UPDATE03092016/340 Veel beloven en weinig geven, doet de gek in vreugde leven

Ik doel hier op de ‘sorry’ cultuur van de politieke elite. De betekenis van dit woord wordt door van Dale beschreven als ‘neem mij niet kwalijk’, ik zou daaraan willen toevoegen ‘ik heb er spijt van’. Maar in die context hebben zowel Samsom en Rutte deze week hun excuses niet aangeboden. Hier gaat het erom dat deze beide politici over het gevoerde beleid in de afgelopen drie jaar geen schone lei hebben overgehouden. En dat is nu juist wat ze nodig hebben om bij de verkiezingen van 15 maart aanstaande hun meerderheid in de 2e Kamer van de PvdA/VVD te behouden. In de laatste peiling van de Hond zegt hij dat het ‘sorry’ van premier Mark Rutte over het niet nakomen van zijn verkiezingsbeloften gedaan in 2012 in grote meerderheid als negatief wordt ervaren. Van de ondervraagden heeft 14% een positief oordeel, 63% is negatief en 23% neutraal. Alleen VVD-stemmers zijn in meerderheid positief (55%). Een overtuigende meerderheid (85%) van PVV- en SP-kiezers velt een negatief oordeel. Veel van de ondervraagden (81%) zien het sorry als een verkiezingstruc van Rutte. Uit de peiling van 3 september blijkt dat er zonder de PVV (31 zetels) en 5 kleine partijen (SGP 3, PvdD 4, 50+ 8, VNL 2 en Denk 2), samen goed voor 1/3 van de 150 te verdelen zetels geen meerderheid is te maken met een vier-partijen kabinet. Niet door de VVD+PvdA, VVD+CDA+D66+PvdA, VVD+CDA+D66+GL, VVD+CDA+D66+SP en VVD+CDA+SP+GL. Voor het te grabbel gooien van al de kroonjuwelen van socialistische huize komt Samsom niet verder dan zijn excuses aan te bieden dat hij een onvoldoende heeft gescoord in de ondersteuning van de 2e Kamerfractie van de PvdA in de periode tijdens het kabinet Rutte II (Rutte/Samsom). Als hij zijn achterban weer wil bereiken zal hij veel zwaarder geschut in stelling moeten brengen. Rutte maakte het nog fraaier. Spijt van de gedane beleidsbeloften over €1000 voor iedere Nederlander, geen geld meer naar Griekenland en niet rommelen aan de hypotheekrenteaftrek heeft Rutte niet: het beleid dat hij heeft gevoerd daar staat hij nog volledig achter. Maar ja, hij hoopt dat door drie keer sorry te zeggen hoopt hij dat dat voldoende is voor de kiezers om zijn lei schoon te vegen. Rutte is door de VVD al benoemd tot hun politiek leider op weg naar de volgende verkiezingen. Samsom moet die hobbel nog nemen en het is maar zeer de vraag in hoeverre het erkennen van een dikke onvoldoende voor het aansturen van zijn 2e Kamer fractie, voldoende is opnieuw het vertrouwen te krijgen van de leden. Met een keer sorry zeggen, zijn ze er nog lang niet. Maar in het politieke landschap doen zich momenteel ontwikkelingen voor het coöperatief maken van het overheidsbestuur, die verschuivingen teweeg kunnen gaan brengen: aan burgers wordt meer ruimte en zeggenschap gegeven. Het zou gaan om het ‘uitdaagrecht’ en meer ‘samenleving’. Het CDA staat nog langs de kantlijn maar de PvdA en de CU denken al actief mee. Denk dan aan een voorstel om maatschappelijke initiatieven een kans te geven mee te dingen naar het uitvoeren van publieke diensten. Wordt vervolgd.

De Britse industrie is sinds de aankondiging van de uittreding uit de Europese Unie veel meer dan verwacht gestegen. Terwijl dat van de eurozone daalde. Dit is een ontrustend bericht want heel Europa was ervan overtuigd dat uittreding voor de Engelsen desastreuze gevolgen zou hebben. Na de bekendmaking van deze ontwikkeling door Markit steeg het pond direct tegenover de dollar. Van juli naar augustus ging de index van een stand van 48,2 naar 53,3. Productie in de industrie en orders voor fabrieken trokken weer aan in het Verenigd Koninkrijk, nadat de activiteit in juli – na het Brexit referendum op 23 juni – was afgenomen tot het laagste peil in bijna vier jaar. Tegenover de stijging van de orders stond afgelopen maanden wel een toename van de productiekosten, vanwege de daling van het Britse pond, naar het hoogste niveau in vijf jaar. De markt verwacht dat dit goede resultaat de Britten in de kaart gaat spelen bij de onderhandelingen over de voorwaarden voor de uittreding, mochten die op korte termijn beginnen. Sinds het Brexit-besluit op 23 juni zakte het Britse pond weg, met 10% tegen de dollar. Na het bekend worden van de meevallende cijfers herstelde het Britse pond 0,8% tegenover de dollar. De euro verloor 0,9%.

Ik had het vorige blog nog maar net gepost of ik las ‘breaking news’. De gesprekken tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over het vrijhandelsverdrag TTIP komen maar niet van de grond. Dat zei de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel. “,Als je het mij vraagt zijn de onderhandelingen met de VS feitelijk mislukt, ook al wil niemand dat echt toegeven”, zei hij. In maar liefst veertien gespreksrondes die de afgelopen jaren zijn gehouden, is er volgens hem over geen van de beoogde 27 hoofdstukken van het verdrag overeenstemming bereikt. Gabriel was een stuk positiever over CETA, een verdrag waarover de EU met Canada in gesprek is. Wel toonde hij zich gefrustreerd dat TTIP en CETA vaak op een hoop worden gegooid. ,,Het debat is erg lastig geweest, omdat de overeenkomst met de VS en die met Canada over een kam worden geschoren. Dat is verkeerd.” Maar daar kan nog wel eens een adder onder het gras zitten. Ook al komt het vrijhandelsverdrag met de VS niet tot stand, dan kunnen multinationals die en gevestigd zijn in de VS en in Canada en in een van de 28 EU-lidstaten (straks 27 als het VK is uitgetreden) via de CETA schades die ze in Europa oplopen kunnen claimen. Voor de goede orde: Gabriel zegt niet dat de onderhandelingen met de Amerikanen zijn beëindigd, hij zegt dat in de 14 sessies over TIFF geen voortgang is geboekt. De EU heeft dit project niet afgeblazen, de onderhandelingen gaan gewoon door, alleen hij verwacht daar niet veel meer van, suggereert deze voorman van de Duitse socialisten. Laten de activisten die tegen TTIF zijn zich niet op het verkeerde been laten zetten!!. Het TTIP-overleg tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie wankelt. Minister Ploumen, ook van socialistische huize, zei deze week al dat de onderhandelingen stroef verlopen en nu wil de Franse president Hollande, ook socialist er helemaal mee stoppen. Althans ‘reken er niet op dat over dit vrijhandelsverdrag dit jaar nog overeenstemming wordt bereikt’. De opmerkingen, die deze week vanuit Berlijn, den Haag en Parijs naar buiten komen kunnen ook een onderdeel zijn van de onderhandelingstactiek om de Amerikanen tot actie te bewegen. Maar feit blijft dat de weg naar het vrijhandelsverdrag al jaren erg hobbelig is. Het TTIP-verdrag is niet onomstreden. Voorstanders zeggen dat het economische groei oplevert. Maar tegenstanders zijn bang dat het milieu, de arbeidsomstandigheden en de voedselveiligheid verslechteren, omdat de regels in Amerika minder streng zijn. In Europa zijn hormoonvlees en genetische modificatie bijvoorbeeld verboden. In de Verenigde Staten mag het wel. En dankzij TTIP kunnen die producten alsnog in Nederlandse supermarkten terechtkomen, want zij zijn al getest in de VS. Verder ligt het minimumloon in Amerika veel lager dan in Nederland. Vakbonden zijn bang dat Europese lonen door het verdrag verder onder druk komen te staan. Een ander belangrijk bezwaar van tegenstanders is de komst van een speciaal tribunaal, ISDS genaamd. Daar kunnen de Amerikanen bijvoorbeeld bezwaar maken als Nederland een product verbiedt of als Amerikaanse bedrijven schade ondervinden van Europees beleid. Als de Nederlandse regering zou besluiten minder gas uit het Groningse veld omhoog te halen zouden Amerikaanse beleggers een schadeclaim aan het tribunaal bepaalt kunnen voorleggen, die dan bepaalt of dat milieubeleid gecompenseerd moet worden voor aandeelhouders die daardoor verliezen hebben geleden. Een Nederlandse rechter kan daar niets tegen inbrengen. Dat is volgens veel mensen niet democratisch. In Frankrijk, Nederland en Duitsland zijn volgend jaar verkiezingen, waardoor politici niet happig zijn op het sluiten van een controversieel akkoord. Dat kan namelijk nadelige gevolgen hebben. In de VS is er ook weerstand tegen TTIP. Slechts een klein deel van de Amerikanen wil dat het verdrag er komt. Ook presidentskandidaten Donald Trump en Hillary Clinton zijn geen voorstanders van vrijhandelsverdragen, omdat die de Amerikaanse economie zouden schaden. Is het TTIP-verdrag echt ten dode opgeschreven? Dat is nog maar de vraag, maar de signalen die verschillende Europese ministers afgeven zijn somber. De onderhandelingen worden echter niet gedaan door de ministers, maar door de Europese Commissie. Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie heeft tijdens de topconferentie van de G20 in het Chinese Hangzhou beklemtoond dat de TTIP-onderhandelingen van de EU met de VS van groot belang zijn. Juncker zei dat Brussel een helder mandaat heeft om een vrijhandelsakkoord met Washington te sluiten en dat de gesprekken hierover gewoon doorgaan. Het zou ook niet verstandig zijn als EU-landen dat afzonderlijk zouden gaan regelen. De onderhandelingen over het TTIP-verdrag, voluit Transatlantic Trade Investment Partnership, moeten volgens de Europese Commissie voor het eind van dit jaar rond zijn. Het zou dan de oogst van drie jaren van onderhandelen worden. De afgelopen week hebben vooraanstaande politici uit Duitsland en Frankrijk, geklaagd dat onderhandelen geen zin meer heeft, vooral door de onwrikbare houding van de VS. Ook al luistert de Europese Commissie niet naar de lidstaten en naar het demonstrerende volk: de politieke wolken boven de onderhandelingstafel worden wel steeds donkerder. Juncker deed zijn uitspraak op topberaad van de G20. Aan de buitenkant lijkt dat een heel belangrijk orgaan waar financieel/monetaire en economische problemen aan de orde worden gesteld. Maar veel meer dan goedbedoelde voornemens leveren die samenkomsten niet op. De G20 is een in 1999 opgericht overlegorgaan voor regeringen van economisch vooraanstaande landen en leiders van centrale banken. De leden zijn negentien staten en de Europese Unie. Samen zijn ze goed voor ongeveer 85% van het bruto binnenlands product van alle landen van de wereld en voor 80% van de wereldhandel. Voor de goede orde: wat gaat er gebeuren in de VS als Trump President wordt? Na de ratificering door de VS van het in december afgesloten Milieuakkoord in Parijs reageerde Trump onmiddellijk: als ik President word is het eerste wat ik doe de ratificering van het Klimaatverdrag terugdraaien.

Het VW-dossier is nog niet gesloten. Het wordt steeds aannemelijker dat de top van VW al voor maart 2015 van het gesjoemel met uitstootwaarden van dieselmotoren op de hoogte was. Voormalig president-commissaris Ferdinand Piëch van Volkswagen trok anderhalf jaar geleden aan de bel bij toenmalig topman Martin Winterkorn over een Amerikaans onderzoek naar uitstootgegevens van sommige dieselmodellen. Winterkorn verzekerde hem toen dat hij die zaak onder controle had. Dat meldde afgelopen weekend de Duitse krant Bild am Sonntag op gezag van bronnen rond een intern onderzoek bij VW. Volgens Bild werpt de onthulling nieuw licht op de machtsstrijd die Piëch dat jaar uitvocht met Winterkorn. Hij zegde zonder opgaaf van reden zijn vertrouwen in de topman op, maar moest uiteindelijk zelf het veld ruimen. Toen in september aan het licht kwam dat Volkswagen zich schuldig had gemaakt aan gesjoemel met uitstootwaarden, zag ook Winterkorn zich genoodzaakt te vertrekken. Tot nu toe zeiden de commissarissen van Volkswagen steeds dat zij pas van de dieselzaak hoorden, toen die door de Amerikaanse federale milieudienst EPA in de openbaarheid werd gebracht. Eerder werd al duidelijk dat Winterkorn en andere bestuurders wel degelijk al ver voor september 2015 van de problemen op de hoogte waren. mlnen auto’s van Volkswagen en zustermerken Audi, Seat en Skoda staan door gesjoemel bij laboratoriumtests als schoner te boek dan ze daadwerkelijk zijn. Technische aanpassingen, boetes en schadevergoedingen kunnen de Duitse autobouwer tientallen miljarden euro’s gaan kosten. In hoeverre zijn nationale overheden en de Europese Commissie en het Europese Parlement mede schuldig aan het gesjoemel met uitstootwaarden? Het toezicht op de auto-industrie in Europa is de laatste jaren te veel aan nationale overheden overgelaten. Dat maakte het volgens europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy mogelijk dat autofabrikanten ongehinderd konden sjoemelen met de uitstootwaarden van dieselauto’s. “Het blijkt dat nationale overheden toch wel heel graag hun nationale industrieën de hand boven het hoofd houden”, stelt de D66-politicus. Gerbrandy is rapporteur van de Europese enquêtecommissie die onderzoek doet naar de rol van Brussel in het dieselschandaal dat een jaar geleden bij Volkswagen aan het licht kwam. Door het rommelen met bepaalde software hadden miljoenen dieselauto’s bij laboratoriumtests een veel lagere uitstoot dan in het echt. Inmiddels is duidelijk dat bij meer fabrikanten dingen niet in de haak zijn. Bij Mitsubishi zijn bijvoorbeeld eveneens misstanden onthuld en ook bij Renault is mogelijk met emissiewaarden geknoeid. Vorige week bleek dat de Franse overheid belangrijke details had weggelaten in een eerder onderzoeksrapport over de autobouwer. Gerbrandy wijst erop dat auto’s vaak in eigen land getest worden: “Duitse auto’s in Duitsland, Spaanse in Spanje, enzovoort”. Op Europees niveau bestonden volgens hem de laatste jaren onvoldoende mogelijkheden om te controleren of de nationale overheden de Europese wet wel op de juiste manier uitvoerden en handhaafden. Deze week werd de Duitse oud–eurocommissaris Günter Verheugen in het Europees Parlement verhoord. Hij was van 2004 tot 2010 verantwoordelijk voor industrie en dus ook voor het toezicht op de auto-industrie. “De industrie heeft de afgelopen tijd beweerd dat de wet- en regelgeving rond de tests onduidelijk zou zijn. In een schriftelijke reactie spreekt Verheugen dat tegen”. “Volgens Verheugen is de wetgeving klip en klaar en heeft ook nooit iemand van de auto-industrie in Brussel om tekst en uitleg gevraagd.” Het leermoment is dat er een Europese inspectiedienst komt om te controleren op toelatingstests en de uitstoot van auto’s. Nu ligt dat bij nationale lidstaten en die zijn soms abominabel slecht toegerust voor dat toezicht.” Verheugen weet niets van de sjoemelpraktijken van Volkswagen met dieselauto’s. “Ik noem dat ook geen gesjoemel, het is fraude.” Dit zei Verheugen in Brussel tijdens een hoorzitting van de onderzoekscommissie naar het dieselschandaal in het Europees Parlement. De Duitser was mede-verantwoordelijk voor de wetgeving over de toegestane maximale uitstoot van kooldioxide (CO2) en stikstofoxiden (Nox). De Europese Commissie had geen enkel vermoeden dat autofabrikanten “fraude pleegden” met software waarmee zij de emissiewaarden van schadelijke stoffen manipuleerden. De vraag nu is ‘waar de zwarte piet naartoe gaat’.

De Italiaanse regering heeft de Europese Unie gevraagd flexibel om te gaan met de begrotingsregels zodat het land kan investeren in onder meer wederopbouw na de vernietigende aardbeving van anderhalve week geleden. Zeker 293 mensen kwamen om het leven. De wederopbouw van het getroffen gebied gaat waarschijnlijk jaren duren en mrden euro’s kosten. Daar komt nog eens bij dat meer dan vijftig% van de woningen niet aan de veiligheidsvoorschriften voldoet. De kosten om alle gebouwen bevingsbestendig te maken kunnen oplopen tot €36 mrd. EU-lidstaten kunnen van de Europese begrotingsregels afwijken in het geval van natuurrampen. De regering in Rome wil de regels echter ook oprekken om gebouwen die nog overeind staan bestendig te maken voor toekomstige aardbevingen. Ex-premier Romano Prodi pleit voor een “30-jarenplan” om het land weerbaarder te maken tegen natuurrampen zoals die van vorige week. Volgens Prodi is er in de gebieden waar bevingen plaatsvinden “zonder verstand en vooruitziende blik” gebouwd. “Ons doel moet niet langer zijn om steden en dorpen koste wat kost te laten groeien, zonder wat al bestaat veilig te maken”, zei de voormalige premier tegen dagblad Il Messaggero.

Hoewel FED-president Janet Yellen in haar laatste speech positief aankeek tegen de ontwikkeling van de economie in de VS, ligt een spoedige renteverhoging niet voor de hand gelet op tegenvallende bedrijfsinvesteringen. Dat stellen economen bij de Rabobank. Yellen benadrukte dat vooral de arbeidsmarkt en de sterke consumptie in de VS bijdroegen aan het gunstige beeld over de Amerikaanse economie, benadrukken de economen. Toch gaan ze er van uit dat de komende rentevergadering in september nog te vroeg komt om met een nieuwe rentestap te komen mede doordat het belangrijk is dat dit besluit unaniem wordt genomen, terwijl er nu nog grote verdeeldheid heerst binnen de FED. Ook de naderende Amerikaanse presidentsverkiezingen maakt het volgens de economen minder waarschijnlijk dat de FED haast zal maken om in actie te komen. In hun visie is een renteverhoging in december meer reëel.

De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en Nederlandse Waterschapsbank (NWB) gaan hun buffers versterken. Hun doorgaans stabiele financiële positie staat onder druk door de lage rente. Beide banken maakten minder winst in de eerste zes maanden van dit jaar. BNG is van plan de belangrijkste kapitaalbuffer, de tier 1, in het tweede deel van dit jaar op te hogen. In juli werd al €100 mln aangetrokken. Hoeveel extra kapitaal nodig is hangt af van de marktontwikkelingen. De inkomsten uit rente kelderden bij BNG in het eerste halfjaar van €536 mln in 2015 naar €290 nu. De winst van €126 was een daling van €29 mln. Door alle onzekerheden met de rente en de Brexit, worden geen verwachtingen voor de opbrengsten over heel 2016 uitgesproken. Klanten, met name woningcorporaties, zijn volgens de bank voorzichtiger met investeringen. De NWB rekent het komende halfjaar op een storting van een groot deel van de €120,5 mln die vorig jaar aan hybride kapitaal werd aangetrokken. Hiermee moet aan de minimale eis van 3% als kapitaalsbuffer in 2018 voldaan worden. Bij NWB gleed de winst het afgelopen halfjaar met €8,7 mln terug naar €54 mln.

De Nederlandse markt voor mobiele telecomdiensten is de laatste maanden sterker gekrompen dan verwacht. Marktonderzoeker Telecompaper heeft daarom zijn voorspellingen voor de komende tijd verlaagd. Het bureau rekent voor heel 2016 nu op 4% minder omzet uit mobiel bellen, sms’en en datadiensten. Eerder ging Telecompaper er nog vanuit dat deze opbrengsten dit jaar aanzienlijk minder sterk zouden terugvallen dan de krimp van 3,3% van vorig jaar. Het is geen rozengeur en maneschijn meer, in deze sector. De vier aanbieders met een eigen netwerk, KPN, Vodafone, T-Mobile en Tele2, hebben nog veel last van prijsdruk door toegenomen concurrentie. Voor de komende jaren wordt nu een een gemiddelde jaarlijkse omzetterugval voorzien van 1,5%. Dat zou een jaaromzet betekenen van circa €4,6 mrd in 2020. Het tweede kwartaal is over het algemeen sterker dan het eerste kwartaal als het gaat om omzet uit mobiele diensten. Dit jaar was dat echter niet het geval. De opbrengsten zakten in de periode april tot en met juni op jaarbasis met 5,6%, tot 1,2 mrd. T-Mobile presteerde het slechtst, met 10% minder omzet. Als gevolg hiervan is het marktaandeel van T-Mobile gedaald naar net iets meer dan 21%. KPN zette 3,9% minder om, maar verstevigde daarmee wel zijn marktleiderschap, met een aandeel van 42%. Bij Vodafone was sprake van 5,5% omzetkrimp en een stabiel marktaandeel van ruim 33%. Alleen nieuwkomer Tele2 zag zijn opbrengsten uit mobiele diensten het afgelopen kwartaal groeien. De prijsvechter was eind juni goed voor maar 3,5% van de markt.

Analisten van Exane hebben hun mening gegeven over beleggen in aandelen van Nederlandse verzekeraars. Erg enthousiast over de winstkansen van die aandelen zijn ze niet, blijkt uit de beleggingsadviezen die ze deze week gaven. NN Group en Delta Lloyd staan er bij Exane nog het beste op, met neutrale adviezen. Aegon en ASR kregen het stempel ‘underperform’ mee.

Banken doen te weinig om witwastransacties of financiering van terrorisme tegen te houden. Dat stelt De Nederlandsche Bank (DNB) in een tussenstand van een onderzoek naar de monitoring van transacties. DNB noemt de bevindingen ,,zorgelijk”. Banken horen maatregelen te nemen om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. Zo moeten ze in staat zijn om mogelijk ongebruikelijke transactiepatronen en transacties van cliënten, die een hoger risico met zich meebrengen, te signaleren en te melden. Dit monitoringsproces vertoont echter nog gebreken, aldus DNB. Volgens de toezichthouder wordt onder meer het risicoprofiel van een klant te weinig meegenomen bij het onderzoek van mogelijke ongebruikelijke transacties. DNB gaat verder met zijn onderzoek bij de financiële instellingen. Eind dit jaar worden de conclusies en aanbevelingen bekendgemaakt. Banken hebben volgens de toezichthouder al duidelijk gemaakt dat ze behoefte hebben aan meer informatie en ,,houvast” om de transactiemonitoring beter aan te pakken. Aan die wens zal DNB, naar eigen zeggen, ook eind dit jaar tegemoetkomen.

De (on)macht van de bankenlobby: onderhandelaars uit Europa en de VS blijven het oneens over de aanscherping van internationale bankenregels. Europa zal daarbij niet toestaan dat de kapitaaleisen voor Europese banken opnieuw sterk omhoog gaan door aanpassingen waar de VS op aansturen. Dat zeggen twee onderhandelaars van De Nederlandsche Bank (DNB) tegen het FD. Europa en de VS steggelen binnen het internationale Bazels Comité voor Bankentoezicht al langere tijd over de ruimte die banken krijgen om zelf hun risico’s te wegen. De Amerikanen sturen daarbij aan op een standaardmodel, dat voor Europese banken kan leiden tot een forse verhoging van de kapitaaleisen. Bijvoorbeeld doordat ze veel meer geld moeten aanhouden ten opzichte van uitstaande hypotheekleningen. Dat zou zeker voor Nederlandse banken zeer nadelig uitpakken. DNB-onderhandelaar Olaf Sleijpen zegt in het FD dat de partijen mogelijk tot de conclusie moeten komen dat ze er niet uitkomen. Dat heeft echter niet zijn voorkeur, voegde hij daaraan toe. Europa kan ook besluiten de uitkomsten uiteindelijk niet om te zetten in wetgeving. ,,De regels komen niet uit Bazel, maar uit Brussel”, aldus DNB’er Paul Hilbers. De onderhandelingen moeten uiterlijk begin 2017 worden afgerond. ,,Enige verhoging” van de kapitaaleisen is daarbij wel waarschijnlijk, aldus de onderhandelaars.

De inflatie in de eurozone is in augustus opnieuw uitgekomen op 0,2% op jaarbasis. Dat meldt Eurostat. Het gemiddelde prijspeil in de eurolanden steeg met de plus van 0,2% even sterk als in juli. Net als in de voorgaande maanden werd de inflatie in augustus stevig gedrukt door de lage olieprijs. Energie was in doorsnee bijna 6% goedkoper dan een jaar eerder. Voedings- en genotsmiddelen werden daarentegen 1,3% duurder. De kerninflatie, die de beweeglijke prijzen van energie en voeding buiten beschouwing laat, zakte deze maand van 0,9 naar 0,8%. De consumentenprijzen in Duitsland zijn in augustus met 0,4% gestegen in vergelijking met een jaar eerder, net als in juli. In vergelijking met een maand eerder bleven de Duitse consumentenprijzen onveranderd. Op basis van de geharmoniseerde Europese meetmethode bedroeg de inflatie in augustus 0,3% op jaarbasis. Het vertrouwen in de economie van de eurozone is afgelopen maand geslonken. Dat meldt de Europese Commissie. Het vertrouwen zakte in bijna alle sectoren, terwijl ook consumenten de situatie minder positief inschatten dan in juli. Onder de vijf grootste economieën in de eurozone toonde Nederland de sterkste verslechtering, gevolgd door Italië en Spanje. De graadmeter voor het vertrouwen zakte deze maand van 104,5 naar 103,5. Ondanks die daling is het vertrouwen daarmee nog altijd hoger dan het gemiddelde sinds 1990, dat wordt weergegeven door een stand van 100. In Nederland zakte de index van 105,9 naar 102,3. Die daling komt door een afname van het vertrouwen onder producenten in de industrie. Het CBS meldde al eerder dat het vertrouwen in de industrie in augustus in het sterkste tempo van de afgelopen vijf jaar is gedaald. Het vertrouwen onder consumenten in Italië is in augustus uitgekomen op het laagste niveau in een jaar vanwege de toegenomen zorgen over de arbeidsmarkt in het Zuid-Europese land. De index die het vertrouwen in Italië laat zien, daalde naar een stand van 109,2. De stijgende werkloosheid heeft sterk bijgedragen aan het verminderde vertrouwen bij Italiaanse consumenten. Ook Italiaanse bedrijven hadden minder vertrouwen in de toekomst met een terugval van de index naar een dieptepunt sinds februari vorig jaar. De Griekse economie klimt uit het ravijn, is de kop van een artikel over een lichte groei in het 2e kwartaal. Maar is dat wel zo? De Griekse economie heeft in het tweede kwartaal een kleine groei laten zien, na de krimp in de eerste drie maanden van dit jaar. De groei bedroeg 0,2% op kwartaalbasis, na een neergang met 0,2% in het eerste kwartaal. Ten opzichte van een jaar geleden kromp de economie van Griekenland echter met 0,4%. Dat is wel minder sterk dan in het eerste kwartaal, toen een krimp werd opgetekend van 0,9%.

Volgend jaar zijn er Bondsdagverkiezingen en de christendemocratische bondskanselier Angela Merkel staat er in de peilingen niet goed voor: 47% van de kiezers zegt nog vertrouwen in haar te hebben. Een jaar geleden was dit nog 67%. Opmerkelijk is dat Merkels dalende populariteit het gevolg is van een besluit dat ze nam op basis van emoties en niet na een solide afweging van feiten. Op 4 september 2015 zette Merkel eigenhandig Europese immigratieregels buitenspel. Ze opende de Duitse grenzen voor honderdduizenden migranten, meest uit het Midden-Oosten en Afrika, en zette met dat besluit haar Europese partners onder druk. Hoe denkt Merkel de groeiende onrust in Duitsland – en in de rest van Europa – het hoofd te bieden? De kanselier kiest voor de haar vertrouwde aanpak: kalm blijven, afwachten, uitleggen. Ze hoopt dat de kiezers haar mening zullen overnemen, waaronder ook haar uitspraak ‘de islam behoort tot Duitsland’. Onder invloed van de migratiecrisis verandert Duitsland, het machtigste land van Europa, snel en ingrijpend. Veel Duitsers keren zich tegen die veranderingen. Waar Merkel voor honderdduizenden vluchtelingen en hun verwelkomers een symbool werd van hoop en vrijheid – ‘Mama Merkel’- beschouwen haar critici de domineesdochter uit de voormalige DDR als niets minder dan een ‘landverrader’. Want als zij er niet in slaagt om tot aan de Bondsdagverkiezingen van 2017 de ‘Wutbürger’ (boze burgers) terug te winnen dreigt zij de geschiedenis in te gaan als de vrouw onder wier leiding de Bondsrepubliek gevaarlijk polariseerde. Dan is haar kanselierschap mislukt. Dit weekend vonden in Mecklenburg-Voor-Pommeren deelstaatverkiezingen plaats. In de aanloop daarnaar werden grote twijfels uitgesproken over het resultaat van het CDU, de partij van Merkel. De hochrechnung van de voorlopige verkiezingsuitslag 60 minuten na het sluiten van de stemlokalen in de deelstaat Meckelenburg Voor-Pommeren laat een grote zege zien voor de SPD (30%) gevolgd door de populistische AfD (21,5%) en het CDU (19,4%) De Linke halen 12,2% en de Groenen 5%. Als in de definitieve uitslag de Groenen de 5% niet halen worden de 4 zetels herverdeeld onder de vier andere partijen. De winst van de AfD van 21,5%, komt voort uit 5,3% verlies voor de SPD, 5,8% van de Linke, 3,7% van de Groenen en slechts 3,7% verlies van het CDU. Dat laatste is wel een opsteker/schrale troost voor Merkel.

De toekomst van Merkel hangt aan een zijden draadje, dat beeld trad bij mij op de voorgrond toen ik deze week Merkel op TV zag en de lichaamstaal die zij uitstraalde: een leider zonder enige charisma, die er heel vermoeid uitzag. Dan doet ze ook nog een uitspraak die bij mij grote twijfels opriep over de wijze waarop ze in Duitsland en in Europa beleid heeft aangestuurd. De vluchtelingenproblematiek dateert al uit 2000 en wij, hier doelt ze waarschijnlijk op ‘wij Europese leiders’, zijn daar veel te laat mee aan de slag gegaan. Dat betekent dat ze zichzelf verwijten maakt dat zijzelf, in de periode 2005 tot 2015, onvoldoende aandacht heeft besteed aan de vluchtelingen. En de EU treedt nu naar buiten dat de EU de grens heeft bereikt van een maximale inspanning. De Europese president Donald Tusk zei dit weekend, in de marge van de G20-top in Hangzhou, dat de capaciteit voor de opvang van vluchtelingen in de Europese Unie “haar limiet heeft bereikt”. Hij roept alle landen van de G20 op om “hun deel van de verantwoordelijkheid op te nemen”. “De capaciteiten van Europa om nieuwe golven van vluchtelingen te ontvangen, zonder daarbij ook clandestiene migranten te vergeten, zijn dicht bij hun limiet”, liet Tusk optekenen. “De G20 moet haar verantwoordelijkheid nemen. Enkel met een inspanning op wereldschaal kunnen resultaten worden geboekt.”
Volgens Tusk doen de drie grootste landen van de G20 – de Verenigde Staten, Rusland en China – te weinig en nemen zij bijna geen vluchtelingen op. Zij moeten meer inspanningen leveren, onder meer door humanitaire hulp en ontwikkelingssteun te bieden. Einde voor Tusk in zicht? De Duitse regering wil uitdrukkelijk afstand nemen van de erkenning door de Bondsdag van de volkenmoord op Armeniërs in de nadagen van het Ottomaanse Rijk. In ruil voor deze toegeving aan de Turkse regering verleent die voor Duitse autoriteiten weer toegang tot de in Turkije gelegerde Duitse troepen, meldt Der Spiegel. De Duitse regering wil zich niet uitspreken voor of tegen de erkenning door de Bondsdag van de volkenmoord op Armeniërs. Woordvoerder Steffen Seibert noemde de in juni aangenomen resolutie voor erkenning van de Armeense genocide vrijdag ‘juridisch niet bindend’.
Hij reageerde op berichtgeving dat de regering zich op verzoek van Turkije van de Armenië-resolutie zou willen distantiëren. Met zijn uitspraak dat de resolutie niet bindend is, lijkt Seibert het recht van het parlement om zich over de kwestie uit te spreken te verdedigen, zonder zelf positie te kiezen. De Bondsdagfractie van Merkels CDU reageerde hier geërgerd op. De regering zou ‘een volstrekt verkeerd signaal afgeven’ als zij zich inderdaad van de resolutie zou distantiëren. Merkel heeft fractieleider Volker Kauder daarna verzekerd dat ze geen afstand wil nemen van de genocide-erkenning. Ze wees erop dat ze tijdens de Bondsdagstemming weliswaar verstek had laten gaan, maar tijdens het voorafgaande fractieoverleg voor de resolutie had gestemd. Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken liet bij monde van Frank-Walter Steinmeier weten achter de gewraakte Bondsdagresolutie te staan. Steinmeier leek eerder op de dag wel enige afstand van de resolutie te nemen. Ook hij benadrukte dat de regering ‘niet aan iedere uitspraak van het parlement is gebonden’. De Bondsdag zelf was de eerste om dat te onderschrijven, zei de minister. Steinmeiers Turkse collega Mevlüt Cavusoglu zei eerder dat Duitse politici de Duitse militairen op de Turkse luchtmachtbasis Incirlik pas weer mogen bezoeken als Berlijn afstand neemt van de erkenning van de Armeense genocide. De regering van bondskanselier Angela Merkel zou daarom nog eens met zoveel woorden verklaren dat zij niet is gebonden aan de gewraakte Bondsdagresolutie, schreef Der Spiegel. Volgens het Duitse opinieblad zou Seibert het woord doen, omdat Steinmeier voor de eer bedankte en opdraven van Merkel als een knieval voor de Turkse president Recep Tayyip Erdogan zou worden uitgelegd. Dat was niets nieuws voor Merkel want Erdogan had haar al eerder duidelijk gemaakt dat hij de president van Turkije is en hij zich niet de les laat lezen door Europese leiders. De regering-Merkel liet van meet af aan doorschemeren dat zij de erkenning van de Armeense genocide geen goed idee vond, maar niet van plan was om dit expliciet te vermelden, zoals Der Spiegel schrijft. Tijdens de nadagen van het Ottomaanse Rijk kwamen naar schatting anderhalf miljoen Armeniërs om. Volgens het gros van de historici hadden de toenmalige Turkse autoriteiten schuld aan hun dood. Terwijl Ankara erkent dat veel christelijke Armeniërs de dood vonden door de Ottomaanse troepen, spreekt het land tegen dat er sprake was van een georganiseerde campagne om hen uit te roeien of dat dergelijke bevelen zijn gegeven door de Ottomaanse autoriteiten. Het speelde zich wel af in de Eerste Wereldoorlog, waarin de Armeniërs en de Ottomanen (Turken) elkanders tegenstanders waren. In Duitsland wonen momenteel drie miljoen mensen van Turkse origine. Ook de Nederlandse politiek had een confrontatie met de Turkse politieke leiders. Vorig weekend belde Rutte met Erdogan dat hij verstoken wil blijven van de vervolging van de Gulan-aanhangers en Bert Koenders, op bezoek bij zijn Turkse collega, werd te kakken gezet toen hij kwam klagen over Turkse inmenging bij zogenoemde Gulan-scholen. De Turkse regering deed zogenaamd niets maar dinsdag lag er wel informatie op tafel met namen van mensen, bedrijven en instituties die volgens Ankara tot de Gulan-beweging behoren. Leermoment: stel het Westen, de VS en Europa, willen van het Turkije van Erdogan af en gaan veel liever met de Gulan-beweging zaken doen als representant van een democratisch Turkije, dat onze mensenrechten uitvoert. Maar hoe zet je een bevriend staatshoofd ‘buitenspel’ dat ook nog NAVO-lid is? De Duitse bondskanselier Angela Merkel is optimistisch dat de Europese Unie en Turkije alsnog de meningsverschillen kunnen overbruggen over het visumvrij reizen voor Turkse burgers. Toch laat een overeenkomst vermoedelijk nog enkele weken op zich wachten, zei Merkel op de G20-top in China. Europa heeft Turkije visumvrij reizen in het vooruitzicht gesteld in het kader van het vluchtelingenakkoord met Ankara, maar eist wel dat het land antiterreurwetten aanpast. De Turkse regering voelt daar weinig voor en dreigde eerder het akkoord op te zeggen als de EU niet over de brug komt met de beloofde visumvrijstelling. Merkel sloeg evenwel een optimistische toon aan na een ontmoeting met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in Hangzhou.

De Amerikaanse president Barack Obama heeft tijdens de top van de G20 in China tegenover zijn Turkse ambtgenoot Recep Tayyip Erdogan, ondanks zijn autoritaire regeerstijl, bevestigd dat de VS zijn land bijstaan bij het vervolgen van coupplegers. Of dat betekent dat de VS Fethullah Gülen gaan uitleveren werd niet met zoveel woorden gezegd.

De Koerden oogsten stank voor dank, is de kop van een artikel over de positie van de Koerden met betrekking tot de Turken, IS, Irak, de VS en de EU. Twee jaar geleden moesten ze IS tegenhouden, nu mocht Turkije van de VS de Koerden bombarderen. ,,Zo gaat het geopolitieke spel”, zegt Turkijekenner Gerrit Stenenbrink. Tot voor kort bejubelden we de Syrische Koerden. Op het slagveld deden ze het vuile werk tegen de oprukkende Islamitische Staat. Dankzij Amerikaanse luchtsteun hielden ze stand. Nu ze zelf flinke terreinwinst boeken, liggen dezelfde Koerden letterlijk onder vuur van Turkije. Dat wil voorkomen dat in Syrië een sterke, aaneengesloten, Koerdische regio ontstaat. Turkijekenner Gerrit Steunebrink, oud-docent godsdienst- en cultuurfilosofie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, is net terug uit Turkije. Hij merkte hoe de wind is gedraaid. Toen IS moest worden gestopt hadden we de Koerden hard nodig, maar nu laten we ze even gemakkelijk weer vallen, zo lijkt het. ,,Dat het verhaal nu draait, komt door de veranderende verhoudingen tussen Turkije, Rusland en Amerika. Turkije is altijd bang geweest voor een Koerdische overheersing in Syrië, waardoor van daaruit verbindingen met Turkije zouden kunnen worden gelegd. De Koerdische beweging in Syrië is gesticht door de PKK, de Turks-Koerdische bevrijdingsbeweging. Juist door het succes op het slagveld in Syrië zijn de Turken geschrokken. Hun nachtmerrie is een onverdeeld Koerdisch gebied van Syrië tot aan Turks-Koerdistan.” Er zijn veel Koerden gesneuveld, je kunt je voorstellen dat ze zich gebruikt voelen. ,,Je kunt ook zeggen dat de Koerden een misrekening hebben gemaakt. Ze hoopten dat meer mogelijk was op basis van hun strijd tegen IS. Ze zagen een kans en namen de gok. Amerika heeft de Koerden gesteund tegen IS, maar er altijd bij gezegd dat ze geen Koerdische onafhankelijkheid steunen en ook geen regionale autonomie. De Koerden worden nu bedankt voor hun diensten en teruggedrongen achter de grens van de Eufraat.” Dat klinkt als stank voor dank. ,,Zo gaat het geopolitieke spel waarin de kaart die de Syrische Koerden spelen weer tot reële proporties wordt teruggebracht. De prijs waarop ze hoopten, zelfstandigheid, wordt niet betaald. Amerika kan zich hierover geen ruzie met NAVO-bondgenoot Turkije veroorloven. En Poetin, die een vriend is van Assad en tegen een opdeling van Syrië, kan zich dat ook niet veroorloven.” Er is ook een vreselijke oorlog gevoerd in Turks-Koerdistan zelf, in bewoond gebied. ,,Klopt, maar Koerden daar nemen dat niet alleen Erdogan kwalijk, maar ook de PKK. Want die hebben de oorlog verplaatst naar bewoond gebied. Daarmee laten de Koerden de PKK nog niet automatisch vallen, maar het wordt ze wel kwalijk genomen. Er zijn ook Koerden die helemaal niks van de PKK willen weten en Erdogan steunen.” Waar moet onze diplomatie op inzetten als het om de Koerden gaat? ,,In Syrië op het herstel van een zelfstandige staat, want als dat niet gebeurt, kun je het hele Midden-Oosten gaan herverdelen. Dan moet je ook aan Irak gaan morrelen, waar iedereen bang voor is. En binnen zo’n hersteld Syrië moet je gaan staan voor de rechten van de Koerden daar.”

© 2016 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 2 september 2016; week 35: AEX 463,60; BEL 20 3.632,40; CAC-40 4542,17; DAX 30 10.683,82; FTSE 100 6.894,60; SMI 8.294,30; RTS (Rusland) 969,86; DJIA 18491,96; NY-Nasdaq 100 4.798,741; Nikkei 225 16925,68; Hang Seng 23.242,12; All Ords 5470,60; SSEC 3067,352; €/$ 1,1156; goud $1324,80; dat is €38.189,16 per kg, 3 maands Euribor -0,301% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,06%, 10 jaar VS 1,5981%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,109, elders €1,059.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.