderbouwing gaat komen van de beleidsvoornemens. De premier wil zo graag in het Torentje blijven dat hij daarvoor een leugen meer of minder niet schuwt. Ik zeg dat de CPB-cijfers niet deugen omdat niet alle opties zijn meegewogen in de gepubliceerde cijfers. Voor de goede orde dat schrijft het CPB ook in het zogenaamde 'doorgerekende' regeerakkoord 'Bruggen slaan'. Het zal mij niet verbazen als dit rapport de geschiedenis in zal gaan als 'een brug te ver'. De politiek debatteert om de giftige brei heen. De waarheid over een Europese toekomst wordt gemeden. En dan ook nog een kritische noot over de gevolgen van het nieuwe regeerakkoord en specifiek de nivellering van de zorgpremie. Het inverdieneffect van deze herverdeling is nul, er wordt geschoven met geld, maar het levert geen cent aan bezuinigingen op. Wel neemt de werkeloosheid met 120.000 mensen toe. En wie slaat daarover op de trom? In dezelfde context, maar vanuit een andere invalshoek de vraag: 'wat heeft Rutte gedaan met de afspraak dat 'Nederland als de wiedeweerga een ambitieus banenplan zou moeten opstellen, zoals is afgesproken op de Europese Top eind juni. Deze week heeft de Tweede Kamer met de minister-president over de Eurotop van volgende week gesproken. Daar staat opnieuw de werkloosheid op de agenda. Op de vorige Eurotop hebben staatshoofden en regeringsleiders afgesproken dat ze vóór de volgende bijeenkomst ambitieuze en precieze nationale banenplannen zouden ontwikkelen. Dat gebeurt in het kader van het aangenomen ‘Pact voor groei en banen’. Daarin zijn de maatregelen vastgelegd die de lidstaten en de Europese Unie moeten nemen om de groei, de investeringen en de werkgelegenheid te bevorderen en Europa’s concurrentievermogen te verbeteren. Deelnemende landen beloofden plechtig hun nationale banenplannen snel te zullen uitvoeren en voor de volgende top ambitieuzere en preciezere plannen op te stellen. Daar is in Nederland nog niets van terechtgekomen. Het polderen moet weer worden opgestart en of Rutte dat nu wil of niet er zal onderhandeld moeten worden met de sociale partners.‘Met meer dan 25 miljoen werklozen in Europa, waarvan 18,49 miljoen in de eurozone met 3,5 miljoen jongeren, waar ook in Nederland sprake is van een oplopende jeugdwerkloosheid moet ook Nederland werk maakt van het banenplan.’ Dat moet wel maar dat gaat niet want Rutte en Samsom hebben gekozen voor het bezuinigingsscenario. Het is en/of en niet en/en. Ik vrees dat de beide heren daar niet diep genoeg over hebben nagedacht. Dit wordt een kabinet met een korte levensduur. Daarna verdwijnt Rutte (en misschien ook wel Samsom, Plasterk en Blok) van het politieke slagveld. Niemand in dit land zit te wachten op onkundige bewindslieden. Laat dat ook maar een keer gezegd zijn.

Een captain of Industry vraagt ook aandacht van het Nederlandse kabinet om de economie concurrerender te krijgen en veel meer te investeren in vernieuwing, scholing en behoud van fiscale ondersteuning. Goed presterende werknemers mogen veel beter beloond worden. Dat zei Philips-topman Frans van Houten. Nederland is de vijfde meest concurrerende economie in de wereld, volgens het World Economic Forum. Van Houten maakt zich echter zorgen nu een €½ mrd minder beschikbaar is voor fundamenteel onderzoek. Tegelijk ontstaan teveel 'me too' producten. ,,Er moeten keuzes worden gemaakt, waarmee we ons kunnen onderscheiden." Die vernieuwing vraagt ook om fiscale maatregelen van het kabinet, zegt hij maar dat is niet het belangrijkste. ,,Echt concurrentievermogen, dat doe je niet in een kwartaal, daar moet je jaren aan bouwen. Terugdringen van tekorten is belangrijk, maar de kern is de concurrentiekracht. Die moet verbeteren. Ondernemen en investeren zijn de enige middelen om echt uit de crisis te komen. Met kennis en ondernemerschap moet Nederland zich onderscheiden ten opzichte van de rest. Als je alleen op 'me too' producten concurreert, kun je toch niet winnen van de Aziaten." Van Houten vraagt de politiek om een betere visie voor de 'komende tien of twintig jaar', die inspireert, ,,met een focus op innovatie en kennis en een cultuur van doen. Want alleen met praten redden we het niet. Een 'can do' mentaliteit. Dat betekent", zegt hij, ,,ondernemerschap, maar ook het vieren van talenten die het beter willen doen dan anderen. De overheid moet een signaal afgegeven, zodat bedrijven zich daarop kunnen richten met hun investeringen." De Nederlandse uitgaven aan innovatie zijn lager dan het EU-gemiddelde en de afspraken in het Verdrag van Lissabon. Van Houten: ,,Negen bedrijven nemen de helft van de nationale onderzoek en ontwikkeling voor hun rekening. Innovatie is in Nederland op een te smalle leest geschoeid. Het gaat niet alleen om geld, maar ook om jongeren door de overheid te laten stimuleren zich te scholen." Om prestaties aan te jagen, zijn financiële prikkels en bonussen nodig. ,,Maar het begrip beloning is in Nederland besmet. Vroeg of laat zullen we aan de discussie moeten dat mensen de beloning krijgen waarvoor ze presteren." Van Houten wil dat Nederland die vernieuwing met andere landen in Europa aanpakt. ,,Dan kunnen we toch zeker eenzelfde kracht hebben als Azië." Over zijn eigen cultuurverandering binnen Philips zei Van Houten op koers te zijn. ,,Maar het is nog fragiel." Na jaren van 'het gooi en smijtwerk waarin wij beetje moeite hadden om ons te handhaven', zo doelde hij op het grote aantal activiteiten, concentreert Philips zich nu nog maar op drie sectoren. De politiek staat voor grote veranderingen op politiek, sociaal, financieel en economisch terrein. Het eerste wat moet gebeuren is Rutte naar huis sturen en het regeerakkoord dat door middel van uitruil tot stand is gekomen rechtstreeks in de prullenbak. Vergeet voor dit moment even de bezuinigingen, ga investeren in innovatie, in research, duurzaamheid, kenniseconomie en natuurlijk in werkgelegenheid. Die opdracht is niet vrijblijvend al lijkt het erop dat ze aan dovemansoren zijn gesproken. Breek het comfort in de samenleving niet tot op het bot af. Er komt een volgende generatie aan en wat wij ze over te dragen hebben is een schatkist die we niet op orde hebben gehouden.

Veel onrust in de VVD over de gevolgen van de nivellering van de zorgkosten. De mensen met de hoogste inkomens moeten de zwaarste lasten dragen. Rutte en Blok hebben nagelaten even door te laten rekenen wat dat betekent voor de liberale achterban en kiezers vanuit het middensegment in de Nederlandse samenleving. VVD coryfeeën en de regio baronnen laten van zich horen wat ze ervan vinden op basis van de cijfers die in het regeerakkoord staan. Rutte ligt zwaar onder vuur en kan zich niet permitteren, zonder ingrijpen, verder te gaan. Hij wordt als onbetrouwbaar neergezet: een politicus die zijn toezeggingen niet nakomt. Ik hoor wantrouwen jegens de liberale leider. Voor het eerst zie ik Marx Rutte met een mond vol tanden tanden staan. De eerste uitweg was die van: we gaan 'maatwerk' leveren. Daar kon Samsom zich wel in vinden. Dat 'maatwerk' kan eruit bestaan dat de maximale zorgpremie plus het eigen risico (vanaf 2014 €595 per jaar per persoon) nooit meer bedraagt dan de, zowel door Rutte als door Samsom, genoemde afname voor die groep(en) van de koopkracht van 0,6%. Probleem opgelost, nivelleringsproject mislukt. Veel ernstiger is een uitspraak van de nog niet beëdigde minister van Financiën, Lodewijk Asscher, dat deze lastenverzwaring in de zorg nog maar het begin is van de bezuinigingsoperaties in de komende 4 jaar van €16 mrd, die bovenop de eerder overeengekomen bezuinigingen van €26 mrd komen. Dat is >10% van de Nederlandse staatsschuld en nog zal in 2017 de begroting niet op orde zijn. Wij gaan de zeven magere jaren tegemoet als het aan de VVD en de PvdA ligt.

Het G-dossier

Merkel speelt hoog spel. De Duitse begrotingswet staat niet toe dat er voor de tweede keer een deel van de Griekse schulden wordt kwijtgescholden. Dat zei deze week de woordvoerder van bondskanselier Angela Merkel. ,,De begrotingswet stelt, in artikel 39, dat er alleen krediet kan worden verstrekt als het onwaarschijnlijk wordt geacht dat een land in gebreke blijft'', aldus de zegsman. ,,Wij zouden onze handen binden met zo'n maatregel en het zou zeker niet in het belang van Griekenland zijn.'' In het weekend had het Duitse blad Der Spiegel op basis van inzage in een voorlopig rapport van de trojka gemeld dat er een nieuwe zogeheten 'haircut' komt. De EU, de ECB en het IMF zouden vooral willen dat overheden een groot deel van hun Griekse bezittingen afboeken. Een eerdere haircut trof private partijen als banken en pensioenfondsen, die tot ruim 70% van hun kredieten verloren zagen gaan. Maar nu zouden onder meer de eurolanden een zogenoemde kwijtschelding moeten doen. Dat zou betekenen dat belastingbetalers opdraaien voor de afschrijving. De Europese Centrale Bank (ECB) blijft volgens Der Spiegel echter buiten schot, omdat dan de ECB direct de Griekse staat zou financieren en dat druist in tegen de Europese regels. Het blad schreef verder dat de trojka van de Grieken eist dat ze nog eens 150 extra hervormingen moeten doorvoeren. Van de eerder geëiste hervormingen is 60% door Athene afgerond, maar er wordt nog over 20% onderhandeld door de Griekse regering en ligt de rest nog open. Het gaat onder meer om het versoepelen van de arbeidswetten, veranderingen in het minimumloon en het opheffen van bepaalde professionele privileges. Het rapport meldde ook dat Griekenland 2 jaar extra de tijd zal krijgen om de hervormingen door te voeren, maar dat dit uitstel wel miljarden extra gaat kosten. Er is echter onenigheid binnen de trojka over die extra kosten. De EU en de ECB schatten die op 30 mrd euro en het IMF op 38 mrd euro. Griekenland moet overeenstemming bereiken met de trojka over een bezuinigingspakket van 13,5 mrd euro om in aanmerking te komen voor de uitbetaling van een nieuwe tranche van 31,5 mrd euro aan noodleningen. Het definitieve rapport van de trojka wordt uiterlijk 12 november gepubliceerd.

Kort Nieuws

Het allerlaatste nieuws is dat de positie van Mark Rutte als premier en als politiek leider van de VVD ernstig is aangetast. Hij straalt geen vertrouwen meer uit. Hij was al eerder als een leugenaar neergezet, maar hij komt ook zijn toezeggingen gedaan aan de achterban niet na. Hij staat nu te kijk als een politicus die niet te vertrouwen is. Het gaat nog steeds om de nivellering van de zorgpremie. Rutte en Blok hebben in het informatieproces aan de PvdA toezeggingen gedaan die op zijn minst niet zijn doorgerekend en getoetst op de consequenties voor mensen met midden en hogere inkomens. De 2 VVD-leiders hebben de redelijkheid volledigheid uit het oog verloren. Rutte was vrijdagavond in Lunteren op een bijeenkomst van het landelijke kader niet in staat de gevolgen van het met Samsom gesloten contract toe te lichten. Samsom houdt voet bij stuk en zegt dat de beide liberale leiders bij hun volle verstand waren toen wij dit contract sloten. Het weinige dat Rutte nog ter tafel kan brengen is dat de maatvoering bij de uitwerkingen aan het licht moet brengen welke groepen in de samenleving extreem zwaar worden getroffen. Maar dat nog wel 1,5 jaar duren. Zowel voor Samsom als voor Rutte is RTL Nieuws vrijdag naar buiten gekomen met slecht nieuws voor hen: de doorrekening van het regeerakkoord voor groepen in de samenleving kan veel zwaardere gevolgen hebben voor de koopkracht, dan dat Samsom en Rutte begin van de week ons wilden doen geloven. Dat de gevolgen voor de Nederlandse samenleving veel ingrijpender zouden zijn als de informanten ons wilden doen geloven, heb ik in het vorige blog al betwijfeld. Het CPB heeft inmiddels bevestigd dat het bericht van RTL Nieuws dat de koopkracht van groepen Nederlanders tientallen procenten kan dalen. Vooral mensen met een uitkering (tot -30%), alleenverdieners (tot -20%) en gepensioneerden (tot -25%) worden de komende vijf jaar getroffen. Dat zou ook in stukken van het CPB staan die niet worden vrijgegeven, zegt RTL. Het planbureau laat weten dat de RTL-koopkrachtcijfers inderdaad mogelijk zijn, maar spreekt tegen dat er 'geheime documenten' zijn. Oke, dan zullen het side-letters zijn. Premier Rutte zei gisteren dat het inkomensverlies hooguit in een enkel geval dramatisch kan zijn. Rutte en Samsom hebben CPB-cijfers gemanipuleerd: ze veel positiever voorgesteld dan het regeerakkoord kan uitpakken. Het gevolg zal zijn dat we over een aantal jaren in Griekse toestanden terechtkomen. Ik blijf het herhalen: Rutte en de Jager waren tijdens Rutte-1 een ramp voor dit land. Nu is Rutte 'aangeschoten wild'.

De beide economen van links, de heren van der Ploeg en Vermeend wijden deze week in DFT ook aandacht aan de nivellering van de zorgkosten. <citaat> De veronderstelde forse koopkrachtdaling komt ook niet tot uiting in de berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB). Uit die becijferingen blijkt dat het totale ombuigingspakket waarin ook belastingverlagingen zijn opgenomen gemiddeld tot een kleine koopkrachtplus leidt voor lagere en midden inkomens en een klein koopkrachtverlies voor de allerhoogste inkomens. Met dit, op zich acceptabele, inkomensbeeld hebben de onderhandelaars ingestemd. Maar omdat het hier om gemiddelde gaat kan de werkelijkheid voor bepaalde inkomensgroepen anders uitpakken; bij de nieuwe zorgpremie zou dat afhankelijk van de persoonlijke situatie het geval kunnen zijn. Maar daar valt nu nog niets over te zeggen. Pas bij de uitwerking van de nieuwe regeling kunnen op basis van maatwerk gedetailleerde inkomenseffecten worden berekend en beoordeeld worden of ze maatschappelijk aanvaardbaar zijn. Toen deze voorbarige en niet te maken rekensommetjes in de media verschenen had de nieuwe coalitie dit onmiddellijke kenbaar moeten maken. Dan zou de onrust snel zijn weg genomen. Het ligt voor de hand dat het nieuwe kabinet deze fout snel hersteld. Ook om een andere reden moeten de rekensommen over: het CPB heeft effecten berekend ten opzichte van het zogenoemde Lenteakkoord van april 2012. Berekeningen moeten niet gebaseerd worden op de veronderstelde invoering van dit akkoord, maar op de huidige realiteit van de inkomens van mensen en de gevolgen voor hun koopkracht als gevolg van nieuwe maatregelen, zoals de zorgpremie. Overigens is het vraag of inkomenspolitiek via zorgpremies de beste methode is. Belastingheffing ligt meer voor de hand. We zien nog meer huiswerk voor het nieuwe kabinet. Volgens de berekeningen van het CPB pakt het regeerakkoord niet goed uit voor onze economie. Als gevolg van het ombuigingspakket zal in de periode 2013-2017 de economische groei 0,2%-punt per jaar lager uit vallen dan in het zogenoemde basispad (= ongewijzigd beleid). Daardoor wordt voor de komende regeerperiode een lage groei verwacht: op het niveau van gemiddeld slechts 1,25% per jaar en zelfs dat zou wel eens te optimistisch kunnen zijn. Ook op het vlak van de werkloosheid leidt het akkoord tot een somber resultaat. In 2017 zal de werkloosheid ten opzichte van het basispad 0,9% punt hoger liggen en uitkomen op 5,75%. Ondanks het gebrek aan overheidsmiddelen mag Rutte II daarin niet berusten. Wij zien ten minste twee mogelijkheden waarmee, zonder de inzet van een substantieel bedrag aan extra overheidsuitgaven, zowel de groei als de werkgelegenheid bevorderd kunnen worden. Zowel door het stimuleren van een groene economie als door de versnelde inzet van internet op allerlei terreinen. Een meer duurzame economie kan worden gerealiseerd met het voorstel van de Sociaal-Economische Raad (SER). In een brief bestemd voor het nieuwe kabinet pleit de SER voor een nationaal Energieakkoord voor duurzame groei met bindende afspraken over energiebesparing, schone technologie en klimaatbeleid. Naast lagere kosten voor energie en milieuwinst leidt dit akkoord tot extra werkgelegenheid onder andere in de bouw, de installatiebranche en de sectoren deze zich bezighouden met schone technologie en groen stroom. Ook lokale en regionale initiatieven op het terrein van groene energie krijgen daardoor een impuls. Het valt op dat in het regeerakkoord nauwelijks aandacht wordt besteed en de onstuitbare opmars van de digitalisering van onze maatschappij en economie. Het lijkt er op dat politiek Den Haag de onlinewereld nog niet heeft ontdekt. In veel landen zijn regeringen, veelal in samenwerking met het bedrijfsleven bezig, om op allerlei beleidsterreinen, het internet versneld in te zetten. Bij overheden ( e-government), in de gezondheidszorg (e-health), in het onderwijs (e-education) en in het bedrijfsleven (e-business). Internationaal onderzoek en praktijk ervaringen in andere landen wijzen uit met deze toepassingen extra groei en werkgelegenheid gerealiseerd kan worden. Deze praktijk laat ook zien dat steden met de aanleg van super snel internet en overal wifi hun lokale economie een geweldige oppepper kunnen geven; met deze digitalisering worden nieuwe en startende bedrijven aangetrokken, terwijl voor bestaande bedrijven er nieuwe vormen van dienstverlening mogelijk worden. </citaat>

In het blog 139 heb ik geschreven over de Nederlandse goudvoorraad op naam van De Nederlandsche Bank ooit mede was bedoeld als dekking van uitgegeven bankbiljetten in guldens door DNB. Nu de Jager de Kamer informeert over de voorraad en de lokaties waar dat wordt bewaard, rijst de vraag of en in welke mate de Nederlandse overheid nog zeggenschap over heeft nu de ECB verantwoordelijk is voor het monetaire beleid van de eurozone. In ieder geval de Jager doet daar geen afstand van en suggereert min of meer dat het 'ons goud' is. In die aanname volg ik hem niet. Ik denk dat hij over de waarde (€25 mrd) van de 600.000 kg niets meer te vertellen heeft. Jammer, maar het is het gevolg van de overstap die wij gemaakt hebben van de gulden naar de euro.

De werkloosheid in de eurozone is in september gestegen tot het recordniveau van 11,6%, tegen 11,5% een maand eerder. Een jaar eerder stond de werkloosheid in de eurozone nog op 10,3%. In september waren in de eurolanden 18,49 miljoen mannen en vrouwen werkeloos. Dat is een stijging van 146.000. De laagste werkloosheid werd gemeten in Oostenrijk (4,4% ), Luxemburg (5,2% ) en Duitsland en Nederland (5,4%). In Spanje lag de werkloosheid het hoogst met 25,8% . Bij jongeren onder 25 jaar stond de werkloosheid in het eurogebied op 23,3% . Dat komt overeen met bijna 3,5 miljoen personen. In de gehele Europese Unie stond de werkloosheid in september op 10,6% . In de 27 EU-landen zaten 25,75 miljoen mensen zonder werk. De jeugdwerkloosheid in de EU bedroeg 22,8% , ofwel ruim 5,5 miljoen jongeren.

Deze week werd bekend dat euroland Cyprus dicht bij een overeenkomst met de trojka van EU, ECB en IMF is over een steunpakket voor het land. Dat zegt de Cypriotische minister van Financiën Vassos Shiarly. Volgens hem is een overeenkomst nabij, maar zijn er nog vier of vijf punten die nog open staan. ,,We denken dat de verschillen met de trojka overbrugd kunnen worden. Er zijn nog een paar kleine punten, maar het grootste deel van de verschillen is opgelost.'' De minister hoopt voor een bijeenkomst van de ministers van Financiën van de eurolanden op 12 november een deal rond te hebben. Shiarly zei dat een delegatie van de trojka spoedig zal arriveren in Cyprus om een akkoord te ondertekenen. Cyprus moest in juni steun vragen aan de trojka. De Cypriotische banken zijn hard geraakt door de Griekse crisis. Vorige week maakte Cyprus een bezuinigingspakket van 3,9 mrd euro tot en met 2016 bekend. Daarin worden de lonen van ambtenaren met 12,5% verlaagd, de belastingen verhoogd en wordt in uitkeringen gesneden. De gesprekken tussen Cyprus en de trojka worden al maanden gehinderd door politieke strubbelingen in Nicosia. De Cypriotische partijen willen minder zware ingrepen dan de trojka wenst. Het totale steunpakket voor Cyprus zou meer dan 10 mrd euro kunnen bedragen, ofwel 60% van de Cypriotische economie. De Cypriotische banken leden een verlies van 4 mrd euro op Griekse schulden. Eerder deze maand verlaagde kredietbeoordelaar Standard & Poor's de kredietwaardigheid van Cyprus nog dieper in de rommelstatus.

Spanje zal voorlopig geen beroep hoeven te doen op het steunprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) voor het opkopen van staatsleningen. Dat zegt het Oostenrijkse ECB-bestuurslid Ewald Nowotny. Volgens de Oostenrijkse centralebankpresident moet Spanje eerst bekijken in welke mate het land zichzelf kan herfinancieren op de obligatiemarkten, voordat een hulpverzoek bij de ECB wordt ingediend. Nowotny is van mening dat Spanje niet de structurele problemen van Griekenland heeft en nu in een positie verkeert om tegen acceptabele kosten zichzelf te herfinancieren. ,,Het is zeer verstandig om eerst te proberen de eigen financiën op orde te brengen en alleen om externe hulp te vragen als dat niet werkt'', aldus Nowotny. De ECB is bereid staatsleningen van eurolanden op te kopen om zo de hoge rentes op die obligaties tegen te gaan. Dan moet een land wel een formeel hulpverzoek indienen en met strenge voorwaarden instemmen. Nowotny zei verder dat het verstandig zou zijn om Griekenland extra tijd te geven om de hervormingen door te voeren die een voorwaarde zijn voor verdere Europese hulp. Het alternatief, een mogelijke ineenstorting van de eurozone, is veel te gevaarlijk, aldus de Oostenrijker.

Bestuurders van 98 van de grootste bedrijven van Frankrijk hebben president François Hollande opgeroepen de loonlasten met 30 mrd euro te verlagen in 2 jaar. Dat moet de concurrentiekracht van het Franse bedrijfsleven versterken. De kosten moeten worden opgevangen door de btw te verhogen en de overheidsuitgaven te verlagen, aldus de gezamenlijke verklaring. De managers van de grootste Franse bedrijven vinden dat de Franse regering in totaal 60 mrd euro moet bezuinigen de komende 5 jaar. Het Franse bedrijfsleven heeft te kampen met hoge loonkosten en dat zet de internationale marktpositie onder druk. Hollande wil spoedig met plannen komen om de concurrentiekracht te verbeteren. Ook werkt de Franse topbestuurder Louis Gallois aan een reeks aanbevelingen. Volgens de oud-topman van luchtvaartconcern EADS heeft Frankrijk ,,schoktherapie'' nodig om zijn concurrentiepositie te verbeteren.

Honda heeft de winstverwachting voor 2012 met circa een vijfde naar beneden bijgesteld. De verkopen van het concern in China staan onder druk door de opgelopen politieke spanningen tussen China en Japan. Daardoor zijn Japanse producten uit de gratie in de grootste automarkt van het Verre Oosten. Marktkenners voorzien nu dat grotere partijen als Nissan en Toyota hun verwachtingen waarschijnlijk ook gaan bijstellen. Zij maken hun kwartaalresultaten komende week bekend. Honda rekent nu voor 2012 op een winst van 375 mrd yen (ruim 3,6 mrd euro), tegen een eerdere verwachting van 470 mrd yen. In de periode juli tot en met september werd een winst in de boeken gezet van 82,2 mrd yen.
Bij de grootste Zwitserse bank UBS vervallen 10.000 banen als gevolg van een verlies van €1,8 mrd in het 3e kwartaal.

Iedere dag raken 100 bouwvakkers in Nederland hun baan kwijt.

De bedrijvigheid in de industrie in de eurolanden is in oktober verder gedaald. Dat blijkt uit een herziene raming van de inkoopmanagersindex. Het cijfer is een fractie naar boven bijgesteld ten opzichte van een eerste raming eind oktober. De inkoopmanagersindex is uitgekomen op een stand van 45,4, tegen 45,3 in de eerste raming. In september stond de graadmeter nog op 46,1. Een stand onder de 50 geeft krimp aan, daarboven is sprake van groei.

Royal Bank of Scotland (RBS) heeft in het derde kwartaal een verlies geleden van 1,4 miljard pond, ruim 1,7 miljard euro. Dat was voor een belangrijk deel het gevolg van afschrijvingen, onder meer in verband met schadeclaims rond de verkoop van woekerpolissen. De totale afschrijvingen die de bank tot nu toe voor dat doel heeft gedaan komen uit op 1,7 miljard pond. In dezelfde periode vorig jaar boekte RBS nog een winst van 1,2 miljard pond. De bank, die voor een deel in staatshanden is, liet weten binnen 1,5 jaar de eerder aangekondigde herstructurering af te zullen ronden. Daarbij gaan in totaal 3.500 banen verloren. Ook meldt de bank binnenkort gesprekken te gaan voeren naar aanleiding van het Libor-schandaal. Volgens RBS is het waarschijnlijk dat de bank aanzienlijke boetes krijgt opgelegd. Als gevolg van het renteschandaal, waarbij banken sjoemelden met het vaststellen van het Libor-tarief, heeft RBS ook ,,een aantal'' werknemers ontslagen, zo meldt de bank. Operationeel zette RBS een winst neer van ruim 1 miljard pond in het derde kwartaal, tegen 2 miljoen pond in dezelfde periode vorig jaar. Deutsche Bank, Citigroup, HSBC en JP Morgan Chase zijn de gevaarlijkste systeembanken ter wereld. Zij moeten hun buffers flink verhogen. De Financial Stability Board (FSB) omschrijft 28 banken als wereldwijd systeemrelevant. Een omvallen van één van hen zou een gevaar zijn voor de wereldwijde stabiliteit. Deutsche Bank, the Citi-group, HSBC en JP Morgan Chase moeten het eigen vermogen als percentage van de naar risico gewogen activa met 2,5% verhogen. Opmerkelijk is dat in de 'gevaarlijkste' categorie, categorie 5, geen banken zijn ingedeeld. In groep 3 zitten Barclays en BNP Paribas. In groep 2: BoA, Credit Suisse, Goldman Sachs, Morgan Stanley, RBS en UBS. ING Bank is de enige Nederlandse bank die de FSB als wereldwijd systeemrelevant omschrijft. ING Bank moet het eigen vermogen als percentage van de naar risico gewogen activa met 1% verhogen.

Vooral in Groningen, Noord-Brabant en Limburg stijgt de winkel-leegstand. In steden met 30.000 tot 100.000 inwoners het ergst. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Locatus. Een woordvoerder van Locatus zegt dat winkels in de kleine steden juist gericht zijn op de dagelijkse boodschappen en daar blijven klanten komen. In de grote steden zitten alle grote ketens, vandaar dat daar de recreatieve shoppers heen gaan. ,,Dat betekent dat de middelgrote steden tussen servet en tafellaken vallen. Ze kunnen niet alles bieden, waardoor de recreatieve klant wegtrekt. Daardoor ontstaat leegstand, die niet snel wordt opgevuld. In kleine dorpen verdwijnt ook wel eens een bakker of een slager, maar dat is zo opgevuld, vaak door een supermarkt.’’ Landelijk staat bijna 1 op de 10 winkels in de zogenoemde hoofdwinkelgebieden, oftewel de winkelcentra van steden ter grootte van Almelo, Gouda of Veenendaal, leeg. Het zijn vooral de kleinere winkeltjes die hun deuren sluiten om vervolgens niet meer te openen. Want waar het gemiddelde vloeroppervlak van een winkel in Nederland 271 vierkante meter beslaat, is dat voor een leegstaande winkel maar 212. In totaal staan er in Nederland bijna 14.000 winkelpanden leeg. In 2008 waren dat er nog minder dan 11.000. In de provincies Noord-Holland en Utrecht valt het mee met de leegstand: minder dan 5 procent van de winkelpanden staat daar leeg. Dat is in Limburg wel anders; daar staat liefst 9,6 procent van de winkelpanden te wachten op een nieuwe eigenaar. Limburg komt er zo beroerd vanaf door de bevolkingskrimp in de provincie. ,,Ook de vergrijzing speelt een rol. Oude mensen geven minder uit. Minder portemonnees in de winkelstraat betekent dat er ondernemers failliet gaan'', aldus Locatus. Dekkers: als er in Griekenland geen bail-out gaat plaatsvinden en de Europese politiek blijft doormodderen met het G-dossier worden de €problemen niet opgelost.
Het regeerakkoord is rampzalig voor huurders en catastrofaal voor de Amsterdamse woningmarkt. Dat zegt Frans Ligtvoet, voorzitter van huurdersvereniging Amsterdam. Hij voorspelt 'bijna-vooroorlogse toestanden'. 'Het tekort aan sociale huurwoningen zal verder toenemen. Kinderen worden gedwongen hun leven lang bij hun ouders te blijven wonen. Ze gaan rechtstreeks van het ouderlijk huis naar een aanleunwoning.' Huurders gaan meer betalen dan huiseigenaren. 'De huren gaan fors omhoog. Kopers worden gecompenseerd via belastingschijven, huurders niet.' De heffingen die de woningbouwcorporaties worden opgelegd, leiden er volgens Ligtvoet toe dat investeringen in onderhoud en woningbouw afnemen. 'Het verdwijnt rechtstreeks in de staatskas. Men vergeet dat heffingen die corporaties moeten betalen door de huurders worden opgebracht.'

Coffeeshopuitbaters zijn in verwarring. 'Zaten de opstellers van het regeerakkoord soms te blowen? Dit is zo vaag,' zegt Michael Veling van coffeeshop 420 Café in Amsterdam. In het regeerakkoord staat dat de wietpas verdwijnt, maar dat toegang tot de coffeeshops voorbehouden blijft aan ingezetenen. 'Je moet je legitimeren en een uittreksel van het bevolkingsregister laten zien. En dat waren nu juist de elementen van de wietpas,' zegt de bedrijfsleider.

Slotstand indices 2 november 2012/week 44: AEX 337,60; BEL 20 2.400,31; CAC 40 3.492,46; DAX 30 7.363,85; FTSE 100 5.868,55; SMI 6.701,37; RTS (Rusland) 1.433,96; DJIA 13.093,16; Nasdaq 100 2.656,28; Nikkei 9.051,22; Hang Seng 22.111,33; All Ords 4.483,30; € $1,2835; goud $1676,90 dat is €42.009,46 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.