UPDATE03102015/292 Een crisis die het autobedrijf in zijn voortbestaan bedreigt

Ik begin dit blog met een goed en een minder goed bericht. Ik heb teveel hooi op mijn vork genomen en moet enkele activiteiten verminderen. Dat betekent niet dat ik stop met het schrijven van dit blog maar wel dat ik andere aandachtspunten ga volgen en dat ik de omvang van het blog ga beperken. Ik schreef al eerder dat de wereld in beweging is, dat op mondiaal niveau de panelen aan het verschuiven zijn. Het volgen daarvan lijkt mij interessanter dan het blijven duiden op financieel/economische ontwikkelingen zonder die in een breder perspectief te plaatsen. We weten het wel maar in het Midden Oosten woedt er een oorlog op meerdere plekken, waardoor oorlogsvluchtelingen op weg zijn gegaan naar plekken waar nog sprake is van 'vrede en veiligheid'. Europa wordt daar op grote schaal mee geconfronteerd. Voor de korte termijn is het van belang dat de oorlogsvluchtelingen ondersteund worden met hun traumatische ervaringen die ze hebben meegemaakt. Heeft de EU deze capaciteit voorhanden? Is er voldoende medische zorg beschikbaar om de emotionele ervaringen die vluchtelingen hebben ondergaan te ondersteunen? Wat wordt de status van deze asielzoekers? Komt er een taal en integratie pakket beschikbaar of beperken wij ons tot het hoogst noodzakelijke als 'bed, bad en brood'. Is er een perspectief voor deze mensen? Ik ben ongerust in welke mate de Islamitische en Christelijk/Joodse cultuur zich tot elkander verdragen. Maar er zijn meer bewegingen waarvan we niet kunnen inschatten welke gevolgen die kunnen veroorzaken. Ik benoem: het monetaire beleid dat wordt gevoerd (je kunt niet ongestraft geld blijven scheppen zolang de rente zo goed als nul is), financieel/economisch beleid, het bedrijfsleven en de landbouw en veeteelt in relatie tot duurzaamheid en milieu, de functie van geld versus arbeid moet worden benoemd, technologische ontwikkelingen moeten worden geïmplanteerd in onze samenleving, nationaal en Europees. En dan is er vorige week een geheel nieuw probleem bijgekomen: namelijk 'dieselgate'. Daarbij komt nog een andere ontwikkeling die zorgen baart n.l. de toekomst van de KLM in relatie tot de samenwerking met Air France. Vandaag besteed ik veel aandacht aan de positie en gevolgen van het beleid dat Volkswagen jarenlang, moedwillig, heeft gevoerd met betrekking tot de schade aan het milieu veroorzaakt door dieselwagens.

Als gevolg van de mega-fraude, bij de tests die in laboratoria zijn uitgevoerd waarbij gemeten werd de schade die diesels aan het milieu toebrengen, die door de VS naar buiten is gebracht, is diesel, als brandstof, in een slecht daglicht komen te staan. Desondanks was diesel bij de autorijders erg populair. Deze auto's rijden zuiniger, slijten minder, gaan langer mee, hebben een hogere trekkracht ten opzicht van benzine en hebben veelal een hogere inruilwaarde dan de goedkopere benzinewagens. De uitstoot van CO2 is lager dan bij benzine maar ze stoten meer stikstof (Nox) ozon en fijnstof uit. Dat laatste tast de gezondheid, van mensen aan die in grote steden wonen en/of werken. Zowel in Europa als in de VS is al jaren bekend dat met de testen in laboratoria met de uitstoot emissies werd gerommeld. TNO heeft dat al in 2013 aan de orde gesteld bij de overheid, maar die heeft niet meer gedaan dan er kennis van te nemen en heeft het rapport doorgestuurd naar Brussel. Het politieke beleid in de VS wijkt sterk af van dat in Europa. In de VS mag je producten op de markt zetten, die achteraf worden getoetst. Worden afwijkingen van de normen vastgesteld dan worden er boetes opgelegd voor de schade die aan de Amerikaanse samenleving is toegebracht. De Amerikanen hebben eerst VW op de hoogte gesteld dat de uitstoot van NOx en fijnstof in de praktijk de laatste Europese milieunormen overschreden. Pas toen de Amerikanen VW dreigden met importrestricties voor dieselwagens, kwam Wolfsburg met de billen bloot. Met alle, nu nog onbekende, gevolgen vandien. Achteraf stel ik vast, lees ook mijn vorige blog over dit onderwerp, dat de aanpak van de EU en de uitvoering door de EC en het EP veel te wensen overlaat, mede als gevolg van de macht van de autolobby in Brussel en de vinger in de pap van de 28 EU-landen met een grote werkgelegenheid in de autofabrieken. Zo op het eerste gezicht reageren belanghebbenden en Europese overheden krachtig op het gesjoemel met milieunormen. Zo eist de Duitse transportautoriteit dat VW binnen tien dagen komt met een plan van aanpak de gemanipuleerde auto's te ontdoen van de rommelsoftware in de diesels. Dreigement: de verkoop van VW-diesels wordt stilgelegd. In België heeft de importeur de verkoop van 3200 nieuwe dieselwagens vooralsnog gestaakt. De Zwitsers hebben de registratie van 180.000 Volkswagens met een motor van het type EA 189, tijdelijk stopgezet. Spanje eist de subsidies terug die het heeft verstrekt aan VWdochter Seat voor innovatie om schone motoren te ontwikkelen. Pon, de Nederlandse importeur, heeft de aflevering van 4100 Volkswagen, voornamelijk bestelwagens, met een dieselmotor opgeschort. In ons land moeten 160.000 dieselauto’s van het Volkswagen-concern terug naar de dealer om de software van het motormanagementsysteem te laten veranderen. Daarna zijn de sjoemelregels in de programmatuur verdwenen. Dat heeft importeur Pon van Volkswagen, Audi, Skoda en Seat bekendgemaakt. Leaserijders die momenteel een auto met de EA 189-motor hebben hoeven zich geen zorgen te maken over het terugbetalen van de fiscale bijtelling. Het ministerie van Financiën heeft volgens een woordvoerder van de importeur laten weten dat daar geen sprake van zal zijn. Zakelijke rijders houden voor de volledige looptijd hun huidige bijtelling. VW is ondertussen in zwaar weer terecht gekomen. De sjoemelsoftware is in 2007 ontwikkeld bij Bosch. Bosch heeft het product aan VW geleverd onder het beding dat het uitsluitend mocht worden gebruikt voor testdoeleinden. Zeer nadrukkelijk heeft Bosch gesteld dat de sjoemelsoftware niet mocht worden gebruikt in auto's die bestemd waren voor de verkoop: 'dat is in strijd met de wet'. VW heeft zich niets aangetrokken van deze waarschuwing van de leverancier. Ook werden verdwenen interne meldingen hierover terzijde gelegd. De arrogantie van de macht in Wolfsburg was kennelijk zo groot dat ze de melding negeerden en dus wisten ze waar ze mee bezig waren. Volkswagen heeft geweten dat ze de milieueisen manipuleerden om daarmee betere verkoopresultaten te boeken. In feite is een dieselauto een weinig krachtige wagen met een relatief hoge uitstoot. Door te sjoemelen met de testresulten in laboratoria zette de marketingmachine van VW dieselwagens als krachtig in de markt met een lage uitstoot. Dat is pure misleiding en het is dus de vraag of VW daarmee wegkomt. En die kwaadwillige truc werd ook in Europa doorgevoerd want dat leverde forse fiscale voordelen voor de kopers op. Blijft dit een eenmalig schandaal of wordt dit voor de autoindustrie het moment om over te schakelen van motoren die op fossiele brandstof lopen op electrisch voortgedreven wagens. En welke gevolgen kan dat hebben voor VW. Elektrisch heeft de toekomst maar wel met accu's die een groter vermogen kunnen opslaan.

RTLZ: Het Volkswagenschandaal is niet alleen spannend voor Volkswagen én alle andere autofabrikanten. Ook Angela Merkel zit nu waarschijnlijk te zweten. Want de auto-industrie is heel belangrijk voor de Duitse economie. Ze zit er bovenop, zo verzekert ze iedereen. De Duitse bondskanselier dringt er bij Volkswagen op aan dat de onderste steen boven moet komen in dit dieselschandaal. Minister van Transport Alexander Dobrindt zou nauw contact hebben met het concern en Berlijn zou 'noodzakelijke stappen' zetten. De stevige reactie is niet verrassend: Volkswagen, de Duitse regering én de gehele auto-industrie liggen onder een vergrootglas. Iedereen vraagt zich af: was dit, toch al flinke, schandaal alles? Of is het slechts het topje van de ijsberg? Merkel duimt ongetwijfeld voor een goede afloop. De auto-industrie is namelijk heel belangrijk voor de Duitsers. Hoe belangrijk? RTLZ zocht het uit: de auto is het belangrijkste exportproduct van Duitsland: Wir leben auto’s. Daar zit wel echt wat in: maar liefst 17,9% van de Duitse export bestaat uit auto’s en auto-onderdelen. In 2014 was de auto dan ook het belangrijkste exportproduct voor onze oosterburen. Daarna volgden machines (14,5%) en chemicaliën (9,4%). Duitsland is in grote mate afhankelijk van de export. Het land levert veel aan Frankrijk, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, China en aan ons, Nederland. En dat is geen klein deel van de taart: de Duitse export bedraagt zo’n 45% van het bbp en in 2014 verkocht Duitsland meer aan het buitenland dan ooit tevoren. Mooi succesje? De Duitsers vinden van wel. Critici vinden dat de exportafhankelijkheid van Duitsland uit de hand loopt. Het gaat minder goed met de Duitse binnenlandse economie vanwege te lage lonen, en het land maakt daarom meer dan het verbruikt. Er wordt daarom meer verkocht aan het buitenland en dat zou andere landen weer met problemen opzadelen, want die moeten weer meer importeren. Er zijn overigens ook genoeg analisten die de beschuldigingen onzin vinden. Die laatste mening deel ik niet. In het Verdrag van Lissabon zijn de EMU-normen vastgelegd, waaronder een bepaling dat het handelsoverschot nooit meer dan 10% mag bedragen. Duitsland heeft daarover al een waarschuwing van de EC gehad, maar kennelijk nooit iets mee gedaan. Eén op de vier nieuwe auto’s die rondrijdt in West-Europa is een Volkswagen. Wereldwijd is Volkswagen ook een grote jongen: het aandeel in de wereldwijde passagiersautomarkt is 12,9%. Er werken ook veel mensen bij de autofabrikant: zo’n 270.000 mensen in Duitsland, nog zonder de toeleveranciers mee te rekenen. Het imago van de Duitse auto-industrie heeft afgelopen week een flinke deuk opgelopen. Zo niet een fatale botsing. Volkswagen is (was?) de trots van Duitsland. En Volkswagen etaleerde flink met haar Duitse en betrouwbare imago. Maar als je zo slinks liegt, is het imago van ‘betrouwbaarheid’ natuurlijk niet zo veel meer waard. Ook de Duitse autolobby heeft een flinke klap in het gezicht gekregen, schrijft Politico. Waar Merkel eerst flink lobbyde voor haar kindje, zal de deur nu wellicht wat minder snel openstaan voor de autolobby in Brussel, in de vorm van een machtig politicus of niet. De auto-industrie is dus heel belangrijk voor Duitsland, Duitsland is de belangrijkste economie van Europa. De auto-industrie an sich, die nu besmet kan worden door het schandaal, vormt 4% van het bbp in de Europese Unie. Zo’n 12 miljoen mensen werken in de autoindustrie in Europa. Het aandeel VW daalde de afgelopen 5 beursdagen van €107,59 naar €92,56.
Openbare aanklagers in Duitsland overwegen een strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar Audi in het kader van het dieselschandaal bij moederconcern Volkswagen. Volkswagen maakte bekend dat er bij 2,1 miljoen Audi's ook is gesjoemeld. Het OM in Ingolstadt, de vestigingsplaats van de VW-dochter, richt zich in eerste instantie op het vergaren van bewijsmateriaal en bekijkt in een later stadium of er strafbare feiten zijn gepleegd. Hoofdaanklager Wolfram Herrle van het OM in Ingolstadt heeft zijn collega's in Nedersaksen, waar Volkswagen zetelt, gevraagd het onderzoek naar Audi over te nemen "omdat alles vanaf het begin centraal moet worden beoordeeld". Volkswagen heeft een nieuw probleem, waarvan de reikwijdte nog niet kan worden bepaald.. Het bestuur van Harris County in Texas, waar de stad Houston onder valt, eist een schadevergoeding van $100 mln van de Duitse automaker. Volgens het regiobestuur is de vervuiling in het gebied erger geworden door gesjoemel van Volkswagen bij uitstoottests. Het is voor zover bekend de eerste keer dat een overheid geld eist vanwege het dieselschandaal. De vraag is nu of andere gebieden in de VS dit beleid gaan volgen. Volgens voorzichtige schattingen zijn sinds 2009 ongeveer 6000 Volkswagen-diesels verkocht in Houston, de vierde stad van de Verenigde Staten. Dat aantal kan nog oplopen. Harris County wil ongeveer $25.000 compensatie voor elke dag dat de auto's hebben rondgereden. Houston is een van de meest vervuilde steden. Dat komt door de uitstoot van chemische bedrijven en overvolle wegen. "De auto's waarmee geknoeid is, stootten elke dag veel meer stikstofoxide uit dan is toegestaan. Het bedrog van Volkswagen heeft ons geschaad in de mogelijkheid om luchtkwaliteit te verbeteren en onze burgers te beschermen", zegt een woordvoerder van Harris County.

In Nederland zijn er veel bedrijven die specifieke materialen leveren aan de auto fabrikanten als Volkswagen, vertelde Mathijs Bouman bij Z Today. In Alpha, maakt daken voor auto’s. United Springs, is expert in veringen. In totaal gaat het om 300 grote bedrijven en 30.000 banen. Omzet: €9 mrd. De meeste materialen worden geëxporteerd, bijna de helft – 44% – gaat naar Duitsland. “Dat zijn onafhankelijke bedrijven, die je ook kunt afknijpen als het even iets slechter gaat.” Dus als het een stuk slechter gaat met de Duitse auto-industrie, gaat het ook slechter met veel ondernemers in Nederland. Redenen genoeg dus, voor zowel Angela Merkel als Mark Rutte, om je zorgen om te maken.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de aankoop van leningen van Volkswagen opgeschort vanwege het dieselschandaal bij het Duitse autoconcern. Volgens de zakenkrant Financial Times is de ECB tot het besluit overgegaan na de scherpe koersdaling op de beurs van het aandeel Volkswagen als gevolg van de emissiefraude. De ECB onderzoekt nu de financiële gevolgen van dat schandaal voor zijn opkoopprogramma van obligaties ter waarde van 60 miljard euro per maand. De resultaten van dat onderzoek worden naar verluidt deze week bekendgemaakt. De ECB wilde geen commentaar geven. Volkswagen is één van de grootste uitgevers van schuldpapier in Europa. Volkswagen's financieel directeur en aankomend president-commissaris Hans Dieter Pötsch beschouwt het dieselschandaal waarin Volkswagen afgelopen weken verzeild is geraakt als ,,een crisis die het bedrijf in zijn voorbestaan bedreigt''. Die uitspraak citeert de Welt am Sonntag. Pötsch denkt wel dat het concern in staat is om de crisis te boven te komen. De Oostenrijker werd deze week aangewezen als de nieuwe voorzitter van de raad van commissarissen van Volkswagen. Hij wordt later dit jaar benoemd. Nu wordt die functie nog tijdelijk waargenomen door Berthold Huber. Pötsch wordt dan de definitieve opvolger van de eerder dit jaar vertrokken Ferdinand Piëch.

Een ander hot item is de oorlog in Syrië en de afspraken die Bashar Hafiz al-Assad, de president van Syrië, heeft gemaakt met de Russische president Vladimir Vladimirovitsj Poetin over steun aan het leger van Assad. Daarmee is Poetin van een, door de VS, Europa en Arabische bondgenoten buitenspel gezette politicus, van het ene op het andere moment de politicus die de macht in handen heeft genomen. Hij deelt nu de lakens uit en de politieke leiders van de Amerikaanse coalitie van 40 bondgenoten betreffende Syrië, staan in de rij om met hem te overleggen over de te volgen aanpak. De Amerikanen bombarderen al een jaar ISIS, maar hebben daar geen volkenrechtelijk mandaat voor. De Russen wel. Poetin wil zijn 'vriend' Assad vooralsnog op zijn stoel houden, de Amerikanen willen hem afserven, maar realiseren zich dat dat op dit moment geen haalbare optie is. De vluchtelingencrisis en de opkomst van ISIS zijn nauw met elkaar verbonden. Een van de doelstellingen van de Europese leiders is rust in Syrië te brengen met of zonder Assad. Er zijn echter twee ontwikkelingen die het complex maken. Op de eerste plaats is de militaire hulp die de Russen aan het Assad-bewind hebben aangeboden. Op de tweede plaats ligt de voortgang van de vernietiging van IS niet op schema. Erger nog de internationale coalitie die de Amerikanen een jaar geleden hebben gevormd en waaraan Nederland ook deelneemt, is weinig succesvol. Erger nog de positie van de jihadisten is sterker dan ooit. De groei van IS heeft waarschijnlijk meer te maken met het lage aantal bombardementen, dat wordt uitgevoerd, 3/4 van de vluchten boven het 'kalifaat' werpt geen bommen af, en de problematische samenstelling van de coalitie, dan met het strategische vernuft van de beweging. Het schijnt moeilijk te zijn voor de Amerikanen om IS-doelen te vinden en ze te vernietigen. Daarbij komt dat de Turkse luchtmacht meer bezig is met het bombarderen van de Koerdische beweging PKK (in feite 'vrienden van de Amerikanen') dan met het uitschakelen van IS strijders. Wat Ankara precies beoogt met de zogenaamde steun aan de coalitie is niet helder: in ieder geval zou de Turks/Syrische grens nog altijd 'open' staan. Als we kijken naar de vluchtelingenstromen in de regio zelf dan wordt een getal van een miljoen ontheemden genoemd die uit delen van Irak voor de IS zijn gevlucht naar de Koerdische regio. Daarnaast herbergt Koerdistan nog eens honderdduizenden yezidi's en Syrische vluchtelingen. Er wordt ingeschat dat de 5½ miljoen Koerden ook nog eens twee miljoen vluchtelingen, onder erbarmelijke omstandigheden, opvangen. Zo veroorzaken bovengrondse leidingen en slangen in de opvangplekken stank, modder en ziekten. Bewoners hebben last van muggen en infecties, die door de dokters niet worden behandeld zolang er niets verandert. Er zijn ook geen koelkasten beschikbaar waarin voedsel kan worden bewaard. Er is een tekort aan financiële middelen doordat de UNHCR slechts 40% heeft ontvangen van de toegezegde donaties van de donorlanden. De Europese politici hebben veel te lang de ontsporingen in het Midden Oosten aangezien, zonder in te grijpen met als gevolg een volksverhuizing van ongekende omvang. Europa zit nu met een onbeheersbaar probleem van de opname van oorlogsvluchtelingen. De conservatieve Engelse premier David Cameron heeft laten weten dat Poetin een 'vreselijke vergissing' begaat door president Assad met militaire acties bij te staan. Hij ziet dat als een grote fout, maar motiveert dat niet. De Duitse bondskanselier Angela Merkel vindt dat militair ingrijpen in Syrië nodig is, ook al zal dat het probleem niet beëindigen. "We hebben militaire actie nodig, maar een militaire actie brengt niet de oplossing. We hebben een politiek proces nodig, maar dat is nog niet goed van de grond gekomen." Dat komt door de complexiteit door meerdere politieke maar ook financieel/economische belangen. Merkel maakt niet duidelijk welke militaire actie zij noodzakelijk vindt en waarom actie als dat niet tot een oplossing leidt. Dat zij zich na een jaar bombarderen door de Coalitie onder leiding van de VS, zonder mandaat van de Veiligheidsraad, geen vooruitgang ziet in de teloorgang van ISIS, nu kennelijk in wil gaan zetten op een andersoortige militaire actie, juist nu de Russen de opstandige groepen (door de Amerikanen getrainde en van wapens voorziene opstandelingen tegen het Assad regime) 'buitenspel' zetten door zware bombardementen, wordt door het Westen als een nederlaag ervaren. Juist nu gevreesd wordt dat Poetin doorzet. Merkel voegde eraan toe dat het noodzakelijk is om het regime van de Syrische president Bashar al-Assad bij gesprekken te betrekken. "Om een politieke oplossing te bereiken, heb ik zowel de vertegenwoordigers van de Syrische oppositie nodig als degenen die nu in Damascus regeren, en vooral de bondgenoten van de verschillende groeperingen." Rusland, de Verenigde Staten, Saudi-Arabië en Iran zouden volgens de bondskanselier een belangrijke rol kunnen spelen, net als Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Wat hebben die landen Syrië en het regime in Damascus aan te bieden. Hoe stelt zij zich die toekomst voor en wie van de extremistische groepen luistert ernaar?

We moeten er even aan wennen, maar het begrotingstekort in Saudi-Arabië zal dit jaar oplopen naar mogelijk 20%, stelt het IMF. Als gevolg daarvan heeft het land $70 mrd verkocht uit hun beleggingsportefeuille. Alles is te herleiden naar twee ontwikkelingen, die het land veel geld kosten. Het gaat dan om de olieprijs, die in het afgelopen jaar met meer dan de helft is gedaald naar nu $45. Dan is er ook nog de oorlog die het land met een internationale coalitie, uitvoert in Jemen tegen de sjiitische Houthi-rebellen. We hoeven ons geen zorgen te maken over deze oliestaat want het land beschikt nog over reserves ter grootte van >$700 mrd aan beleggingen. Verder strooit het land met brandstofsubsidies aan de bewoners (in 2013 $62 mrd) om goedkoop te kunnen tanken en om de airco te kunnen laten werken. Het land kent ook geen BTW. Geen medelijden dus.

De Europese Commissie heeft een plan gepresenteerd waardoor met name het midden- en kleinbedrijf gemakkelijker aan geld kan komen. Banken mogen ook weer pakketten leningen bundelen en op de markt gooien (securitisatie) om zo eenvoudiger aan geld te komen. Dat alles moet maken dat de banken meer gaan uitlenen aan het bedrijfsleven. Eurocommissaris Jonathan Hill presenteerde deze week zijn pakket maatregelen voor een soepeler lopende kapitaalmarktunie. Ook de financieringscriteria voor pensioenfondsen worden herzien, zodat die makkelijker rechtstreeks kunnen investeren in kansrijke bedrijven. Kernpunt is echter dat het bundelen van leningen, waarmee de financiële crisis begon toen Amerikaanse banken pakketten subprime-hypotheken verkochten, weer mag. Maar deze producten moeten dan wel simpeler, transparanter en vooral gestandaardiseerd worden, zodat een herhaling van 2008 niet meer mogelijk is maar banken wel ruimere mogelijkheden krijgen om geld aan te trekken. Doordat de kapitaalmarkt in Europa de laatste jaren op slot zit, kunnen kleinere bedrijven moeilijk aan financiering komen, ook als ze veelbelovend zijn. Daarom wijken vele bedrijven, vooral in de technologie- en medische sector, uit naar de VS voor financiering. Maar dat betekent ook vaak dat er veel know-how voor Europa verloren gaat. Dat proces wil de Commissie nu stoppen. Deze laatste uitspraak deel ik volledig. Maar ik wil van de zijde van de EC, de ECB en de nationale centrale banken veel zwaarder toezicht over de samenstelling en handel in gesecuritiseerde pakketten met leningen aan het MKB. Is er voldoende know-how aanwezig bij de pensioenfondsen om kredieten te kunnen verstrekken aan het midden- en kleinbedrijf? De realiteit is dat de vraag naar kredieten groter is dan het aanbod. Natuurlijk zijn er in de VS durfkapitaalbeleggers die geld willen steken in V&D en bijvoorbeeld in de Bas Group om de werkmaatschappen Dixons en MyCom een doorstart te geven. Maar of daarvoor ook ons pensioengeld moet worden gebruikt? De detailhandel maakt grote veranderingen door, onder meer door de opkomst van webshops, en daarbij vallen lijken om. Anderzijds komt er een nieuwe generatie aan met nieuwe techniek en communicatie, die ook kansen moeten krijgen. Dus, goed voorstel mits ………………. met veel toezicht.

RTL: Eindelijk geven banken iets meer openheid over het vertrouwen dat zij krijgen van hun klanten. Na eindeloos aandringen van consumentenorganisaties is er nu de eerste Vertrouwensmonitor Banken. En wat blijkt? Het vertrouwen in de sector is nog steeds erg laag. Ruim een op de vier Nederlanders (27%) heeft weinig tot zeer weinig vertrouwen in de bankensector. Het overgrote deel van de ondervraagden (56%) heeft niet echt een mening over de banken. Slechts 17% van de Nederlanders heeft veel of heel veel vertrouwen in de bankensector. Gemiddeld krijgt de sector een cijfer van 5,6 op een schaal van 1 tot 10. Klanten van Triodos Bank hebben het minst vertrouwen in de bankensector, de klanten van ABN en Rabobank het meest. Het vertrouwen in de eigen bank is wel hoger. De klanten van de Triodos geven hun bank een 8,2; ING en Rabo krijgen een 6.4 en de staatsdbank ABN Amro 6.2. Sinds de economische crisis is het met het vertrouwen in de bankensector niet best gesteld. Toezichthouder AFM kijkt ieder jaar naar hoe banken en verzekeraars met hun klanten omgaan, maar publiceert alleen een gemiddeld cijfer voor de sector. De Vertrouwensmonitor geeft op basis van het GfK-onderzoek en de AFM-cijfers voor het eerst een cijfer. De banken geven toe dat het herstel van vertrouwen nog een 'langdurige inspanning vergt'. Ze hebben drie verbeterpunten waar ze zich op gaan focussen: ze willen klanten beter advies geven als zijn of haar situatie verandert; als klanten een hypotheekachterstand hebben willen de banken beter gaan helpen om een oplossing op maat te vinden; de banken willen het makkelijker en duidelijker maken waar klanten met hun klacht terecht kunnen en de klant ook beter op de hoogte houden wat er met zijn klacht gebeurt. Het openbaar maken van rapportcijfers van de banken is een langgekoesterde wens van onder meer de Consumentenbond, de Vereniging Eigen Huis en de Vereniging van Effectenbezitters. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem noemt het 'een belangrijke stap' dat banken meer openheid geven. De bewindsman drong er zo'n twee jaar geleden bij toezichthouder AFM al op aan dat banken hun individuele scores aan klanten lieten zien.

Het leven in de eurolanden is in september een fractie goedkoper geworden dan een jaar geleden. Het prijspeil in de eurozone lag in de afgelopen maand gemiddeld 0,1% lager lag dan een jaar eerder. Die afname komt vooral door de enorme daling van de olieprijs, die ervoor zorgde dat energie deze maand 9% goedkoper was dan in september 2014. Voedings- en genotsmiddelen werden 1,4% duurder. Dat blijkt uit een eerste schatting voor de inflatie, van het Europees statistiekbureau Eurostat. De inflatie in de eurolanden liep de afgelopen maanden heel licht op, na enkele maanden van prijsdalingen in het begin van het jaar. De Europese Centrale Bank (ECB) tracht het prijspeil aan te jagen, via de omvangrijke aankoop van leningen bij banken en andere financiële instellingen. De ECB voorspelde eerder deze maand echter al dat de inflatie de komende tijd bijzonder laag zal blijven. Het opgeklaarde sentiment, als gevolg van het bericht van het CBS dat ondanks de Chinese perikelen alle seinen op groen staat voor de Nederlandse economie, draagt mede bij aan het optimisme bij beleggers dat de Europese centrale bank (ECB) mogelijk de geldkraan langer of verder zal opendraaien om de teruggevallen inflatie in de eurozone aan te jagen.

Gepensioneerden hebben komende jaren waarschijnlijk een stuk minder te besteden door de gewijzigde pensioenregels. Onderzoeksbureau Aon Hewitt heeft uitgerekend dat de koopkracht van gepensioneerden hierdoor komende tien jaar met gemiddeld 5% extra omlaag gaat, bij sommige fondsen zelfs met meer dan 10%. De terugval komt bovenop een koopkrachtverslechtering van tenminste 2 tot 3% waar ze in de oude situatie al mee te maken zouden gaan krijgen. Aon keek naar de effecten van de nieuwe pensioenregels die dit jaar van kracht werden en naar de gevolgen van de aanpassing van de rekenrente die De Nederlandsche Bank (DNB) deze zomer doorvoerde. Vooral die laatste ingreep raakt ouderen. Door de gewijzigde verrekenrente vallen de verplichtingen van pensioenfondsen miljarden euro's hoger uit. Hierdoor zullen de fondsen de pensioenen voorlopig niet kunnen verhogen (indexeren). De gepensioneerden voelen het extra koopkrachtverlies direct in hun portemonnee, werknemers voelen dat pas nadat zij met pensioen zijn gegaan. "Maar zonder wijziging van de pensioenregeling zullen de premies van de meeste pensioenfondsen stijgen", zegt pensioenexpert Frank Driessen van Aon. "En dan daalt ook bij werknemers de koopkracht op korte termijn." Mogelijk zullen sommige fondsen ook meer moeten korten dan ze bij de oude pensioenregels hadden gemoeten. Dat zou dan nog een extra tegenvaller betekenen. Eventuele pensioenverlagingen heeft Aon niet in de koopkrachtberekeningen meegenomen, alhoeweln die wel degelijk op kunnen gaan treden.

Het is een schande dat de eigenaresse van thuiszorgorganisatie Breederzorg in Uden zichzelf trakteerde op een winstuitkering van een €1 mln. Dat zegt Lilian Marijnissen van de vakbond FNV tegen Omroep Brabant. De bonus komt boven op het jaarsalaris van €250.000 van Marion Duvivier, zo blijkt uit onderzoek van het Brabants Dagblad. "Schandalig. En dan te bedenken dat het bedrijf met 93% door overheidsgeld wordt gefinancierd. Het geld dat we met z'n allen aan belasting afdragen is bedoeld voor zorg en niet voor een winstuitkering”, aldus Marijnissen tegen de regionale omroep. "En dat in een tijd dat er enorm wordt bezuinigd op de zorg en dat honderdduizenden hun baan verliezen of salaris moeten inleveren." Duvivier zou het geld in drie jaar tijd hebben uitgekeerd aan zich zelf. Daarmee komt het gemiddelde bruto-inkomen van Duvivier over de afgelopen drie jaar uit op ruim €400.000, bijna drie keer zoveel als het salaris van de premier. Volgens Duvivier, die de dividenduitkeringen bevestigt, zijn de bedragen aangewend voor investeringen in onroerend goed, waarvan Breederzorg gebruik maakt. Ze voert aan dat er vanaf de oprichting in 2006 tot aan 2012 ‘niet of nauwelijks’ dividend is uitgekeerd. „Daarnaast heb ik €150.000 privé geïnvesteerd,” liet ze de krant weten. De PvdA heeft in de Tweede Kamer vragen gesteld over de bonus. Naar aanleiding daarvan is toezichthouder CIBG een onderzoek gestart.

De Duitse detailhandelsverkopen namen toe, maar de opgaande beurzen gingen ook gepaard met veel tegenvallers. Het inflatiecijfer in de eurozone zakte tot -0,1%. Wat exact ten grondslag ligt aan het enthousiasme op de laatste beursdag van september is niet helder. Mogelijk is er sprake van windowdressing voor de forse stijging van de koersen. "Aan het einde van het kwartaal worden de portefeuilles vaak opgepoetst, bijvoorbeeld van institutionele beleggers als pensioenfondsen, om een zo gunstig beeld te laten zien." "De komende werken kan er nog sprake van volatiliteit, het op en neer bewegen van koersen, vanwege de onzekerheid over China en de FED, maar richting het einde van het jaar zal de rust waarschijnlijk weer gaan terugkeren, waardoor er weer ruimte kan komen voor een opwaartse beweging van de koersen." Dat is de ene kant van de medaille, op de andere zijde meldt de World Trade Organisation tegenvallende groeicijfers van de wereldhandel. In Duitsland vielen de met 0,4% gedaalde winkelverkopen in augustus tegen. Ook Franse productencijfers zakten terug. De werkloosheid in Duitsland nam, tegen de verwachting in, licht toe. In Japan vielen de productiecijfers ook niet mee.

Bij KLM gaat 25% van het ondersteunend personeel gesaneerd. Dat betekent dat tussen de 5000 tot 7500 banen verdwijnen van het management. De offers die Air France van zijn piloten vraagt zijn ingrijpend, maar draaglijk vergeleken met de maatregelen die het bedrijf zal nemen nu geen akkoord is bereikt. Dat schrijft directeur vluchtoperaties Gilles Laurent van de Franse luchtvaartmaatschappij in een memo aan alle vliegers. Air France wil dat de piloten meer uren gaan maken voor hetzelfde loon. Het bedrijf heeft daarover geen overeenstemming bereikt met de vakbonden. Daarmee dreigt 'plan B' in werking te treden. Daarvan heeft de directie steeds gezegd dat er veel banen door verloren gaan. Laurent, die zelf piloot is, vindt de bijdrage die van zijn collega's werd gevraagd "fors maar realistisch". Nu de vliegers de hakken in het zand hebben gezet, breekt voor hen en het overige personeel "een moeilijke periode" aan, waarschuwt hij. De KLM piloten delen het besluit van hun Franse collega's niet.

Twee jaar geleden heeft het Congres in de VS het schuldenplafond van de Amerikaanse overheid verhoogt naar $16.900.000.000.000. Opnieuw komt de Amerikaanse overheid vanaf begin november in de problemen doordat zij haar rekeningen niet meer kan betalen als het Congres niet voor die tijd besluit om het schuldenplafond te verhogen. Daarvoor heeft de Amerikaanse minister van Financiën Jack Lew gewaarschuwd in een brief aan de politieke leider van de Republikeinen. Volgens Lew wordt het huidige schuldplafond waarschijnlijk rond 5 november bereikt. Zonder aanpassing kan de overheid dan geen geld meer lenen, waardoor de bodem van de schatkist snel in zicht zou komen. Dat moment komt zelfs sneller dan eerder gedacht, blijkt uit de waarschuwing van Lew. Bij vorige schattingen werd er nog op gerekend dat de overheid het in ieder geval tot begin december zou kunnen uitzingen. Volgens Lew blijft er rond 5 november echter nog maar circa 30 miljard dollar over in de overheidskas. De verplichtingen lopen op sommige dagen rond die tijd echter op tot zeker het dubbele van dat bedrag. Het schuldplafond is momenteel vastgesteld op $18,1 biljoen (circa €16.200 miljard). Door middel van noodwetgeving wordt sinds maart dit jaar voorkomen dat dit bedrag al wordt overschreden. Die mogelijkheden lopen in de komende weken echter af. Eerder deze week is wel een noodmaatregel aangenomen die ervoor zorgt dat Amerikaanse overheidsdiensten voorlopig normaal kunnen blijven draaien. De afgelopen jaren liepen de politieke spanningen rond de noodzakelijke verhoging van het schuldenplafond herhaaldelijk hoog op. Delen van de overheid moesten daarbij een tijd worden gesloten omdat er geen middelen waren om ze draaiende te houden, en de Verenigde Staten dreigden te boek te komen te staan als wanbetaler.

Slotstand indices 2 oktober 2015; week 40: AEX 422,58; BEL 20 3.342,93; CAC 4.58,88; DAX 30 9.553,07; FTSE 100 6.129,98; SMI 8.515,52; RTS (Rusland) 764,93; DJIA 16.472,37; NY-Nasdaq 100 4.267,45; Nikkei 225 17725,13; Hang Sen 21500,38; All Ords 5089,20; SSEC 3052,781; €/$ 1,121; goud $1138,40; dat is €32.621,94 per kg, 3 maands Euribor -0,044% (1 weeks -0,147, 1 mnds -0,113%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,676%, 10 jaar VS 1,9188%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,159.

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.